Wydanie tymczasowe

OPINIA RZECZNIKA GENERALNEGO

ANDREI BIONDIEGO

przedstawiona w dniu 8 października 2026 r.(1)

Sprawa C‑390/25

HUS-yhtymä

przy udziale:

Cloudia OY,

SC Software OY

[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Korkein hallinto-oikeus (najwyższy sąd administracyjny, Finlandia)]

Odesłanie prejudycjalne – Zamówienia publiczne – Dyrektywa 2014/24/UE – Artykuł 30 – Dialog konkurencyjny – Artykuł 67 ust. 5 – Względna waga kryteriów udzielenia zamówienia – Wyrażenie wagi za pomocą przedziałów – Wyjaśnienie względnej wagi w zaproszeniu do składania ostatecznych ofert – Wykorzystanie w ogłoszeniu o zamówieniu przedziałów, z których nie wynika ostateczna kolejność kryteriów udzielenia zamówienia






I.      Wprowadzenie

1.        Niniejszy wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Korkein hallinto-oikeus (najwyższy sąd administracyjny, Finlandia), który jest sądem odsyłającym, dotyczy dwóch istotnych aspektów w dziedzinie zamówień publicznych.

2.        Po pierwsze, daje on Trybunałowi okazję do dokonania po raz pierwszy wykładni przepisów dyrektywy 2014/24/UE(2) regulujących dialog konkurencyjny, szczególne postępowanie o udzielenie zamówienia, które rozwija się wieloetapowo i zwykle stosowane jest w przypadku zamówień charakteryzujących się złożonością techniczną, prawną lub finansową. Po drugie, umożliwia on również Trybunałowi przedstawienie wyjaśnień w przedmiocie nałożonego na instytucje zamawiające w art. 67 ust. 5 tej dyrektywy obowiązku wskazania względnej wagi przypisanej każdemu z kryteriów udzielenia zamówienia, w szczególności w przypadku, gdy wskazanie to następuje poprzez zastosowanie przedziałów. Interakcje między tymi dwoma aspektami systemu zamówień publicznych przewidzianego w dyrektywie 2014/24 stanowią sedno niniejszej sprawy.

3.        Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym został złożony w ramach sporu dotyczącego postępowania o udzielenie zamówienia zorganizowanego w formie dialogu konkurencyjnego przez Związek Gmin Okręgu Opieki Zdrowotnej Helsinki i Uusimaa (później przekształcony w HUS-yhtymä), instytucję zamawiającą. Przedmiotem rozpatrywanego zamówienia było nabycie kompleksowego systemu zarządzania zamówieniami i powiązanych z nim usług eksperckich.

4.        Z ogłoszenia o zamówieniu wynikało, że instytucja zamawiająca udzieli zamówienia na podstawie kryterium oferty najkorzystniejszej ekonomicznie. W opisie postępowania załączonym do ogłoszenia o zamówieniu wskazano również, że porównanie ofert zostanie przeprowadzone w sposób opisany w zaproszeniu do składania ostatecznych ofert. W tym samym dokumencie wskazano również, że orientacyjne kryteria udzielenia zamówienia i związane z nimi przedziały wagi są następujące:

–        cena: 30–70 %

–        właściwości funkcjonalne: 15–35 %

–        kompetencje zespołu ekspertów: 15–35 %.

5.        Po przeprowadzeniu dialogu z czterema kandydatami wybranymi spośród tych, którzy złożyli wnioski o dopuszczenie do udziału, HUS-yhtymä wystosowała do tych kandydatów zaproszenie do złożenia ich ostatecznej oferty. Z zaproszenia tego wynikało, że ostateczna waga stosunku jakości do ceny i kryteriów udzielenia zamówienia była następująca:

„– cena 30 %

– jakość 70 %

–        dodatkowe funkcjonalności (35 punktów)

–        przesłuchanie (35 punktów)”.

6.        Decyzją o udzieleniu zamówienia, a następnie decyzją korygującą HUS-yhtymä udzieliła zamówienia SC Software Oy i wyznaczyła spółkę Cloudia Oy jako dostawcę zastępczego.

