IMMC.COM%282026%29228%20final.MLT.xhtml.1_MT_ACT_part1

L-Artikolu 2 tar-Regolament jiddefinixxi l-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu billi jistabbilixxi liema vjaġġi u servizzi ferrovjarji jaqgħu taħt ir-Regolament. Jispeċifika wkoll liema servizzi ferrovjarji tal-passiġġieri l-Istati Membri jistgħu jeżentaw minn regoli partikolari skont ir-Regolament. Ir-raġunijiet għall-eżenzjonijiet iridu jiġu inklużi fin-notifiki lill-Kummissjoni. Ir-reviżjoni tal-2021 tar-reġim ta’ eżenzjonijiet kienet maħsuba biex tillimita l-użu eċċessiv tal-eżenzjonijiet skont ir-regoli preċedenti, testendi progressivament il-kopertura tar-Regolament għal aktar servizzi, u tiżgura li d-drittijiet tal-passiġġieri jkunu aktar konsistenti u prevedibbli. L-Istati Membri jridu jinnotifikaw dawn l-eżenzjonijiet lill-Kummissjoni Ewropea u jipprovdu r-raġunijiet għall-għoti tagħhom( 5 ).

L-Anness A jipprovdi ħarsa ġenerali lejn l-eżenzjonijiet għal kull Stat Membru skont ir-Regolament attwali. L-Anness B jipprovdi tqabbil tal-eżenzjonijiet użati għal kull servizz u għal kull Stat Membru bejn ir-Regolament (UE) 2021/782 u r-Regolament (KE) Nru 1371/2007.

Minn 27 Stat Membru, tnejn — Ċipru u Malta — ma għandhomx network ferrovjarju. Sitt Stati Membri( 6 ) b’network ferrovjarju ma użaw l-ebda eżenzjoni. Id-19-il Stat Membru li jifdal jużaw l-eżenzjonijiet: il-maġġoranza sa ċertu punt limitat, u grupp iżgħar b’mod aktar estensiv( 7 ).

Skont l-Artikolu 2(4) tar-Regolament (UE) 2021/782, il-possibbiltà li jiġu applikati eżenzjonijiet relatati ma’ servizzi ferrovjarji domestiċi tal-passiġġieri fuq distanzi twal hija limitata għall-Istati Membri li kienu diġà użaw eżenzjoni simili għal dawk is-servizzi taħt ir-Regolament preċedenti sal-2024. Barra minn hekk, ir-Regolament il-ġdid naqqas l-għadd ta’ dispożizzjonijiet li jistgħu jiġu eżentati għal dawn is-servizzi( 8 ) u l-estensjoni tista’ tiġġedded darba biss sal-2029. Fil-prinċipju, dan kien jippermetti lil massimu ta’ għaxar Stati Membri jżommu eżenzjonijiet għal dawn is-servizzi sal-2029 ( 9 ) . Madankollu, ħames Stati Membri biss innotifikaw li se jkomplu japplikaw l-eżenzjonijiet sal-2029 ( 10 ).

Dan jissuġġerixxi li d-dipendenza fuq l-eżenzjonijiet nazzjonali għas-servizzi ferrovjarji domestiċi fuq distanzi twal naqset b’mod sinifikanti fil-prattika skont ir-Regolament (UE) 2021/782, u dan jista’ jappoġġa applikazzjoni usa’ u aktar konsistenti tad-drittijiet tal-passiġġieri madwar l-Istati Membri. Fl-istess ħin, il-kamp ta’ applikazzjoni reali tal-eżenzjonijiet ivarja bejn dawn il-ħames Stati Membri ( 11 ).

Barra minn hekk, ir-Regolament jippermetti wkoll lill-Istati Membri — bħal fil-każ tar-Regolament preċedenti — li jeżentaw servizzi ferrovjarji tal-passiġġieri (sub)urbani u reġjonali mir-Regolament( 12 ), iżda bl-eċċezzjoni ta’ għadd akbar ta’ dispożizzjonijiet ewlenin obbligatorji li minnhom ma hemm l-ebda eżenzjoni u li, bħala konsegwenza, dejjem iridu japplikaw ( 13 ) . Hemm relattivament aktar dispożizzjonijiet obbligatorji għas-servizzi ferrovjarji reġjonali tal-passiġġieri milli għas-servizzi (sub)urbani ( 14 ).

Is-servizzi ferrovjarji reġjonali tal-passiġġieri huma soġġetti għal eżenzjonijiet( 15 ) fi 12 minn 25 Stat Membru. L-istess Stati Membri użaw ukoll eżenzjonijiet għas-servizzi ferrovjarji (sub)urbani tal-passiġġieri( 16 ).

F’dan ir-rigward, f’dak iż-żmien 18-il Stat Membru ( 17 ) użaw il-possibbiltà skont ir-Regolament (KE) Nru 1371/2007 li jeżentaw is-servizzi ferrovjarji (sub)urbani u reġjonali tal-passiġġieri. Dan jikkonferma x-xejra osservata qabel fis-servizzi domestiċi fuq distanzi twal li hemm inqas Stati Membri li jużaw il-possibbiltajiet li jeżentaw is-servizzi skont ir-Regolament il-ġdid.

Erba’ Stati Membri eżentaw servizzi (sub)urbani mill-biċċa l-kbira tad-dispożizzjonijiet tar-Regolament, u b’hekk żguraw l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet obbligatorji ewlenin tar-Regolament( 18 ). Fi tliet Stati Membri oħra, jintuża approċċ simili għall-eżenzjonijiet (bl-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet obbligatorji ewlenin), bid-differenza notevoli li xi dispożizzjonijiet oħrajn li ma humiex obbligatorji jkomplu japplikaw ukoll( 19 ). Grupp ieħor ta’ ħames Stati Membri għażlu eżenzjonijiet aktar immirati u speċifiċi għad-dispożizzjonijiet( 20 ). Dawn ix-xejriet huma kkonfermati b’mod wiesa’ għall-istess Stati Membri fir-rigward tal-eżenzjonijiet għas-servizzi ferrovjarji reġjonali tal-passiġġieri( 21 ).

Seba’ Stati Membri eżentaw is-servizzi ferrovjarji internazzjonali lejn pajjiżi terzi mill-applikazzjoni tar-Regolament kurrenti( 22 ), meta mqabbla ma’ tmien Stati Membri skont ir-Regolament preċedenti. Barra minn hekk, 15-il Stat Membru użaw l-eżenzjoni għal servizzi mħaddma strettament għal skopijiet storiċi jew turistiċi( 23 ). F’dawn il-pajjiżi kollha, is-servizzi storiċi jew turistiċi huma eżentati mill-applikazzjoni tar-Regolament b’mod ġenerali, ħlief għall-Artikoli 13 (Responsabbiltà għall-passiġġieri u l-bagalji) u 14 (Assigurazzjoni u kopertura tar-responsabbiltà).

Sitt Stati Membri eżentaw l-applikabbiltà tal-Artikolu 10 tar-Regolament minħabba li ma huwiex teknikament fattibbli għall-amministraturi tal-infrastruttura li jiddistribwixxu data f’ħin reali lill-impriżi ferrovjarji, lill-bejjiegħa tal-biljetti, lill-operaturi tal-vjaġġi jew lill-amministraturi tal-istazzjonijiet ( 24 ). Fil-każijiet kollha l-eżenzjoni tapplika sas-7 ta’ Ġunju 2030 (l-Artikolu 2(5) tar-Regolament).

Tmien Stati Membri użaw il-possibbiltà li japplikaw perjodu itwal ta’ 36 siegħa għall-prenotifiki minflok 24 siegħa għall-assistenza lil persuni b’diżabbiltà u lil persuni b’mobbiltà mnaqqsa( 25 ). Fil-każijiet kollha, l-eżenzjoni tapplika sat-30 ta’ Ġunju 2026, f’konformità mal-perjodu massimu permess għal din l-eżenzjoni skont l-Artikolu 24(a), it-tielet subparagrafu tar-Regolament. Fil-maġġoranza tal-Istati Membri, il-perjodu massimu ta’ 24 siegħa għall-prenotifika diġà ilu japplika mid-dħul fis-seħħ fis-7 ta’ Ġunju 2023. Fid-Danimarka, il-kamp ta’ applikazzjoni tal-eżenzjoni huwa aktar limitat, peress li japplika biss għal servizzi ferrovjarji transfruntiera lejn il-Ġermanja aktar milli għas-servizzi ferrovjarji kollha tal-passiġġieri.

Minn dak li ntqal hawn fuq jirriżulta li l-użu tal-eżenzjonijiet skont ir-Regolament huwa relattivament mifrux iżda jvarja b’mod sinifikanti fil-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu. Diversi għażliet ta’ eżenzjoni jintużaw minn għadd imdaqqas ta’ Stati Membri, b’mod partikolari dawk li jikkonċernaw is-servizzi urbani, suburbani u reġjonali, kif ukoll l-għażla għas-servizzi ferrovjarji mħaddma strettament għal skopijiet storiċi jew turistiċi. B’kuntrast għal dan, grupp iżgħar ta’ Stati Membri juża possibbiltajiet oħra ta’ eżenzjoni, bħal dawk relatati mas-servizzi ferrovjarji domestiċi fuq distanzi twal u s-servizzi ferrovjarji internazzjonali lejn pajjiżi terzi.

Jekk l-Istati Membri jiddeċiedu li jeżentaw ċerti servizzi ferrovjarji mill-applikazzjoni ta’ ċerti dispożizzjonijiet ta’ dan ir-Regolament, huma jridu jinformaw lill-Kummissjoni kif xieraq. Meta jipprovdu din l-informazzjoni, l-Istati Membri jridu jippreżentaw ir-raġunijiet għall-għoti ta’ tali eżenzjonijiet. Il-premessa 10 tar-Regolament tiċċara li, meta jinformaw lill-Kummissjoni dwar l-eżenzjonijiet li jkunu ngħataw, l-Istati Membri jenħtieġ li jispjegaw ukoll il-miżuri li jkunu ħadu jew li jipprevedu għall-konformità mal-obbligi skont ir-Regolament meta jiskadu l-eżenzjonijiet ikkonċernati. Kienu 26 Stat Membru( 26 ) li nnotifikaw lill-Kummissjoni bil-miżuri ta’ implimentazzjoni nazzjonali, inklużi l-eżenzjonijiet li kienu taw f’konformità mar-Regolament.

Meta mqabbel mal-approċċ skont ir-Regolament preċedenti, dan jissuġġerixxi bidla lejn użu aktar strutturat u differenzjat tal-eżenzjonijiet. Skont il-qafas preċedenti, l-eżenzjonijiet intużaw b’mod wiesa’ mill-Istati Membri u fil-kategoriji ta’ servizzi inġenerali, u spiss kellhom kamp ta’ applikazzjoni wiesa’, b’xi wħud rinnovabbli wkoll fuq perjodi twal. Skont il-qafas kurrenti, l-eżenzjonijiet għadhom jeżistu, b’mod partikolari għas-servizzi urbani, suburbani u reġjonali, iżda hemm distinzjoni aktar ċara bejn grupp limitat ta’ utenti aktar estensivi( 27 ) u sett dejjem jikber ta’ Stati Membri li ftit li xejn jużaw derogi( 28 ) jew (kważi)( 29 ) ma jużaw ebda deroga( 30 ). Barra minn hekk, l-eżenzjonijiet huma aktar spiss definiti bħala eċċezzjonijiet immirati u speċifiċi għad-dispożizzjonijiet jew differimenti b’terminu, aktar milli esklużjonijiet wesgħin u miftuħa, li jissuġġerixxi tnaqqis gradwali tar-rwol tal-eżenzjonijiet u espansjoni korrispondenti tal-firxa tar-Regolament fil-prattika.

2.2.Trattament ugwali (l-Artikolu 5)

L-Artikolu 5 tar-Regolament jirrikjedi li l-impriżi ferrovjarji, il-bejjiegħa tal-biljetti u l-operaturi tal-vjaġġi joffru kundizzjonijiet kuntrattwali u tariffi mingħajr diskriminazzjoni diretta jew indiretta bbażata fuq in-nazzjonalità tal-passiġġier (ta’ Stat Membru) jew il-post tal-istabbiliment tal-fornitur fl-UE. Din id-dispożizzjoni hija mingħajr preġudizzju għat-tariffi soċjali u tapplika wkoll għar-riservazzjonijiet skont l-Artikolu 11 tar-Regolament. Dispożizzjonijiet simili kontra d-diskriminazzjoni diġà kienu jeżistu għal mezzi oħra ta’ trasport qabel id-dħul fis-seħħ tar-Regolament, filwaqt li fil-kuntest tal-ivvjaġġar bil-ferrovija, kienet tintuża d-dispożizzjoni ġenerali dwar in-nondiskriminazzjoni tat-Trattat (l-Artikolu 18 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-UE). L-introduzzjoni tal-Artikolu 5 għalhekk iżżid iċ-ċertezza legali. Barra minn hekk, dan l-Artikolu huwa waħda mid-dispożizzjonijiet obbligatorji ewlenin tar-Regolament li ma tistax tiġi eżentata għal servizzi ferrovjarji tal-passiġġieri (sub)urbani u reġjonali, u lanqas ma tista’ tiġi eżentata għal servizzi domestiċi fuq distanzi twal.

Abbażi tal-evidenza disponibbli miġbura fil-kuntest tal-istudju ta’ sostenn, jidher li ma hemm l-ebda diskriminazzjoni diretta bbażata fuq in-nazzjonalità fi kwalunkwe Stat Membru. L-impriżi ferrovjarji kkonsultati kkonfermaw li, għalkemm jistgħu japplikaw tariffi differenti (eż. tariffa soċjali, skont għall-gruppi, żieda fil-prezz qrib id-data tal-ivvjaġġar, prezzijiet differenti skont il-bejjiegħ tal-biljetti), ma tiġi applikata l-ebda diskriminazzjoni jew pprezzar differenti abbażi tan-nazzjonalità.

Fl-istess ħin, hemm ukoll indikazzjonijiet fl-istudju ta’ sostenn li n-nonċittadini ta’ Stat Membru jistgħu jkunu soġġetti għal trattament differenti fil-prattika minħabba r-rekwiżiti biex jiġi żgurat l-aċċess għat-tariffi soċjali, eż. il-ħtieġa ta’ ċertifikati nazzjonali. Dan jista’ potenzjalment jillimita l-aċċess għal tali skontijiet għall-passiġġieri li ma jkunux ċittadini tal-Istat Membru kkonċernat, peress li anke jekk normalment jikkwalifikaw għall-iskont (eż. minħabba li jkunu persuni b’diżabbiltà jew persuni b’mobbiltà mnaqqsa jew studenti), jista’ ma jkollhomx iċ-ċertifikazzjoni nazzjonali meħtieġa biex jixtru biljett skontat. F’konformità mal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-UE( 31 ), kull każ li jikkonċerna t-tariffi soċjali għar-residenti jrid jiġi vvalutat individwalment u jista’ jitqies aċċettabbli skont id-dritt tal-UE jekk ikun iġġustifikat minn kunsiderazzjonijiet oġġettivi ta’ interess pubbliku, irrispettivament min-nazzjonalità tal-persuni kkonċernati, u jekk il-miżura tkun proporzjonata għall-objettiv segwit.

Ir-rapporti tal-NEB skont l-Artikolu 32 tar-Regolament minn tliet Stati Membri ( 32 ) isemmu l-Artikolu 5 fid-deskrizzjoni tal-attivitajiet ta’ infurzar tagħhom. Madankollu, bħalissa ma hemm l-ebda lment, investigazzjoni jew penali relatata b’mod espliċitu mal-Artikolu 5 tar-Regolament. Rapport wieħed biss ta’ NEB( 33 ) jelenka 14-il ilment bħala “Diskriminazzjoni ta’ passiġġieri bbażata fuq in-nazzjonalità” minn 647 inċident relatat mar-Regolament fl-2024, iżda ma hemmx dettalji dwar l-eżiti, l-investigazzjonijiet jew il-penali skont ir-Regolament. Rapport ta’ NEB ieħor( 34 ) jelenka l-Artikolu 5 tar-Regolament taħt il-penali iżda ma jsemmi l-ebda sanzjoni. Dan jaqbel mal-intervisti li saru fil-kuntest tal-istudju ta’ sostenn, li jindikaw li l-kwistjonijiet ta’ diskriminazzjoni bbażati direttament fuq in-nazzjonalità huma rari jew assenti għalkollox.

2.3. Ġarr ta’ roti (l-Artikolu 6)

Ir-Regolament isaħħaħ id-dritt preeżistenti għall-ġarr tar-roti skont ir-Regolament (KE) Nru 1371/2007 billi jistabbilixxi li l-passiġġieri għandhom ikunu intitolati li jieħdu roti abbord (għal tariffa raġonevoli fejn xieraq). Dan jinkludi d-dritt li ssir riservazzjoni għall-ġarr tar-rota fuq il-ferroviji li għalihom huma meħtieġa r-riservazzjonijiet, u l-għoti ta’ rimedji għal ċaħda mhux ġustifikata ta’ spazji riservati (ridirezzjonar tar-rotta skont l-Artikolu 18, kumpens skont l-Artikolu 19, assistenza skont l-Artikolu 20(2) tar-Regolament). Ir-Regolament jintroduċi wkoll obbligi ta’ stivar (l-użu ta’ spazji apposta fejn disponibbli, inkella l-passiġġier irid iżomm ir-rota stivata taħt għajnejh biex jiżgura li ma tkunx ta’ dannu għall-passiġġieri l-oħrajn jew ta’ tfixkil għall-operazzjonijiet ferrovjarji). L-impriżi ferrovjarji huma meħtieġa wkoll jippubblikaw il-limiti tal-kapaċità u l-kundizzjonijiet fuq is-siti web u fl-istazzjonijiet, billi japplikaw l-ispeċifikazzjonijiet tekniċi għall-interoperabbiltà relatati mal-applikazzjonijiet telematiċi għas-servizzi tal-passiġġieri. Ir-Regolament jintroduċi wkoll rekwiżit li, mis-7 ta’ Ġunju 2025, il-proċeduri ta’ akkwist għal vetturi ferrovjarji ġodda jew għal titjib kbir ta’ vetturi ferrovjarji eżistenti li jkunu jeħtieġu awtorizzazzjoni ġdida għall-vetturi biex jiġu introdotti fis-suq (esklużi l-vaguni ristoranti, tal-irqad jew tal-kuċċetti) iridu jinkorporaw għadd adegwat ta’ spazji apposta għar-roti mmuntati (għall-kuntrarju ta’ dawk li jintwew biss) fil-kompożizzjonijiet tal-ferroviji. Barra minn hekk, l-Artikolu 6(5) u (6) jippermetti lill-impriżi ferrovjarji jew lill-awtoritajiet kompetenti skont ir-Regolament (KE) Nru 1370/2007 jadottaw pjanijiet għall-ġarr tar-roti wara konsultazzjoni pubblika. Fin-nuqqas ta’ tali pjanijiet jew fejn il-pjanijiet ma jiddeterminawx għadd ta’ spazji apposta għar-roti mmuntati, kull kompożizzjoni tal-ferrovija għandu jkollha mill-inqas erba’ postijiet għar-roti. Dan ir-rekwiżit jista’ jkun soġġett għal eċċezzjonijiet iġġustifikati b’mod oġġettiv (eż. id-domanda staġunali għall-iskijjar fuq rotot fejn ftit jintużaw roti), filwaqt li l-Istati Membri jistgħu jimponu valuri minimi ogħla għal ċerti tipi ta’ servizzi.

