(1)

Is féidir tagarmharcanna a aithint mar thagarmharc criticiúil i gcomhréir le hAirteagal 20(1), pointe (a), pointe (b) nó pointe (c), de Rialachán (AE) 2016/1011. Ceanglaítear le hAirteagal 20(1), pointe (b), gur gá do thagarmharcanna, chun go n-aithneofar tagarmharcanna den sórt sin mar thagarmharcanna criticiúla, gur gá dóibh a bheith bunaithe ar shonraí ionchuir arna gcur isteach ag rannchuiditheoirí a bhfuil a bhformhór acu lonnaithe i mBallstát amháin agus go n-aithnítear go bhfuil siad criticiúil sa Bhallstát sin. An 11 Lúnasa 2016, ghlac an Coimisiún Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2016/1368 ón gCoimisiún (2) lenar bunaíodh liosta na dtagarmharcanna criticiúla.

(2)

Tá Rialachán (AE) 2016/1011 infheidhme sa Limistéar Eorpach Eacnamaíoch (LEE) agus cuireadh chun feidhme é i reachtaíocht na hIorua an 6 Nollaig 2019.

(3)

An 3 Nollaig 2020, chuir údarás inniúil na hIorua, an Finanstilsynet, fógra chuig an Údarás Eorpach um Urrúis agus Margaí (“ÚEUM”) faoina thogra chun aitheantas a thabhairt do Ráta Tairgthe Idirbhainc na hIorua (“NIBOR”) mar thagarmharc criticiúil faoi Airteagal 20(1), pointe (b), de Rialachán (AE) 2016/1011, toisc go bhfuil NIBOR ríthábhachtach san Iorua agus go bhfuil sé bunaithe ar aighneachtaí rannpháirtithe a bhfuil siad uile lonnaithe san Iorua.

(4)

Is ráta tagartha é NIBOR atá bunaithe ar mheán na rátaí úis ag a bhfuil bainc atá ag feidhmiú i margadh airgid na hIorua toilteanach cistí neamhurraithe a thabhairt ar iasacht dá chéile ar aibíochtaí éagsúla. Cinntear NIBOR ar bhonn laethúil maidir le cúig aibíocht éagsúla: 1 seachtain amháin agus 1 mhí amháin, 2 mhí, 3 mhí agus 6 mhí. Amhail ón 3 Nollaig 2020, tá sé bhanc páirteach i bpainéal NIBOR a bhfuil siad uile lonnaithe san Iorua.

(5)

Sa mheasúnú a chuir sé faoi bhráid ÚEUM, tháinig Finanstilsynet ar an gconclúid go bhféadfadh tionchar díobhálach suntasach a bheith ar fheidhmiú margaí airgeadais san Iorua ag scor NIBOR, nó ag a sholáthar ar bhonn sonraí ionchuir nó ar bhonn painéil rannpháirtithe nach bhfuil ionadaíoch a thuilleadh ar an mbunmhargadh nó ar an bhfíorchás eacnamaíoch.

(6)

Léiríonn an measúnú a rinne an Finanstilsynet go n-úsáidtear NIBOR mar thagairt in iasachtaí do theaghlaigh agus d’institiúidí neamhairgeadais ar fiú thart ar EUR 418 mbilliún, arb ionann é sin agus 94 % de luach iomlán na n-iasachtaí a thugtar san Iorua do theaghlaigh agus d’institiúidí neamhairgeadais, luach é sin ar fiú 136 % d’olltáirgeacht intíre na hIorua (OTI). Ina theannta sin, fónann NIBOR mar thagairt do na híocaíochtaí cúpóin i gcomhair tuairim is 60 % de luach ainmniúil iomlán na mbannaí ráta athraithigh san Iorua, suim iomlán é sin ar fiú thart ar EUR 130 billiún. Thug an Finanstilsynet fianaise freisin, bunaithe ar shonraí ó chontrapháirtí lárnach aonair, go n-úsáidtear NIBOR mar thagairt i ndíorthaigh ráta úis thar an gcuntar (OTC) le haghaidh méid barúlach gan íoc de EUR 1 988 mbilliún ar a laghad amhail ó Dheireadh Fómhair 2020. Ar deireadh, léirigh an Finanstilsynet go ndéantar tagairt do NIBOR faoi láthair i gcistí infheistíochta a bhfuil glanluach sócmhainní iomlán EUR 0,3 billiún orthu. Dá bhrí sin, tá luach iomlán na n-ionstraimí airgeadais agus na gconarthaí airgeadais a thagraíonn do NIBOR ocht n-uaire níos airde ar a laghad ná olltáirgeacht náisiúnta na hIorua.

