(1)

Tá roinnt leasuithe le déanamh ar Threoir 93/109/CE ón gComhairle (2). Ar mhaithe le soiléireacht, ba cheart an Treoir sin a athmhúnlú.

(2)

Le hAirteagal 20(2), an chéad fhomhír, pointe (b), agus le hAirteagal 22(2) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE), tugtar an ceart vótála do shaoránaigh den Aontas, ar saoránaigh iad a bhfuil cónaí orthu i mBallstát nach náisiúnaigh dá chuid iad, agus an ceart chun seasamh mar iarrthóir i dtoghcháin do Pharlaimint na hEorpa ina mBallstát cónaithe faoi na coinníollacha céanna a bhfuil feidhm acu maidir le náisiúnaigh an Bhallstáit óstaigh. Leis an gceart sin, ar ceart é a dhearbhaítear freisin le hAirteagal 39 den Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh (‘an Chairt’), léirítear gol sonrach prionsabal an chomhionannais agus an neamh-idirdhealaithe ar fhorais náisiúntachta a leagtar amach in Airteagal 21 den Chairt. Is atoradh é freisin ar an gceart chun gluaiseacht agus cónaí faoi shaoirse a chumhdaítear in Airteagal 20(2), an chéad fhomhír, pointe (a), agus in Airteagal 21 CFAE agus in Airteagal 45 den Chairt.

(3)

Le Treoir 93/109/CE leagtar amach na socruithe mionsonraithe lena rialaítear feidhmiú an chirt vótála agus chun seasamh mar iarrthóir i dtoghcháin do Pharlaimint na hEorpa.

(4)

Sa Tuarascáil ar Shaoránacht AE 2020, leag an Coimisiún béim ar an ngá atá leis na rialacha maidir le feidhmiú an chirt vótála agus chun seasamh mar iarrthóir i dtoghcháin do Pharlaimint na hEorpa a nuashonrú, a shoiléiriú agus a neartú chun a áirithiú go dtacófar leo le rannpháirtíocht leathan chuimsitheach saoránach soghluaiste den Aontas. I bhfianaise an mhéid sin, agus ag cur san áireamh na taithí a fuarthas agus Treoir 93/109/CE á cur i bhfeidhm do thoghcháin chomhleantacha agus na hathruithe a tugadh isteach leis na leasuithe ar na Conarthaí, ba cheart roinnt forálacha den Treoir sin a thabhairt cothrom le dáta.

(5)

Ní dochar Airteagal 22(2) d’Airteagal 223(1) CFAE, lena ndéantar foráil maidir le bunú nós imeachta aonfhoirmeach i ngach Ballstát i gcomhréir le prionsabail is coiteann do na Ballstáit uile do thoghcháin do Pharlaimint na hEorpa.

(6)

Chun a áirithiú gur féidir le saoránaigh den Aontas a bhfuil cónaí orthu i mBallstát nach náisiúnaigh dá chuid iad (‘saoránaigh den Aontas nach náisiúnaigh iad’) a gceart vótála agus chun seasamh mar iarrthóir i dtoghcháin do Pharlaimint na hEorpa a fheidhmiú faoi na coinníollacha céanna a bhfuil feidhm acu maidir le náisiúnaigh dá mBallstát óstach, ba cheart na coinníollacha lena rialaítear clárú agus rannpháirtíocht i dtoghcháin den sórt sin a shoiléiriú chun cóir chomhionann a áirithiú do shaoránaigh den Aontas ar náisiúnaigh iad den Bhallstát lena mbaineann agus do shaoránaigh den Aontas nach náisiúnaigh iad. Go háirithe, ba cheart cóir chomhionann a thabhairt do shaoránaigh den Aontas atá ag iarraidh vótáil agus seasamh mar iarrthóirí i dtoghcháin do Pharlaimint na hEorpa ina mBallstát cónaithe a mhéid a bhaineann le haon tréimhse chónaithe atá le comhlíonadh mar choinníoll chun an ceart a fheidhmiú, chomh maith leis an gcruthúnas a cheanglaítear chun comhlíonadh coinníll den sórt sin a thaispeáint.

