(1)

Οι δείκτες αναφοράς μπορούν να αναγνωριστούν ως κρίσιμης σημασίας σύμφωνα με το άρθρο 20 παράγραφος 1 στοιχείο α), στοιχείο β) ή στοιχείο γ) του κανονισμού (ΕΕ) 2016/1011. Σύμφωνα με το άρθρο 20 παράγραφος 1 στοιχείο β) οι δείκτες αναφοράς, για να αναγνωριστούν ως δείκτες αναφοράς κρίσιμης σημασίας, απαιτείται να βασίζονται σε δεδομένα εισόδου τα οποία υποβάλλονται από συνεισφέροντες που βρίσκονται στην πλειονότητά τους σε ένα κράτος μέλος και αναγνωρίζονται ως κρίσιμης σημασίας στο συγκεκριμένο κράτος μέλος. Στις 11 Αυγούστου 2016, η Επιτροπή εξέδωσε τον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) 2016/1368 της Επιτροπής (2), με τον οποίο καταρτίστηκε κατάλογος δεικτών αναφοράς κρίσιμης σημασίας.

(2)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2016/1011 εφαρμόζεται στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ) και τέθηκε σε εφαρμογή στη νορβηγική νομοθεσία στις 6 Δεκεμβρίου 2019.

(3)

Στις 3 Δεκεμβρίου 2020, η αρμόδια αρχή της Νορβηγίας, η Finanstilsynet, κοινοποίησε στην Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών («ESMA») την πρότασή της να αναγνωριστεί το διατραπεζικό επιτόκιο δανεισμού Νορβηγίας («NIBOR») ως δείκτης αναφοράς κρίσιμης σημασίας, βάσει του άρθρου 20 παράγραφος 1 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2016/1011, διότι το NIBOR έχει κρίσιμη σημασία στη Νορβηγία και βασίζεται στην υποβολή στοιχείων από συνεισφέροντες που βρίσκονται όλοι στην Νορβηγία.

(4)

Το NIBOR είναι ένα επιτόκιο αναφοράς που βασίζεται στον μέσο όρο των επιτοκίων με τα οποία οι τράπεζες, που δραστηριοποιούνται στη νορβηγική χρηματαγορά, είναι διατεθειμένες να δανείσουν η μία στην άλλη μη εξασφαλισμένα κεφάλαια με διαφορετικές ληκτότητες. Το NIBOR προσδιορίζεται σε καθημερινή βάση για πέντε διαφορετικές ληκτότητες: μίας εβδομάδας και ενός, δύο, τριών και έξι μηνών. Στις 3 Δεκεμβρίου 2020, στην ομάδα του NIBOR συμμετείχαν έξι τράπεζες, οι οποίες βρίσκονται όλες στη Νορβηγία.

(5)

Στην αξιολόγηση που υπέβαλε στην ESMA, η Finanstilsynet κατέληγε στο συμπέρασμα ότι η παύση του NIBOR, ή η παροχή του βάσει δεδομένων εισόδου ή μιας ομάδας συνεισφερόντων που δεν είναι πλέον αντιπροσωπευτικά/-ή της υποκείμενης αγοράς ή της οικονομικής πραγματικότητας, θα μπορούσε να έχει σημαντικές δυσμενείς επιπτώσεις στη λειτουργία των χρηματοπιστωτικών αγορών στη Νορβηγία.

(6)

Η αξιολόγηση της Finanstilsynet καταδεικνύει ότι το NIBOR χρησιμοποιείται ως αναφορά σε δάνεια προς νοικοκυριά και μη χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ύψους περίπου 418 δισεκατ. EUR, ποσό που αντιστοιχεί στο 94 % του συνόλου των δανείων που χορηγούνται σε νοικοκυριά και μη χρηματοπιστωτικά ιδρύματα στη Νορβηγία και στο 136 % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) της Νορβηγίας. Επιπλέον, το NIBOR χρησιμεύει ως σημείο αναφοράς για τις πληρωμές τοκομεριδίων για σχεδόν το 60 % της συνολικής ονομαστικής αξίας των ομολόγων κυμαινόμενου επιτοκίου στη Νορβηγία, για συνολικό ποσό περίπου 130 δισεκατ. EUR. Η Finanstilsynet, βάσει στοιχείων από έναν μόνο κεντρικό αντισυμβαλλόμενο, κατέδειξε επίσης ότι το NIBOR χρησιμοποιείται ως σημείο αναφοράς σε εξωχρηματιστηριακά παράγωγα επιτοκίων για ένα εκκρεμές ονομαστικό ποσό ύψους τουλάχιστον 1988 δισεκατ. EUR από τον Οκτώβριο του 2020. Τέλος, η Finanstilsynet ανέφερε ότι το NIBOR χρησιμεύει επί του παρόντος ως σημείο αναφοράς σε επενδυτικά κεφάλαια με συνολική καθαρή αξία ενεργητικού ύψους 0,3 δισεκατ. EUR. Η συνολική αξία των χρηματοπιστωτικών μέσων και των χρηματοπιστωτικών συμβάσεων που αναφέρονται στο NIBOR είναι, επομένως, τουλάχιστον οκτώ φορές υψηλότερη από το ακαθάριστο εθνικό προϊόν της Νορβηγίας.