Id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 6 jistgħu jiġu eżentati għas-servizzi ferrovjarji urbani u suburbani tal-passiġġieri (l-Artikolu 2(6)(a)), servizzi internazzjonali li parti sinifikanti minnhom titħaddem barra mill-UE (l-Artikolu 2(6)(b)), u servizzi li jitħaddmu strettament għal użu storiku jew turistiku (l-Artikolu 2(2)). Madankollu, id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 6 ma jistgħux jiġu eżentati u dejjem japplikaw bis-sħiħ għas-servizzi ferrovjarji reġjonali tal-passiġġieri (l-Artikolu 2(8), it-tieni subparagrafu) u għas-servizzi ferrovjarji tal-passiġġieri fuq distanzi twal, li huma definiti bħala mhux urbani, mhux suburbani, u mhux reġjonali (l-Artikolu 3(15)). Dan jiżgura li r-rekwiżiti tal-ġarr tar-roti jibqgħu obbligatorji għal dawn is-servizzi ewlenin tan-network. B’mod ġenerali, il-possibbiltà li tiġi eżentata din id-dispożizzjoni ma ntużatx ħafna madwar l-Istati Membri: għas-servizzi ferrovjarji urbani jew suburbani, seba’ Stati Membri( 35 ) innotifikaw eżenzjonijiet, filwaqt li seba’ Stati Membri( 36 ) innotifikaw eżenzjonijiet fir-rigward tas-servizzi internazzjonali li parti sinifikanti minnhom, inkluż mill-inqas waqfa waħda skedata fl-istazzjon, titħaddem barra mill-UE.

F’termini ta’ sejbiet, l-istudju ta’ sostenn jissuġġerixxi li ħames Stati Membri jirrikjedu li l-impriżi ferrovjarji jiżviluppaw pjanijiet għar-roti( 37 ). F’żewġ Stati Membri, l-impriżi ferrovjarji żviluppaw pjanijiet bħal dawn mingħajr rekwiżiti nazzjonali( 38 ). L-għadd ta’ spazji għar-roti huwa deskritt fil-pjanijiet għar-roti tal-impriżi ferrovjarji li joperaw f’erba’ Stati Membri( 39 ). L-istudju ta’ sostenn jindika li dawn il-pjanijiet ġew stabbiliti f’konsultazzjoni mal-pubbliku u mal-organizzazzjonijiet rappreżentattivi rilevanti.

Abbażi tal-informazzjoni disponibbli, jidher ukoll li Stat Membru wieħed (Franza) għadda leġiżlazzjoni nazzjonali li tistabbilixxi għadd minimu ogħla ta’ spazji għar-roti: tmien spazji għal ferroviji ġodda u rinnovati destinati għal servizzi ta’ aċċess miftuħ, servizzi ta’ interess nazzjonali u ċerti servizzi reġjonali( 40 ).

L-istudju ta’ sostenn sab ukoll li l-għadd minimu ta’ erba’ spazji għar-roti huwa rispettat mill-impriżi ferrovjarji stabbiliti li joperaw fi 17-il Stat Membru( 41 ). F’ċirkostanzi speċifiċi, madankollu, jistgħu jkunu disponibbli anqas minn erba’ spazji għar-roti f’servizzi pprovduti minn impriżi ferrovjarji f’14-il Stat Membru( 42 ). Dan jista’ jkun, pereżempju, minħabba l-kapaċità limitata fuq ċerti ferroviji, rotot jew servizzi, jew minħabba limiti stabbiliti matul staġuni speċifiċi jew meta l-ferroviji jkunu affollati b’mod eċċessiv. L-għadd minimu ta’ spazji għar-roti magħmula disponibbli minn kull impriża ferrovjarja jista’ jvarja wkoll skont il-ferrovija jew is-servizz. Fl-istess ħin, f’xi sitwazzjonijiet, jistgħu jkunu disponibbli aktar minn erba’ spazji tar-roti f’servizzi pprovduti minn impriżi ferrovjarji stabbiliti fi 11-il Stat Membru( 43 ). Dan jista’ jkun, pereżempju, meta jintużaw vetturi ferrovjarji aktar ġodda.

Peress li l-Artikolu 6(4) tar-Regolament daħal fis-seħħ f’Ġunju 2025, fi kważi l-Istati Membri kollha b’servizzi ferrovjarji, l-impriżi ferrovjarji li ġew ivvalutati fl-istudju ta’ sostenn issa jidhru li qed iqisu r-rekwiżiti ta’ għadd minimu ta’ spazji għar-roti meta jakkwistaw vetturi ferrovjarji ġodda.

L-istudju ta’ sostenn jindika wkoll li l-impriżi ferrovjarji fi kważi l-Istati Membri kollha jirrikjedu tariffa biex jittrasportaw rota abbord ferrovija. Dawn it-tariffi fissi jew varjabbli huma tipikament fil-medda ta’ EUR 1,50 sa EUR 7,95. Il-biċċa l-kbira tal-impriżi ferrovjarji jirrikjedu wkoll riservazzjoni minn qabel, b’mod partikolari għal servizzi fejn ir-riservazzjoni tal-postijiet hija obbligatorja.

Il-biċċa l-kbira tal-impriżi ferrovjarji koperti mill-istudju ta’ sostenn jidhru li jimponu xi forma ta’ restrizzjoni operazzjonali (eż. il-ħinijiet l-aktar intensivi, regoli staġunali, fuq servizzi li jaħdmu minflok il-karozzi tal-linja), inkluż fir-rigward tal-piż u d-dimensjonijiet tar-roti ttrasportati (eż. restrizzjonijiet fuq ir-roti għall-ġarr tal-merkanzija jew fuq il-“fatbikes”).

Fi ftit kliem, jidher li hemm livell ġeneralment tajjeb ta’ implimentazzjoni li ħoloq ukoll momentum pożittiv biex jitħeġġeġ il-ġarr tar-roti fuq il-ferroviji.

Abbażi tar-rapporti tal-NEBs, kien hemm ftit każijiet ta’ lmenti relatati mar-roti fl-Istati Membri analizzati. Żewġ NEBs( 44 ) irreġistraw żewġ ilmenti kull wieħed, filwaqt li NEB ieħor( 45 ) irreġistra lment wieħed; NEB wieħed( 46 ) indika li 0,7 % tal-ilmenti li rċieva kienu jirrigwardaw ir-roti. NEB( 47 ) ieħor qed jimmonitorja jekk l-informazzjoni dwar il-ġarr tar-roti tintweriex fuq is-siti web tat-trasportaturi u ppjana attivitajiet ta’ infurzar fil-futur. Dwar il-monitoraġġ ġenerali tal-Artikolu 6 tar-Regolament mill-NEBs, huwa meħtieġ monitoraġġ kontinwu u, fejn rilevanti, trid tittieħed azzjoni dwar l-għadd minimu ta’ roti fuq il-ferroviji u l-informazzjoni lill-passiġġieri dwar il-kundizzjonijiet għall-ġarr tar-roti.

2.4.Informazzjoni dwar l-ivvjaġġar f’ħin reali (l-Artikolu 10)

L-Artikolu 10 tar-Regolament introduċa l-possibbiltà li jkun hemm aċċess għal informazzjoni f’ħin reali dwar id-dewmien, ir-riservazzjonijiet u d-disponibbiltà biex is-suq tal-biljettar ferrovjarju jsir aktar dinamiku u biex jiġi mħeġġeġ il-bejgħ ta’ biljetti aktar innovattivi. Din il-possibbiltà jenħtieġ li tippermetti lit-trasportaturi ferrovjarji, lill-bejjiegħa tal-biljetti u lill-operaturi tal-vjaġġi differenti jbigħu pakketti ta’ biljetti minn trasportaturi differenti u għal varjetà ta’ konnessjonijiet. Barra minn hekk, l-artikolu jelimina d-diskriminazzjoni preċedenti bejn il-passiġġieri, fejn dawk li jkunu xtraw il-biljett direttament mill-impriża ferrovjarja biss jiksbu informazzjoni sħiħa dwar id-dewmien (li jseħħ f’ħin reali, jekk it-trasportatur joffri tali informazzjoni, pereżempju f’applikazzjoni) u l-possibbiltajiet ta’ konnessjonijiet ulterjuri biex ikomplu l-vjaġġ.

L-Artikolu 10 tar-Regolament, li jibni fuq l-Artikolu 10 tar-Regolament (KE) Nru 1371/2007, fih żewġ raġunijiet għall-kondiviżjoni tad-data bejn atturi differenti fis-settur ferrovjarju usa’. L-ewwel nett, jobbliga lill-amministraturi tal-infrastruttura sabiex jikkondividu d-data f’ħin reali dwar il-wasla u t-tluq tal-ferroviji lill-impriżi ferrovjarji, lill-bejjiegħa tal-biljetti, lill-operaturi tal-vjaġġi u lill-amministraturi tal-istazzjonijiet. It-tieni, l-impriżi ferrovjarji jridu jipprovdu lill-impriżi ferrovjarji l-oħra, lill-bejjiegħa tal-biljetti u lill-operaturi tal-vjaġġi li jbigħu s-servizzi tagħhom b’aċċess għall-informazzjoni minima dwar l-ivvjaġġar (Anness II, il-Partijiet I u II) u b’aċċess għall-operazzjonijiet dwar is-sistemi ta’ riservazzjoni (Anness II, il-Parti III). Kif imsemmi aktar ’il fuq, l-Istati Membri jistgħu jeżentaw dan l-Artikolu sas-7 ta’ Ġunju 2030 jekk ma jkunx teknikament fattibbli għall-amministratur tal-infrastruttura li jikkonforma mar-rekwiżit li jikkondividi data dwar it-traffiku f’ħin reali skont ir-regoli stabbiliti mill-Artikolu 10.

Jekk ikun teknikament impossibbli għall-amministraturi tal-infrastruttura li jippreżentaw data dwar it-traffiku f’ħin reali (jiġifieri din id-data ma tistax tiġi pprovduta lil xi entità), allura Stat Membru jista’ japplika eżenzjoni minn dan l-obbligu sal-2030. Madankollu, l-Istat Membru jrid jirrivaluta s-sitwazzjoni u jirrapporta lill-Kummissjoni Ewropea kull sentejn. Dan l-obbligu ta’ rapportar ġie introdott biex joħorġu d-diffikultajiet u biex jgħin biex jinstabu malajr soluzzjonijiet għal problemi tekniċi bħal dawn.

F’termini tad-distribuzzjoni ta’ data f’ħin reali mill-amministraturi tal-infrastruttura skont l-Artikolu 10(1) tar-Regolament, sitt Stati Membri( 48 ) innotifikaw lill-Kummissjoni b’eżenzjoni sħiħa għal dan l-Artikolu sal-2030. Ċerti Stati Membri oħra nnotifikaw eżenzjonijiet speċifiċi għal dan l-Artikolu għas-servizzi urbani u suburbani( 49 ); is-servizzi reġjonali( 50 ); is-servizzi internazzjonali lil hinn mill-UE( 51 ); u s-servizzi għal użu storiku jew turistiku( 52 ).

Fir-rigward tal-obbligu impost fuq l-amministraturi tal-infrastruttura mill-Artikolu 10(1) tar-Regolament, l-istudju ta’ sostenn jindika distribuzzjoni mifruxa ta’ informazzjoni dwar it-traffiku f’ħin reali lill-impriżi ferrovjarji, iżda l-informazzjoni f’ħin reali mogħtija lil atturi oħra ma hijiex uniformi. Skont l-istudju, l-amministraturi tal-infrastruttura jidhru li jagħtu informazzjoni dwar it-traffiku f’ħin reali lill-impriżi ferrovjarji fi 22 Stat Membru( 53 ); lill-amministraturi tal-istazzjonijiet fi 11-il Stat Membru ( 54 ) ; lill-bejjiegħa tal-biljetti fi 12-il Stat Membru( 55 ); u lill-operaturi tal-vjaġġi f’għaxar Stati Membri( 56 ). L-istudju juri wkoll li l-amministraturi tal-infrastruttura jipprovdu data mingħajr ħlas fi 12-il Stat Membru( 57 ). Xi Stati Membri rrapportaw evidenza ta’ relazzjonijiet kuntrattwali għall-forniment ta’ tali data( 58 ). Fi Franza, l-amministratur tal-infrastruttura juri d-data f’żewġ forom. L-ewwel, fil-forma ta’ data miftuħa, li hija mingħajr ħlas għall-atturi kollha li jixtiequ jaċċessawha. Barra minn hekk, l-amministratur tal-infrastruttura joffri wkoll tipi differenti ta’ data li jistgħu jiġu integrati direttament fis-sistemi ta’ kull attur, bħall-bejjiegħa tal-biljetti u l-operaturi tal-vjaġġi. Dan it-tip ta’ data ma huwiex obbligatorju għal dawn id-distributuri tal-biljetti, għalkemm l-amministratur tal-infrastruttura jħeġġeġ l-użu u d-disponibbiltà tiegħu.

Fir-rigward tal-Artikolu 10(2) tar-Regolament, li jobbliga lill-impriżi ferrovjarji jipprovdu lil impriżi ferrovjarji oħrajn, lill-bejjiegħa tal-biljetti u lill-operaturi tal-vjaġġi li jbigħu s-servizzi tagħhom b’aċċess għal informazzjoni minima dwar l-ivvjaġġar kif stabbilit mir-Regolament, jirriżulta mill-Artikolu 2(5) tar-Regolament li eżenzjoni minn Stat Membru testendi għad-dispożizzjonijiet kollha tal-Artikolu 10. Għalhekk, l-istess Stati Membri li eżentaw l-Artikolu 10(1) tar-Regolament huma eżentati wkoll mir-rekwiżiti tal-Artikolu 10(2) tar-Regolament.

L-evidenza disponibbli mill-istudju ta’ sostenn tindika li fi tmien Stati Membri, l-impriżi ferrovjarji jikkondividu l-informazzjoni meħtieġa ma’ impriżi ferrovjarji oħrajn( 59 ); fi tmien Stati Membri mal-bejjiegħa tal-biljetti ( 60 ) u f’ħames Stati Membri mal-operaturi tal-vjaġġi( 61 ). L-evidenza tindika wkoll li ġiet kondiviża informazzjoni ta’ qabel il-vjaġġi fi 11-il Stat Membru( 62 ); informazzjoni relatata mal-vjaġġi f’seba’ Stati Membri( 63 ); u aċċess għall-operazzjonijiet dwar is-sistemi ta’ riservazzjoni f’għaxar Stati Membri( 64 ). Fir-rigward ta’ ħlasijiet, l-impriżi ferrovjarji f’żewġ Stati Membri jimponu xi tariffi( 65 ), filwaqt li l-aċċess huwa bla ħlas fi 12-il Stat Membru( 66 ). Kuntratti formali jew arranġamenti oħra ma’ impriżi ferrovjarji għal informazzjoni minima dwar l-ivvjaġġar ġew irrapportati f’erba’ Stati Membri( 67 ).

Ir-rapporti tal-NEBs jindikaw li xi NEBs( 68 ) irċevew ilmenti dwar l-informazzjoni mingħajr ma speċifikaw jekk l-ilment kienx relatat ma’ informazzjoni dwar it-traffiku f’ħin reali. NEB wieħed( 69 ) enfasizza l-attivitajiet ta’ infurzar tiegħu dwar din il-kwistjoni fir-rapport tiegħu.

2.5.Biljetti globali (Artikolu 12)

2.5.1.L-obbligu li jiġu offruti biljetti globali għal impriżi ferrovjarji uniċi

L-Artikolu 12(1) tar-Regolament introduċa obbligu ġdid li s-servizzi ferrovjarji tal-passiġġieri reġjonali jew fuq distanzi twal imħaddma minn “impriża ferrovjarja waħda”( 70 ) għandhom jiġu offruti bħala biljett globali( 71 ) minn dawk l-impriżi. L-għan ta’ din il-miżura huwa li tiżgura protezzjoni aktar komprensiva tal-passiġġieri li jħabbtu wiċċhom ma’ konnessjonijiet mitlufa matul il-vjaġġ tagħhom u li żżid id-disponibbiltà ta’ biljetti globali fis-suq. B’mod partikolari, il-passiġġieri b’biljett globali li jitilfu konnessjoni bejn is-servizzi ferrovjarji koperti minn dak il-biljett għandhom id-dritt li jiġu offruti l-għażla bejn ir-rimborż tal-prezz tal-biljett jew il-kontinwazzjoni/ir-ridirezzjonar tar-rotta sad-destinazzjoni finali; id-dritt għal kumpens (ħlief meta l-biljett ikun ġie rrimborżat); u d-dritt għall-assistenza (xorb, ikel, akkomodazzjoni)( 72 ).

Is-sejbiet mill-istudju ta’ sostenn juru li fl-Istati Membri kollha fejn huma disponibbli s-servizzi ferrovjarji, l-impriżi ferrovjarji li jikkwalifikaw bħala “impriża ferrovjarja waħda” ġeneralment joffru vjaġġi fuq is-servizzi ferrovjarji tal-passiġġieri fuq distanzi twal u reġjonali tagħhom stess bħala biljett globali. Din il-konformità ġenerali tista’ tiġi spjegata mill-kamp ta’ applikazzjoni ristrett tal-obbligu, li huwa limitat għas-servizzi ta’ “impriża ferrovjarja waħda”, jiġifieri tal-istess impriża ferrovjarja jew ta’ diversi impriżi taħt l-istess sjieda sħiħa.

Barra minn hekk, f’xi Stati Membri ġew identifikati xi karatteristiċi partikolari. Pereżempju, fil-Lussemburgu, l-ivvjaġġar bil-ferrovija tat-tieni klassi fuq servizzi tal-passiġġieri mħaddma mill-impriża ferrovjarja ewlenija huwa mingħajr ħlas u ma jeħtieġx biljett (globali)( 73 ). Fin-Netherlands, hemm fis-seħħ sistema nazzjonali ta’ check-in u check-out. Il-vjaġġi tal-passiġġieri jibdew meta jagħmlu check-in fl-istazzjon tat-tluq u jintemmu meta jagħmlu check-out fl-istazzjon tad-destinazzjoni finali, irrispettivament minn kwalunkwe trasferiment, tip ta’ servizzi ferrovjarji użat jew tibdil tal-impriża ferrovjarja. Fil-prattika, dan jidher li jaħdem bħala sistema ta’ biljettar globali.