(7)

Thángthas ar an gconclúid sa mheasúnú a rinne an Finanstilsynet go bhfuil NIBOR ríthábhachtach do chobhsaíocht airgeadais agus do shláine an mhargaidh san Iorua, agus go bhféadfadh tionchar díobhálach suntasach a bheith ag neamhleanúnachas nó neamhiontaofacht NIBOR ar fheidhmiú na margaí airgeadais san Iorua agus ar chuideachtaí agus ar thomhaltóirí mar go n-úsáidtear é le haghaidh iasachtaí, táirgí creidmheasa do thomhaltóirí, díorthaigh ráta úis thar an gcuntar agus cistí infheistíochta.

(8)

An 28 Eanáir 2021, tharchuir ÚEUM a thuairim chuig an gCoimisiún, tuairim ina leagtar amach go gcomhlíonann an measúnú a rinne an Finanstilsynet ceanglais Airteagal 20(3) de Rialachán (AE) 2016/1011 agus gur sholáthair an Finanstilsynet sonraí cainníochtúla chun tacú leis an gcás maidir le haitheantas a thabhairt do NIBOR mar thagarmharc criticiúil, chomh maith le réasúnú anailíseach a leagann béim ar ról ríthábhachtach NIBOR i ngeilleagar na hIorua.

(9)

De réir Airteagal 20(1) de Rialachán (AE) 2016/1011, ceanglaítear ar an gCoimisiún athbhreithniú a dhéanamh ar liosta na dtagarmharcanna criticiúla gach 2 bliain ar a laghad, agus is riarthóirí atá lonnaithe san Aontas a sholáthróidh na tagarmharcanna sin. An 31 Eanáir 2020, d’fhág an Ríocht Aontaithe an tAontas. Dá bhrí sin, níl tagarmharcanna arna soláthar ag riarthóir atá lonnaithe sa Ríocht Aontaithe incháilithe a thuilleadh mar thagarmharcanna criticiúla agus ba cheart iad a bhaint de liosta na dtagarmharcanna criticiúla atá san Iarscríbhinn a ghabhann le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2016/1368. Cáilíodh Ráta Tairgthe Idirbhainc Londan (LIBOR) mar thagarmharc criticiúil an 19 Nollaig 2017, agus dá bhrí sin ba cheart LIBOR a bhaint de liosta na dtagarmharcanna criticiúla atá san Iarscríbhinn a ghabhann le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2016/1368.

(10)

Leasaíodh Rialachán (AE) 2016/1011 le Rialachán (AE) 2019/2175 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), inter alia chun ÚEUM a cheapadh ina údarás inniúil le haghaidh riarthóirí tagarmharcanna criticiúla dá dtagraítear in Airteagal 20(1), i bpointe (a) agus i bpointe (c), de Rialachán (AE) 2016/1011 amhail ón 1 Eanáir 2022. Mar sin féin, is faoin údarás inniúil náisiúnta ábhartha i gcónaí an inniúlacht le haghaidh riarthóirí tagarmharcanna criticiúla dá dtagraítear in Airteagal 20(1), pointe (b), de Rialachán (AE) 2016/1011. Is iomchuí, dá bhrí sin, go ndéantar idirdhealú i liosta na dtagarmharcanna criticiúla arna bhunú ag an gCoimisiún idir tagarmharcanna criticiúla dá dtagraítear in Airteagal 20(1), pointe (a) agus pointe (c), de Rialachán (AE) 2016/1011 agus iadsan dá dtagraítear in Airteagal 20(1), pointe (b), den Rialachán sin.

(11)

Dá bhrí sin, ba cheart Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2016/1368 a leasú dá réir.

(12)

I bhfianaise ríthábhacht NIBOR, an úsáid fhorleathan a bhaintear as agus an ról atá aige i leithdháileadh caipitil san Iorua, ba cheart an Rialachán seo a theacht i bhfeidhm mar ábhar práinne.

(13)

Tá na bearta dá bhforáiltear sa Rialachán seo i gcomhréir leis an tuairim ón gCoiste Eorpach um Urrúis,