Πίνακας Περιεχομένων

1. Εισαγωγή 3

2. Εξελίξεις από την 1η Ιανουαρίου 2000 μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2010 4

2.1. Τροποποιήσεις της νομοθεσίας 4

2.2. Δημοσίευση πληροφοριών στην Επίσημη Εφημερίδα 5

2.3. Συνεδριάσεις της επιτροπής 5

2.4. Διεθνές πλαίσιο 5

2.4.1. Επικύρωση των Συμβάσεων UNESCO και UNIDROIT 5

2.4.2. Υπόδειγμα πιστοποιητικού εξαγωγών ΠΟΕ/UNESCO 5

2.5. Ευρωπαϊκό πλαίσιο 6

3. Εφαρμογή του κανονισμού μεταξύ της 1ης Ιανουαρίου 2000 και της 31ης Δεκεμβρίου 2010 7

3.1. Στατιστικά δεδομένα των κρατών μελών σχετικά με την εφαρμογή 7

3.1.1. Χρήση της τυποποιημένης άδειας εξαγωγής που ορίζεται στο άρθρο 2 παράγραφος 1 του εκτελεστικού κανονισμού 7

3.1.2. Χρήση της ειδικής ανοικτής άδειας που ορίζεται στο άρθρο 2 παράγραφος 2 του εκτελεστικού κανονισμού 7

3.1.3. Χρήση της γενικής ανοικτής άδειας που ορίζεται στο άρθρο 2 παράγραφος 3 του εκτελεστικού κανονισμού 7

3.1.4. Μη αποδοχή απλών αδειών 8

3.1.5. Αποστολές που διαπιστώθηκαν μη σύμφωνες με τους κανόνες 8

3.2. Στρατηγική ελέγχου των τελωνειακών αρχών 8

3.3. Περιορισμός αρμόδιων τελωνειακών αρχών 9

3.4. Διοικητική συνεργασία 9

3.5. Χρησιμοποίηση ηλεκτρονικών συστημάτων 9

3.6. Προτάσεις των κρατών μελών 9

3.6.1. Τροποποίηση των κατώτατων ορίων για ορισμένες κατηγορίες πολιτιστικών αγαθών 9

3.6.2. Εργαλεία για την εξασφάλιση γρήγορης ανταλλαγής πληροφοριών 10

4. Συμπεράσματα 10

5. Παραρτήματα 11

5.1. Παράρτημα 1: Τυποποιημένες άδειες εξαγωγής 12

5.2. Παράρτημα 2: Τυποποιημένες άδειες εξαγωγής 2003-2010 – εξέλιξη 14

5.3. Παράρτημα 3: Ειδικές ανοικτές άδειες 15

5.4. Παράρτημα 4: Πρόσωπα/Οργανώσεις κάτοχοι ειδικών ανοικτών αδειών 17

5.5. Παράρτημα 5: Γενικές ανοικτές άδειες 18

5.6. Παράρτημα 6: Μη αποδεκτές άδειες εξαγωγής 20

5.7. Παράρτημα 7: Μη σύμφωνες αποστολές 22

Εισαγωγή

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 116/2009 του Συμβουλίου[1], της 18ης Δεκεμβρίου 2008 (κωδικοποιημένη έκδοση), εφεξής αναφερόμενος ως «βασικός κανονισμός», θεσπίζει διατάξεις προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι οι εξαγωγές πολιτιστικών αγαθών υπόκεινται σε ενιαίους ελέγχους στα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης. Οι κατηγορίες πολιτιστικών αγαθών που υπάγονται στον κανονισμό παρατίθενται στο Παράρτημα Ι.

Για την εξαγωγή πολιτιστικών αγαθών εκτός του τελωνειακού εδάφους της Ένωσης απαιτείται η επίδειξη άδειας εξαγωγής. Την εν λόγω άδεια εκδίδει η αρμόδια αρχή του κράτους μέλους στο έδαφος του οποίου νομίμως ευρίσκεται το πολιτιστικό αγαθό. Για ορισμένες κατηγορίες πολιτιστικών αγαθών η άδεια εξαγωγής είναι απαραίτητη μόνο εάν η αξία του αντικειμένου προσεγγίζει το αντίστοιχο κατώτατο όριο που ορίζεται στο Παράρτημα Ι του κανονισμού. Εφόσον απαιτείται, η αρχή που είναι αρμόδια για την έκδοση των αδειών εξαγωγής συμβουλεύεται την αρμόδια αρχή του κράτους μέλους προέλευσης του σχετικού αντικειμένου. Με τους τελωνειακούς ελέγχους εξασφαλίζεται ότι μόνον τα πολιτιστικά αγαθά που συνοδεύονται από έγκυρη άδεια εξαγωγής μπορούν να εγκαταλείψουν το τελωνειακό έδαφος της Ένωσης.

