(1)

Tá Poblacht Vanuatú liostaithe in Iarscríbhinn II a ghabhann le Rialachán (AE) 2018/1806 i measc na dtríú tíortha a bhfuil a náisiúnaigh díolmhaithe ón gceanglas víosa a bheith ina seilbh acu ar thrasnú teorainneacha seachtracha na mBallstát dóibh i gcás fanacht nach faide ná 90 lá in aon tréimhse 180 lá. Tá an díolúine ón gceanglas víosa le haghaidh náisiúnaigh Vanuatú infheidhme ó bhí an 28 Bealtaine 2015 ann, an dáta a síníodh an Comhaontú idir an tAontas Eorpach agus Poblacht Vanuatú maidir leis an tarscaoileadh ar víosa ghearrfhanachta (2) (“an Comhaontú”) agus a cuireadh tús lena chur i bhfeidhm ar bhonn sealadach i gcomhréir le hAirteagal 8(1) den Chomhaontú. Tháinig an comhaontú i bhfeidhm an 1 Aibreán 2017.

(2)

Trí bhíthin scéimeanna saoránachta Vanuatú d’infheisteoirí, scéimeanna atá á n-oibriú aige ón 25 Bealtaine 2015 ar aghaidh, tá an deis ag náisiúnaigh tríú tír ar gá víosa a bheith ina seilbh acu seachas sin, saoránacht Vanuatú a fháil mar mhalairt ar infheistíocht, agus rochtain gan víosa a fháil ar an Aontas ar an gcaoi sin.

(3)

Tuigtear ó shonraí, ó thuarascálacha agus ó staitisticí ábhartha, agus ar bhonn faisnéis iontaofa (3) nithiúil go bhfuil scéimeanna saoránachta trí infheistíocht atá i bhfeidhm i Vanuatú, san fhoirm ina bhfuil siad agus sa chaoi a mbíonn siad ag feidhmiú faoi láthair, ag teacht salach ar chuspóirí bheartas víosaí an Aontais, beartas lena ndéantar foráil maidir le scagadh a dhéanamh ar náisiúnaigh ó thríú tíortha a bhfuil ceanglas víosa orthu in aghaidh na gcritéar a leagtar amach in Airteagal 21 de Rialachán (CE) Uimh. 810/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (4) agus i reachtaíocht náisiúnta choibhéiseach na mBallstát sin nach bhfuil feidhm iomlán ag Rialachán (CE) Uimh. 810/2009 iontu go fóill. An bealach ina gcuirtear na scéimeanna sin chun feidhme, is ionann sin agus dul timpeall ar nós imeachta an Aontais maidir le víosaí gearrfhanachta agus ar an measúnú atá i gceist leis ar rioscaí slándála agus imirce.

(4)

I gcomhréir le hAirteagal 8(2)(d), Airteagal 8(3) agus Airteagal 8(6) de Rialachán (AE) 2018/1806, is é conclúid an Choimisiún gur riosca méadaithe do shlándáil inmheánach agus do bheartais phoiblí na mBallstát é saoránacht a bheith á deonú ag Vanuatú faoina scéimeanna saoránachta d’infheisteoirí.

(5)

An 3 Márta 2022, ghlac an Chomhairle Cinneadh (AE) 2022/366 maidir le cur i bhfeidhm an Chomhaontaithe idir an tAontas Eorpach agus Poblacht Vanuatú maidir leis an tarscaoileadh (5) ar víosa ghearrfhanachta a chur ar fionraí go sealadach, i gcomhréir le hAirteagal 8(4) den Chomhaontú. Tá fionraíocht chur i bhfeidhm an Chomhaontaithe teoranta do ghnáthphasanna a eisíodh ón 25 Bealtaine 2015 ar aghaidh nuair a tháinig méadú suntasach ar an líon iarratasóirí ar éirigh leo faoi scéimeanna saoránachta Vanuatú d’infheisteoirí.

(6)

An 27 Aibreán 2022, ghlac an Coimisiún Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2022/693 maidir leis an díolúine víosa le haghaidh náisiúnaigh Vanuatú (6) a chur ar fionraí go sealadach, i gcomhréir le hAirteagal 8(6), pointe (a) de Rialachán (AE) 2018/1806. Tá feidhm ag an bhfionraíocht ón 4 Bealtaine 2022 go dtí an 3 Feabhra 2023.

(7)

Tar éis theacht i bhfeidhm chur ar fionraí sealadach na díolúine víosa don chatagóir de náisiúnaigh Vanuatú thuasluaite an 4 Bealtaine 2022 agus i gcomhréir leis an tríú fomhír d’Airteagal 8(6), pointe (a) de Rialachán (AE) 2018/1806, an 12 Bealtaine 2022, bhunaigh an Coimisiún idirphlé feabhsaithe le Vanuatú d’fhonn na dálaí as ar tháinig cur ar fionraí sealadach na díolúine víosa a leigheas.