(7)

Ní mór saoirse shaoránaigh den Aontas maidir le roghnú an Bhallstáit ina nglacfaidh siad páirt i dtoghcháin do Pharlaimint na hEorpa a urramú, agus na bearta iomchuí a dhéanamh chun a áirithiú nach féidir le duine ar bith níos mó ná vóta amháin ná seasamh mar iarrthóir i níos mó ná tír amháin.

(8)

I gcomhréir le caighdeáin idirnáisiúnta agus Eorpacha, lena n-áirítear ceanglais an Chúnaint Idirnáisiúnta ar Chearta Sibhialta agus Polaitiúla agus forálacha an Choinbhinsiúin Eorpaigh chun Cearta an Duine agus Saoirsí Bunúsacha a Chosaint, ba cheart do na Ballstáit an ceart vótála atá ag saoránaigh den Aontas agus chun seasamh mar iarrthóir a aithint agus a urramú, ní hamháin sin ach rochtain éasca ar a gcearta toghchánacha a áirithiú freisin tríd an oiread bacainní ar rannpháirtíocht i dtoghcháin agus is féidir a bhaint.

(9)

Chun feidhmiú an chirt vótála atá ag saoránaigh den Aontas agus chun seasamh mar iarrthóir ina dtír chónaithe a éascú, ba cheart na saoránaigh sin a chur ar rolla na dtoghthóirí in am trátha roimh lá na vótála. Ba cheart na foirmiúlachtaí is infheidhme maidir lena gclárú a bheith chomh simplí agus is féidir. Chun a bheith cláraithe, ba cheart gur leor do na saoránaigh den Aontas lena mbaineann doiciméad aitheantais bailí agus dearbhú foirmiúil a sholáthar ina bhfuil gnéithe lena léirítear go bhfuil siad i dteideal páirt a ghlacadh sna toghcháin. Nuair a bheidh saoránaigh den Aontas nach náisiúnaigh iad cláraithe, ba cheart iad a fhágáil ar rolla na dtoghthóirí faoi na coinníollacha céanna a bhfuil feidhm acu maidir le saoránaigh den Aontas ar náisiúnaigh den Bhallstát lena mbaineann iad, fad is a chomhlíonfaidh siad na coinníollacha chun an ceart vótála a fheidhmiú. I gcás inarb infheidhme, ba cheart do shaoránaigh den Aontas a bheith in ann sonraí teagmhála a chur ar fáil do na húdaráis inniúla, rud a chuirfidh ar chumas na n-údarás sin iad a choinneáil ar an eolas ar bhonn rialta.

(10)

Cé go bhfuil na Ballstáit inniúil chun an ceart vótála nó chun seasamh mar iarrthóir i dtoghcháin do Pharlaimint na hEorpa a chinneadh a mhéid a bhaineann le náisiúnaigh a bhfuil cónaí orthu lasmuigh dá gcríoch, níor cheart saoránaigh den Aontas nach náisiúnaigh iad a bhaint de rolla na dtoghthóirí ina mBallstát baile le haghaidh cineálacha eile toghcháin mar gheall gur cuireadh iad ar rolla na dtoghthóirí ina mBallstát cónaithe agus mar gheall ar an bhforas sin amháin.