Οι διατάξεις που είναι αναγκαίες για την εφαρμογή του βασικού κανονισμού προβλέπονται στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 752/93 της Επιτροπής[2], της 30ής Μαρτίου 1993. Ο εν λόγω εκτελεστικός κανονισμός καθορίζει τρία είδη αδειών εξαγωγής: την τυποποιημένη άδεια, την ειδική ανοικτή άδεια και τη γενική ανοικτή άδεια.

Σύμφωνα με το άρθρο 10 του βασικού κανονισμού η Επιτροπή υποβάλλει τακτικά έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή. Η πρώτη έκθεση της Επιτροπής υποβλήθηκε το 2000[3]. Η έκθεση αυτή καλύπτει την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου 2000 μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2010, περιγράφει δε την κατάσταση σε ολόκληρη την Ένωση πριν από και μετά τις δύο διαδοχικές διευρύνσεις της 1ης Μαΐου 2004 και της 1ης Ιανουαρίου 2007.

Τα ευρήματα της παρούσας έκθεσης βασίζονται σε πληροφορίες που παρείχαν οι διοικήσεις των κρατών μελών, απαντώντας σε ερωτηματολόγιο που απέστειλε η Επιτροπή, το οποίο περιελάμβανε συλλογή δεδομένων σχετικά με τη χρήση των αδειών για τα έτη 2000-2010.

Εξελίξεις από την 1 η Ιανουαρίου 2000 μέχρι την 31 η Δεκεμβρίου 2010

Τροποποιήσεις της νομοθεσίας

Ο αρχικός βασικός κανονισμός (κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 3911/92 του Συμβουλίου) τροποποιήθηκε δύο φορές κατά την υπό εξέταση περίοδο, ως εξής:

- Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 974/2001 του Συμβουλίου[4] προβλέπει τις αναγκαίες προσαρμογές προκειμένου να ληφθεί υπόψη η εισαγωγή του ευρώ την 1η Ιανουαρίου 2002 και να διευκρινιστεί η έννοια του οικονομικού μηδενικού κατώτατου ορίου το οποίο ίσχυε προηγουμένως, το οποίο ως εκ τούτου αντικαταστάθηκε από τη διατύπωση «ανεξαρτήτως αξίας».

- Με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 806/2003 του Συμβουλίου[5] προσαρμόστηκε η διατύπωση του άρθρου 8 με τις διατάξεις της απόφασης 1999/468/ΕΚ του Συμβουλίου[6] σχετικά με την «επιτροπολογία».

Ο αρχικός βασικός κανονισμός καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 116/2009 του Συμβουλίου στο πλαίσιο της διαδικασίας κωδικοποίησης. Με την κωδικοποίηση συγκεντρώνονται σε μια ενιαία νομική πράξη όλες οι διατάξεις της βασικής πράξης και οι μετέπειτα τροποποιήσεις της, διαγράφονται οι παρωχημένες διατάξεις και εναρμονίζεται η χρησιμοποιούμενη ορολογία, και επομένως η νομοθεσία καθίσταται πιο προσιτή και διαφανής.

Ο εκτελεστικός κανονισμός (κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 752/93 της Επιτροπής) τροποποιήθηκε άπαξ κατά την υπό εξέταση περίοδο. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 656/2004 της Επιτροπής[7] αντικατέστησε το υπόδειγμα της τυποποιημένης άδειας εξαγωγής στο Παράρτημα I ώστε αυτό να είναι σύμφωνο με τον τύπο-πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για τα εμπορικά έγγραφα[8] και προσέθεσε επεξηγηματικές σημειώσεις για την ομοιόμορφη και ορθή σύνταξή του. Προέβλεψε επίσης τη δυνατότητα των κρατών μελών να καταρτίζουν το έντυπο με ηλεκτρονικά μέσα.

Ο εκτελεστικός κανονισμός μπορεί επίσης να αποτελέσει αντικείμενο κωδικοποίησης. Επί του παρόντος τελεί υπό εξέλιξη η σχετική διαδικασία.

Δημοσίευση πληροφοριών στην Επίσημη Εφημερίδα

Ο πιο πρόσφατος κατάλογος των αρχών που είναι αρμόδιες για την έκδοση αδειών εξαγωγής πολιτιστικών αγαθών δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο του 2009[9], σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 2 του βασικού κανονισμού.