7.        Cloudia Oy odwołała się od decyzji o udzieleniu zamówienia do sądu pierwszej instancji, podnosząc, że przedział od 30 % do 70 % dotyczący wagi kryteriów udzielenia zamówienia określony przez instytucję zamawiającą w ogłoszeniu o zamówieniu był, ze względu na swój zakres, niewystarczający. Sąd pierwszej instancji uwzględnił skargę i stwierdził nieważność decyzji o udzieleniu zamówienia. HUS-yhtymä zaskarżyła następnie ten wyrok przed sądem odsyłającym.

8.        W zawisłej przed nim sprawie sąd odsyłający ma dwie wątpliwości interpretacyjne. Postanowił więc zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z dwoma następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

„1)      Czy w ramach dialogu konkurencyjnego w rozumieniu art. 30 dyrektywy 2014/24 instytucja zamawiająca musi oceniać złożone oferty na podstawie kryteriów udzielenia zamówienia określonych w ogłoszeniu o zamówieniu lub dokumencie opisowym oraz ich stosunkowej wagi, czy też instytucja zamawiająca ma prawo w zaproszeniu do składania ostatecznych ofert, przekazanym oferentom po zakończeniu negocjacji, sprecyzować względną wagę kryteriów udzielenia zamówienia określonych w ogłoszeniu lub dokumencie opisowym, w szczególności jeżeli waga ta została określona w fazie ogłoszenia przy zastosowaniu przedziału w rozumieniu art. 67 ust. 5 akapit drugi dyrektywy 2014/24?

2)      Jeżeli w ramach dialogu konkurencyjnego instytucja zamawiająca jest uprawniona, w chwili sporządzania zaproszenia do składania ostatecznych ofert, do sprecyzowania kryteriów wagi określonych w ogłoszeniu o zamówieniu lub w dokumencie opisowym przy zastosowaniu przedziału w rozumieniu art. 67 ust. 5 akapit drugi dyrektywy: czy przedział wagi zastosowany przez instytucję zamawiającą w niniejszym przypadku na etapie ogłoszenia można uznać za zgodny z art. 67 ust. 5 akapit drugi dyrektywy 2014/24, biorąc pod uwagę w szczególności, że przedział zastosowany przez instytucję zamawiającą nie określa ostatecznej kolejności kryteriów udzielenia zamówienia odnoszących się do ceny i jakości, a z drugiej strony uwzględnia się fakt, że kryteria udzielenia zamówienia i ich względna waga są podane w zaproszeniu do składania ostatecznych ofert i mieszczą się w ramach przedziału podanego w ogłoszeniu o zamówieniu?”.

II.    Analiza

9.        Obydwa pytania prejudycjalne przedstawione przez sąd odsyłający dotyczą stosowania art. 67 ust. 5 dyrektywy 2014/24 w szczególnym kontekście procedury dialogu konkurencyjnego przewidzianej w art. 30 tej dyrektywy.

10.      Na wstępie należy przypomnieć, że art. 67 dyrektywy 2014/24 określa ogólne zasady dotyczące kryteriów udzielenia zamówienia. Ustęp 5 tego artykułu dotyczy spoczywającego na instytucjach zamawiających obowiązku wskazania względnej wagi tych kryteriów. Ten ust. 5 dzieli się na trzy akapity.

11.      Akapit pierwszy stanowi, że „[i]nstytucja zamawiająca określa w dokumentach zamówienia względną wagę, jaką przypisuje każdemu z kryteriów wybranych do celów ustalenia oferty najkorzystniejszej ekonomicznie, z wyjątkiem sytuacji, gdy najkorzystniejszą ekonomicznie ofertę określa się wyłącznie na podstawie ceny”.

12.      Akapit drugi przewiduje, że „[w]agi te mogą być wyrażone za pomocą przedziału z odpowiednią rozpiętością maksymalną”.

13.      Akapit trzeci stanowi, że „[j]eżeli przypisanie wagi nie jest możliwe z obiektywnych przyczyn, instytucja zamawiająca wskazuje kryteria w kolejności od najważniejszego do najmniej ważnego”.