(7)

Η αξιολόγηση της Finanstilsynet κατέληγε στο συμπέρασμα ότι το NIBOR είναι ζωτικής σημασίας για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και την ακεραιότητα της αγοράς στη Νορβηγία, και ότι η διακοπή ή η αναξιοπιστία του NIBOR θα μπορούσε να έχει σημαντικές δυσμενείς επιπτώσεις στη λειτουργία των χρηματοπιστωτικών αγορών στη Νορβηγία, καθώς και στις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές, καθότι χρησιμοποιείται σε δάνεια, προϊόντα καταναλωτικής πίστης, εξωχρηματιστηριακά παράγωγα επιτοκίων και επενδυτικά κεφάλαια.

(8)

Στις 28 Ιανουαρίου 2021, η ESMA διαβίβασε στην Επιτροπή τη γνώμη της, όπου ανέφερε ότι η αξιολόγηση της Finanstilsynet συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις του άρθρου 20 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΕ) 2016/1011 και ότι η Finanstilsynet είχε υποβάλει ποσοτικά στοιχεία προς υποστήριξη της διαδικασίας αναγνώρισης του NIBOR ως δείκτη αναφοράς κρίσιμης σημασίας, καθώς και αναλυτική αιτιολόγηση, τονίζοντας τον καθοριστικό ρόλο του NIBOR στη νορβηγική οικονομία.

(9)

Σύμφωνα με το άρθρο 20 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ) 2016/1011, η Επιτροπή οφείλει να επανεξετάζει τουλάχιστον ανά διετία τον κατάλογο των δεικτών αναφοράς κρίσιμης σημασίας, και οι εν λόγω δείκτες αναφοράς πρέπει να παρέχονται από διαχειριστές ευρισκόμενους εντός της Ένωσης. Στις 31 Ιανουαρίου 2020, το Ηνωμένο Βασίλειο αποχώρησε από την Ένωση. Ως εκ τούτου, οι δείκτες αναφοράς που παρέχονται από διαχειριστή ευρισκόμενο στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν μπορούν πλέον να χαρακτηριστούν ως δείκτες αναφοράς κρίσιμης σημασίας και θα πρέπει να διαγραφούν από τον κατάλογο των δεικτών αναφοράς κρίσιμης σημασίας του παραρτήματος του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 2016/1368. Το διατραπεζικό επιτόκιο Λονδίνου (LIBOR) χαρακτηρίστηκε ως δείκτης αναφοράς κρίσιμης σημασίας στις 19 Δεκεμβρίου 2017 και, ως εκ τούτου, το LIBOR θα πρέπει να διαγραφεί από τον κατάλογο των δεικτών αναφοράς κρίσιμης σημασίας του παραρτήματος του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 2016/1368.

(10)

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2016/1011 τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) 2019/2175 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3), μεταξύ άλλων για τον διορισμό της ESMA ως αρμόδιας αρχής για τους διαχειριστές δεικτών αναφοράς κρίσιμης σημασίας που αναφέρονται στο άρθρο 20 παράγραφος 1 στοιχεία α) και γ) του κανονισμού (ΕΕ) 2016/1011, από την 1η Ιανουαρίου 2022. Ωστόσο, η αρμοδιότητα για τους διαχειριστές δεικτών αναφοράς κρίσιμης σημασίας που αναφέρονται στο άρθρο 20 παράγραφος 1 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) 2016/1011 θα παραμείνει στην αρμόδια εθνική αρχή. Ως εκ τούτου, στον κατάλογο των δεικτών αναφοράς κρίσιμης σημασίας που έχει καταρτίσει η Επιτροπή είναι σκόπιμο να γίνεται διάκριση μεταξύ των δεικτών αναφοράς κρίσιμης σημασίας που αναφέρονται στο άρθρο 20 παράγραφος 1 στοιχεία α) και γ) του κανονισμού (ΕΕ) 2016/1011 και εκείνων που αναφέρονται στο άρθρο 20 παράγραφος 1 στοιχείο β) του ίδιου κανονισμού.

(11)

Επομένως, ο εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2016/1368 θα πρέπει να τροποποιηθεί αναλόγως.

(12)

Δεδομένης της καθοριστικής σημασίας του NIBOR, της εκτεταμένης χρήσης του και του ρόλου του στην κατανομή των κεφαλαίων στη Νορβηγία, ο παρών κανονισμός θα πρέπει να τεθεί σε ισχύ επειγόντως.

(13)

Τα μέτρα που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό είναι σύμφωνα με τη γνώμη της ευρωπαϊκής επιτροπής κινητών αξιών,