Ο πιο πρόσφατος κατάλογος των τελωνειακών αρχών που είναι αρμόδιες για τη διεκπεραίωση των διατυπώσεων που αφορούν την εξαγωγή πολιτιστικών αγαθών δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο του 2009[10], σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 2 του βασικού κανονισμού.

Συνεδριάσεις της επιτροπής

Η συμβουλευτική επιτροπή εξαγωγής και επιστροφής πολιτιστικών αγαθών πραγματοποίησε οκτώ συνεδριάσεις κατά την υπό εξέταση περίοδο. Η επιτροπή αυτή εξετάζει επίσης θέματα που προκύπτουν κατά την εφαρμογή της οδηγίας 93/7/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών που έχουν παράνομα απομακρυνθεί από το έδαφος κράτους μέλους[11].

Διεθνές πλαίσιο

Επικύρωση των Συμβάσεων UNESCO και UNIDROIT

Ο αριθμός των επικυρώσεων κατά την υπό εξέταση περίοδο αυξήθηκε, ωστόσο μόνο 22 κράτη μέλη έχουν επικυρώσει τη σύμβαση UNESCO του 1970[12] και 12 τη σύμβαση UNIDROIT[13] του 1995.

Υπόδειγμα πιστοποιητικού εξαγωγών ΠΟΕ/UNESCO

Το 2005 ο ΠΟΕ και η UNESCO ανέπτυξαν από κοινού το υπόδειγμα πιστοποιητικού εξαγωγών ΠΟΕ-UNESCO για τα πολιτιστικά αγαθά με σκοπό την εναρμόνιση της ποικιλομορφίας των υφισταμένων πιστοποιητικών εξαγωγής σε όλο τον κόσμο με στόχο να διευκολυνθούν οι τελωνειακοί έλεγχοι και να καταστεί δυνατός ο εντοπισμός πλαστών εγγράφων. Το προτεινόμενο πιστοποιητικό βασίζεται στο υπόδειγμα της τυποποιημένης άδειας εξαγωγής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ευρωπαϊκό πλαίσιο

Το σύστημα το οποίο θεσπίζεται σε επίπεδο ΕΕ όσον αφορά την εξαγωγή πολιτιστικών αγαθών, που αποτελεί αντικείμενο της παρούσας έκθεσης, συμπληρώνει άλλα μέσα και πρωτοβουλίες με στόχο την προστασία των πολιτιστικών αγαθών.

Η Επιτροπή εξέδωσε τρεις εκθέσεις για την εφαρμογή της οδηγίας 93/7/ΕΟΚ του Συμβουλίου[14], το 2000, 2005 και 2009[15]. Συμπέρασμα της τελευταίας έκθεσης είναι ότι πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο αναθεώρησης της οδηγίας. Η Επιτροπή συνέστησε προς τούτο ομάδα εργασίας ad hoc στο πλαίσιο της επιτροπής για την εξαγωγή και την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών, με σκοπό να εντοπιστούν προβλήματα κατά την εφαρμογή της οδηγίας και να προταθούν λύσεις. Ο ομάδα εργασίας έχει ήδη ολοκληρώσει τη θητεία της και τα πορίσματά της θα υποβληθούν στην επιτροπή το 2011. Δεδομένου ότι το Παράρτημα της παρούσας οδηγίας είναι το ίδιο με το Παράρτημα Ι του βασικού κανονισμού, απόφαση για τροποποίηση της οδηγίας ενδέχεται να έχει άμεσες συνέπειες για τον κανονισμό.

Μια ομάδα εργασίας για την κινητικότητα των συλλογών ιδρύθηκε από το Συμβούλιο στο πλαίσιο του προγράμματος εργασιών του Συμβουλίου στον πολιτιστικό τομέα (2008-2010), στο πλαίσιο της εφαρμογής της ευρωπαϊκής ατζέντας για τον πολιτισμό[16]. Η ομάδα ενέκρινε την τελική της έκθεση τον Ιούνιο του 2010[17]. Με βάση το έργο αυτής της ομάδας και στο πλαίσιο του προγράμματος εργασιών στον πολιτιστικό τομέα 2011-2014[18], μια νέα ομάδα εργασίας θα εξετάσει τους τρόπους και τα μέσα για την απλοποίηση της διαδικασίας χορήγησης και λήψης δανείων με έμφαση στα καθεστώτα κρατικών αποζημιώσεων.

Τα συμπεράσματα του Συμβουλίου του Νοεμβρίου 2008 υπογραμμίζουν την ανάγκη πρόληψης και καταπολέμησης της παράνομης διακίνησης πολιτιστικών αγαθών. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή έχει αναθέσει σύμβαση για την εκπόνηση μελέτης σχετικά με την πρόληψη και την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης πολιτιστικών αγαθών, η οποία θα πρέπει να ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του 2011.