14.      Obydwa pytania prejudycjalne dotyczą art. 67 ust. 5 akapit drugi dyrektywy 2014/24 w odniesieniu do przedziałów stosowanych przez HUS-yhtymä w celu wyrażenia względnej wagi kryteriów udzielenia zamówienia, które zamierzała zastosować. Pytanie pierwsze dotyczy zasadniczo momentu, w którym w ramach procedury dialogu konkurencyjnego instytucja zamawiająca może ostatecznie określić względną wagę wyrażoną w ogłoszeniu o zamówieniu według przedziałów; pytanie drugie dotyczy natomiast „odpowiedniego” charakteru różnicy przewidzianej w przedziałach stosowanych przez HUS-yhtymä w konkretnym zamówieniu, o którym mowa.

15.      W celu udzielenia odpowiedzi na te dwa pytania prejudycjalne wydaje się właściwe, aby na wstępie krótko opisać zasadnicze cechy procedury dialogu konkurencyjnego uregulowane w dyrektywie 2014/24.

A.      Krótki opis procedury dialogu konkurencyjnego

16.      Dialog konkurencyjny jest elastyczną procedurą przewidzianą do udzielania zamówień o szczególnie złożonym charakterze. Dialog ten okazuje się użyteczny, gdy instytucje zamawiające nie są w stanie zdefiniować sposobu zaspokojenia swoich potrzeb ani ocenić, co może zaoferować im rynek pod względem rozwiązań technicznych, finansowych lub prawnych(3). Może tak być na przykład w przypadku projektów innowacyjnych albo usług lub dostaw wymagających prac dostosowawczych lub projektowych, jak w przypadku zamówień o pewnej złożoności, takich jak wysokiej klasy produkty, usługi intelektualne, np. pewne usługi doradcze(4). Podstawowym celem procedury dialogu konkurencyjnego jest umożliwienie instytucji zamawiającej, w drodze dialogu z dopuszczonymi kandydatami, zidentyfikowania i określenia najbardziej odpowiednich środków służących zaspokojeniu jej potrzeb przed zwróceniem się o ostateczne oferty.

17.      Dialog konkurencyjny został po raz pierwszy wprowadzony do prawa Unii dyrektywą 2004/18(5) właśnie po to, aby przewidzieć elastyczną procedurę zapewniającą instytucjom zamawiającym prawną i przejrzystą drogę dialogu z rynkiem, w razie potrzeby, w szczególności ze względu na złożoność zamówienia. W dyrektywie 2014/24 utrzymano pierwotną logikę procedury, ale włączono ją do zaktualizowanych ram regulacyjnych.

18.      Procedura dialogu konkurencyjnego nie jest swobodnie dostępna dla instytucji zamawiających, lecz jest uzależniona od spełnienia określonych warunków korzystania z usług wskazanych w art. 26 ust. 4 dyrektywy 2014/24. W związku z tym instytucja zamawiająca może skorzystać z dialogu konkurencyjnego tylko wtedy, gdy zachodzi co najmniej jedna z następujących sytuacji: jej potrzeby nie mogą zostać spełnione bez dostosowania łatwo dostępnych rozwiązań; roboty budowlane, dostawy lub usługi będące przedmiotem zamówienia obejmują rozwiązania innowacyjne lub projektowe; zamówienie nie może zostać udzielone bez wcześniejszych negocjacji z uwagi na szczególne okoliczności dotyczące charakteru, stopnia złożoności lub struktury prawnej i finansowej przedmiotu zamówienia; lub specyfikacje techniczne nie mogą być ustalone w wystarczająco precyzyjny sposób.

19.      Procedura dialogu konkurencyjnego jest uregulowana w art. 30 dyrektywy 2014/24 i zasadniczo dzieli się na cztery etapy.

20.      Pierwszym etapem jest wszczęcie postępowania poprzez publikację ogłoszenia o zamówieniu przez instytucję zamawiającą. W ogłoszeniu o zamówieniu lub w dokumencie opisowym określa się i precyzuje potrzeby instytucji zamawiającej, wymogi i kryteria udzielenia zamówienia(6). Każdy zainteresowany wykonawca spełniający kryteria kwalifikacji może złożyć wniosek o udział w procedurze dialogu konkurencyjnego(7).

21.      Drugim etapem jest etap dialogu sensu stricto, który stanowi istotę postępowania. Przede wszystkim instytucja zamawiająca przesyła jednocześnie na piśmie wybranym wykonawcom zaproszenia do udziału w dialogu(8), których treść została określona w załączniku IX do dyrektywy 2014/24.