(11)

Chun cóir chomhionann a áirithiú do shaoránaigh den Aontas nach náisiúnaigh iad atá ag féachaint leis an gceart chun seasamh mar iarrthóir lena thoghadh ina mBallstát cónaithe a fheidhmiú, ba cheart é a bheith de cheangal ar shaoránaigh den sórt sin na doiciméid tacaíochta chéanna a chur ar fáil leo siúd ar náisiúnaigh den Bhallstát lena mbaineann iad. Mar sin féin, chun a shuí gur tairbhithe iad saoránaigh den sórt sin ar an gceart sin a leagtar síos in Airteagal 20(2), an chéad fhomhír, pointe (b), agus in Airteagal 22(2) CFAE, ba cheart na Ballstáit a bheith in ann a cheangal go gcuirfear dearbhú foirmiúil ar fáil ina bhfuil gnéithe is gá chun a léiriú go bhfuil sé i dteideal acu seasamh sna toghcháin atá i gceist.

(12)

Chun sainaithint chruinn na vótálaithe agus na n-iarrthóirí atá cláraithe ina mBallstát baile agus ina mBallstát cónaithe araon a éascú, ba cheart na Ballstáit a bheith in ann a cheangal go n-áireofaí leis na sonraí atá le soláthar ag saoránaigh den Aontas, agus iarratas á thíolacadh acu lena chur ar rolla na dtoghthóirí nó chun seasamh mar iarrthóir sa Bhallstát cónaithe, uimhir aitheantais phearsanta nó sraithuimhir doiciméid aitheantais nó taistil bhailí freisin.

(13)

Maidir le saoránaigh den Aontas ar baineadh a gceart vótála nó chun seasamh mar iarrthóir díobh, ar bhonn cinneadh aonair dlí shibhialta nó dlí choiriúil arna ghlacadh ag an údarás inniúil, ba cheart cosc a chur orthu an ceart sin a fheidhmiú sa Bhallstát cónaithe i dtoghcháin do Pharlaimint na hEorpa. Ba cheart na Ballstáit a bheith in ann a cheangal ar shaoránaigh den Aontas a dhéanann iarratas ar chlárú mar vótálaithe dearbhú foirmiúil a sholáthar lena ndeimhnítear nár baineadh a gceart vótála díobh. Agus iad ag seasamh mar iarrthóirí ina dtír chónaithe, ba cheart a cheangal ar shaoránaigh den Aontas ráiteas a chur ar fáil lena ndeimhnítear nár baineadh a gceart chun seasamh i dtoghcháin do Pharlaimint na hEorpa díobh.

(14)

Ba cheart an Ballstát cónaithe a bheith in ann a sheiceáil maidir le saoránaigh den Aontas a chuir in iúl gur mian leo a gceart chun seasamh mar iarrthóir a fheidhmiú, nár baineadh an ceart sin díobh ina mBallstát baile. I gcás ina bhfaighidh Ballstát iarraidh chuige sin ón mBallstát cónaithe, ba cheart dó an deimhniú is gá a chur ar fáil laistigh de theorainn ama a d’fhágfadh go mbeifí in ann measúnú éifeachtach a dhéanamh ar inghlacthacht na hiarrthóireachta. Ní fhéadfar na sonraí pearsanta a mhalartófar a phróiseáil ach chun na críche sin amháin. I bhfianaise thábhacht bhunúsach na gceart toghchánach, níor cheart an ceart chun seasamh mar iarrthóir ina mBallstát cónaithe a bhaint de shaoránach den Aontas mura gcuireann an Ballstát baile faisnéis thráthúil ar fáil maidir le stádas an tsaoránaigh sin. I gcásanna ina gcuirfear an fhaisnéis ábhartha ar fáil tráth is faide anonn, ba cheart don Bhallstát cónaithe a áirithiú, trí bhíthin bearta iomchuí agus i gcomhréir leis na nósanna imeachta dá bhforáiltear lena dhlí náisiúnta, go gcuirfear cosc ar shaoránaigh den Aontas ar baineadh a gceart chun seasamh mar iarrthóir ina mBallstát baile díobh agus a cláraíodh mar iarrthóirí nó a toghadh cheana féin, a bheith tofa nó a sainordú a fheidhmiú.