Εφαρμογή του κανονισμού μεταξύ της 1 ης Ιανουαρίου 2000 και της 31 ης Δεκεμβρίου 2010

Στατιστικά δεδομένα των κρατών μελών σχετικά με την εφαρμογή

Χρήση της τυποποιημένης άδειας εξαγωγής που ορίζεται στο άρθρο 2 παράγραφος 1 του εκτελεστικού κανονισμού

Κατά κανόνα απαιτείται τυποποιημένη άδεια εξαγωγής για κάθε εξαγωγή που καλύπτεται από τον βασικό κανονισμό. Στο Παράρτημα 1 αναφέρεται γενικά ο αριθμός τυποποιημένων αδειών εξαγωγής που εκδίδουν τα κράτη μέλη.

Στο Παράρτημα 2 εμφαίνεται πώς εξελίχθηκε, κατά την υπό εξέταση περίοδο, ο αριθμός των αδειών που εκδόθηκαν, από την ΕΕ των 15 (2003) στην ΕΕ των 27 (2010). Επίσης εμφαίνεται το μερίδιο που καταλαμβάνει κάθε κράτος μέλος στο σύνολο των αδειών που εκδόθηκαν. Από τα αριθμητικά στοιχεία διαπιστώνεται ότι οι εξαγωγές πολιτιστικών αγαθών από την Ευρωπαϊκή Ένωση γίνονται κατά κύριο λόγο από τρία κράτη μέλη, με πρώτο στη σειρά το ΗΒ, με μέσο όρο 45% για την περίοδο 2000-2010, ακολουθούμενο από την Ιταλία (περίπου 26%) και τη Γαλλία (περίπου 15%).

Μετά τη διεύρυνση της 1ης Μαΐου 2004, μόνο το 1% του συνόλου των αδειών εξαγωγής εκδόθηκε από τα νέα κράτη μέλη. Εξ αυτών, το 46% εκδόθηκε από την Τσεχική Δημοκρατία, η οποία είναι η μόνη χώρα που δήλωσε σημαντικό αριθμό έκδοσης αδειών που εκδόθηκαν.

Ο συνολικός αριθμός τυποποιημένων αδειών εξαγωγής που εκδόθηκαν, αυξήθηκε από 16.117 το 2000, σε 21.557 το 2007 (+ 34%), ενώ στη συνέχεια μειώθηκε σε 18.176 το 2010. Δεδομένου ότι ο αριθμός των τυποποιημένων αδειών εξαγωγής που εξέδωσαν τα νέα κράτη μέλη είναι πολύ χαμηλός, η παρατηρούμενη αύξηση δεν μπορεί να αποδοθεί στη διεύρυνση.

Χρήση της ειδικής ανοικτής άδειας που ορίζεται στο άρθρο 2 παράγραφος 2 του εκτελεστικού κανονισμού

Η ειδική ανοικτή άδεια καλύπτει την επαναλαμβανόμενη προσωρινή εξαγωγή συγκεκριμένου πολιτιστικού αγαθού από συγκεκριμένο πρόσωπο ή οργανισμό. Στο Παράρτημα 3 αναφέρεται γενικά ο αριθμός ειδικών ανοικτών αδειών που κυκλοφορούσαν στα κράτη μέλη.

Από τα αριθμητικά στοιχεία φαίνεται ότι μόνο επτά κράτη μέλη (Ελλάδα, Γαλλία, Κύπρος, Κάτω Χώρες, Πολωνία, Σλοβενία και Ηνωμένο Βασίλειο) έκαναν χρήση της άδειας του τύπου αυτού, ενώ η Πολωνία ήταν σαφώς ο μεγαλύτερος χρήστης.

Στο Παράρτημα 4 εμφαίνεται ο αριθμός των προσώπων ή οργανισμών που ήταν κάτοχοι ειδικής ανοικτής άδειας.

Χρήση της γενικής ανοικτής άδειας που ορίζεται στο άρθρο 2 παράγραφος 3 του εκτελεστικού κανονισμού

Η γενική ανοικτή άδεια καλύπτει οιανδήποτε προσωρινή εξαγωγή οιουδήποτε πολιτιστικού αγαθού από αυτά που αποτελούν τμήμα της μόνιμης συλλογής ενός μουσείου ή άλλου ιδρύματος. Στο Παράρτημα 5 αναφέρεται γενικά ο αριθμός γενικών ανοικτών αδειών που κυκλοφορούν στα κράτη μέλη.