22.      Następnie instytucja zamawiająca rozpoczyna dialog z wybranymi kandydatami w celu określenia i sprecyzowania najbardziej odpowiednich środków służących zaspokojeniu jej potrzeb. Dialog ten może dotyczyć wszystkich aspektów zamówienia. Dialog może odbywać się w następujących po sobie etapach w celu ograniczenia liczby rozwiązań poprzez stopniową selekcję, przy jednoczesnym zastosowaniu w każdym przypadku kryteriów udzielenia zamówienia określonych w ogłoszeniu o zamówieniu lub w dokumencie opisowym(9).

23.      Podczas prowadzenia dialogu instytucje zamawiające zapewniają równe traktowanie wszystkich uczestników, w szczególności bez udzielania informacji w sposób dyskryminacyjny, który może zapewnić niektórym uczestnikom przewagę nad innymi uczestnikami(10). Podczas dialogu ma również zastosowanie zasada poufności: instytucje zamawiające nie mogą ujawniać pozostałym uczestnikom proponowanych rozwiązań ani innych informacji poufnych udzielanych przez kandydata bez jego zgody(11). Dialog kończy się w momencie, gdy instytucja jest w stanie określić rozwiązanie lub rozwiązania, które mogą zaspokoić jej potrzeby(12).

24.      W trzecim etapie, po zakończeniu etapu dialogu, instytucja zamawiająca wysyła pozostałym oferentom zaproszenie do składania ostatecznych ofert na podstawie rozwiązań określonych na etapie dialogu(13).

25.      Wreszcie, czwarty etap to ocena otrzymanych ofert na podstawie kryteriów udzielenia zamówienia określonych w ogłoszeniu o zamówieniu lub w dokumencie opisowym(14) oraz następnie ostateczne udzielenie zamówienia.

B.      W przedmiocie pierwszego pytania prejudycjalnego

26.      Poprzez pierwsze pytanie prejudycjalne sąd odsyłający dąży do ustalenia, czy art. 30 i art. 67 ust. 5 akapit drugi dyrektywy 2014/24 należy interpretować w ten sposób, że w ramach procedury dialogu konkurencyjnego instytucja zamawiająca, która określiła względną wagę kryteriów udzielenia zamówienia w ogłoszeniu o zamówieniu lub w dokumencie opisowym za pomocą przedziałów, może ostatecznie określić tę względną wagę w zaproszeniu do składania ostatecznych ofert, które ma zostać wysłane uczestnikom w następstwie prowadzonego z nimi dialogu.

27.      Jak wspomniano, art. 67 ust. 5 akapity pierwszy i drugi dyrektywy 2014/24 pozwala na wskazanie w dokumentach zamówienia względnej wagi kryteriów udzielenia zamówienia w celu określenia oferty najkorzystniejszej ekonomicznie, z wykorzystaniem przedziałów z odpowiednią rozpiętością maksymalną.

28.      Sam charakter dialogu konkurencyjnego sprawia, że stosowanie przedziałów jest szczególnie wskazane w tego rodzaju procedurze. Jak bowiem zauważono, dialog konkurencyjny z natury rzeczy zakłada przyznanie instytucjom zamawiającym znacznego stopnia elastyczności ze względu na fakt, że stosują one tego rodzaju procedurę, gdy nie są jeszcze w stanie precyzyjnie określić środków odpowiednich do zaspokojenia swoich potrzeb.

29.      W tym kontekście możliwość zastosowania przedziałów z odpowiednią rozpiętością maksymalną, a zatem bez ścisłego określenia względnej wagi, przyznaje instytucjom zamawiającym szeroki zakres uznania i elastyczności w odniesieniu do sposobu stosowania kryteriów udzielenia zamówienia. Przedziały, o ile są odpowiednie, zapewniają jednocześnie uczestnikom wystarczająco precyzyjne ramy pozwalające na zrozumienie istotnych elementów oceny, która doprowadzi do udzielenia zamówienia.

30.      Co się tyczy harmonogramu wskazania względnej wagi za pomocą przedziałów, z załącznika IX do dyrektywy 2014/24, a w szczególności z jego pkt 1 lit. e) w związku z art. 30 ust. 2 zdanie ostatnie i art. 54 tej dyrektywy wyraźnie wynika, że względna waga przypisana kryteriom udzielenia zamówienia powinna być podana w ogłoszeniu o zamówieniu lub alternatywnie w zaproszeniu do potwierdzenia zainteresowania, w specyfikacjach technicznych lub w dokumencie opisowym.