(15)

Ós rud é go ngabhann céimeanna breise riaracháin do náisiúnach de chuid Ballstáit eile leis an nós imeachta inghlacthachta i mBallstát, sa bhreis ar na céimeanna sin do náisiúnaigh an Bhallstáit sin, ba cheart na Ballstáit a bheith in ann sprioc-am a leagan síos le hiarratas a dhéanamh chun seasamh mar iarrthóir le haghaidh saoránaigh den Aontas nach náisiúnaigh iad atá difriúil ón sprioc-am le haghaidh saoránaigh ar náisiúnaigh iad. Ba cheart aon difríocht sa sprioc-am a bheith teoranta don mhéid is riachtanach agus is comhréireach chun go mbeifí in ann fógra na faisnéise ón mBallstát baile a chur san áireamh go tráthúil. Agus sprioc-am ar leithligh den sórt sin á shuí, níor cheart difear a dhéanamh do sprioc-amanna maidir leis an oibleagáid atá ar Bhallstáit eile chun fógraí a dhéanamh de bhun na Treorach seo.

(16)

Chun cosc a chur ar an ilvótáil nó ar chásanna ina seasfadh an duine céanna mar iarrthóir níos mó ná uair amháin sna toghcháin chéanna, ba cheart do na Ballstáit faisnéis a bhailítear ó na dearbhuithe foirmiúla a chuireann vótálaithe Aontais agus saoránaigh den Aontas atá i dteideal seasamh mar iarrthóirí ar fáil a mhalartú. Ós rud é go mbíonn na Ballstáit ag brath ar shonraí éagsúla chun saoránaigh a shainaithint, ba cheart tacar coiteann sonraí a bheartú chun vótálaithe Aontais agus saoránaigh den Aontas atá i dteideal seasamh mar iarrthóirí a shainaithint go cruinn agus chun stop a chur leo vótáil nó seasamh mar iarrthóir níos mó ná uair amháin. Ba cheart na sonraí pearsanta a mhalartófar a bheith teoranta don íosmhéid is gá chun na cuspóirí sin a bhaint amach. Ba cheart do na Ballstáit an fhaisnéis a sholáthar luath go leor roimh lá na vótála. Ba cheart do na Ballstáit an malartú faisnéise a dhéanamh ar bhealach nach gcruthóidh ualach riaracháin nach bhfuil gá leis dá n-údaráis inniúla. Gan dochar do na forálacha náisiúnta maidir le vótálaithe a chur ar rolla na dtoghthóirí agus iarrthóireachtaí a chur isteach, ba cheart don Bhallstát cónaithe tús a chur leis na sonraí atá ar fáil a sholáthar tráth nach déanaí ná an dáta 6 seachtain roimh an dáta ar a dtosaíonn tréimhse thoghcháin. Ba cheart na sonraí a mhalartaítear idir na Ballstáit a bheith chomh cruinn agus is féidir, agus ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann iad a nuashonrú ag féachaint d’fhorálacha náisiúnta maidir le vótálaithe a chur ar rolla na dtoghthóirí agus iarrthóireachtaí a thíolacadh.

(17)

An malartú faisnéise idir na Ballstáit chun cosc a chur ar an ilvótáil nó ar chásanna ina seasfadh an duine céanna mar iarrthóir níos mó ná uair amháin sa toghchán céanna, níor cheart leis an malartú sin go gcuirfí cosc ar a gcuid náisiúnaigh vótáil nó seasamh mar iarrthóirí i gcineálacha eile toghcháin. Chun cumarsáid idir údaráis náisiúnta a éascú, ba cheart a cheangal ar na Ballstáit pointe teagmhála amháin a ainmniú don mhalartú faisnéise sin. D’fhorbair an Coimisiún creat roimhe seo nach n-úsáidfeadh ach na Ballstáit atá faoina bhfreagracht chun na sonraí ba ghá a mhalartú. Ba cheart an creat sin a ionchorprú sa Treoir seo, chun tuilleadh tacaíochta a thabhairt do mhalartuithe idir údaráis inniúla na mBallstát. Gníomhóidh na Ballstáit mar rialaitheoirí ar leithligh dá bpróiseáil sonraí pearsanta i dtaca leis seo. Leis an gcreat sin, níor cheart rochtain a thabhairt do na Ballstáit ach amháin ar shonraí saoránach den Aontas a bhfuil cónaí orthu ina dtoghchríoch agus a chuir in iúl go sainráite gur mian leo a bheith curtha ar a rollaí toghthóirí nó seasamh mar iarrthóirí agus sonraí a náisiúnach a chuir in iúl go sainráite gur mian leo vótáil nó seasamh mar iarrthóirí sna Ballstáit chónaithe.