2.5.2.Kooperazzjoni għal servizzi ferrovjarji oħra tal-passiġġieri

Għas-servizzi ferrovjarji tal-passiġġieri minbarra s-servizzi fuq distanzi twal jew reġjonali mħaddma minn impriżi ferrovjarji uniċi, l-Artikolu 12(1) tar-Regolament jiddikjara li l-impriżi ferrovjarji għandhom jagħmlu l-isforzi raġonevoli kollha biex joffru biljetti globali u għandhom jikkooperaw bejniethom għal dak il-għan.

Fir-rigward tas-servizzi ferrovjarji urbani u suburbani tal-passiġġieri, is-sejbiet tal-istudju ta’ sostenn juru li l-biljetti globali jiġu offruti wkoll għal dawn is-servizzi mħaddma mill-impriżi ferrovjarji fi 17-il Stat Membru( 74 ). Jidher li saħansitra jiġu offruti mill-impriża ferrovjarja ewlenija f’żewġ Stati Membri li nnotifikaw eżenzjoni mill-Artikolu 12(1) tar-Regolament għas-servizzi (sub)urbani( 75 ). Dawn il-każijiet jindikaw li l-biljetti globali jistgħu jkunu qed jiġu offruti fil-prattika b’mod aktar wiesa’ għal dawn is-servizzi milli jista’ jiġi dedott mill-qafas tal-eżenzjonijiet waħdu. Min-naħa l-oħra, il-biljetti globali għas-servizzi (sub)urbani ma jidhrux li huma disponibbli fi tliet Stati Membri li ma nnotifikawx eżenzjoni għall-Artikolu 12(1) tar-Regolament( 76 ).

Fir-rigward tal-ivvjaġġar domestiku bil-ferrovija (jiġifieri fi Stat Membru wieħed), instabet evidenza ta’ skemi ta’ biljettar globali li jkopru diversi impriżi ferrovjarji f’għadd limitat ta’ Stati Membri:

-Fiċ-Ċekja, taħt is-sistema Oneticket, il-vjaġġ kollu jitqies bħala kuntratt ta’ trasport wieħed meta jseħħ fi ħdan in-network ferrovjarju tal-pajjiż, irrispettivament mill-għadd ta’ impriżi ferrovjarji. Japplikaw id-drittijiet tal-passiġġieri għall-interruzzjonijiet tal-vjaġġ( 77 ).

-Fil-Ġermanja, l-impriżi ferrovjarji jipparteċipaw f’sistema ta’ noll komuni taħt id-Deutschlandtarif. Il-biljetti maħruġa għal vjaġġ li jikkonsisti f’servizzi ferrovjarji direttament biswit xulxin ta’ impriżi li jipparteċipaw fid-Deutschlandtarif, inklużi passes temporanji bħad-Deutschlandticket ta’ xahar, jitqiesu bħala biljett globali skont ir-Regolament. Id-Deutschlandtarif tikkonċerna prinċipalment is-servizzi ferrovjarji reġjonali u (sub)urbani tal-passiġġieri pprovduti minn madwar 50 impriża ferrovjarja pubblika u privata u ma tinkludix servizzi fuq distanzi twal minn eż. DB Fernverkehr AG, Flixtrain jew Eurostar( 78 ).

-Fl-Ungerija, il-biljetti kollha għall-vjaġġi domestiċi huma meqjusa bħala biljetti globali, inklużi l-biljetti għall-vjaġġi li jkopru diversi impriżi ferrovjarji differenti. Madankollu, il-biċċa l-kbira tas-servizzi ferrovjarji domestiċi tal-passiġġieri huma mħaddma minn MÁV u GYSEV. Din tal-aħħar tħaddem biss xi servizzi ferrovjarji fil-Majjistral tal-pajjiż. GYSEV hija wkoll parzjalment proprjetà tal-Istat Ungeriż, bħal MÁV( 79 ).

-Fil-Polonja, PKP Intercity tikkoopera ma’ disa’ impriżi ferrovjarji reġjonali biex toffri biljetti konġunti li jintegraw in-nollijiet (Wspolny Bilet, jew WB). Il-biljett WB ma huwiex estiż għall-vjaġġi fuq il-ferroviji TLK( 80 ) jew Intercity (IC) f’vaguni tal-irqad jew bil-kuċċetti, jew għas-servizzi ferrovjarji mħaddma minn impriżi ferrovjarji li ddeċidew li ma jiħdux sehem f’din il-kooperazzjoni( 81 ). Fil-każ ta’ dewmien jew ta’ ostakli oħra li jikkawżaw konnessjonijiet mitlufa, il-passiġġieri jistgħu jiksbu ċertifikat ta’ dewmien għall-kontinwazzjoni b’kundizzjonijiet tal-vjaġġ tagħhom fuq il-ferrovija disponibbli li jkun imiss tal-impriża ferrovjarja parteċipanti, suġġett għad-disponibbiltà tal-postijiet, bi dritt għal rifużjoni jew kumpens mill-impriża ferrovjarja li toħroġ il-biljett għan-noll integrat kollu( 82 ). Madankollu, l-iskema ma tkoprix xi impriżi ferrovjarji indipendenti attivi fis-suq Pollakk bħal RegioJet u Leo Express( 83 ).

-Fl-Iżvezja, Resplus tagħti lill-passiġġieri l-possibbiltà li jikkombinaw l-ivvjaġġar ma’ diversi operaturi tat-trasport (ferrovija, xarabank, lanċa, eċċ.) taħt biljett wieħed ta’ Resplus, bis-saħħa tal-kooperazzjoni bejn l-operaturi tat-trasport pubbliku tal-Iżvezja. Kull ferrovija li tibda jew tispiċċa fl-Iżvezja hija koperta minn Resplus. F’każ ta’ konnessjoni mitlufa matul vjaġġ ta’ Resplus, tapplika l-Kom-Fram-Garanti (garanzija tal-wasla). Dan ifisser li l-operatur tat-trasport, li minħabba fih il-passiġġier jitlef il-konnessjoni tiegħu, ikun responsabbli: biex jiżgura li l-passiġġier ikun jista’ jkompli l-vjaġġ tiegħu; biex jipprovdi alternattivi għall-prenotazzjoni mill-ġdid; biex joffri akkomodazzjoni, ikel u xorb; u biex jagħti rimborż jew kumpens parzjali jew sħiħ għad-dewmien (għall-vjaġġi kkombinati b’distanza totali ta’ aktar minn 150 km), bl-użu tal-istess limiti u valuri bħal fir-Regolament( 84 ).

Ma jidhirx li hemm kooperazzjoni domestika bejn l-impriżi ferrovjarji fi Stati Membri oħra biex joffru biljetti globali. F’xi każijiet, dan jista’ jiġi spjegat mill-fatt li impriża ferrovjarja waħda biss bħalissa tipprovdi servizzi ferrovjarji domestiċi tal-passiġġieri fit-territorju tagħhom.

Il-kooperazzjoni dwar is-servizzi ferrovjarji transfruntiera tal-passiġġieri qed isseħħ fuq bażi volontarja biex jiġu offruti biljetti globali għal xi vjaġġi b’konnessjoni waħda jew aktar, iżda din il-kooperazzjoni ma tidhirx li sseħħ fuq bażi sistematika fi ħdan l-UE( 85 ).

2.5.3.Informazzjoni lill-passiġġieri dwar il-biljetti globali

Jirriżulta mill-Artikolu 12(2) tar-Regolament li għall-vjaġġi li jinkludu konnessjoni waħda jew aktar, il-passiġġier għandu jkun infurmat qabel ma jixtri biljett jew biljetti jekk dak il-biljett jew dawk il-biljetti jkunux jikkostitwixxu biljett globali( 86 ). Mill-perspettiva tal-passiġġier, dan ir-rekwiżit huwa essenzjali biex jifhem u jantiċipa l-livell ta’ protezzjoni assoċjat mal-biljett(i) f’każ ta’ interruzzjonijiet matul vjaġġ li jaffettwaw il-konnessjoni tal-passiġġier bejn diversi servizzi ferrovjarji tal-passiġġieri.

L-istudju ta’ sostenn għal dan ir-rapport sab varjetà ta’ mezzi li permezz tagħhom il-partijiet ikkonċernati (prinċipalment l-impriżi ferrovjarji stabbiliti) jidhru li jikkonformaw ma’ dan ir-rekwiżit ta’ informazzjoni ta’ qabel ix-xiri. Eżempji msemmija mill-partijiet ikkonċernati jinkludu tikketta jew avviż f’punti differenti fil-ħin tal-proċess tal-prenotazzjoni online( 87 ), informazzjoni bil-fomm mill-persunal fl-uffiċċji tal-biljetti, fl-uffiċċji tas-servizzi jew waqt il-bejgħ bit-telefown, u informazzjoni fit-termini u l-kundizzjonijiet tal-impriża ferrovjarja. Fl-istess ħin, l-istudju jirrapporta wkoll li, f’xi Stati Membri, il-passiġġieri ma jiġux infurmati qabel ma jixtru dwar jekk il-biljett jew il-biljetti jikkostitwux biljett globali. Għal żewġ Stati Membri, dan jista’ jiġi spjegat mill-fatt li l-biljetti domestiċi kollha mixtrija fi tranżazzjoni waħda jitqiesu bħala biljetti globali, u b’hekk tonqos il-ħtieġa li l-passiġġieri jiġu informati b’mod espliċitu qabel ix-xiri( 88 ). Mill-istudju ta’ sostenn jirriżulta wkoll li f’mill-inqas Stat Membru wieħed, l-impriża ferrovjarja ewlenija u l-organizzazzjoni li tirrappreżenta lill-passiġġieri ma qablux dwar jekk din l-informazzjoni ngħatatx qabel ix-xiri( 89 ).

Għalhekk, jidher li l-passiġġieri mhux dejjem ikunu informati b’mod konsistenti u b’mod ċar qabel ix-xiri dwar jekk il-biljett jew il-biljetti li jixtru għal vjaġġ bil-ferrovija jikkostitwux biljett globali. Il-firxa ta’ mezzi potenzjali ta’ komunikazzjoni madwar l-Istati Membri li bihom tista’ tingħata din l-informazzjoni lill-passiġġieri f’mumenti differenti fil-proċess tal-prenotazzjoni — jekk l-informazzjoni effettivament tingħata — tagħmilha diffiċli għall-passiġġieri biex jinnavigaw il-proċess biex jiksbu l-informazzjoni u jifhmu d-drittijiet tagħhom. Dan huwa saħansitra aktar problematiku meta passiġġier jivvjaġġa ma’ diversi impriżi ferrovjarji (fin-nuqqas ta’ obbligu li jipprovdu biljetti globali), potenzjalment madwar diversi Stati Membri.

Rapport ta’ NEB wieħed isemmi lment relatat ma’ informazzjoni dwar il-biljetti globali, mingħajr ma jagħti aktar dettalji( 90 ).

2.5.4.Responsabbiltà għall-biljetti globali

F’konformità mal-Artikolu 12(3) tar-Regolament, u kif diġà ssemma aktar ’il fuq, meta vjaġġ li jinkludi konnessjoni waħda jew aktar jinbiegħ bħala biljett globali, l-impriża ferrovjarja għandha tkun responsabbli li tirrimborża jew tipprovdi r-ridirezzjoni( 91 ), tikkumpensa( 92 ) u tassisti( 93 ) lill-passiġġier jekk jitlef konnessjoni waħda jew aktar.

Fl-istudju ta’ sostenn, għalkemm il-biċċa l-kbira tal-partijiet ikkonċernati kkonsultati madwar l-Istati Membri analizzati ma setgħux jipprovdu informazzjoni dwar il-kwistjoni, l-evidenza disponibbli, meħuda primarjament mill-impriżi ferrovjarji stabbiliti, tissuġġerixxi li l-maġġoranza l-kbira tal-passiġġieri jagħżlu r-ridirezzjonar tar-rotot meta jitilfu l-konnessjonijiet fuq il-vjaġġi mixtrija b’biljetti globali( 94 ).

Ir-Regolament iqis ukoll sitwazzjoni fejn impriża ferrovjarja, fuq inizjattiva proprja, tbigħ biljetti kkombinati għal vjaġġ li jinvolvi impriżi ferrovjarji li ma jkunux parti mill-istess impriża ferrovjarja, u tagħmel dan fi tranżazzjoni kummerċjali waħda. F’dak il-każ, hemm suppożizzjoni ġenerali li dan jikkostitwixxi biljett globali — sakemm l-impriża ma tinformax lill-passiġġier, qabel ma jixtri, li l-biljetti jirrappreżentaw kuntratti ta’ trasport separati( 95 ).

Informazzjoni korretta dwar is-servizz ferrovjarju hija essenzjali wkoll meta l-passiġġieri jixtru l-biljetti minn bejjiegħ tal-biljetti jew minn operatur tal-vjaġġi. Meta l-bejjiegħa tal-biljetti jew l-operaturi tal-vjaġġi jbiegħu biljetti separati bħala pakkett fi tranżazzjoni kummerċjali waħda, jenħtieġ li jinformaw b’mod ċar lill-passiġġieri qabel ix-xiri li dawk il-biljetti ma joffrux l-istess livell ta’ protezzjoni bħall-biljetti globali, u li dawk il-biljetti ma nħarġux bħala biljetti globali mill-impriża ferrovjarja jew mill-impriżi ferrovjarji li jipprovdu s-servizz. Inkella, il-bejjiegħ tal-biljetti jew l-operatur tal-vjaġġi għandu jkun responsabbli biex jirrimborża l-ammont totali mħallas f’dik it-tranżazzjoni għall-biljett jew għall-biljetti u, barra minn hekk, li jħallas kumpens ekwivalenti għal 75 % ta’ dak l-ammont f’każ li l-passiġġier jitlef konnessjoni waħda jew aktar( 96 ).

Is-sejbiet tal-istudju ta’ sostenn jidhru li jissuġġerixxu li, f’konformità mal-konklużjonijiet li saru fit-Taqsima 2.5.3 aktar ’il fuq, meta tingħata informazzjoni dwar in-natura kuntrattwali separata tal-biljetti lill-passiġġieri, dan isir b’diversi modi jew qabel ix-xiri (eż. fuq sit web jew matul il-proċess ta’ prenotazzjoni online) jew wara x-xiri permezz ta’ messaġġ fuq il-biljett. F’xi Stati Membri, ma setgħet tinstab l-ebda evidenza li din l-informazzjoni ngħatat, u dan jista’ jiġi spjegat f’xi każijiet mill-fatt li s-servizzi ferrovjarji domestiċi kollha f’dak l-Istat Membru jitqiesu bħala biljetti globali.

Biex iżid ma’ din il-kumplessità, ir-Regolament jipprevedi reġim ta’ eżenzjonijiet li taħtu l-Istati Membri jistgħu, soġġett għal kundizzjonijiet speċifiċi, jeżentaw ċerti servizzi ferrovjarji( 97 ) mill-obbligi fl-Artikoli 18 sa 20 tar-Regolament (jiġifieri r-rimborż jew ir-ridirezzjonar, il-kumpens, u l-assistenza). Dawn l-eżenzjonijiet japplikaw kemm jekk il-passiġġier ikollu biljett globali kif ukoll jekk le. Minħabba dan, jista’ jkun hemm sitwazzjonijiet fejn l-impriżi ferrovjarji jkunu meħtieġa joffru biljetti globali għal tip ta’ servizz partikolari skont l-Artikolu 12(1), filwaqt li l-istess tip ta’ servizz ikun, sa ċertu punt, eżentat mir-regoli korrispondenti dwar ir-responsabbiltà għall-konnessjonijiet mitlufa skont l-Artikoli 18 sa 20( 98 ).

Xi impriżi ferrovjarji daħlu fi ftehimiet settorjali multilaterali biex jassistu lill-passiġġieri jekk jitilfu konnessjoni bejn is-servizzi ferrovjarji ta’ impriżi differenti li ma jkunux koperti minn biljett globali (eż. l-Agreement on Journey Continuation (AJC) 99 ), il-Hop On the Next Available Train (HOTNAT)( 100 )). L-istruttura legali ġenerali dwar ir-responsabbiltà u l-għoti ta’ informazzjoni lill-passiġġieri tidher li tikkontribwixxi għal sitwazzjoni fejn il-passiġġieri jkollhom diffikultajiet biex ikunu jafu d-drittijiet tagħhom f’każ li jitilfu konnessjoni matul il-vjaġġ tagħhom bil-ferrovija( 101 ).

Rapport ta’ NEB wieħed( 102 ) jirreferi għal żewġ ilmenti relatati mar-responsabbiltà għall-kontinwazzjoni tal-vjaġġi u jekk tapplikax ir-responsabbiltà għal biljetti globali. F’każ wieħed, tqies hekk, filwaqt li fil-każ l-ieħor, dan ma seħħx.

2.6.Id-dritt ta’ ridirezzjonar awtonomu tar-rotta (l-Artikolu 18(3))

L-Artikolu 18(3) tar-Regolament jintroduċi dritt għall-passiġġieri għar-“ridirezzjonar awtonomu tar-rotta”, li jfisser li l-passiġġieri mhux biss jistgħu jieħdu l-inizjattiva biex isibu pjan ta’ vjaġġar alternattiv meta l-impriża ferrovjarja ma toffrix (immedjatament) alternattiva vijabbli. Ifisser ukoll, aktar importanti minn hekk, li l-passiġġieri jistgħu jiġu rimborżati mill-impriża ferrovjarja għall-kostijiet biex jippjanaw il-vjaġġ tagħhom huma stess. Fin-nuqqas ta’ dritt bħal dan, il-passiġġieri li jsibu rotta alternattiva huma stess ikunu intitolati l-aktar għar-rimborż tal-prezz tal-biljett u jiltaqgħu ma’ diffikultajiet biex jirkupraw l-kostijiet tal-arranġamenti tal-aħħar minuta bir-rati applikabbli tal-jum (li jistgħu jkunu ferm ogħla mill-prezz tal-biljett oriġinali meta jkun ġie pprenotat).

Din id-dispożizzjoni tar-Regolament fiha approċċ f’żewġ stadji għall-passiġġieri.

L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 18(3) tar-Regolament jiddikjara li l-impriża ferrovjarja tista’ tippermetti lill-passiġġier, fuq talba tiegħu, li jikkonkludi kuntratti ma’ fornituri oħra ta’ servizzi tat-trasport li jippermettu lill-passiġġier jilħaq id-destinazzjoni finali taħt kondizzjonijiet komparabbli, f’liema każ l-impriża ferrovjarja għandha tirrimborża lura lill-passiġġier għall-kostijiet imġarrba minnu. Dan jippresupponi li l-impriża ferrovjarja taqbel mat-talba tal-passiġġier.