31.      Jest to zresztą zgodne z orzecznictwem Trybunału, zgodnie z którym spoczywający na instytucjach zamawiających obowiązek wskazania w ogłoszeniu o zamówieniu lub w specyfikacji warunków zamówienia „względnej wagi” każdego z kryteriów udzielenia zamówienia oznacza, że zasady ważenia są jasno określone od początku postępowania w sprawie udzielenia zamówienia, w związku z czym instytucja zamawiająca nie może co do zasady stosować zasad ważenia, o których nie poinformowała uprzednio oferentów(15).

32.      Jest zatem jasne, że wskazanie względnej wagi za pomocą przedziałów powinno, zgodnie z zasadami przejrzystości i równego traktowania, nastąpić na początku procedury dialogu konkurencyjnego.

33.      Jednakże w przypadku gdy instytucja zamawiająca zdecyduje się zastosować przedziały, dyrektywa 2014/24 nie precyzuje, na jakim etapie postępowania o udzielenie zamówienia, a w szczególności na którym etapie złożonej procedury dialogu konkurencyjnego należy ostatecznie określić tę względną wagę.

34.      W sprawie zawisłej przed sądem odsyłającym to ostateczne ustalenie zostało dokonane po zakończeniu dialogu z wybranymi uczestnikami w ostatecznym zaproszeniu do składania ofert.

35.      W tym względzie celem etapu dialogu jest określenie i sprecyzowanie warunków pozwalających jak najlepiej zaspokoić potrzeby instytucji zamawiającej. W tym kontekście instytucje zamawiające prowadzą ustrukturyzowane rozmowy z wybranymi uczestnikami, które mogą dotyczyć wszystkich aspektów zamówienia i które mają na celu wyjaśnienie, w miarę postępów tego dialogu, informacji dotyczących tego zamówienia. Dopiero po zakończeniu tego dialogu – gdy instytucja zamawiająca zidentyfikowała rozwiązanie lub rozwiązania, które mogą zaspokoić jej potrzeby – uczestnicy składają swoje ostateczne oferty.

36.      Wynika z tego, że dopóki dialog konkurencyjny nie zostanie zakończony, ponieważ nie znaleziono jeszcze zadowalających rozwiązań, instytucja zamawiająca powinna mieć możliwość zachowania elastyczności, jaką zapewnia jej procedura dialogu konkurencyjnego w celu określenia tych rozwiązań. Na tym etapie nie jest zatem absolutnie konieczne, aby względna waga kryteriów udzielenia zamówienia wyrażona w przedziałach została ostatecznie określona. Ponadto zobowiązanie instytucji zamawiającej do ostatecznego określenia tego wyważenia przed zakończeniem etapu dialogu groziłoby ograniczeniem, a nawet pozbawieniem znaczenia elastyczności, jaką właśnie zapewnia ta procedura.

37.      Po zakończeniu dialogu konkurencyjnego, a zatem po ostatecznym wyjaśnieniu możliwego rozwiązania lub rozwiązań, instytucja zamawiająca może jednak określić ostateczne względne wagi kryteriów udzielenia zamówienia w ramach wcześniej wskazanych przedziałów, tak aby uczestnicy dialogu mogli je uwzględnić przy opracowywaniu ostatecznych ofert.

38.      Taka wykładnia odpowiednich przepisów gwarantuje ponadto poszanowanie zarówno zasady równego traktowania(16), jak i wynikającego z niej obowiązku przejrzystości(17).

39.      Z powyższego wynika moim zdaniem, że na pierwsze pytanie prejudycjalne należy odpowiedzieć w następujący sposób: art. 30 i art. 67 ust. 5 akapit drugi dyrektywy 2014/24 należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie temu, aby w ramach procedury dialogu konkurencyjnego instytucja zamawiająca, która określiła względną wagę kryteriów udzielenia zamówienia w ogłoszeniu o zamówieniu lub w dokumencie opisowym za pomocą przedziału, mogła ostatecznie określić tę względną wagę w zaproszeniu do składania ostatecznych ofert, które ma zostać wysłane uczestnikom w następstwie prowadzonego z nimi dialogu.