Από τα αριθμητικά στοιχεία προκύπτει ότι οκτώ μόνο κράτη μέλη (Βουλγαρία, Γερμανία, Ελλάδα, Γαλλία, Κύπρος, Πολωνία, Πορτογαλία και Σλοβενία) έχουν κάνει χρήση της άδειας αυτού του είδους.

Οι ειδικές και γενικές ανοικτές άδειες χρησιμοποιούνται σε λίγα μόνο κράτη μέλη, ωστόσο αυτά τα κράτη μέλη αναφέρουν ότι αυτές αποτελούν ένα σημαντικό μέσο διαχείρισης και ελέγχου των εξαγωγών πολιτιστικών αγαθών.

Μη αποδοχή απλών αδειών

Επισκόπηση του αριθμού των αιτήσεων χορήγησης αδείας που απορρίφθηκαν από τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών περιλαμβάνεται στο Παράρτημα 6.

Οι κύριοι λόγοι απόρριψης των αιτήσεων ήταν οι εξής: i) η προσκόμιση μη πλήρων αιτήσεων, ii) διαπίστωση ότι το προς εξαγωγή αντικείμενο αποτελούσε εθνικό θησαυρό στο εν λόγω κράτος μέλος.

Το ποσοστό απόρριψης των αιτήσεων χορήγησης αδείας για το σύνολο της Ένωσης είναι πολύ χαμηλό και αντιστοιχεί στο 0,3% του συνόλου των αδειών που εκδόθηκαν.

Αποστολές που διαπιστώθηκαν μη σύμφωνες με τους κανόνες

Στο Παράρτημα 7 εμφαίνεται ο αριθμός των αποστολών που διαπιστώθηκε ότι δεν είναι σύμφωνες με τους εφαρμοστέους κανόνες. Τα κράτη μέλη ανέφεραν συνολικά 473 περιπτώσεις μέσα στην δεκαετία, αριθμός ιδιαίτερα χαμηλός συγκρινόμενος με τον συνολικό αριθμό αδειών που εκδόθηκαν.

Μερικά κράτη μέλη ανέφεραν ότι οι μη σύμφωνες με τους κανόνες αποστολές εν γένει εντοπίστηκαν από τις τελωνειακές αρχές τους. Ανάλογα με την περίπτωση και την εφαρμοστέα εθνική νομοθεσία, δόθηκε συνέχεια από τις αρμόδιες αρχές ή τους εισαγγελείς. Σε ορισμένες περιπτώσεις ήταν δυνατό να διευθετηθεί το θέμα με την έκδοση αναδρομικής άδειας εξαγωγής.

Στρατηγική ελέγχου των τελωνειακών αρχών

Μεγάλος αριθμός κρατών μελών αναφέρει ότι η προστασία πολιτιστικών αγαθών αποτελεί σημαντική πτυχή της πολιτικής τους και για τον λόγο αυτό οι τελωνειακές αρχές τους είναι ειδικά εκπαιδευμένες να εντοπίζουν τις περιπτώσεις πιθανών παράνομων εξαγωγών πολιτιστικών αγαθών.

Τα κράτη μέλη αναφέρουν ότι οι τελωνειακές υπηρεσίες τους κάνουν χρήση της διαχείρισης κινδύνου για την επιλογή των αποστολών που θα ελεγχθούν κατά την εξαγωγή. Αναφέρουν ότι σε αποστολές «υψηλού κινδύνου» εφαρμόζουν αυξημένα ποσοστά ελέγχου.

Ορισμένα κράτη μέλη αναφέρουν ότι στόχος τους είναι ιδιαίτερα οι ταξιδιώτες.

Περιορισμός αρμόδιων τελωνειακών αρχών

Βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 1 του βασικού κανονισμού, τα κράτη μέλη δύνανται να περιορίσουν τον αριθμό των τελωνείων που είναι αρμόδια για τη διεκπεραίωση των διατυπώσεων εξαγωγής των πολιτιστικών αγαθών.

Εννέα κράτη μέλη (Βουλγαρία, Ελλάδα, Ισπανία, Κύπρος, Λουξεμβούργο, Ουγγαρία, Μάλτα, Πορτογαλία και Ηνωμένο Βασίλειο) έχουν κάνει χρήση της δυνατότητας αυτής. Εν γένει κρίνεται ότι πρέπει να γίνονται αποτελεσματικότεροι έλεγχοι καθώς και να υπάρχει καλύτερη συνεργασία με μουσεία και με άλλα επιστημονικά ιδρύματα που βρίσκονται κοντά στα καθορισμένα τελωνεία.