It-tieni subparagrafu tal-Artikolu 18(3) tar-Regolament introduċa dritt ġdid sabiex jekk passiġġier ma jkunx ġie offrut soluzzjoni f’waqtha minn impriża ferrovjarja fi żmien 100 minuta f’każ ta’ interruzzjoni fil-vjaġġ tiegħu, il-passiġġier jista’ jorganizza trasport pubbliku alternattiv bil-ferrovija, bil-coach jew bix-xarabank u jiġi rrimborżat mill-impriża għall-kostijiet “meħtieġa, xierqa u raġonevoli” tal-biljett addizzjonali. Wara li jkunu għaddew 100 minuta, il-passiġġier ma jibqax jeħtieġ il-kunsens tat-trasportatur biex jorganizza trasport alternattiv.

F’seba’ Stati Membri, is-servizzi ferrovjarji reġjonali bħalissa huma eżentati b’mod espliċitu mill-applikazzjoni tal-Artikolu 18(3)( 103 ). Din l-eżenzjoni suppost tiskadi fis-7 ta’ Ġunju 2028( 104 ). F’għaxar Stati Membri( 105 ) l-Artikolu 18(3) ma japplikax għas-servizzi urbani u suburbani. F’sitt Stati Membri( 106 ), is-servizzi ferrovjarji internazzjonali lejn pajjiżi terzi huma eżentati mill-applikazzjoni tal-Artikolu 18.

L-istudju ta’ sostenn juri stampa frammentata tal-applikazzjoni tal-Artikolu 18(3), l-ewwel subparagrafu fil-prattika (jiġifieri fejn ikun meħtieġ il-kunsens tal-impriża ferrovjarja għat-talba tal-passiġġier għal ridirezzjonar awtonomu tar-rotta). Għalkemm il-maġġoranza tal-impriżi ferrovjarji eżaminati fl-istudju jidhru li jippermettu lill-passiġġieri jorganizzaw il-vjaġġ alternattiv tagħhom huma stess f’każ ta’ interruzzjoni, l-eżerċizzju ta’ dan id-dritt u r-rimborż korrispondenti tal-kostijiet jistgħu jkunu soġġetti għal ċerti kundizzjonijiet minn xi wħud minn dawn l-impriżi. Dawn jinkludu l-aħħar ferrovija tal-ġurnata li tkun qed taħdem, dewmien fit-tul jew nuqqas ta’ informazzjoni, l-inkapaċità tal-ferrovija li toffri għażla xierqa, jew id-dritt għal rimborż jista’ jkun limitat għal ċerti mezzi ta’ trasport (ferrovija jew xarabank/coach) jew għal alternattivi bi prezz baxx. F’żewġ Stati Membri, huwa rrapportat ukoll li l-impriżi ferrovjarji jidhru li jiddependu fuq il-kapaċità tagħhom stess biex jorganizzaw alternattivi, u ġeneralment ma jirrimborżawx it-trasport organizzat b’mod awtonomu( 107 ). Fi ftit Stati Membri, ġew irrapportati fehmiet differenti dwar l-applikazzjoni ta’ dan id-dritt il-ġdid bejn l-impriżi ferrovjarji, minn naħa waħda, u l-organizzazzjonijiet tal-passiġġieri jew l-NEBs min-naħa l-oħra( 108 ).

Fir-rigward tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 18(3) tar-Regolament (jiġifieri meta l-kunsens tal-impriża ferrovjarja ma jibqax meħtieġ wara 100 minuta), il-maġġoranza tal-impriżi ferrovjarji jsostnu li huma jirrimborżaw lill-passiġġieri li jeżerċitaw id-dritt li jagħmlu ridirezzjonar tar-rotta huma nfushom. Madankollu, is-sejbiet tal-istudju ta’ sostenn waħedhom ma jurux jekk dan id-dritt huwiex fil-fatt irrispettat b’mod konsistenti fil-prattika.

Dawn is-sejbiet jikkonfermaw l-osservazzjonijiet tan-Network taċ-Ċentri Ewropej tal-Konsumaturi (ECC-Net) li jindikaw l-isfidi relatati mal-applikazzjoni tal-Artikolu 18(3) tar-Regolament. Pereżempju, il-passiġġieri spiss ma jkunux jafu bil-limitu ta’ żmien ta’ 100 minuta u identifikawh bħala mhux prattiku f’xenarji tal-aħħar ferrovija, fl-interruzzjonijiet tal-ferroviji ta’ billejl, u fi vjaġġi transfruntieri kumplessi. L-ECC-Net irrimarka wkoll in-nuqqas ta’ vjaġġar bl-ajru bħala mezz alternattiv validu ta’ trasport għal offerti ta’ ridirezzjonar tar-rotot skont l-Artikolu 18(3) tar-Regolament( 109 ).

NEB( 110 ) wieħed osserva fir-rapport biennali tiegħu li kien hemm ħtieġa akbar ta’ spjegazzjonijiet għall-infurzar, speċjalment għall-Artikolu 18. Id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 18 jipprovdu biss possibbiltajiet limitati għall-passiġġier biex jorganizza huwa stess il-vjaġġ tiegħu. NEB ieħor( 111 ) innota waqt avveniment wieħed fejn kien hemm diversi kanċellazzjonijiet ta’ vjaġġi bil-ferrovija fuq distanzi twal minħabba strajk jew ħsara fil-binarji, li l-passiġġieri ma tħallewx jagħżlu ridirezzjonar tar-rotta mingħajr ħlas minflok il-vjaġġ ikkanċellat. Wara l-intervent mill-NEB, l-impriża ferrovjarja ħadet miżuri biex tikkonforma mar-regoli.

Minħabba dan ta’ hawn fuq, id-dritt tar-ridirezzjonar awtonomu tar-rotta introdott mir-Regolament ma jidhirx li huwa applikat b’mod konsistenti madwar l-UE. Jidher li r-regoli jwasslu għal varjetà ta’ prattiki differenti ta’ rimborż — jekk jiġu applikati — li jsaħħu n-nuqqas perċepit ta’ ċarezza għall-passiġġieri fir-rigward ta’ dan id-dritt.

2.7.Kumpens – Force majeure (l-Artikolu 19(10))

L-Artikolu 19(1) tar-Regolament jistabbilixxi l-prinċipju li passiġġier huwa intitolat għal kumpens mingħand l-impriża ferrovjarja jekk jiffaċċja dewmien bejn il-post ta’ tluq u d-destinazzjoni finali mogħtija fuq il-biljett jew il-biljett globali li l-kost tiegħu ma jkunx ġie rrimborżat f’konformità mal-Artikolu 18 tar-Regolament. Ir-Regolament jistabbilixxi wkoll il-kumpens minimu għad-dewmien, li huwa stabbilit bħala perċentwal tal-prezz tal-biljett( 112 ). L-Artikolu 19(10) tar-Regolament jipprojbixxi lill-impriżi ferrovjarji milli jħallsu kumpens għal dewmien fi tliet xenarji: (1) jekk iġibu prova li d-dewmien, il-konnessjoni mitlufa, jew il-kanċellazzjoni kienet ikkawżata direttament minn ċirkostanzi straordinarji mhux relatati mal-operazzjonijiet ferrovjarji. Dawn iċ-ċirkostanzi straordinarji jistgħu jinkludu temp estrem, diżastri naturali kbar, jew kriżijiet kbar tas-saħħa pubblika bħall-pandemiji, minkejja li jittieħdu l-miżuri raġonevoli kollha biex jiġu evitati jew immitigati; (2) jekk ikun it-tort tal-passiġġieri; jew (3) atti speċifiċi ta’ partijiet terzi (eż. sabotaġġ, serq tal-kejbils), li ma jinkludux strajks mill-persunal ta’ impriża ferrovjarja, jew atti jew ommissjonijiet minn impriżi ferrovjarji oħrajn, amministraturi tal-infrastruttura, jew amministraturi tal-istazzjonijiet. Dawn id-dispożizzjonijiet huma differenti mill-Artikolu 17 tar-Regolament (KE) Nru 1371/2007, li kien jimponi responsabbiltà stretta mingħajr eżenzjonijiet bħal dawn (kif ikkonfermat mill-ġurisprudenza tal-Qorti( 113 ). Huwa importanti wkoll li wieħed jinnota li din il-klawżola ta’ force majeure tapplika biss għall-kumpens u ma taffettwax l-applikazzjoni ta’ drittijiet oħra tal-passiġġieri, bħar-ridirezzjonar tar-rotta u l-assistenza.

L-ebda Stat Membru ma eżenta speċifikament l-Artikolu 19(10) tar-Regolament. Madankollu, xi Stati Membri eżentaw l-Artikolu 19 għalkollox għas-servizzi ferrovjarji fuq distanzi twal( 114 ); għas-servizzi ferrovjarji reġjonali( 115 ); għas-servizzi ferrovjarji urbani u suburbani( 116 ); għas-servizzi ferrovjarji offruti strettament għal użu storiku jew turistiku( 117 ); u għas-servizzi internazzjonali lejn pajjiżi terzi( 118 ).

L-istudju ta’ sostenn juri li l-użu ta’ din l-eżenzjoni jvarja bejn l-Istati Membri. Dan sab li fi 13-il Stat Membru( 119 ) l-impriżi ferrovjarji analizzati fl-istudju allegatament ma japplikawx l-eżenzjoni fil-prattika u jħallsu kumpens anke meta d-dewmien, il-kanċellazzjonijiet jew il-konnessjonijiet mitlufa jistgħu jkunu marbuta ma’ ċirkostanzi straordinarji. F’għaxar Stati Membri( 120 ), l-impriżi ferrovjarji eżaminati fl-istudju rrapportaw li invokaw l-eżenzjoni, u ma jħallsux kumpens meta d-dewmien, il-kanċellazzjonijiet jew il-konnessjonijiet mitlufa jkunu kkawżati minn avvenimenti li huma evidentement ma jistgħux jikkontrollaw (bħal temp sever, aċċidenti jew theddid għas-sigurtà).

L-istudju sab ukoll li f’19-il Stat Membru, il-passiġġieri jidhru li jirċievu kumpens mill-impriżi eżaminati meta d-dewmien, il-kanċellazzjonijiet u l-konnessjonijiet mitlufa jiġu kkawżati minn strajks mill-persunal tal-impriża ferrovjarja, azzjonijiet minn impriżi oħra li jużaw l-istess infrastruttura, jew mill-amministraturi tal-infrastruttura u tal-istazzjonijiet( 121 ). Fil-Greċja, huma biss id-detenturi ta’ kards ta’ aktar minn vjaġġ wieħed li jissemmew b’mod espliċitu bħala eliġibbli għal kumpens f’sitwazzjonijiet ta’ strajk. L-istudju sab ukoll li l-impriżi ferrovjarji eżaminati f’erba’ Stati Membri( 122 ) jidhru li jeskludu għalkollox tali dewmien, kanċellazzjonijiet u konnessjonijiet mitlufa mill-kumpens. L-impriża ferrovjarja eżaminata fir-Rumanija toffri kumpens biss f’każ ta’ strajks, iżda mhux għal azzjonijiet oħra minn partijiet terzi fuq in-network.

B’mod ġenerali, l-evidenza disponibbli miġbura fil-kuntest tal-istudju ta’ sostenn turi li l-klawżola ta’ “force majeure” fl-Artikolu 19(10) tar-Regolament ma hijiex applikata b’mod konsistenti madwar l-UE. B’mod partikolari, jidher li l-impriżi ferrovjarji ewlenin f’madwar nofs l-Istati Membri jirrinunzjaw għar-raġunijiet għall-eżenzjoni għall-ħlas ta’ kumpens introdotti mir-reviżjoni tar-Regolament fl-2021 u xorta jħallsu kumpens għall-avvenimenti msemmija fl-Artikolu 19(10) tar-Regolament. Barra minn hekk, jidher li f’għadd limitat ta’ każijiet, id-dritt ta’ passiġġier li jkompli jirċievi kumpens fil-każ ta’ dewmien, kanċellazzjonijiet u konnessjonijiet mitlufa kkawżati minn strajks mill-persunal tal-impriża ferrovjarja, azzjonijiet minn impriżi oħra li jużaw l-istess infrastruttura, jew mill-amministraturi tal-infrastruttura u tal-istazzjonijiet, ma jiġix applikat fil-prattika.

NEB wieħed( 123 ) iddikjara fir-rapport li r-raġunijiet għall-esklużjoni stabbiliti fl-Artikolu 19(10) tar-Regolament wasslu biex il-passiġġieri ressqu lment aktar ta’ spiss wara li t-talba tagħhom għal kumpens ġiet miċħuda.

2.8.Formola komuni għat-talbiet għal rimborż u għal kumpens (l-Artikoli 18(7) u 19(6))

F’konformità mal-Artikoli 18(7) u 19(6) tar-Regolament, il-passiġġieri għandhom id-dritt li jressqu t-talbiet tagħhom għal rimborż u kumpens lill-impriżi ferrovjarji billi jużaw formola komuni. Għal dan l-għan, il-Kummissjoni adottat ir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2024/949( 124 ). Abbażi tal-Anness ta’ dak ir-Regolament ta’ Implimentazzjoni, il-Kummissjoni żviluppat formola komuni fil-lingwi uffiċjali kollha tal-UE u li hija adattata għall-ħtiġijiet tal-persuni b’diżabbiltà fil-vista. Din il-formola hija disponibbli fuq is-sit web tal-Kummissjoni( 125 ). Il-formola komuni tista’ tiġi ppreżentata bħala dokument fiżiku jew b’mezzi elettroniċi( 126 ). Il-formola hija mfassla b’tali mod li l-passiġġieri jistgħu jispeċifikaw x’tip ta’ talba qed jagħmlu u jipprovdu d-dettalji meħtieġa lill-impriżi ferrovjarji.

F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni tinnota għadd ta’ karatteristiċi speċifiċi relatati mal-kamp ta’ applikazzjoni tas-setgħa li tinsab fl-Artikoli 18 u 19 tar-Regolament (UE) 2021/782 biex tadotta regoli ta’ implimentazzjoni dwar din il-kwistjoni.

L-ewwel nett, il-formola komuni tista’ tintuża biss fir-rigward tal-impriżi ferrovjarji u mhux tal-bejjiegħa tal-biljetti u tal-operaturi tal-vjaġġi, li jistgħu jkunu wkoll responsabbli biex jirrimborżaw u jikkumpensaw lill-passiġġieri skont il-kundizzjonijiet speċifiċi ħafna deskritti fl-Artikolu 12 tar-Regolament (UE) 2021/782. Dan għaliex dik id-dispożizzjoni ma fihiex setgħa għall-Kummissjoni biex tadotta regoli ta’ implimentazzjoni dwar il-kwistjoni skont dak ir-Regolament.

It-tieni, l-impriżi ferrovjarji jaf ikollhom formola online tagħhom stess jew sistema simili fis-seħħ fuq is-sit web tagħhom jew permezz ta’ applikazzjoni għall-apparati mobbli biex jipproċessaw it-talbiet għal rimborż jew kumpens. Dawn il-formoli jew is-sistemi integrati jenħtieġ li jippermettu trattament aktar effiċjenti u f’waqtu tat-talbiet. Fl-istess ħin, is-setgħa li tinsab fl-Artikoli 18 u 19 tar-Regolament li jiġu adottati r-regoli ta’ implimentazzjoni tippermetti biss il-ħolqien ta’ formola separata mill-Kummissjoni( 127 ) u ma tipprovdix bażi għar-regolamentazzjoni tal-kontenut u l-preżentazzjoni tal-formoli prodotti mill-impriżi ferrovjarji.

NEB wieħed( 128 ) semma l-formola komuni taħt l-attivitajiet ta’ infurzar fir-rapport tiegħu.

2.9. Interruzzjonijiet maġġuri u ppjanar ta’ kontinġenza (l-Artikolu 20(6))

Skont l-Artikolu 20(6) tar-Regolament, meta jiġu stabbiliti pjanijiet ta’ kontinġenza skont l-Artikolu 13a(3) tad-Direttiva 2012/34/UE( 129 ), l-impriżi ferrovjarji għandhom jikkoordinaw mal-amministraturi tal-istazzjonijiet u mal-amministraturi tal-infrastruttura sabiex ikunu ppreparati għal interruzzjoni maġġuri u għal dewmien twil li jwassal biex numru konsiderevoli ta’ passiġġieri jitħallew l-art fl-istazzjon. Tali pjanijiet ta’ kontinġenza għandhom jinkludu rekwiżiti għall-aċċessibbiltà tas-sistemi ta’ twissija u ta’ informazzjoni.

F’termini ta’ eżenzjonijiet, filwaqt li s-servizzi ferrovjarji fuq distanzi twal ma jistgħux jiġu eżentati mill-obbligu skont l-Artikolu 20(6) tar-Regolament, is-servizzi ferrovjarji reġjonali ġew eżentati fi tmien Stati Membri( 130 ); is-servizzi ferrovjarji urbani u suburbani ġew eżentati f’għaxar Stati Membri( 131 ); is-servizzi storiċi jew turistiċi ġew eżentati fi 15-il Stat Membru( 132 ); u s-servizzi internazzjonali lejn pajjiżi terzi ġew eżentati f’seba’ Stati Membri( 133 ).

L-evidenza disponibbli miġbura għall-istudju ta’ sostenn tindika li l-impriżi ferrovjarji fi 18-il Stat Membru( 134 ) jidhru li jikkoordinaw mal-amministraturi tal-istazzjonijiet u tal-infrastruttura dwar il-pjanijiet ta’ kontinġenza għal interruzzjonijiet maġġuri, u jqisu wkoll formalment l-aċċessibbiltà tal-persuni b’diżabbiltà u tal-persuni b’mobbiltà mnaqqsa fis-sistemi ta’ twissija u informazzjoni. F’erba’ Stati Membri, l-impriżi ferrovjarji jidhru li jikkoordinaw mal-amministraturi tal-istazzjonijiet u tal-infrastruttura, iżda jew ma għandhomx pjanijiet formali ta’ kontinġenza jew ma jqisux il-kwistjoni tal-aċċessibbiltà fihom( 135 ). F’erba’ Stati Membri oħra( 136 ) ma hemm l-ebda pjan ta’ kontinġenza fis-seħħ, jew ma nkisbet l-ebda informazzjoni ċara dwar is-suġġett.