(8)

Sa chéad chruinniú a eagraíodh i gcomhthéacs an idirphlé feabhsaithe, an 12 Bealtaine 2022, chuir an Coimisiún in iúl go bhfuil sé toilteanach teacht ar réiteach agus mhol sé cruinnithe teicniúla míosúla a reáchtáil chuige sin. Chomhaontaigh na páirtithe go gceapfadh údaráis Vanuatú idirghabhálaí agus go gcuirfidís sin in iúl don Choimisiún, chun go leanfadh na cruinnithe teicniúla dá éis sin ar aghaidh. Chuir Vanuatú an Coimisiún ar an eolas faoi chinneadh Rialtas Vanuatú Tascfhórsa a bhunú chun na scéimeanna saoránachta d’infheisteoirí a athbhreithniú. Comhaontaíodh go ndéanfadh údaráis Vanuatú tuarascáil ar dhul chun cinn a d’ullmhódh an Tascfhórsa a tharchur chuig an gCoimisiún.

(9)

Mar sin féin, níor ghlac Vanuatú páirt ann ar aon bhealach fiúntach ó shin. Go dtí seo, tá scéimeanna saoránachta d’infheisteoirí Vanuatú fós i bhfeidhm. Níl aon fhaisnéis faighte ag an gCoimisiún ó údaráis Vanuatú maidir le gníomhaíochtaí reachtacha agus neamhreachtacha a d’fhéadfaí a dhéanamh d’fhonn na dálaí as ar tháinig an cur ar fionraí sealadach a leigheas.

(10)

Dá bhrí sin, fanann na dálaí dá dtagraítear in Airteagal 8(2), pointe (d) de Rialachán (AE) 2018/1806 ann, is é sin an riosca méadaithe do bheartais phoiblí nó do shlándáil inmheánach na mBallstát.

(11)

Toisc go bhfuil na dálaí thuasluaite fós ann, agus ós rud é nár ghlac Vanuatú páirt sna hiarrachtaí chun na dálaí sin a leigheas, cuireadh cur i bhfeidhm an Chomhaontaithe ar fionraí ina iomláine le Cinneadh (AE) 2022/2198 ón gComhairle, lena n-aisghairtear Cinneadh (AE) 2022/366 agus lena gcuirtear cur i bhfeidhm an Chomhaontaithe ar fionraí le haghaidh náisiúnaigh uile Vanuatú (7).

(12)

I gcomhréir le hAirteagal 8(6), pointe (b) de Rialachán (AE) 2018/1806, ós rud é go bhfuil cúrsaí amhlaidh fós, is gá gníomh tarmligthe a ghlacadh lena gcuirtear ar fionraí an díolúine ó víosa le haghaidh náisiúnaigh uile Vanuatú go sealadach ar feadh tréimhse 18 mí.

(13)

A mhéid a bhaineann leis an Íoslainn agus leis an Iorua, is é atá sa Rialachán seo forbairt ar fhorálacha acquis Schengen de réir bhrí an Chomhaontaithe arna thabhairt i gcrích ag Comhairle an Aontais Eorpaigh agus Poblacht na hÍoslainne agus Ríocht na hIorua maidir le comhlachas an dá thír sin le acquis Schengen a chur chun feidhme, a chur i bhfeidhm agus a fhorbairt, ar forálacha iad a thagann faoi réim an réimse dá dtagraítear in Airteagal 1, pointe B de Chinneadh 1999/437/CE ón gComhairle (8).

(14)

A mhéid a bhaineann leis an Eilvéis, is é atá sa Rialachán seo forbairt ar fhorálacha acquis Schengen de réir bhrí an Chomhaontaithe arna shíniú idir an tAontas Eorpach, an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le comhlachas Chónaidhm na hEilvéise le acquis Schengen a chur chun feidhme, a chur i bhfeidhm agus a fhorbairt, ar forálacha iad a thagann faoi réim an réimse dá dtagraítear in Airteagal 1, pointí A agus C de Chinneadh 1999/437/CE, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 3 de Chinneadh 2008/146/CE ón gComhairle (9).

(15)

A mhéid a bhaineann le Lichtinstéin, is é atá sa Rialachán seo forbairt ar fhorálacha acquis Schengen de réir bhrí an Phrótacail idir an tAontas Eorpach, an Comhphobal Eorpach, Cónaidhm na hEilvéise agus Prionsacht Lichtinstéin i ndáil le haontachas Phrionsacht Lichtinstéin leis an gComhaontú idir an tAontas Eorpach, an Comhphobal Eorpach agus Cónaidhm na hEilvéise maidir le comhlachas Chónaidhm na hEilvéise le acquis Schengen a chur chun feidhme, a chur i bhfeidhm agus a fhorbairt, ar forálacha iad a thagann faoi réim an réimse dá dtagraítear in Airteagal 1, pointí B agus C de Chinneadh 1999/437/CE, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 3 de Chinneadh 2011/350/AE ón gComhairle (10).

(16)

Is é atá sa Rialachán seo forbairt ar fhorálacha acquis Schengen nach bhfuil Éire rannpháirteach iontu, i gcomhréir le Cinneadh 2002/192/CE ón gComhairle (11); dá bhrí sin, níl Éire rannpháirteach i nglacadh an Rialacháin seo agus níl sí faoi cheangal aige ná faoi réir a chur i bhfeidhm.

(17)

Is é atá sa Rialachán seo gníomh atá ag cur le acquis Schengen nó atá gaolmhar leis ar dhóigh eile, de réir bhrí Airteagal 3(1) d’Ionstraim Aontachais 2003, Airteagal 4(1) d’Ionstraim Aontachais 2005 agus Airteagal 4(1) d’Ionstraim Aontachais 2011 faoi seach,