Διοικητική συνεργασία

Τα περισσότερα κράτη μέλη αναφέρουν την καλή συνεργασία μεταξύ των διαφόρων εμπλεκόμενων αρχών (αρχές αδειοδότησης, τελωνεία, αστυνομία) σε εθνικό επίπεδο. Η συνεργασία αυτή βασίζεται σε τακτικές συναντήσεις καθώς και κοινές δραστηριότητες κατάρτισης. Σε ορισμένα κράτη μέλη η συνεργασία οργανώνεται με βάση μνημόνια συμφωνίας ή ανάλογες ρυθμίσεις μεταξύ των σχετικών αρχών.

Η Ιταλία ανέφερε ότι οι αρχές αδειοδότησης συνδέονται άμεσα με την Comando Carabinieri Tutela Patrimonio Culturale, αστυνομική μονάδα ειδικευμένη στα πολιτιστικά αγαθά.

Ορισμένα κράτη μέλη ανέφεραν ότι είναι ανεπαρκές το επίπεδο συνεργασίας σε επίπεδο ΕΕ. Το 2003 συμφωνήθηκαν κατευθυντήριες γραμμές για διοικητική συνεργασία, ως αποτέλεσμα των εργασιών στο πλαίσιο της Επιτροπής σχετικά με την εξαγωγή και την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών. Ωστόσο απεδείχθη ότι ήταν δύσκολη η επικαιροποίηση αυτού του εργαλείου εργασίας.

Σε διεθνές επίπεδο υπάρχει συνεργασία στην οποία συμμετέχουν φορείς όπως η Ευρωπαϊκή Αστυνομική Υπηρεσία (EUROPOL) και ο Διεθνής Οργανισμός Εγκληματολογικής Αστυνομίας (INTERPOL).

Χρησιμοποίηση ηλεκτρονικών συστημάτων

Στα περισσότερα κράτη μέλη εξακολουθεί να μην είναι δυνατή η υποβολή αίτησης για άδεια εξαγωγής σε ηλεκτρονική μορφή. Ακόμη και στις περιπτώσεις που είναι διαθέσιμο το ηλεκτρονικό έντυπο, η αίτηση πρέπει να υποβάλλεται σε έντυπη μορφή.

Ορισμένα κράτη μέλη δήλωσαν ότι αναπτύσσουν ηλεκτρονικά συστήματα που καθιστούν δυνατή την υποβολή αιτήσεων καθώς και την έκδοση αδειών εξαγωγής πολιτιστικών αγαθών.

Προτάσεις των κρατών μελών

Τροποποίηση των κατώτατων ορίων για ορισμένες κατηγορίες πολιτιστικών αγαθών

Το άρθρο 10 του βασικού κανονισμού προβλέπει τη δυνατότητα επικαιροποίησης των ποσών που αναφέρονται στο παράρτημα Ι, ανάλογα με τους οικονομικούς και νομισματικούς δείκτες.

Από τις συζητήσεις στο πλαίσιο της επιτροπής εξαγωγής πολιτιστικών αγαθών προέκυψε ότι δεν υπάρχει πλειοψηφία κρατών μελών υπέρ μιας μεταβολής των υφιστάμενων κατώτατων ορίων, επομένως η Επιτροπή δεν προβλέπει το ενδεχόμενο υποβολής πρότασης για επικαιροποίηση.

Εργαλεία για την εξασφάλιση γρήγορης ανταλλαγής πληροφοριών

Κάποια κράτη μέλη εξέφρασαν την άποψη ότι θα μπορούσε να ενισχυθεί η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ κρατών μελών και της Επιτροπής και ότι θα πρέπει να υπάρχει πρόσβαση σε επικαιροποιημένα στοιχεία επαφής μέσω εργαλείου στο Διαδίκτυο.

Απαντώντας σε αυτές τις προτάσεις, η Επιτροπή αποφάσισε να δημιουργήσει μια ειδική Ομάδα Ενδιαφέροντος για την εξαγωγή πολιτιστικών αγαθών στο πλαίσιο του CIRCA. Πρόκειται για ένα εργαλείο εξωδικτύου, συντονισμένου με τις ανάγκες των δημόσιων διοικήσεων, που παρέχει έναν ιδιωτικό χώρο στο Διαδίκτυο για την ανταλλαγή πληροφοριών και εγγράφων, καθώς και άλλες λειτουργίες.

Στον χώρο αυτό δημιουργήθηκε τμήμα στο οποίο περιέχονται στοιχεία επαφής των εθνικών αρχών. Ωστόσο απεδείχθη ότι ήταν δύσκολη η επικαιροποίηση των στοιχείων αυτών.