Tali pjanijiet ta’ kontinġenza huma essenzjali biex jiġu żgurati reazzjonijiet rapidi, koordinati u ffokati fuq il-passiġġieri f’każ ta’ interruzzjonijiet, inklużi informazzjoni f’waqtha, assistenza, u, fejn meħtieġ, arranġamenti alternattivi tat-trasport. Il-mistoqsija tqajmet ukoll fil-laqgħa ta’ Diċembru 2025 tal-Grupp ta’ Esperti dwar id-Drittijiet tal-passiġġieri (sottogrupp għall-NEBs għad-drittijiet tal-passiġġieri tal-ferrovija), li fiha l-NEBs issuġġerew il-kondiviżjoni tal-aħjar prattiki dwar kif il-pjanijiet ta’ kontinġenza jiġu żviluppati fl-Istat Membru rispettiv tagħhom( 137 ). Il-kondiviżjoni tal-aħjar prattika hija importanti għat-tisħiħ tal-kwalità u tal-konsistenza tal-ippjanar ta’ kontinġenza madwar l-Istati Membri, u għat-tisħiħ tar-reżiljenza ġenerali tas-sistema ferrovjarja. L-ippjanar ta’ kontinġenza huwa proċess kontinwu aktar milli eżerċizzju ta’ darba, u diversi aċċidenti reċenti fis-settur ferrovjarju enfasizzaw l-importanza li jkun hemm pjanijiet ta’ kontinġenza robusti u ttestjati fis-seħħ, kemm biex jiġu protetti l-passiġġieri kif ukoll biex tiġi żgurata l-kontinwità tas-servizzi meta jseħħu interruzzjonijiet serji.

L-ippjanar ta’ kontinġenza jissemma minn diversi NEBs fir-rapporti tagħhom, fejn jirreferu għad-dmirijiet ta’ monitoraġġ għall-pjanijiet ta’ kontinġenza( 138 ) kif ukoll għall-attivitajiet ta’ infurzar ippjanati għall-perjodu ta’ rapportar li ġej( 139 ). NEB( 140 ) wieħed ipprovda informazzjoni dwar l-attività tiegħu biex iqabbel u jeżamina r-relazzjoni bejn ir-Regolament u leġiżlazzjoni oħra tal-UE u nazzjonali li tistabbilixxi rekwiżiti għall-pjanijiet ta’ kontinġenza.

2.10.Persuni b’diżabbiltà jew b’mobbiltà mnaqqsa (Kapitolu V)

Wieħed mill-prinċipji ċentrali tal-leġiżlazzjoni tal-UE dwar id-drittijiet tal-passiġġieri, inklużi d-drittijiet tal-passiġġieri tal-ferrovija, huwa li l-persuni b’diżabbiltà u l-persuni b’mobbiltà mnaqqsa jingħataw l-istess opportunitajiet ta’ vjaġġar bħal dawk ta’ persuni oħra billi jiġu stabbiliti regoli għan-nondiskriminazzjoni u dwar l-assistenza matul il-vjaġġ tagħhom( 141 ). Diversi dispożizzjonijiet ġodda fir-Regolament itejbu d-dispożizzjonijiet preeżistenti dwar l-assistenza għal persuni b’diżabbiltà u għal persuni b’mobbiltà mnaqqsa li jivvjaġġaw bil-ferrovija skont ir-Regolament (KE) Nru 1371/2007. Tali assistenza — ipprovduta minn impriżi ferrovjarji u amministraturi tal-istazzjonijiet — hija indispensabbli, peress li ħafna stazzjonijiet u ferroviji madwar l-UE għadhom inaċċessibbli għal dan il-grupp. Sakemm tinkiseb aċċessibbiltà sħiħa fin-networks ferrovjarji Ewropej, dawn il-passiġġieri se jkomplu jiddependu fuq assistenza ddedikata sabiex jivvjaġġaw.

Sabiex jiġi żgurat li tiġi pprovduta assistenza xierqa, l-impriżi ferrovjarji u l-amministraturi tal-istazzjonijiet spiss ikollhom bżonn iż-żmien biex jużaw persunal imħarreġ u tagħmir xieraq. Għalhekk, huma jistgħu jirrikjedu li l-persuni b’diżabbiltà u l-persuni b’mobbiltà mnaqqsa jinnotifikaw minn qabel il-ħtiġijiet ta’ assistenza tagħhom. Impriża ferrovjarja jew amministratur tal-istazzjon huwa responsabbli biss biex jiggarantixxi li persuna b’diżabbiltà jew persuna b’mobbiltà mnaqqsa tkun tista’ titla’ fuq il-ferrovija, tittrasferixxi għal servizz ferrovjarju ta’ konnessjoni li għalih ikollha biljett, jew tinżel mill-ferrovija jekk din il-persuna tinnotifika minn qabel il-ħtiġijiet ta’ assistenza tagħha fil-ħin. Waħda mill-kisbiet ewlenin tar-reviżjoni tar-Regolament fl-2021 kienet li l-ħin tal-prenotifika jitnaqqas bin-nofs minn 48 siegħa għal 24 siegħa( 142 ). Sabiex l-impriżi ferrovjarji u l-amministraturi tal-istazzjonijiet ikunu jistgħu jħejju għal din il-bidla, ir-Regolament jipprevedi perjodu ta’ tranżizzjoni: l-Istati Membri jistgħu jiddeċiedu li japplikaw perjodu itwal sa massimu ta’ 36 siegħa għall-prenotifika sat-30 ta’ Ġunju 2026. Għal dan il-għan, kellhom jinnotifikaw lill-Kummissjoni b’din l-eżenzjoni filwaqt li jipprovdu wkoll informazzjoni dwar il-miżuri meħuda jew previsti biex il-perjodu ta’ prenotifika jitnaqqas għal 24 siegħa( 143 ). Tmien Stati Membri( 144 ) nnotifikaw lill-Kummissjoni li kienu qed jużaw din l-eżenzjoni. Min-naħa l-oħra, l-istudju ta’ sostenn sab li diversi impriżi ferrovjarji jirrikjedu ħinijiet ta’ prenotifika li huma inqas minn 24 siegħa( 145 ). Madankollu, l-organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw lill-persuni b’diżabbiltà li wieġbu għall-konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati u li saret fil-kuntest tal-istudju ta’ sostenn indikaw li l-proċessi ta’ prenotifika spiss huma kkumplikati u ineffettivi għal ħafna impriżi ferrovjarji.

Ir-Regolament introduċa wkoll ir-rekwiżit li meta impriża ferrovjarja tirrikjedi li persuna b’diżabbiltà jew persuna b’mobbiltà mnaqqsa tkun akkumpanjata abbord ferrovija, li huwa permess biss meta jkun strettament meħtieġ biex ikun hemm konformità mar-regoli ta’ aċċess nondiskriminatorju tal-impriża ferrovjarja, bħal għal raġunijiet ta’ sikurezza, l-akkumpanjatur ikollu d-dritt jivvjaġġa mingħajr ħlas u fejn fattibbli, li jkun bilqiegħda maġenb il-persuna li jkun qed jakkumpanja (l-Artikolu 23(1)(b) moqri flimkien mal-Artikolu 21(2) tar-Regolament). Il-persuni b’diżabbiltà u l-persuni b’mobbiltà mnaqqsa jistgħu jittrasportaw il-klieb ta’ assistenza tagħhom mingħajr ħlas, f’konformità mal-liġi nazzjonali rilevanti (l-Artikolu 23(1)(c) tar-Regolament). Il-partijiet ikkonċernati li wieġbu għall-konsultazzjoni qablu b’mod ġenerali li dawn iż-żewġ dispożizzjonijiet kienu ġew implimentati bis-sħiħ.

Ir-Regolament jipprevedi wkoll li fejn la jkun hemm uffiċċju tal-biljetti, la magna tal-biljetti aċċessibbli fl-istazzjon tat-tluq u l-ebda mezz ieħor aċċessibbli biex jinxtara biljett minn qabel, il-persuni b’diżabbiltà għandhom ikunu jistgħu jixtru l-biljetti fuq il-ferrovija mingħajr ebda kost addizzjonali (l-Artikolu 11(4), l-ewwel subparagrafu tar-Regolament). Għalkemm l-impriżi ferrovjarji jistgħu jillimitaw jew jiċħdu dan id-dritt għal raġunijiet ġustifikabbli relatati mas-sigurtà jew mar-riservazzjoni obbligatorja tal-ferrovija, il-maġġoranza tal-impriżi ferrovjarji eżaminati mill-istudju ta’ sostenn implimentaw dan l-obbligu mingħajr ebda restrizzjoni( 146 ). Huwa biss fl-Istati Membri fejn l-istazzjonijiet ferrovjarji kollha huma mgħammra b’magni tal-biljetti aċċessibbli( 147 ), jew fejn l-impriża ferrovjarja toffri diversi alternattivi oħra (xiri ta’ biljetti online, bit-telefown, jew mill-ħwienet ta’ konvenjenza fl-istazzjonijiet ferrovjarji jew qribhom)( 148 ), li l-impriżi ferrovjarji ma jippermettu lil ħadd (lanqas lil persuni b’diżabbiltà) jixtri biljetti minn fuq il-ferrovija.

Ir-Regolament jirrikjedi li l-impriżi ferrovjarji u l-amministraturi tal-istazzjonijiet iħallsu kumpens għal tagħmir tal-mobbiltà mitluf jew li tkun saritlu ħsara( 149 ) abbażi tal-kost tas-sostituzzjoni jew tat-tiswija tat-tagħmir (l-Artikolu 25(1) tar-Regolament), u jagħmlu malajr l-isforzi raġonevoli kollha biex jipprovdu minnufih it-tagħmir tal-mobbiltà ta’ sostituzzjoni temporanja meħtieġ (l-Artikolu 25(2) tar-Regolament). Għalkemm l-impriżi ferrovjarji u l-amministraturi tal-istazzjonijiet kollha eżaminati mill-istudju ta’ sostenn irrispettaw l-obbligu li jħallsu kumpens, il-biċċa l-kbira tal-impriżi ferrovjarji stabbiliti ammettew li ma jistgħux joffru tagħmir tal-mobbiltà ta’ sostituzzjoni temporanja.

Ir-Regolament jirrikjedi li l-impriżi ferrovjarji u l-amministraturi tal-istazzjonijiet jipprovdu taħriġ ta’ sensibilizzazzjoni dwar id-diżabbiltà lill-persunal kollu li jkollu kuntatt mal-klijenti. Dawk li regolarment jipprovdu assistenza diretta lill-passiġġieri b’diżabbiltà jew b’mobbiltà mnaqqsa jridu jingħataw ukoll taħriġ apposta, billi jiksbu l-ħiliet meħtieġa biex jissodisfaw il-ħtiġijiet speċifiċi ta’ dawn il-passiġġieri (l-Artikolu 26(1) tar-Regolament). Għalkemm l-impriżi ferrovjarji u l-amministraturi tal-istazzjonijiet eżaminati mill-istudju ta’ sostenn implimentaw taħriġ bħal dan, l-organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw lill-persuni b’diżabbiltà spiss iqajmu dubji dwar il-kwalità tat-taħriġ. Huma jinnutaw ukoll li r-Regolament ma jirrikjedix li l-impriżi ferrovjarji jew l-amministraturi tal-istazzjonijiet jinvolvuhom fit-tfassil jew fit-twettiq ta’ dawn il-programmi ta’ taħriġ. Għalkemm dan l-obbligu ma jeżistix, il-biċċa l-kbira tal-kumpaniji ferrovjarji diġà stabbiliti rrapportaw li kkooperaw ma’ organizzazzjonijiet tad-diżabbiltà għal dan il-għan, jew li involvew lill-persunal b’diżabbiltà tagħhom stess f’taħriġ bħal dan.

Ir-Regolament jirrikjedi li l-impriżi ferrovjarji u l-amministraturi tal-istazzjonijiet jagħmlu “sforzi raġonevoli” biex jippermettu lill-persuni b’diżabbiltà u lill-persuni b’mobbiltà mnaqqsa jaċċessaw it-trasport bil-ferrovija fl-istazzjonijiet ferrovjarji meta ma jkun hemm l-ebda persunal imħarreġ biex jipprovdilhom assistenza u l-ferroviji li jkunu jridu jitilgħu fuqhom jew jinżlu minnhom ukoll ma jkunux akkumpanjati minn tali persunal (l-Artikolu 23(1)(g) tar-Regolament). Skont l-organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw lill-persuni b’diżabbiltà, dan ma wassalx għal titjib sinifikanti fil-prattika. Dawn il-gruppi kkritikaw ukoll ir-Regolament talli ma jirrikjedix assistenza kontinwa fl-istazzjonijiet b’persunal imħarreġ biex jassisti lill-persuni b’diżabbiltà u lill-persuni b’mobbiltà mnaqqsa kull meta l-ferroviji jkunu qed jaħdmu. Minflok, l-għajnuna hija rikjesta biss meta l-persunal imħarreġ ikun xogħol. L-organizzazzjonijiet jargumentaw li dan jirrestrinġi ferm id-drittijiet tal-persuni b’diżabbiltà u tal-persuni b’mobbiltà mnaqqsa li jivvjaġġaw bil-ferrovija b’mod ugwali u indipendenti bħal ħaddieħor u l-libertà tagħhom li jagħżlu kwalunkwe ferrovija( 150 ).

Għadd ta’ korpi nazzjonali tal-infurzar irrimarkaw li ċerti dispożizzjonijiet dwar l-assistenza għall-persuni b’diżabbiltà u għall-persuni b’mobbiltà mnaqqsa ma humiex ċari, u għalhekk ifixkel l-infurzar effettiv tagħhom. L-ambigwitajiet indikati jinkludu d-definizzjoni ta’ amministratur tal-istazzjon, il-kriterji biex jiġi ddeterminat meta stazzjon jew ferrovija tista’ titqies li għandha l-persunal (l-Artikolu 23(1)(d) sa (g)( 151 ), u t-tifsira preċiża tad-dispożizzjoni li tiggarantixxi t-trasport liberu għal assistent personali li jakkumpanja persuna b’diżabbiltà (l-Artikolu 21(1)(a)).

Mill-adozzjoni tar-Regolament preċedenti dwar id-drittijiet tal-passiġġieri tal-ferroviji, it-twettiq tal-obbligi ta’ assistenza tal-impriżi ferrovjarji u tal-amministraturi tal-istazzjonijiet ġie msawwar b’mod sinifikanti mir-regoli ta’ aċċess nondiskriminatorju tagħhom (l-Artikolu 23(2)), li jridu jiġu żviluppati bil-parteċipazzjoni attiva tar-rappreżentanti tal-persuni b’diżabbiltà (l-Artikolu 21(1)). Il-pubblikazzjoni ta’ regoli dwar l-aċċess nondiskriminatorju bħal dawn tista’ tiżgura li l-persuni b’diżabbiltà jkunu jistgħu jiffamiljarizzaw ruħhom faċilment mal-aċċess u jinfurzaw id-drittijiet tagħhom. L-istudju ta’ sostenn innota, abbażi ta’ riċerka bbażata biss fuq id-dokumentazzjoni mwettqa minn organizzazzjoni li tirrappreżenta persuni b’diżabbiltà, li għadd żgħir biss ta’ impriżi ferrovjarji u amministraturi tal-istazzjonijiet għamlu r-regoli dwar l-aċċess nondiskriminatorju disponibbli għall-pubbliku fuq is-siti web tagħhom.

Impriża ferrovjarja, amministratur ta’ stazzjon, bejjiegħ tal-biljetti jew operatur tal-vjaġġi jrid jipprovdi informazzjoni (inkluż f’formati aċċessibbli), fuq talba, dwar l-aċċessibbiltà tal-istazzjonijiet u tal-faċilitajiet assoċjati magħhom bħall-ispazji għall-parkeġġ u l-ħwienet, kif ukoll il-ferroviji. Barra minn hekk, fi stazzjonijiet mingħajr persunal trid tintwera informazzjoni dwar l-aċċessibbiltà sabiex il-passiġġier ikun jaf kif jikseb l-assistenza u fejn ikun jista’ jsib l-istazzjon aċċessibbli li jmiss (l-Artikolu 22 tar-Regolament). Ir-riċerka tal-istudju ta’ sostenn ibbażata biss fuq id-dokumentazzjoni rigward il-paġni web u l-applikazzjonijiet ta’ diversi impriżi ferrovjarji żvelat li dawn jipprovdu informazzjoni dwar l-aċċessibbiltà fi gradi differenti, għalkemm l-organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw lill-persuni b’diżabbiltà kienu kritiċi ħafna matul il-konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati dwar l-implimentazzjoni tal-Artikolu 22. Ftit organizzazzjonijiet biss (l-aktar nazzjonali jew reġjonali) li jirrappreżentaw persuni b’diżabbiltà ħadu sehem fil-konsultazzjoni mmirata organizzata fil-kuntest tal-istudju, li ffokat primarjament fuq il-prattiki tal-impriżi ferrovjarji stabbiliti fl-Istat Membru tagħhom. Huma enfasizzaw diversi kwistjonijiet: kopertura mhux kompluta (eż. dettalji dwar l-aċċessibbiltà tal-istazzjonijiet iżda mhux tal-ferroviji), paġni ewlenin tal-ferroviji ma jkunux aċċessibbli għall-utenti b’vista batuta, diffikultà biex tinstab l-informazzjoni fuq il-paġna ewlenija tal-impriża ferrovjarja, u ħafna aktar kontenut fil-lingwa/i uffiċjali tal-Istat Membru milli f’lingwi oħra. Peress li l-parteċipazzjoni tal-organizzazzjonijiet ta’ persuni b’diżabbiltà fil-konsultazzjoni kienet limitata, ikun meħtieġ kontribut usa’ biex tiġi evalwata bis-sħiħ l-effettività tal-implimentazzjoni tar-regoli tar-Regolament f’dan il-qasam.

Prinċipju ewlieni tal-inklużjoni tad-diżabbiltà huwa l-involviment ta’ persuni b’diżabbiltà f’deċiżjonijiet li jaffettwawlhom ħajjithom u l-isfruttament tal-esperjenzi tagħhom. Għaldaqstant, l-istandards emendati tal-kwalità tas-servizz jirrikjedu li l-impriżi ferrovjarji jikkonsultaw lill-organizzazzjonijiet li jirrappreżentaw lill-persuni b’diżabbiltà u lill-persuni b’mobbiltà mnaqqsa dwar kif tiġi pprovduta l-assistenza( 152 ). L-aħħar rapporti mill-impriżi ferrovjarji dwar l-implimentazzjoni tal-istandards tal-kwalità tas-servizz tagħhom juri li disa’ impriżi ferrovjarji stabbiliti u entrant ġdid wieħed biss issodisfaw dan l-obbligu. Ħafna minnhom stabbilew pjattaformi permanenti għall-kooperazzjoni( 153 ), xi wħud jillimitaw il-kooperazzjoni biex jinvestigaw flimkien l-aċċessibbiltà tal-istazzjonijiet u tal-ferroviji( 154 ) jew jinvolvu lill-organizzazzjonijiet fit-taħriġ dwar l-assistenza għad-diżabbiltà offrut lill-persunal ferrovjarju( 155 ).