(18)

Chun freagrachtaí, oibleagáidí agus caighdeáin theicniúla a shainiú maidir le hoibriú an chreata, i gcomhréir le Caibidil IV de Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (4).

(19)

Príomhghné chun feidhmiú éifeachtach an chirt a chumhdaítear in Airteagal 20(2), an chéad fhomhír, pointe (b), agus in Airteagal 22(2) CFAE a áirithiú is ea inrochtaineacht ar fhaisnéis maidir le cearta agus nósanna imeachta toghchánacha. Is é is ciall leis sin, go háirithe, gur cheart an fhaisnéis sin a bheith inrochtana ní hamháin do dhaoine faoi mhíchumas, ach do dhaoine nach bhfuil scileanna digiteacha acu, daoine aosta go áirithe, trína áirithiú nach ndéanfar cumarsáid go heisiach trí aon bhealach amháin.

(20)

Déanann an easpa faisnéise leordhóthanaí, i gcomhthéacs nósanna imeachta toghcháin, difear do shaoránaigh agus iad ag feidhmiú a gceart toghchánach mar chuid dá gcearta mar shaoránaigh den Aontas. Déanann sé difear freisin d’inniúlacht na n-údarás inniúil a gcearta a fheidhmiú agus a gcuid oibleagáidí a chur i gcrích. Ba cheart a cheangal ar na Ballstáit údaráis a ainmniú a mbeidh freagrachtaí speisialta orthu chun faisnéis iomchuí a chur ar fáil do shaoránaigh den Aontas maidir lena gcearta faoi Airteagal 20(2), an chéad fhomhír, pointe (b), agus faoi Airteagal 22(2) CFAE agus faoi na rialacha agus na nósanna imeachta náisiúnta a bhaineann le rannpháirtíocht i dtoghcháin do Pharlaimint na hEorpa agus le na n-eagrú. Chun éifeachtacht na cumarsáide a áirithiú, ba cheart faisnéis a chur ar fáil i dteanga shoiléir shimplí. Is é is ciall leis sin gur cheart an fhaisnéis sin a sholáthar ar bhealach inar féidir an duine lena mbaineann a thuiscint nó a mbeifí ag súil le réasún go dtuigfidh sé.

(21)

Chun feabhas a chur ar inrochtaineacht na faisnéise toghchánaí, ba cheart faisnéis den sórt sin a chur ar fáil, mar shampla ar shuíomh gréasáin atá inrochtana go ginearálta, i gceann amháin eile ar a laghad de theangacha oifigiúla an Aontais seachas teanga oifigiúil nó teangacha oifigiúla an Bhallstáit óstaigh, ar teanga í a mbeadh tuiscint leathan ag an líon is mó saoránach den Aontas is féidir a bhfuil cónaí orthu ar a chríoch uirthi. Ba cheart aistriúcháin sna teangacha eile sin a bheith ann chun faisnéis a chur ar fáil, agus chun na críche sin amháin, agus níor cheart aon éifeacht dhlíthiúil a bheith acu. Má thagann aon cheist chun cinn a bhaineann le cruinneas na faisnéise atá sna haistriúcháin sin, níor cheart a mheas ach an leagan i dteanga oifigiúil nó i dteangacha oifigiúla an Bhallstáit sin a bheith ceangailteach ó thaobh an dlí de. Féadfaidh na Ballstáit teangacha oifigiúla éagsúla de chuid an Aontais a úsáid i gcodanna sonracha dá gcríoch nó dá gcuid réigiún ag brath ar an teanga a thuigeann an líon is mó saoránach den Aontas a bhfuil cónaí orthu iontu.