Συμπεράσματα

Τα κράτη μέλη δεν δηλώνουν σοβαρά προβλήματα στην καθημερινή εφαρμογή των διατάξεων του βασικού κανονισμού και του εκτελεστικού του κανονισμού. Φαίνεται ότι το σύστημα που θεσπίστηκε το 1993 για τον έλεγχο των εξαγωγών πολιτιστικών αγαθών στα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης έχει πράγματι χρησιμοποιηθεί από τη συντριπτική πλειοψηφία των κρατών μελών, όμως σε πολύ διαφορετικό βαθμό.

Η λειτουργία του συστήματος θα μπορούσε να βελτιωθεί με την ανάπτυξη μηχανισμών για στενότερη συνεργασία μεταξύ κρατών μελών και με την Επιτροπή.

Η Επιτροπή θα παρακολουθεί τις εξελίξεις στο πλαίσιο άλλων πρωτοβουλιών σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο που θα μπορούσαν να έχουν σχέση με το αντικείμενο της παρούσας έκθεσης. Θα δώσει ιδιαίτερη προσοχή στα συμπεράσματα της μελέτης για την παράνομη διακίνηση, η οποία αναφέρεται στην παράγραφο 2.5. Όταν με τις πρωτοβουλίες αυτές διαπιστωθεί ανάγκη για περαιτέρω βελτιώσεις του συστήματος, η Επιτροπή θα είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει το ζήτημα.

* * *

Η Επιτροπή καλεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Συμβούλιο και την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να λάβουν γνώση της παρούσας έκθεσης.

Παραρτήματα

Παράρτημα 1: Τυποποιημένες άδειες εξαγωγής[19]

Έτος |

| 2000 |2001 |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 |2007 |2008 |2009 |2010 | |BE |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |α/α |α/α | | BG | | | | | | | |21 |5 |0 |0 | | CZ | | | | |0 |0 |0 |0 |61 |2 |53 | | DK |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |1 |1 |α/α |α/α | | DE |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 | | EE | | | | |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 | | IE |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 | | EL |0 |0 |0 |1 |2 |0 |0 |0 |0 |0 |0 | | ES |0 |0 |0 |1 |1 |0 |0 |0 |0 |α/α |α/α | | FR |17 |18 |17 |18 |6 |12 |12 |7 |22 |28 |18 | | IT |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 | | CY | | | | |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 | | LV | | | | |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 | | LT | | | | |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 | | LU |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |α/α |α/α | | HU | | | | |0 |0 |0 |0 |0 |α/α |α/α | | MT | | | | |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 | | NL |0 |0 |0 |0 |0 |1 |0 |0 |0 |0 |3 | | AT |0 |0 |0 |0 |0 |1 |1 |0 |0 |1 |1 | | PL | | | | |79 |0 |0 |0 |0 |0 |0 | | PT |0 |1 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 | | RO | | | | | | | |0 |0 |0 |0 | | SI | | | | |0 |0 |0 |0 |0 |α/α |α/α | | SK | | | | |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 | | FI |0 |0 |0 |0 |7 |6 |2 |0 |1 |0 |1 | | SE |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |2 |1 |0 |3 | | UK |9 |9 |3 |1 |2 |3 |0 |6 |0 |2 |3 | | | | | | | | | | | | | | | Σύνολο | 26 |28 |20 |21 |97 |23 |15 |37 |91 |33 |82 | |

[pic]

[1] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 116/2009 του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2008, σχετικά με την εξαγωγή πολιτιστικών αγαθών (κωδικοποιημένη έκδοση), (ΕΕ L 39 της 10.2.2009, σ. 1). Ο κανονισμός αυτός αντικαθιστά τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 3911/92 του Συμβουλίου, της 9ης Δεκεμβρίου 1992, σχετικά με την εξαγωγή πολιτιστικών αγαθών (ΕΕ L 395 της 31.12.1992, σ. 1), που εφαρμοζόταν από τις 30 Μαρτίου 1993.

[2] Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 752/93 της Επιτροπής, της 30ής Μαρτίου 1993, περί διατάξεων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3911/92 του Συμβουλίου, σχετικά με την εξαγωγή πολιτιστικών αγαθών (ΕΕ L 77 της 31.3.1993, σ. 24).

[3] Έκθεση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3911/92 του Συμβουλίου σχετικά με την εξαγωγή πολιτιστικών αγαθών και της οδηγίας 93/7/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών που έχουν παράνομα απομακρυνθεί από το έδαφος κράτους μέλους (COM(2000)325 της 25.5.2000)

[4] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 974/2001 του Συμβουλίου, της 14ης Μαΐου 2001, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3911/92 σχετικά με την εξαγωγή πολιτιστικών αγαθών (ΕΕ L 137 της 19.5.2001, σ. 10).