L-Istati Membri jistgħu jirrikjedu li l-amministraturi tal-istazzjonijiet u l-impriżi ferrovjarji li joperaw fit-territorju tagħhom jikkooperaw biex jistabbilixxu u joperaw Punti Uniċi ta’ Kuntatt għal persuni b’diżabbiltajiet u persuni b’mobbiltà mnaqqsa. Dawn il-Punti Uniċi ta’ Kuntatt ikunu responsabbli biex jirċievu talbiet għall-assistenza, jibagħtuhom lill-amministraturi tal-istazzjonijiet u l-impriżi ferrovjarji rilevanti, u jipprovdu informazzjoni dwar l-aċċessibbiltà. Arranġament bħal dan jiżgura li l-passiġġieri b’diżabbiltà jew b’mobbiltà mnaqqsa ma jkunux meħtieġa jissottomettu diversi talbiet għal assistenza, anke meta l-vjaġġ tagħhom ikun jinvolvi aktar minn impriża ferrovjarja waħda (l-Artikolu 24(f) tar-Regolament). Sa issa Stat Membru wieħed biss( 156 ) innotifika lill-Kummissjoni l-leġiżlazzjoni nazzjonali li tirrikjedi li l-amministraturi tal-istazzjonijiet u l-impriżi ferrovjarji li joperaw fit-territorju tiegħu jistabbilixxu Punti Uniċi ta’ Kuntatt( 157 ).

Fir-rapporti tal-attività tagħhom, kważi nofs l-NEBs( 158 ) jindikaw li wettqu attivitajiet ta’ monitoraġġ jew infurzar (eż. spezzjoni ta’ informazzjoni dwar l-aċċessibbiltà tal-istazzjonijiet, l-għoti ta’ assistenza fl-istazzjon ferrovjarju, informazzjoni fuq is-siti web tal-impriżi ferrovjarji, taħriġ għall-assistenza għad-diżabbiltà), filwaqt li disa’ NEBs( 159 ) irrapportaw li rċevew ilmenti dwar allegat ksur tad-drittijiet ta’ persuni b’diżabbiltà u ta’ persuni b’mobbiltà mnaqqsa.

2.11.Trattament tal-ilmenti u l-infurzar (l-Artikolu 28 u l-Kapitolu VII)

2.11.1.Trattament tal-ilmenti mill-impriżi ferrovjarji, l-amministraturi tal-istazzjonijiet u l-bejjiegħa tal-biljetti/operaturi tal-vjaġġi (l-Artikolu 28)

Ir-Regolament introduċa qafas ta’ infurzar imtejjeb li jinkludi regoli ġodda dwar it-trattament tal-ilmenti, bħal skadenzi ċari (l-Artikolu 28(2)) u obbligu għall-entitajiet legali minbarra l-impriżi ferrovjarji li jkollhom proċedura biex jittrattaw l-ilmenti, inkluż għall-amministraturi ta’ stazzjonijiet li jittrattaw medja ta’ aktar minn 10 000 passiġġier kuljum fuq perjodu ta’ sena (l-Artikolu 28(1)). Skont l-Artikolu 28(1) tar-Regolament, il-passiġġieri jistgħu jressqu lment lil kwalunkwe impriża ferrovjarja jew amministratur ta’ stazzjon rigward id-drittijiet u l-obbligi koperti minn dan ir-Regolament fl-oqsma ta’ responsabbiltà rispettivi tagħhom. Tali lment għandu jitressaq fi żmien 3 xhur minn meta jseħħ l-inċident inkwistjoni. Fi żmien xahar minn meta jirċievi l-ilment, id-destinatarju għandu jew jagħti tweġiba raġunata jew, f’każijiet ġustifikati, jinforma lill-passiġġier li se jirċievi tweġiba fi żmien 3 xhur mid-data li fiha jkun irċieva l-ilment. L-impriżi ferrovjarji u l-amministraturi tal-istazzjonijiet għandhom iżommu d-data meħtieġa biex jivvalutaw l-ilment tul il-proċedura kollha biex jiġi ttrattat l-ilment, inkluż il-proċeduri msemmija fl-Artikoli 33 u 34, u għandhom jagħmlu dik id-data disponibbli għall-korpi nazzjonali tal-infurzar fuq talba. Id-dettalji dwar il-proċedura tat-trattament tal-ilmenti jridu jkunu aċċessibbli għall-pubbliku, inkluż għall-persuni b’diżabbiltà u għall-persuni b’mobbiltà mnaqqsa.

L-istudju ta’ sostenn sab li fi 15-il Stat Membru( 160 ) l-ilmenti jridu jiġu sottomessi fi żmien 3 xhur mill-inċident li jkunu jikkonċernaw. Fi tliet Stati Membri( 161 ), l-impriżi ferrovjarji stabbiliti stabbilew skadenza ta’ sena biex jirċievu lment. Fi tliet Stati Membri( 162 ), l-impriżi ferrovjarji ma stabbilewx skadenza għas-sottomissjoni tal-ilmenti. Fi Stat Membru wieħed( 163 ), il-liġi nazzjonali tistabbilixxi skadenza ta’ 6 xhur għall-preżentazzjoni ta’ talbiet rigward it-trasport domestiku, iżda organizzazzjoni tal-konsumatur ikkonsultata għall-istudju nnutat li fil-prattika tiġi applikata skadenza ta’ 3 xhur. Fi Stat Membru wieħed( 164 ), l-iskadenza għas-sottomissjoni ta’ talba għal rimborż jew kumpens f’każ ta’ dewmien hija ta’ 30 jum, skont il-kundizzjonijiet ġenerali tat-trasport tal-impriża ferrovjarja stabbilita.

Erba’ Stati Membri( 165 ) qatt ma użaw perjodu ta’ estensjoni sa 3 xhur biex iwieġbu għal ilment, 15-il Stat Membru( 166 ) użaw din l-għażla rarament biss, tliet Stati Membri( 167 ) użaw l-estensjoni xi drabi u Stat Membru wieħed( 168 ) juża l-estensjoni b’mod regolari.

2.11.2.Stabbiliment ta’ korpi nazzjonali tal-infurzar (l-Artikolu 31)

L-Artikolu 31(1) tar-Regolament jirrikjedi li kull Stat Membru jaħtar korp wieħed jew aktar biex ikunu responsabbli għall-infurzar ta’ dan ir-Regolament. Kull korp għandu jieħu l-miżuri meħtieġa biex jiżgura li d-drittijiet tal-passiġġieri jiġu rrispettati. L-Istati Membri kollha ħlief wieħed( 169 ) ħatru NEB wieħed jew aktar għall-infurzar tad-drittijiet tal-passiġġieri tal-ferrovija. L-organizzazzjoni, id-deċiżjonijet ta’ finanzjament, l-istruttura legali u t-teħid ta’ deċiżjonijiet tal-NEBs maħtura jenħtieġ li jkunu indipendenti minn kwalunkwe amministratur tal-infrastruttura, korp tal-imposti, korp tal-allokazzjoni jew impriża ferrovjarja( 170 ). Lista tal-NEBs responsabbli għall-applikazzjoni tar-Regolament (UE) 2021/782 hija disponibbli fuq is-sit web tal-Kummissjoni( 171 ).

2.11.3.Infurzar mill-NEBs (l-Artikolu 32)

Skont l-Artikolu 32(2) tar-Regolament, il-korpi nazzjonali tal-infurzar għandhom jimmonitorjaw mill-qrib il-konformità ma’ dan ir-Regolament. L-impriżi ferrovjarji, l-amministraturi tal-istazzjonijiet u l-amministraturi tal-infrastruttura, il-bejjiegħa tal-biljetti u l-operaturi tal-vjaġġi għandhom jipprovdu lill-korpi nazzjonali tal-infurzar bid-dokumenti u bl-informazzjoni rilevanti fuq talba tagħhom mingħajr dewmien żejjed u fi kwalunkwe każ fi żmien xahar minn meta jirċievu t-talba. L-impriżi ferrovjarji għandhom jagħtu d-dettalji ta’ kuntatt tagħhom lill-korp jew korpi nazzjonali tal-infurzar tal-Istati Membri fejn joperaw (l-Artikolu 32(4) tar-Regolament). Il-Kummissjoni ma rċeviet l-ebda informazzjoni mill-NEBs dwar in-nuqqas ta’ konformità ma’ dawn ir-rekwiżiti.

2.11.3.1.Rapportar

L-Artikolu 32(3) tar-Regolament jistabbilixxi r-rekwiżit għall-korpi nazzjonali tal-infurzar li jippubblikaw rapporti biennali bl-istatistika dwar l-attività tagħhom, inkluż dwar il-penali applikati. Dawk ir-rapporti għandhom ikunu disponibbli fuq is-sit web tal-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għall-Ferroviji( 172 ). L-istess sit web juri wkoll ir-rapporti dwar il-kwalità tas-servizz( 173 ) tal-impriżi ferrovjarji, kif diġà meħtieġ skont ir-Regolament (KE) Nru 1371/2007. L-NEBs għandhom jimmonitorjaw ukoll jekk l-impriżi ferrovjarji jistabbilux standards ta’ kwalità tas-servizz u jimplimentawx sistema ta’ ġestjoni tal-kwalità biex tinżamm il-kwalità tas-servizz. L-istudju ta’ sostenn sab li l-biċċa l-kbira tal-istandards tal-kwalità tas-servizz elenkati fl-Anness III huma koperti b’mod wiesa’ fir-rapporti dwar il-kwalità tas-servizz tal-impriżi ferrovjarji analizzati. Is-sejbiet tal-istudju jissuġġerixxu wkoll li l-impriżi ferrovjarji li joperaw fi 23 Stat Membru tal-UE( 174 ) implimentaw sistema ta’ ġestjoni tal-kwalità biex iżommu l-kwalità tas-servizz.

Ir-rapporti dwar l-istandards tal-kwalità tas-servizzi huma għodda importanti għall-infurzar. Diversi NEBs( 175 ) irrapportaw li jirreferu għar-rapporti dwar il-kwalità tas-servizz meta jimmonitorjaw l-implimentazzjoni tar-Regolament u jindirizzaw l-ilmenti tal-passiġġieri. NEBs oħra ma koprewx dan l-aspett fir-rapporti tagħhom. B’mod aktar ġenerali, l-NEBs huma mħeġġa jimmonitorjaw dawn ir-rapporti u jenħtieġ li jiżguraw li l-impriżi jippubblikawhom b’mod regolari u f’waqtu.

2.11.3.2.Is-sottomissjoni u l-pubblikazzjoni sal-iskadenza

L-ewwel sett ta’ rapporti kellu jasal fis-7 ta’ Ġunju 2025. NEB wieħed minn Stat Membru wieħed bagħat ir-rapport sal-iskadenza( 176 ), l-NEBs ta’ 25 Stat Membru ieħor bagħtu r-rapporti tagħhom qabel tmiem l-2025( 177 ), u Stat Membru wieħed ma bagħat l-ebda rapport( 178 ).

2.11.3.3.Kontenut tar-rapporti

Dawn is-sottomissjonijiet regolari għandhom rwol importanti fl-iżgurar ta’ sistema ta’ infurzar konsistenti u trasparenti. Dawn jippermettu kemm lill-Kummissjoni kif ukoll lill-NEBs iżommu perspettiva madwar l-UE trasversali dwar kif id-drittijiet tal-passiġġieri tal-ferrovija qed jiġu implimentati, immonitorjati u infurzati fil-prattika. Din il-ħarsa ġenerali usa’ hija essenzjali biex jiġu identifikati x-xejriet, tittejjeb il-koordinazzjoni, u tissaħħaħ l-effettività ġenerali tal-qafas regolatorju. Ir-rapporti jissupplimentaw il-laqgħat annwali tal-grupp ta’ esperti dwar id-drittijiet tal-passiġġieri tal-ferrovija organizzati mill-Kummissjoni, fejn l-NEBs jiskambjaw l-esperjenzi tagħhom dwar il-prattiki ta’ infurzar, kwistjonijiet emerġenti u soluzzjonijiet possibbli.

L-ewwel sett ta’ rapporti li waslu fl-2025 jiżvela diversi xejriet. L-NEBs qed jimxu dejjem aktar lil hinn mit-trattament purament reattiv tal-ilmenti lejn mudell ta’ infurzar aktar proattiv ibbażat fuq spezzjonijiet, awditi u kontrolli tematiċi (pereżempju dwar dewmien u kanċellazzjonijiet, obbligi ta’ informazzjoni u assistenza għal persuni b’diżabbiltà u b’mobbiltà mnaqqsa). Id-data dwar l-ilmenti qed tintuża b’mod aktar sistematiku biex jiġu identifikati problemi rikorrenti, bid-dewmien, il-konnessjonijiet mitlufa, il-kanċellazzjonijiet u l-kumpens joħorġu bħala l-aktar sorsi frekwenti ta’ tilwim, flimkien ma’ nuqqasijiet persistenti fl-għoti tal-informazzjoni u, sa ċertu punt, l-aċċessibbiltà. Xi NEBs ilhom jużaw formoli online u hotlines strutturati biex jikkategorizzaw l-ilmenti, jiddistingwu bejn il-kwistjonijiet koperti u dawk mhux koperti mir-Regolament, u jimmiraw investigazzjonijiet dwar oqsma b’xejriet ta’ nonkonformità.

Il-Kummissjoni pprovdiet mudell għar-rapport li l-NEBs jistgħu jużaw fuq bażi volontarja. Ftit NEBs użaw il-mudell meta kienu qed iħejju r-rapport tagħhom tal-2025 iżda diversi NEBs irrapportaw fil-qosor l-informazzjoni għal kull taqsima kif issuġġerit fil-mudell. Is-suġġerimenti dwar x’jista’ jiġi inkluż fir-rapport ġew allinjati, meta kien fattibbli, mal-mudelli ta’ rapportar rakkomandati dwar id-drittijiet tal-passiġġieri bix-xarabank u bil-coach, u ta’ fuq l-ilma. Il-Kummissjoni tenfasizza li l-fatt li jkun hemm rekwiżiti komuni ta’ rapportar jgħin biex tiġi pprovduta informazzjoni kwalitattiva u komparabbli għall-infurzar tad-drittijiet tal-passiġġieri tal-ferrovija. Barra minn hekk, iċ-ċikli ta’ rapportar regolari fis-snin li ġejjin se jgħinu biex jiġu segwiti x-xejriet emerġenti ta’ infurzar b’mod aktar preċiż, biex jiġi mmonitorjat jekk ir-reġimi ta’ penali jibqgħux effettivi, proporzjonati u dissważivi fil-prattika, u biex tiġi pprovduta viżibbiltà akbar tal-problemi fil-prattika, inklużi każijiet fejn jistgħu jkunu meħtieġa aktar gwida, koordinazzjoni jew aġġustament leġiżlattiv.

2.11.4.Trattament tal-ilment mill-korpi nazzjonali tal-infurzar u korpi oħra (l-Artikolu 33)

L-istudju ta’ sostenn juri li l-biċċa l-kbira tal-NEBs jirċievu dokumenti b’mod elettroniku (permezz tal-posta elettronika, pjattaformi online jew korrispondenza uffiċjali) u li t-tweġiba mill-NEB għall-ilment tal-passiġġier tingħata fi żmien 10 ijiem ta’ xogħol sa xahar, bil-possibbiltà li tiġi estiża sa 3 xhur f’każijiet kumplessi( 179 ). Grupp iżgħar jopera bi skadenzi awtomatikament qosra ħafna, bħal bejn 10 u 15-il jum( 180 ), filwaqt li oħrajn jistabbilixxu perjodi ta’ żmien miftiehma jew skont il-każ( 181 ). Il-prattika hija inqas ċara fi ftit sistemi biss, minħabba li sa issa ma kien hemm l-ebda każ( 182 ).

Abbażi tal-istudju ta’ sostenn, jidher li f’21 Stat Membru, il-passiġġieri għandhom disponibbli wkoll korp għas-soluzzjoni alternattiva għat-tilwim( 183 ).

2.11.5.Skambju ta’ informazzjoni u kooperazzjoni transfruntiera bejn l-NEBs (l-Artikolu 34)

L-Artikolu 33, il-paragrafi (4), (5) u (6) u l-Artikolu 34 tar-Regolament isaħħu obbligu għall-kooperazzjoni bejn il-Korpi Nazzjonali tal-Infurzar: meta jinħatru korpi differenti skont l-Artikoli 31 u 33, irid jiġi żgurat l-iskambju ta’ informazzjoni bejniethom. Fl-Istati Membri kollha, il-kooperazzjoni transfruntiera bejn l-NEBs tidher li għadha limitata fil-prattika. Dan jista’ jkun dovut għall-fatt li s-suq ferrovjarju transfruntier jikkostitwixxi madwar 7 % tat-traffiku ferrovjarju kollu fl-UE( 184 ), ftit ogħla mir-rata ta’ 6 % fl-2013( 185 ). L-istudju ta’ sostenn sab li tliet NEBs biss( 186 ) irrappurtaw diffikultajiet konkreti biex jiddeterminaw liema NEB tal-Istat Membru jenħtieġ li jittratta lment transfruntier, filwaqt li 19-il NEBs jindikaw li ma kellhomx kwistjonijiet bħal dawn( 187 ). Ġie rrapportat trasferiment wieħed biss ta’ lment lill-NEB ta’ Stat Membru ieħor( 188 ).

3.Konklużjonijiet

L-applikazzjoni tar-Regolament għadha relattivament reċenti peress li daħal fis-seħħ biss fis-7 ta’ Ġunju 2023, u ħafna mill-effetti maħsuba tiegħu bilfors se jieħdu ż-żmien biex jimmaterjalizzaw fil-prattika. Għalhekk, is-sejbiet sal-lum jenħtieġ li jitqiesu bħala preliminari biss.

Madankollu, jidher li x-xejra tal-eżenzjonijiet saret aktar strutturata u aktar limitata milli skont ir-Regolament preċedenti. Filwaqt li għadhom jeżistu derogi, speċjalment għas-servizzi urbani, suburbani u reġjonali, dawn issa huma aktar spiss immirati, limitati fiż-żmien u speċifiċi għal ċerti dispożizzjonijiet. Dan jindika tnaqqis gradwali tal-eżenzjonijiet u espansjoni korrispondenti tal-kamp ta’ applikazzjoni effettiv tar-Regolament fil-prattika.