C.      W przedmiocie drugiego pytania prejudycjalnego

40.      Poprzez drugie pytanie prejudycjalne sąd odsyłający dąży do ustalenia, czy art. 67 ust. 5 akapit drugi dyrektywy 2014/24 w związku z art. 30 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że w ramach procedury dialogu konkurencyjnego instytucja zamawiająca może wykorzystać w ogłoszeniu o zamówieniu przedziały wagi kryteriów udzielenia zamówienia, z których nie wynika ostateczna kolejność tych kryteriów, biorąc pod uwagę fakt, że kryteria udzielenia zamówienia i ich względna waga, wskazane w zaproszeniu do składania ostatecznych ofert, mieszczą się w przedziale podanym w ogłoszeniu o zamówieniu.

41.      Sąd odsyłający zadaje to pytanie prejudycjalne w kontekście, w którym – jak wynika z pkt 4 niniejszej opinii – w przetargu rozpatrywanym w zawisłej przed nim sprawie przedziały zastosowane przez instytucję zamawiającą w celu wskazania względnej wagi kryteriów udzielenia zamówienia przewidywały: w przypadku ceny przedział 30–70 %; w przypadku jakości dwa przedziały wynoszące odpowiednio 15–35 % dla właściwości funkcjonalnych i 15–35 % w przypadku kompetencji zespołu ekspertów.

42.      Użycie tych przedziałów nie pozwalało zatem na ustalenie w chwili publikacji ogłoszenia o zamówieniu, jaka była kolejność ważności kryteriów udzielenia zamówienia, a konkretnie, które z kryteriów – cena czy dwa kryteria dotyczące jakości – odegrałyby decydującą rolę w ostatecznym przyznaniu zamówienia. Przy wykorzystaniu takich przedziałów można było bowiem dysponować niezliczoną liczbą możliwości w dwóch skrajnych scenariuszach: po ustaleniu ostatecznych wag względnych cena miałaby udział 70 %, a jakość – 30 %; lub odwrotnie – jak miało to miejsce w rzeczywistości – sytuacja, w której jakość miałaby udział 70 %, a cena jedynie 30 %.

43.      W tym kontekście w celu sprawdzenia, czy – jak wskazano w drugim pytaniu prejudycjalnym – w ramach procedury dialogu konkurencyjnego stosowanie takich przedziałów jest zgodne z art. 67 ust. 5 akapit drugi dyrektywy 2014/24, uważam za konieczne dokonanie przede wszystkim wykładni tego przepisu w celu ustalenia, czy pozwala on w sposób ogólny na zastosowanie przedziałów wagi kryteriów udzielenia zamówienia, z których nie wynika ostateczna kolejność kryteriów udzielenia zamówienia. Następnie należy zbadać, czy w konkretnym kontekście postępowania o udzielenie zamówienia, jakim jest dialog konkurencyjny, uzasadnione jest zastosowanie szczególnego podejścia w świetle specyficznych cech tego postępowania.

1.      W przedmiocie wykładni art. 67 ust. 5 akapit drugi

44.      Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa Unii należy uwzględniać nie tylko jego brzmienie, lecz także jego kontekst oraz cele regulacji, której część on stanowi(18), a także, w stosownym przypadku, genezę tego uregulowania(19).

45.      Z językowego punktu widzenia art. 67 ust. 5 akapit drugi dyrektywy 2014/24 stanowi, że względną wagę kryteriów udzielenia zamówienia można wyrazić za pomocą przedziału z odpowiednią rozpiętością maksymalną(20).

46.      Literalna analiza tego przepisu nie pozwala na ostateczne ustalenie, czy wskazanie względnej wagi kryteriów udzielenia zamówienia za pomocą przedziałów powinno wskazywać ostateczną kolejność tych kryteriów.

47.      Po pierwsze bowiem, pojęcie „względnej wagi” jako takie niekoniecznie zakłada ustalenie ostatecznej kolejności wśród branych pod uwagę czynników.