(22)

Ní mór údar a bheith le haon mhaolú ar rialacha ginearálta na Treorach seo, de bhun Airteagal 22(2) CFAE, mar gheall ar fhadhbanna a bhaineann go sonrach le Ballstát agus ní mór dó a bheith i gcomhréir leis na ceanglais a leagtar amach in Airteagal 52 den Chairt, lena n-áirítear an ceanglas go bhforálfar leis an dlí d’aon teorannú ar fheidhmiú an chirt vótála agus chun seasamh mar iarrthóir i dtoghcháin do Pharlaimint na hEorpa agus go mbeidh sé faoi réir phrionsabail na comhréireachta agus an riachtanais. Ina theannta sin, ní mór aon mhaolú a bheith i gcomhréir le hAirteagal 47 den Chairt.

(23)

D’fhéadfadh fadhbanna sonracha teacht chun cinn i mBallstát ina bhfuil an sciar de na saoránaigh den Aontas atá in aois vótála, a bhfuil cónaí orthu ann ach nach náisiúnaigh dá chuid iad, go mór os cionn an mheáin. Maoluithe maidir leis an gceart vótála, tá údar leo nuair is ionann líon na saoránach sin agus níos mó ná 20 % de chlár iomlán na dtoghthóirí. Ba cheart maoluithe den sórt sin a bheith bunaithe ar chritéar tréimhse cónaithe.

(24)

Ballstáit ina bhfuil sciar na saoránach den Aontas nach náisiúnaigh iad in aois vótála thar 20 % de líon iomlán na saoránach den Aontas atá in aois vótála a bhfuil cónaí orthu ann, ba cheart an deis a bheith acu forálacha sonracha maidir le comhdhéanamh liostaí na n-iarrthóirí a leagan síos i gcomhréir le hAirteagal 22(2) CFAE.

(25)

Ní mór a chur san áireamh go bhfuil an ceart vótála i dtoghcháin don pharlaimint náisiúnta i mBallstáit áirithe ag cónaitheoirí ar náisiúnaigh de Bhallstáit eile iad. Féadfar forálacha áirithe den Treoir seo a fhágáil ar lár sna Ballstáit sin dá thoradh sin.

(26)

D’fhéadfadh sonraí staidrimh maidir le feidhmiú ceart toghchánach agus cur bhfeidhm na Treorach seo a bheith úsáideach chun na bearta is gá a shainaithint chun feidhmiú éifeachtach chearta toghchánacha shaoránaigh den Aontas a áirithiú. Is féidir le sonraí staidrimh den sórt sin cuidiú le meastóireacht a dhéanamh ar na bearta a cuireadh ar bun chun tacú le rannpháirtíocht shaoránaigh den Aontas i dtoghcháin agus d’fhéadfadh réitigh níos éifeachtúla a bheith mar thoradh orthu. Go háirithe, i gcás ina mbeidh fáil orthu, d’fhéadfadh sonraí staidrimh maidir le rannpháirtíocht saoránach den Aontas nach náisiúnaigh iad i dtoghcháin, amhail sonraí maidir le clárú vótálaithe agus iarrthóirí agus maidir le ráta vótála, chomh maith le sonraí comhiomlánaithe anaithnidithe maidir le náisiúntacht, aois, teanga agus suíomh, a bheith úsáideach do bhearta beartais de chuid an Aontais agus do bhearta beartais náisiúnta lena dtacaítear le hardráta vótála agus lena éascaítear feidhmiú na gceart toghchánach. Féadfar sonraí den sórt sin a bhailiú, agus lánurraim á tabhairt do na rialacha is infheidhme maidir le cosaint sonraí, trí, inter alia, shuirbhéanna nó aon mhodhanna chun faisnéis a fháil ó fhoinsí poiblí nó riaracháin. D’fhéadfadh an Líonra Comhair Eorpach um Toghcháin tacú le próiseas den sórt sin trí thagairtí coiteanna a fhorbairt chun sonraí a bhailiú maidir le rannpháirtíocht saoránach den Aontas nach náisiúnaigh iad i dtoghcháin.