L-effetti tar-Regolament jidhru wkoll li wasslu għal ambjent imtejjeb għall-passiġġieri tal-ferrovija fl-UE. L-applikazzjoni tar-regoli estiżi dwar il-ġarr tar-roti abbord il-ferroviji turi li r-rekwiżiti minimi għall-ispazji għar-roti fuq il-ferroviji jistgħu jintlaħqu fil-maġġoranza tal-Istati Membri. Iż-żieda fil-kondiviżjoni tal-informazzjoni dwar l-ivvjaġġar u t-traffiku bejn atturi differenti sservi wkoll l-interessi tal-passiġġieri, b’mod partikolari fejn ikunu jeħtieġu informazzjoni f’ħin reali dwar il-vjaġġ tagħhom. Ir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni dwar it-TEL TSI li ġie adottat reċentement, li jistabbilixxi tragwardi differenti sal-2029, se jappoġġa wkoll lill-atturi biex jilħqu dan il-għan( 189 ). Barra minn hekk, bis-saħħa tal-formola komuni, li l-użu tagħha jeħtieġ li jiġi promoss ulterjorment, il-passiġġieri issa għandhom ukoll għodda addizzjonali biex jesiġu d-drittijiet tagħhom. Is-sejbiet juru li qed issir ukoll ħidma fil-biċċa l-kbira tal-Istati Membri biex jitħejjew pjanijiet ta’ kontinġenza f’każ ta’ interruzzjoni maġġuri.

Madankollu, ċerti oqsma fejn seta’ kien raġonevolment mistenni progress aktar rapidu għadhom ma wrewx titjib suffiċjenti. B’mod partikolari, il-kwistjonijiet relatati mal-biljettar u mal-biljetti globali għadhom persistenti u jeħtieġu azzjoni fi żmien qasir. Għalhekk, dan ir-rapport huwa akkumpanjat minn proposta għal reviżjoni mmirata tar-Regolament biex jiġi żgurat li l-passiġġieri li jixtru biljett wieħed għal vjaġġ b’konnessjoni waħda jew aktar imħaddma minn aktar minn impriża ferrovjarja waħda jiġu żgurati livell ta’ protezzjoni simili għal dik tal-passiġġieri b’biljett globali( 190 ). L-applikazzjoni tar-regoli dwar il-kundizzjonijiet kuntrattwali u t-tariffi nondiskriminatorji, id-dritt għar-ridirezzjonar awtonomu tar-rotta u l-eżenzjoni għad-dritt għal kumpens (force majeure) ukoll jeħtieġu aktar skrutinju. Se tkun meħtieġa wkoll attenzjoni kontinwa biex jiġi żgurat li l-persuni b’diżabbiltà u l-persuni b’mobbiltà mnaqqsa jkunu f’pożizzjoni li jivvjaġġaw b’mod komparabbli għal passiġġieri oħra.

B’mod aktar ġenerali, dan ir-rapport juri wkoll il-ħtieġa ta’ monitoraġġ imtejjeb tar-regoli fil-livell tal-Istati Membri. L-infurzar effettiv u konsistenti se jkun essenzjali wkoll biex jiġi żgurat li l-atturi differenti — l-impriżi ferrovjarji, l-amministraturi tal-istazzjonijiet, il-bejjiegħa tal-biljetti u l-operaturi tal-vjaġġi — japplikaw ir-regoli b’mod xieraq sabiex l-objettivi tar-Regolament jintlaħqu fil-prattika. Il-Kummissjoni se tkompli tissorvelja l-implimentazzjoni tar-Regolament u tieħu azzjoni fejn meħtieġ.

Annex AĦarsa ġenerali lejn l-użu tal-eżenzjonijiet skont ir-Regolament (UE) 2021/782( 191 )

Kategorija ta’ eżenzjoni

l-AT

il-BE

il-BG

iċ-CZ

il-DE

id-DK

l-EE

il-EL

il-FI

il-HR

l-HU

l-IE

l-IT

il-LT

il-LU

il-LV

in-NL

il-PL

il-PT

ir-RO

is-SI

is-SK

l-SE

Total

Distanzi twal

√

Urban/suburban

√

Reġjonali

√

Użu storiku jew turistiku

√

Internazzjonali lejn pajjiżi terzi

√

Aċċess għall-informazzjoni dwar it-traffiku u l-ivvjaġġar

√

Perjodu ta’ prenotifika għall-persuni b’ diżabbiltà u b’mobbiltà mnaqqsa

√

Total

Annex BTqabbil mal-eżenzjonijiet mill-Istati Membri skont ir-Regolament (KE) Nru 1371/2007( 192 )

Ir-Regolament (UE) 2021/782 dwar id-drittijiet u l-obbligi tal-passiġġieri tal-ferroviji (eżenzjonijiet applikabbli fiż-żmien il-pubblikazzjoni tar-rapport)

Kategorija ta’ eżenzjoni għal kull servizz

l-AT

il-BE

il-BG

iċ-CZ

il-DE

id-DK

l-EE

il-EL

il-FI

il-HR

l-HU

l-IE

l-IT

il-LT

il-LU

il-LV

in-NL

il-PL

il-PT

ir-RO

is-SI

is-SK

l-SE

Total

Urban/suburban

√

Reġjonali

√

Internazzjonali lejn pajjiżi terzi

√

Domestiku fuq distanzi twal

√

Total

Ir-Regolament (KE) Nru 1371/2007 dwar id-Drittijiet u l-Obbligi tal-passiġġieri tal-ferroviji (eżenzjonijiet applikabbli fi żmien it-tħassir tiegħu fis-7 ta’ Ġunju 2023)

Kategorija ta’ eżenzjoni għal kull servizz

l-AT

il-BE

il-BG

iċ-CZ

il-DE

id-DK

l-EE

il-EL

il-FI

il-HR

l-HU

l-IE

l-IT

il-LT

il-LU

il-LV

in-NL

il-PL

il-PT

ir-RO

is-SI

is-SK

l-SE

Total

Urban/suburban

√

Reġjonali

√

Internazzjonali lejn pajjiżi terzi

√

Fuq distanzi twal/domestiku

√

Total

(1) () Ir-Regolament (UE) 2021/782 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-29 ta’ April 2021 dwar id-drittijiet u l-obbligi tal-passiġġieri tal-ferroviji (riformulazzjoni), ĠU L 172, 17.5.2021, p. 1.

(2) () Ara l-Artikolu 41 tar-Regolament. Huwa biss l-Artikolu 6(4), relatat mal-proċeduri ta’ akkwist għal vetturi ferrovjarji ġodda jew li jsirilhom titjib kbir għall-ġarr tar-roti, li japplika mis-7 ta’ Ġunju 2025.

(3) () Mill-Artikolu 32(3) tar-Regolament jirriżulta li kull sentejn il-korpi nazzjonali tal-infurzar għandhom jippubblikaw rapporti bl-istatistika dwar l-attivitajiet tagħhom, inkluż dwar il-penali applikati sat-30 ta’ Ġunju tas-sena kalendarja ta’ wara. Dawk ir-rapporti għandhom ikunu disponibbli fuq is-sit web tal-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għall-Ferroviji.

(4) () Supporting study for the Report on the implementation and results of Regulation (EU) 2021/782 on rail passengers' rights and obligations by Ramboll Management Consulting A/S, Milieu Consulting SRL, and Transport & Mobility Leuven.

(5) () L-Artikolu 2 (Kamp ta’ applikazzjoni) il-paragrafu (7) tar-Regolament.

(6)

() BE, EE, EL, ES, IE, SI.

(7) () Ara l-Anness A.

(8) () Jiġifieri, l-Artikolu 15 (Ħlasijiet bil-quddiem), l-Artikolu 17 (Responsabbiltà għal dewmien, konnessjonijiet mitlufa u kanċellazzjonijiet) u l-Artikolu 19 (Kumpens), l-Artikolu 20 (Assistenza), b’mod partikolari l-punti (a) u (b) tal-paragrafu 2 tiegħu, u l-Artikolu 30 (Informazzjoni lill-passiġġieri dwar drittijiethom) il-paragrafu 2 tar-Regolament.

(9) () BG, EE, HU, IE, LV, LT, PL, PT, RO, SK.

(10) () BG, HU, PT, RO, SK.

(11) () Ħarsa ġenerali komprensiva lejn l-eżenzjonijiet nazzjonali skont ir-Regolament (UE) 2021/782 tista’ tinstab fuq is-sit web tal-Kummissjoni: https://transport.ec.europa.eu/transport-themes/passenger-rights/rail-passenger-rights_mt .

(12) () L-Artikolu 2 (Kamp ta’ applikazzjoni) il-paragrafu 6(a) tar-Regolament.

(13) () Ara l-Artikolu 2 (Kamp ta’ applikazzjoni) il-paragrafu 8 tar-Regolament. B’mod partikolari, dan jikkonċerna l-Artikolu 5 (Kondizzjonijiet kuntrattwali u tariffi nondiskriminatorji), l-Artikolu 11 (Disponibbiltà tal-biljetti u tar-riservazzjonijiet), l-Artikolu 13 (Responsabbiltà għall-passiġġieri u l-bagalji), l-Artikolu 14 (Assigurazzjoni u kopertura tar-responsabbiltà), l-Artikolu 21 (Id-dritt għal trasport), l-Artikolu 22 (Informazzjoni lill-persuni b’diżabbiltà u lill-persuni b’mobbiltà mnaqqsa), l-Artikolu 27 (Is-sikurezza personali tal-passiġġieri) u l-Artikolu 28 (Ilmenti) tar-Regolament.

(14) () L-Artikolu 5 (Kondizzjonijiet kuntrattwali u tariffi nondiskriminatorji), l-Artikolu 6 (Roti), l-Artikolu 11 (Disponibbiltà tal-biljetti u tar-riservazzjonijiet), l-Artikolu 12 (Biljetti globali), l-Artikolu 13 (Responsabbiltà għall-passiġġieri u l-bagalji), l-Artikolu 14 (Assigurazzjoni u kopertura tar-responsabbiltà), l-Artikolu 18 (Rimborż u ridirezzjonar tar-rotta) il-paragrafu 3, l-Artikolu 21 (Id-dritt għal trasport), l-Artikolu 22 (Informazzjoni lill-persuni b’diżabbiltà u lill-persuni b’mobbiltà mnaqqsa), l-Artikolu 23 (Assistenza fl-istazzjonijiet ferrovjarji u abbord), l-Artikolu 24 (Kondizzjonijiet biex tingħata l-assistenza), l-Artikolu 25 (Kumpens fir-rigward tat-tagħmir tal-mobbiltà, apparat ta’ assistenza u klieb ta’ assistenza), l-Artikolu 26 (Taħriġ tal-persunal), l-Artikolu 27 (Is-sikurezza personali tal-passiġġieri) u l-Artikolu 28 (Ilmenti). Madankollu, l-eżenzjoni tas-servizzi ferrovjarji reġjonali tal-passiġġieri mill-applikazzjoni tal-Artikoli 12(1) u 18(3) tista’ tapplika sas-7 ta’ Ġunju 2028 (ara l-Artikolu 2(8) tar-Regolament).

(15) () AT, BG, DE, FI, FR, HU, LU, PL, PT, RO, SE, SK.

(16) () AT, BG, DE, FI, FR, HU, LU, PL, PT, RO, SE, SK.

(17) () AT, BG, DE, EE, EL, ES, FI, FR, HU, IE, LT, LU, LV, PL, PT, RO, SE, SK.

(18) () HU, PT, RO, SK.

(19) () FR, LU, PL.

(20) () AT, BG, DE, FI, SE.

(21) () L-AT hija l-uniku Stat Membru li jiddistingwi bejn is-servizzi ferrovjarji urbani u suburbani tal-passiġġieri. Fl-Awstrija, ir-reġim ta’ eżenzjonijiet għas-servizzi ferrovjarji suburbani tal-passiġġieri huwa ġeneralment allinjat mal-eżenzjonijiet għas-servizzi ferrovjarji reġjonali tal-passiġġieri.

(22) () BG, CZ, FI, HU, LV, PL, RO. Il-kamp ta’ applikazzjoni tal-eżenzjonijiet u l-applikabbiltà għall-pajjiżi terzi kollha jew għal dawk speċifiċi jistgħu jvarjaw.

(23) () BG, CZ, FI, FR, DE, HU, IT, LV, LT, NL, PL, PT, RO, SK, SE.

(24) () AT, HR, HU, LV, PL, RO.

(25) () BG, CZ, HR, DK, DE, HU, LV, RO.

(26) () Barra minn 25 Stat Membru b’network ferrovjarju, Stat Membru wieħed mingħajr network ferrovjarju (MT) innotifika miżuri ta’ implimentazzjoni lill-Kummissjoni, l-ieħor (CY) għadu ma għamilx dan. B’mod partikolari, għandu jinħatar korp nazzjonali tal-infurzar (NEB) biex jiżgura l-monitoraġġ u l-infurzar tal-obbligi fir-Regolament fir-rigward tal-bejjiegħa tal-biljetti u l-operaturi tal-vjaġġi li jistgħu jkunu stabbiliti fit-territorju ta’ Stat Membru mingħajr network ferrovjarju.

(27) () BG, HU, RO.

(28) () AT, CZ, DE, FI, FR, HR, LU, LV, PL, PT, SE, SK.

(29) () B’mod partikolari, bosta Stati Membri eżentaw biss mir-Regolament is-servizzi li huma strettament imħaddma għal skopijiet storiċi jew turistiċi.

(30) () BE, DK, EE, EL, ES, IE, IT, LT, NL, SI.

(31) () Ara eż. is-sentenza tal-1 ta’ Ottubru 2009, Gottwald, C-103/08, EU:C:2009:597, il-punti 27 u 30.

(32) () BE, CZ, PT.

(33) () PT.

(34) () BE.

(35) () AT, BG, FR, HU, PT, RO u SK. Għal FR, l-eżenzjoni notifikata ma tapplikax għall-Artikolu 6(3) u (4) tar-Regolament.

(36) () BG, CZ, FI, HU, LV, PL,RO.

(37) () DE (minn Diċembru 2025), ES, FR, HU, LU; L-Artikolu 6(5) tar-Regolament jippermetti lill-Istati Membri jirrikjedu lill-awtoritajiet kompetenti u lill-impriżi ferrovjarji li joperaw fit-territorju tagħhom jistabbilixxu dawn il-pjanijiet.

(38) () In-NL u l-DE (fid-DE kien hemm pjanijiet għar-roti qabel ma beda japplika r-rekwiżit legali nazzjonali li jkun hemm pjan).

(39) () DE, FR, HU, NL.

(40) () Code des transports, Article D1272-5, kif imdaħħal mid-Décret n 2021-41 du 19 janvier 2021 relatif à l'emport de vélos non démontés à bord des trains de voyageurs.

(41) () BE, CZ, DE, DK, EE, FI, FR, HU, IE, IT, LT, LU, LV, PT, RO, SI, SK.

(42) () BE, BG, DE, EL, ES, FI, FR, HU, IE, IT, NL, PL, SE, SI.

(43) () BE, DE, EE, EL, FI, FR, HU, LU, LV, PL, PT.

(44) () BE, PT.

(45) () LT.

(46) () IT.

(47) () CZ.

(48) () AT, HR, HU, LV, PL u RO.

(49) () FR, LU, PT, SK.

(50) () FR, LU, PT, SK.

(51) () BG, CZ, FI.

(52) () BG, CZ, DE, FI, FR, IT, LT, NL, PT, SE, SK.

(53) () BE, BG, CZ, DE, DK, EE, EL, ES, FI, FR, HR, HU, IE, IT, LT, LV, PL, PT, RO, SE, SI, SK.

(54) () BE, BG, DE, ES, FI, FR, HU, IE, RO, SE,SI.

(55) () BE, CZ, DE, ES, FI, FR, HR, HU, IE, RO, SE, SI.

(56) () BE, CZ, DE, ES, FI, FR, HU, IE, SE, SI.

(57) () BE, BG, CZ, DK, ES, FI, IE, LT, PT, SE, SI, SK.

(58) () DE, EE, PT, RO, SK, SI. Għal FR, filwaqt li ma setgħet tinkiseb l-ebda informazzjoni dwar is-suġġett, il-fatt li l-amministratur tal-infrastruttura jitlob ħlas għad-distribuzzjoni ta’ ċerta data f’ħin reali jissuġġerixxi li jistgħu jeżistu xi arranġamenti kuntrattwali.

(59) () CZ, DE, LT, LU, NL, SE, SI, SK.

(60) () CZ, DE, LT, NL, PL, SE, SI,SK.

(61) () CZ, DE, NL, SE, SI.

(62) () BE, CZ, DE, DK, LT, LU, NL, PT, SE, SI, SK.

(63) () BE, DE, NL, PL, PT, SI, SK.

(64) () BE, DE, DK, LU, NL, PL, PT, SE, SI, SK.

(65) () FR, NL.

(66) () CZ, DK, FR, HU, LT, LU, NL, PL, RO, SE, SI, SK.

(67) () LU, PT, SI, SK.

(68) () BE, BG, EL, ES, HR, PL, RO.

(69) () EL.

(70) () It-terminu “impriża ferrovjarja waħda” ma jinkludix biss is-servizzi tal-istess impriża ferrovjarja, iżda wkoll tal-impriżi ferrovjarji kollha li jew huma proprjetà sħiħa tal-istess sid, jew huma impriżi sussidjarji proprjetà sħiħa ta’ waħda mill-impriżi ferrovjarji involuti.

(71) () Biljett globali huwa definit fl-Artikolu 3(35) tad-Direttiva 2012/34/UE tal-21 ta’ Novembru 2012 li tistabbilixxi żona ferrovjarja unika Ewropea bħala “biljett jew biljetti li jirrappreżentaw kuntratt ta’ trasport għal servizzi ferrovjarji suċċessivi mħaddma minn impriża ferrovjarja waħda jew aktar.” Ara wkoll l-Artikolu 3(9) tar-Regolament (UE) 2021/782.

(72) () L-Artikolu 12 (Biljetti globali), il-paragrafu 3 tar-Regolament.

(73) () Il-Lussemburgu eżenta s-servizzi ferrovjarji reġjonali domestiċi tal-passiġġieri mill-applikazzjoni tal-Artikolu 12(1) tar-Regolament sa Ġunju 2028. Ara l-istudju ta’ sostenn għar-Rapport dwar l-implimentazzjoni u r-riżultati tar-Regolament (UE) 2021/782 dwar id-drittijiet u l-obbligi tal-passiġġieri tal-ferroviji, it-Taqsima 2.6.4.1 Disponibbiltà ta’ biljetti globali fir-rapport finali.

(74) () BE, CZ, DE, DK, EE, EL, ES, FI, HR, HU, IE, LV, NL, RO, SE, SI, SK.

(75) () HU, SK.

(76) () IT, LT, PL.

(77) () https://oneticket.cz .

(78) () Ara https://www.deutschlandtarifverbund.de/ueber-uns/ kif ukoll il-partijiet A u C tal-kundizzjonijiet tan-nollijiet (Tarifbedingungen; verżjoni tal-14 ta’ Diċembru 2025).

(79) () https://www.mavcsoport.hu/sites/default/files/upload/page/vasuti_uzletszabalyzat_25.10.01.pdf .