[5] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 806/2003 του Συμβουλίου, της 14ης Απριλίου 2003, για την προσαρμογή με την απόφαση 1999/468/ΕΚ των διατάξεων των σχετικών με τις επιτροπές που επικουρούν την Επιτροπή στην άσκηση των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων της, οι οποίες προβλέπονται από πράξεις του Συμβουλίου που εκδόθηκαν σύμφωνα με τη διαδικασία συμβουλευτικής επιτροπής (ειδική πλειοψηφία) (ΕΕ L 122 της 16.5.2003, σ. 1).

[6] Απόφαση 1999/468/ΕΚ του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 1999, για τον καθορισμό των όρων άσκησης των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων που ανατίθενται στην Επιτροπή (ΕΕ L 184 της 17.7.1999, σ. 23).

[7] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 656/2004 της Επιτροπής, της 7ης Απριλίου 2004, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 752/93 περί διατάξεων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3911/92 του Συμβουλίου σχετικά με την εξαγωγή πολιτιστικών αγαθών (ΕΕ L 104 της 8.4.2004, σ. 50).

[8] Τύπος-πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για τα εμπορικά έγγραφα, Νέα Υόρκη και Γενεύη, 2002 (ECE/TRADE/270).

[9] ΕΕ C 164 της 16.7.2009, σ. 6.

[10] ΕΕ C 134 της 13.6.2009, σ. 9.

[11] Οδηγία 93/7/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 15ης Μαρτίου 1993, σχετικά με την επιστροφή των πολιτιστικών αγαθών που έχουν παράνομα απομακρυνθεί από το έδαφος κράτους μέλους (ΕΕ L 74 της 27.3.1993, σ. 74).

[12] Σύμβαση της UNESCO σχετικά με τα μέτρα απαγόρευσης και παρεμπόδισης της παράνομης εισαγωγής, εξαγωγής και μεταφοράς ιδιοκτησίας πολιτιστικής περιουσίας, Παρίσι, 14 Νοεμβρίου 1970, την οποία έχουν επικυρώσει τα εξής κράτη μέλη: Βέλγιο, Βουλγαρία, Τσεχική Δημοκρατία, Δανία, Γερμανία, Εσθονία, Ελλάδα, Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία, Κύπρος, Λιθουανία, Ουγγαρία, Κάτω Χώρες, Πολωνία, Πορτογαλία, Ρουμανία, Σλοβενία, Σλοβακική Δημοκρατία, Φινλανδία, Σουηδία, Ηνωμένο Βασίλειο.

[13] Σύμβαση UNIDROIT σχετικά με τα κλαπέντα ή παρανόμως εξαχθέντα πολιτιστικά αγαθά, Ρώμη, 24 Ιουνίου 1995, που την έχουν επικυρώσει τα εξής κράτη μέλη Δανία, Ελλάδα, Ισπανία, Ιταλία, Κύπρος, Λιθουανία, Ουγγαρία, Πορτογαλία, Ρουμανία, Σλοβενία, Σλοβακία, Φινλανδία.

[14] Βλ. ανωτέρω σημ. 11.

[15] COM(2000)325 της 25.5.2000 (βλ. ανωτέρω σημ. 3), COM(2005)675 της 21.12.2005 και COM(2009)408 της 30.7.2009.

[16] Ψήφισμα του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2007, σχετικά με μια ευρωπαϊκή ατζέντα για τον πολιτισμό (ΕΕ C 287 της 29.11.2007, σ. 1).

[17] Τελική έκθεση και συστάσεις προς την επιτροπή πολιτιστικών υποθέσεων σχετικά με τη βελτίωση των μέσων για την αύξηση της κινητικότητας των συλλογών, ΑΜΣ ομάδα εμπειρογνωμόνων για την κινητικότητα των συλλογών, Ιούνιος 2010.

[18] Συμπεράσματα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών των συνερχομένων στο πλαίσιο του Συμβουλίου, σχετικά με το πρόγραμμα εργασιών στον πολιτιστικό τομέα 2011-2014 (ΕΕ C 325 της 2.12.2010, σ. 1).

[19] Μικρές διαφορές σε αυτά τα στοιχεία μπορεί να προκύψουν για τα κράτη μέλη που ανέφεραν στατιστικά τους στοιχεία ανά κατηγορία, καθώς μία άδεια θα μπορούσε να αφορά περισσότερες από μία κατηγορίες.