(27)

Chun feabhas a chur ar bhailiú sonraí maidir le toghcháin do Pharlaimint na hEorpa, is gá faireachán agus tuairisciú rialta ar chur chun feidhme ag na Ballstáit a thabhairt isteach. Tacaíonn an Coimisiún leis an bhfaireachán agus an dtuairisciú sin trí cheistneoir maidir le rannpháirtíocht shaoránaigh den Aontas sna toghcháin a scaipeadh i measc na mBallstát go maith roimh dháta na dtoghchán do Pharlaimint na hEorpa. Ba cheart an cheistneoir sin a ullmhú i gcomhar le comhaltaí an Líonra Comhair Eorpaigh um Thoghcháin. Ag an am céanna, ba cheart don Choimisiún measúnú a dhéanamh ar chur i bhfeidhm na Treorach seo, agus tuarascáil ina mbeidh torthaí an mheasúnaithe sin a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle, tar éis gach toghcháin do Pharlaimint na hEorpa.

(28)

Ba cheart sonraí pearsanta a bhailiú agus a phróiseáil chun críche sonraí staidrimh a tháirgeadh maidir le rannpháirtíocht saoránach den Aontas nach náisiúnaigh iad i dtoghcháin, chomh maith leis na sonraí sin a chur ar fáil don phobal agus don Choimisiún, ba cheart iad a dhéanamh i gcomhréir iomlán le Rialachán (AE) 2016/679 agus Rialachán (AE) 2018/1725 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) lena n-áirítear prionsabail an teorannaithe de réir cuspóra, an íoslaghdaithe sonraí, an teorannaithe stórála agus an ionracais agus na rúndachta. Go háirithe, ba cheart do phróiseáil sonraí pearsanta chun críche staidrimh a bheith faoi réir coimircí iomchuí, i gcomhréir le hAirteagal 89(1) de Rialachán (AE) 2016/679 agus Airteagal 13 de Rialachán (AE) 2018/1725. I ndáil leis an méid sin, ba cheart sonraí a chomhroinnt trí úsáid a bhaint as teicneolaíochtaí lena méadaítear an príobháideachas, teicneolaíochtaí atá deartha go sonrach chun na prionsabail sin a chur chun feidhme. Ba cheart sonraí staidrimh a phróiseáiltear chun críche na Treorach seo a chomhiomlánú sa mhéid nach féidir daoine aonair a shainaithint agus a dhéanamh anaithnidithe sula gcomhiomlánófar iad.

(29)

Is gá don Choimisiún a mheasúnú féin a dhéanamh ar chur i bhfeidhm na Treorach seo laistigh de thréimhse ama réasúnta tar éis dhá thoghchán do Pharlaimint na hEorpa ar a laghad.