(80) () It-TLK jew Twoje Linie Kolejowe huma ferroviji fuq distanzi twal b’aktar waqfiet u b’veloċitajiet aktar baxxi mill-ferroviji Intercity.

(81) () https://kolejedolnoslaskie.pl/wp-content/uploads/2024/06/Zalacznik-nr-2-do-ZW-WB_dane-przewoznikow.pdf .

(82) () https://www.intercity.pl/pl/dokumenty/wspolny-bilet/tekst_ujednolicony_ZW-WB_zm_1-20_2507_2025.pdf .

(83) () Wspólny Bilet - Ministerstwo Infrastruktury - Portal Gov.pl .

(84) () https://samtrafiken.se/tjanster/resplus .

(85) () Ara SWD(2026) 233.

(86) () Mill-premessi 24 u 25 tar-Regolament jirriżulta li din l-informazzjoni trid tingħata “b’mod ċar”.

(87) () Pereżempju, wara li l-passiġġier ikun għażel il-vjaġġ biss u xi drabi anke eżatt qabel il-ħlas biss.

(88) () FI, SE.

(89) () B’mod partikolari, is-sitwazzjoni hija kkontestata fin-Netherlands: l-impriża ferrovjarja tirrapporta li l-passiġġieri jiġu informati qabel ma jiffinalizzaw ix-xiri, filwaqt li l-organizzazzjoni tal-passiġġieri tqis li ma jiġux informati b’mod sistematiku.

(90) () HU.

(91) () L-Artikolu 18 (Rimborż u ridirezzjonar tar-rotta) tar-Regolament.

(92) () L-Artikolu 19 (Kumpens) tar-Regolament.

(93) () L-Artikolu 20 (Assistenza) tar-Regolament.

(94) () L-istudju ta’ sostenn sab ukoll li xi passiġġieri la jitolbu rimborż u lanqas ridirezzjonar iżda sempliċiment jabbandunaw il-vjaġġ tagħhom mingħajr ma jitolbu rimborż minkejja li jkollhom dritt. Pereżempju, il-Ġermanja stmat li: bejn 60 u 70 % tal-passiġġieri jagħżlu r-ridirezzjonar tar-rotta, bejn 10 u 15 % jagħżlu r-rimborż, bejn 20 u 30 % kumpens u madwar 5 % jitolbu l-assistenza.

(95) () Ara l-Artikolu 12 (Biljetti globali) il-paragrafu 4 u l-premessa 24 tar-Regolament.

(96) () Ara l-Artikolu 12 (Biljetti globali) il-paragrafu 4 u 5, kif ukoll il-premessa 25 tar-Regolament.

(97) () Ara l-Artikolu 2 (Kamp ta’ applikazzjoni) tar-Regolament, u t-Taqsima 2.1 aktar ’il fuq.

(98) () Għal analiżi aktar dettaljata tal-eżenzjonijiet tal-Istati Membri applikabbli għall-biljetti globali, ara l-istudju ta’ sostenn għar-Rapport dwar l-implimentazzjoni u r-riżultati tar-Regolament (UE) 2021/782 dwar id-drittijiet u l-obbligi tal-passiġġieri tal-ferroviji, it-Taqsima 2.6.4.3 tar-rapport finali, dwar ir-regoli tar-responsabbiltà fil-kuntest ta’ biljetti globali.

(99) () Ara l-aktar fuljett ta’ tagħrif reċenti dwar l-AJC fuq is-sit web tal-Kumitat Internazzjonali għat-Trasport bil-Ferrovija, ippubblikat f’Diċembru 2025: https://www.cit-rail.org/media/files/civ-products-april-2025/ajc_leaflet_2025-12-14_en.pdf?cid=437997 (Nota: il-ftehim sħiħ ma huwiex pubbliku).

(100) () Ara s-sit web ta’ Railteam: https://www.railteam.eu/en/services-on-your-journey/hop-on-the-next-available-train-hotnat/ . Il-HOTNAT jinvolvi biss għadd limitat ta’ operaturi ta’ ferroviji b’veloċità għolja li jappartjenu għal Railteam (Deutsche Bahn, Eurostar, ÖBB, SNCF, SBB, SNCB/NMBS u NS). Dan ikopri biss in-network ta’ veloċità għolja tagħhom.

(101) () Reviżjoni mmirata tar-Regolament (UE) 2021/782 dwar id-drittijiet u l-obbligi tal-passiġġieri ferrovjarji Sejħa għal Evidenza.

(102) () DK.

(103) () BG, LU, PL, PT, RO, SK, SE (għas-servizzi ferrovjarji domestiċi li jkopru inqas minn 150 km). Eżenzjoni mill-Artikolu 18(3) tar-Regolament hija permessa biss sas-7 ta’ Ġunju 2028, f’konformità mal-aħħar subparagrafu tal-Artikolu 2(8) tar-Regolament.

(104) () Ara l-Artikolu 2 (Kamp ta’ applikazzjoni), il-paragrafu 8, l-aħħar subparagrafu tar-Regolament.

(105) () BG, FR, HU, LU, PL, PT, RO, SK, SE għas-servizzi ferrovjarji domestiċi li jkopru inqas minn 150 km u AT għas-servizzi urbani.

(106) () BG, CZ, FI, LV, PL, RO.

(107) () FI, RO.

(108) () BG, NL, SI.

(109) () Strengthening Rail Passenger Rights in the EU | European Consumer Centers Network .

(110) () DE.

(111) () FI, ara https://www.kkv.fi/paatokset/kuluttaja-asiat/kuluttaja-asiamiehen-ratkaisut/rautatieyrityksen-uudelleenreitityskaytannot-kaukojunamatkojen-peruuntuessa-lakon-tai-ratavian-takia/ .

(112) () B’mod partikolari, il-kumpens minimu huwa ta’ 25 % tal-prezz tal-biljett għal dewmien ta’ bejn 60 u 119-il minuta u ta’ 50 % tal-prezz tal-biljett għal dewmien ta’ 120 minuta jew aktar.

(113) () Is-sentenza tas-26 ta’ Settembru 2013, ÖBB Personenverkehr, C-509/11, EU:C:2013:613.

(114) () BG, HU, PT, RO, SK.

(115) () AT, BG, FI, HU, LU, PL, PT, RO, SE, SK.

(116) () AT, BG, FI, FR, HU, LU, PL, PT, RO, SE, SK.

(117) () BG, CZ, DE, FI, FR, HU, IT, LT, LV, NL, PL, PT, RO, SE, SK.

(118) () BG, CZ, FI, LV, RO.

(119) () AT, BE, CZ, DK, EL, ES, FI, HR, IT, LU, NL, SE, SK.

(120) () BG, DE, EE, FR, HU, LT, PL, PT, RO, SI.

(121) () AT, BE, DE, DK, EE, ES, FI, FR, HU, IE, IT, LT, LU, LV, NL, PT, SE, SI, SK.

(122) () BG, CZ, HR, PL.

(123) () DE.

(124) () Ir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2024/949 tas-27 ta’ Marzu 2024 li jistabbilixxi formola komuni għat-talbiet tal-passiġġieri tal-ferroviji għal rimborż u kumpens f’każ ta’ dewmien, konnessjonijiet mitlufa u kanċellazzjonijiet ta’ servizzi ferrovjarji f’konformità mar-Regolament (UE) 2021/782 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, ĠU L, 2024/949, 2.4.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg_impl/2024/949/oj

(125) () https://transport.ec.europa.eu/reimbursement-and-compensation-requests-form_en?prefLang=mt .

(126) () L-Artikolu 1 tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2024/949.

(127) () Fil-perjodu ta’ bejn l-1 ta’ Lulju 2024 u t-30 ta’ Marzu 2026, dawn ir-rapporti tniżżlu 1,718-il darba fuq is-sit web tal-Kummissjoni, bil-biċċa l-kbira tat-tniżżil isir matul l-aħħar 12-il xahar ta’ dan il-perjodu.

(128) () EL.

(129) () Skont dik id-dispożizzjoni, l-Istati Membri għandhom jeżiġu li impriżi ferrovjarji li joperaw servizzi għall-passiġġieri jkollhom pjanijiet ta’ kontinġenza u għandhom jiżguraw li dawn il-pjanijiet ta’ kontinġenza jiġu kkoordinati kif suppost biex tingħata assistenza lill-passiġġieri, skont it-tifsira tal-Artikolu 18 tar-Regolament (KE) Nru 1371/2007, fil-każ ta’ interruzzjoni maġġuri fis-servizzi.

(130) () BG, HU, LU, PL, PT, RO, SE, SK.

(131) () AT, BG, FR, HU, LU, PL, PT, RO, SE, SK.

(132) () BG, CZ, DE, FI, FR, HU, IT, LT, LV, NL, PL, PT, RO, SE, SK.

(133) () BG, CZ, FI, HU, LV, PL, RO.

(134) () AT, BE, BG, CZ, DE, DK, ES, FR, HU, LI, LT, LU, LV, NL, PL, PT, SI, SK.

(135) () EE, HR, IT, SE.

(136) () EL, FI, IE, RO.

(137) () Ara r- Reġistru ta’ gruppi ta’ esperti tal-Kummissjoni u ta’ entitajiet simili oħrajn , il-Grupp ta’ Esperti dwar id-Drittijiet tal-Passiġġieri (E02861/5).

(138) () DE, EL.

(139) () CZ.

(140) () FI.

(141) () Ara l-premessa 27 tar-Regolament. Ara wkoll il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill — Viżjoni Ewropea għall-passiġġieri: Komunikazzjoni dwar id-Drittijiet tal-Passiġġieri fil-mezzi kollha tat-trasport (KUMM(2011) 898 finali).

(142) () Ara l-Artikolu 24(a), l-ewwel subparagrafu tar-Regolament.

(143) () Ara l-Artikolu 24(a), l-aħħar subparagrafu tar-Regolament.

(144) () BG, CZ, HR, DE, HU, LV u r-RO għamlu użu sħiħ minn din l-eżenzjoni, filwaqt li d-DK użatha biss għal servizzi ferrovjarji transfruntiera lejn DE. Fil-każ tal-DE, l-eżenzjoni ġeneralment tirreferi għall-vjaġġi internazzjonali fejn seta’ jkun ġie stabbilit perjodu ta’ notifika differenti fost l-Istati Membri. Fil-prattika din l-eżenzjoni tiġi applikata f’każijiet individwali diffiċli. Madankollu, l-impriżi ferrovjarji stabbiliti tal-BG u taċ-CZ jirrikjedu li l-persuni b’diżabbiltà u l-persuni b’mobbiltà mnaqqsa jinnotifikaw minn qabel il-ħtiġijiet ta’ assistenza tagħhom saħansitra 48 siegħa jew aktar (fil-każ ta’ ċerti ferroviji fBG), qabel il-vjaġġ tagħhom. L-EE ma għamlitx użu minn din l-eżenzjoni, madankollu l-impriża ferrovjarja stabbilita tagħha xorta tirrikjedi li l-persuni b’diżabbiltà u l-persuni b’mobbiltà mnaqqsa jinnotifikaw il-ħtiġijiet ta’ assistenza 36 siegħa qabel.

(145) () Pereżempju, il-kumpanija ferrovjarja stabbilita Belġjana tirrikjedi prenotifika ta’ tliet sigħat għal servizzi li jitilqu mill-41 stazzjon ferrovjarju l-aktar importanti jew li jaslu fihom, il-kumpanija ferrovjarja stabbilita Awstrijaka tirrikjedi prenotifika ta’ 12-il siegħa għas-servizzi domestiċi kollha, il-kumpanija ferrovjarja stabbilita fil-Lussemburgu tirrikjedi prenotifika ta’ siegħa għas-servizzi domestiċi (iżda għas-servizzi ta’ filgħaxija u ta’ billejl tirrikjedi prenotifika mhux aktar tard mit-8.30 p.m. għat-tluq fl-istess ġurnata). Fin-Netherlands, il-kumpanija ferrovjarja stabbilita tirrikjedi siegħa għas-servizzi domestiċi, iżda mill-inqas 24 siegħa għas-servizzi internazzjonali u 36 siegħa għas-servizzi lejn il-Ġermanja. Fi Spanja, il-prenotifika tal-ħtiġijiet ta’ assistenza hija meħtieġa minn 30 minuta sa 12-il siegħa qabel it-tluq, skont it-tip ta’ stazzjon.

(146) () AT, BE, BG, CZ, DE, DK, EE, EL, ES, FI, FR, HR, HU, IE, IT, LT, LU, LV, PL, PT, RO, SI, SK.

(147) () Il-kumpanija ferrovjarja stabbilita tan-NL.

(148) () SE.

(149) () Huma jridu jħallsu wkoll kumpens f’każ li l-klieb ta’ assistenza użati minn persuni b’diżabbiltà u minn persuni b’mobbiltà mnaqqsa jintilfu jew ikorru (ara wkoll l-Artikolu 25, (Kumpens fir-rigward tat-tagħmir tal-mobbiltà, apparat ta’ assistenza u klieb ta’ assistenza) il-paragrafu 1 tar-Regolament).

(150) () https://www.edf-feph.org/content/uploads/2021/06/EDF-analysis-of-the-adopted-Rail-Passengers-Righs-Regulation-2021.pdf .

(151) () Ara r- Reġistru ta’ gruppi ta’ esperti tal-Kummissjoni u ta’ entitajiet simili oħrajn , il-Grupp ta’ Esperti dwar id-Drittijiet tal-Passiġġieri (E02861/5).

(152) () Ara l-aħħar punt tal-Anness III tar-Regolament.

(153) () Il-kumpaniji ferrovjarji stabbiliti tal- AT, BE, DE, DK, FR, LU, NL, SK .

(154) () Il-kumpanija ferrovjarja stabbilita tal-LV.

(155) () Kumpanija ferrovjarja li għadha kif daħlet fi ES, Ouigo Spain.

(156) () DE.

(157) () L-Artikolu 10(a) tal-Att Ġermaniż dwar il-Ferroviji — Allgemeines Eisenbahngesetz.

(158) () BE, BG, DE, DK, EL, FR, HR, HU, IT, PT, RO, SK.

(159) ()AT, DE, EL, ES, HR, IT, PL, PT, SE.

(160) () BE, CZ, DE, EL, ES, FR, HR, HU, IT, LT, LV, PL, RO, SE, SI. Madankollu, fil-Belġju, l-iskadenza ta’ 3 xhur fir-rigward tal-impriża ferrovjarja stabbilita fil-Belġju tikkonċerna s-servizzi internazzjonali u l-kumpens għad-dewmien. Ilmenti oħra li jikkonċernaw is-servizzi nazzjonali ma għandhomx skadenza fissa. Madankollu, fl-Italja, skont assoċjazzjoni tal-passiġġieri, l-iskadenza tista’ tvarja skont l-impriża ferrovjarja kkonċernata.

(161) () AT, LU, SK.

(162) () FI, IE, NL.

(163) () BG.

(164) () PT.

(165) () AT, HR, LT, LU.

(166) () BG, CZ, DE, DK, EE, FI, FR, IE, LV, NL, PL, RO, SE, SI, SK.

(167) () ES, HU, IT.

(168) () PT.

(169) () CY. Minkejja li ma għandu l-ebda network ferrovjarju fit-territorju tiegħu (bħal MT), xorta jrid jimmonitorja u jinforza r-regoli tar-Regolament fuq il-bejjiegħa tal-biljetti u fuq l-operaturi tal-vjaġġi. Ara l-Artikolu 31(4) tar-Regolament.

(170) () Ara l-Artikolu 31(2) tar-Regolament.

(171) () Korpi nazzjonali tal-infurzar (NEB) — Mobbiltà u Trasport .

(172) () Rapporti tal-Korpi Nazzjonali tal-Infurzar (NEBs) │ Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għall-Ferroviji .

(173) () Railway Undertakings Service Quality Reports │ L-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għall-Ferroviji .

(174) () AT, BE, BG, CZ, DE, EE, ES, FI, FR, HR, HU, IE, IT, LT, LU, LV, NL, PL, PT, RO, SE, SI u SK — jiġifieri mhux ġewwa DK, EL, CY u MT.

(175) () HR, PL, BG, IE, HU, RO.

(176) ()BE.

(177) () AT, BG, CZ, DE, DK, EE, EL, ES, FI, FR, HR, HU, IE, IT, LT, LU, LV, MT, NL, PL, PT, RO, SE, SI.

(178) ()CY.

(179) () AT, BG, CZ, FR, HR, IT, PT.

(180) () EE, HU, LT, PT, RO.

(181) () AT, EL, FI, LV, NL.

(182) () Ir-riċerka tissuġġerixxi li dan huwa l-każ f’seba’ Stati Membri (IE, LU, LT, LV, NL, SI, SK).

(183) () AT, BE, BG, CZ, DE, DK, EE, EL, FI, FR, HU, IE, IT, LU, LV, NL, PL, PT, RO, SE, SK. Madankollu, jenħtieġ li jiġi nnutat li l-partijiet ikkonċernati kkonsultati pprovdew tweġibiet differenti dwar jekk korp għas-soluzzjoni alternattiva għat-tilwim fl-Irlanda jindirizzax ilmenti relatati mat-trasport.

(184) () Id-disa’ rapport dwar il-monitoraġġ tal-iżvilupp tas-suq ferrovjarju skont l-Artikolu 15(4) tad-Direttiva 2012/34/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, COM(2025) 439 final, p. 4.

(185) () Rapport dwar l-Applikazzjoni tar-Regolament (KE) Nru 1371/2007 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ Ottubru 2007 dwar id-Drittijiet u l-Obbligi tal-Passiġġieri tal-Ferroviji , COM(2013) 587 final, p. 3.

(186) () AT, BE, DE.

(187) ()BG, CZ, DK, EE, ES, FR, HR, HU, IE, IT, LT, LV, PL, PT, RO, SE, SI, SK.

(188) () CZ.

(189) () Ir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2026/253 tas-6 ta’ Frar 2026 dwar speċifikazzjoni teknika relatata mas-subsistema telematika tas-sistema ferrovjarja fl-Unjoni Ewropea għall-interoperabbiltà tal-kondiviżjoni tad-data fit-trasport ferrovjarju (TSI TEL) u li jħassar ir-Regolamenti (UE) Nru 454/2011 (TSI TAP) u (UE) Nru 1305/2014 (TSI TAF), ĠU L, 2026/253, 10.2.2026, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg_impl/2026/253/oj . Ara b’mod partikolari l-istadji importanti fl-Appendiċi G tiegħu.

(190) () COM(2026) 233.

(191) () Didaskalija: √ - Eżenzjoni usata.

(192)

() It-tqabbil twettaq abbażi tal-informazzjoni disponibbli għall-Kummissjoni. Qed jintwerew biss eżenzjonijiet komuni għaż-żewġ Regolamenti.
Didaskalija: √ - Eżenzjoni użata mill-Istat Membru.