(30)

Ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann a cheangal ar shaoránaigh den Aontas nach náisiúnaigh iad sonraí sonracha breise a thíolacadh mar chuid de na dearbhuithe foirmiúla atá le cur ar fáil acu i gcomhthéacs a gcearta toghchánacha a bheith á bhfeidhmiú acu. Chun na riachtanais agus cleachtais náisiúnta atá ag athrú a chur san áireamh, ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 CFAE a tharmligean chuig an gCoimisiún i dtaca le leasú a dhéanamh ar liosta na sonraí sin, gan ach gnéithe a chur isteach. Ba cheart gach beart a ghlactar agus tarmligean na cumhachta sin á fheidhmiú a bheith riachtanach agus comhréireach chun cuspóirí na Treorach seo a bhaint amach. Tá sé tábhachtach, go háirithe, go rachadh an Coimisiún i mbun comhairliúcháin iomchuí le linn a chuid oibre ullmhúcháin, lena n-áirítear ar leibhéal na saineolaithe, agus go ndéanfar na comhairliúcháin sin i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos i gComhaontú Idirinstitiúideach an 13 Aibreán 2016 maidir le Reachtóireacht Níos Fearr (6). Go sonrach, chun rochtain thráthúil ar an bhfaisnéis uile a bhaineann le hullmhú na ngníomhartha tarmligthe a áirithiú, faigheann an Chomhairle na doiciméid uile ag an am céanna leis na saineolaithe sna Ballstáit, agus bíonn rochtain chórasach ag a gcuid saineolaithe ar chruinnithe ghrúpaí saineolaithe an Choimisiúin a bhíonn ag déileáil le hullmhú na ngníomhartha tarmligthe.

(31)

Tá gealltanas tugtha ag na Ballstáit, trí Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine faoi Mhíchumas a dhaingniú, agus ag an Aontas, tríd an gCoinbhinsiún a thabhairt i gcrích trí bhíthin Chinneadh 2010/48/CE ón gComhairle (7), chun a áirithiú go gcomhlíonfar an Coinbhinsiún sin. Chun tacú le rannpháirtíocht chuimsitheach agus chomhionann daoine faoi mhíchumas i dtoghcháin, ba cheart aird chuí a bheith ag na socruithe le haghaidh saoránaigh den Aontas nach náisiúnaigh iad chun an ceart vótála agus chun seasamh mar iarrthóir a fheidhmiú i dtoghcháin do Pharlaimint na hEorpa ar riachtanais na saoránach faoi mhíchumas agus na saoránach níos sine.

(32)

Tá feidhm ag Rialacháin (AE) 2016/679 agus (AE) 2018/1725 maidir le sonraí pearsanta a phróiseáiltear agus an Treoir seo á cur chun feidhme.

(33)

Chuathas i gcomhairle leis an Maoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí i gcomhréir le hAirteagal 42(1) de Rialachán (AE) 2018/1725 agus thug an Maoirseoir barúlacha foirmiúla an 17 Eanáir 2022.

(34)

Urramaítear leis an Treoir seo na cearta bunúsacha agus na prionsabail bhunúsacha a aithnítear, go háirithe, sa Chairt, go háirithe Airteagail 21 agus 39 di. Dá réir sin, tá sé ríthábhachtach an Treoir seo a chur chun feidhme i gcomhréir leis na cearta agus na prionsabail sin trína áirithiú go n-urramófar ina n-iomláine, inter alia, an ceart chun sonraí pearsanta a chosaint, an ceart chun neamh-idirdhealaithe, an ceart vótála agus chun seasamh mar iarrthóir i dtoghcháin do Pharlaimint na hEorpa, an tsaoirse gluaiseachta agus cónaithe agus an ceart chun leighis éifeachtaigh.

(33)

Ba cheart an oibleagáid an Treoir seo a thrasuí sa dlí náisiúnta a theorannú do na forálacha sin ar leasú substainteach iad i gcomparáid leis na Treoracha a bhí ann roimhe seo. Is ann don oibleagáid na forálacha nach bhfuil athraithe a thrasuí mar thoradh ar na Treoracha a bhí ann roimhe seo.

(34)

Ba cheart nár dhochar an Treoir seo d’oibleagáidí na mBallstát maidir leis na teorainneacha ama chun na Treoracha a leagtar amach in Iarscríbhinn III, Cuid B a thrasuí sa dlí náisiúnta,