48.      Z terminologicznego punktu widzenia w statystykach waga stanowi operację (zwaną również ważeniem), w ramach której przy obliczaniu średniej przypisuje się każdemu terminowi współczynnik (wagę) wyrażający względne znaczenie samego terminu w stosunku do pozostałych. Ponieważ jest to „względna” waga, oczywiste jest, że musi ona umożliwiać określenie relacji ważności między wszystkimi rozpatrywanymi elementami. Jednakże w przypadku, gdy waga jest wyrażana poprzez użycie przedziałów, mimo że zazwyczaj wiąże się ona z określeniem co najmniej częściowej kolejności ważności elementów, niekoniecznie zawiera zawsze pełną i jednoznaczną kolejność. Zależy to od sposobu zdefiniowania przedziałów.

49.      W związku z tym w przypadku gdy przedziały nie pokrywają się (np.: A = 40–50 %, B = 25–35 %, C = 15–20 %), ostateczna kolejność między poszczególnymi czynnikami zostanie uwzględniona w przedziałach. Jeżeli jednak, podobnie jak w przypadku przedziałów zastosowanych w spornym ogłoszeniu dotyczącym zamówienia, przedziały pokrywają się (np.: A = 30–50 %, B = 25–45 %, C = 10–30 %), wówczas nie będzie można stwierdzić z pewnością, jaka jest końcowa kolejność elementów przed ostatecznym określeniem wartości wyrażonych w ramach tych przedziałów.

50.      Po drugie, art. 67 ust. 5 akapit drugi dyrektywy 2014/24 przewiduje, że wyrażona za pomocą przedziału rozpiętość powinna być „odpowiednia”. Dyrektywa 2014/24 nie precyzuje jednak – moim zdaniem celowo – co należy rozumieć przez „odpowiednią” rozpiętość, pozostawiając w ten sposób wykładni, a ostatecznie Trybunałowi określenie, w każdym konkretnym przypadku, zakresu tego pojęcia.

51.      W tym kontekście należy zatem przeprowadzić systematyczną i celowościową analizę art. 67 ust. 5 akapit drugi dyrektywy 2014/24 w celu ustalenia, czy przepis ten pozwala na wskazanie względnej wagi kryteriów udzielenia zamówienia za pomocą przedziałów, które nie określają z góry ostatecznej kolejności tych kryteriów w tym przepisie.

52.      W tym względzie z systemowego punktu widzenia rozpatrywany przepis wpisuje się w ramy art. 67 ust. 5 dyrektywy 2014/24, który – jak przypomniano w pkt 10–13 niniejszej opinii – składa się z trzech akapitów. Akapit pierwszy przewiduje przede wszystkim ciążący na instytucjach zamawiających zasadniczy obowiązek określenia względnej wagi kryteriów udzielenia zamówienia.

53.      Z motywu 90 oraz z orzecznictwa Trybunału wynika, że obowiązek ten odpowiada wymogowi zapewnienia przestrzegania zasady równego traktowania i wynikającego z niej obowiązku przejrzystości. Ma on bowiem na celu umożliwienie wszystkim podmiotom biorącym udział w postępowaniu o udzielenie zamówienia uzyskania w racjonalny sposób informacji o kryteriach i sposobach, które zostaną zastosowane w celu wyłonienia oferty najkorzystniejszej ekonomicznie. Obowiązek ten odzwierciedla obowiązek instytucji zamawiających, o którym mowa w art. 18 ust. 1 dyrektywy 2014/24, aby traktowały one oferentów w sposób zapewniający równe i niedyskryminacyjne traktowanie oraz działały w sposób przejrzysty(21).

54.      Akapit drugi wspomnianego ust. 5, czyli przepis podlegający wykładni, daje instytucjom zamawiającym możliwość wskazania względnej wagi poprzez wykorzystanie przedziałów zapewniających im w ten sposób margines elastyczności. Uprawnienie to nie jest uzależnione od spełnienia jakiegokolwiek wymogu celowości. Instytucja zamawiająca może wykorzystać przedziały według własnego uznania, przestrzegając jedynie warunku „odpowiedniej rozpiętości maksymalnej”. Nawet jeśli, jak widzieliśmy, dyrektywa 2014/24 nie precyzuje znaczenia terminu „odpowiednia rozpiętość”, jasne jest, że musi on odnosić się do celu obowiązku wskazania względnej wagi, która, jak wskazano w poprzednim punkcie, dotyczy konieczności zapewnienia przestrzegania zasady równego traktowania i wynikającego z niej obowiązku przejrzystości.

55.      Akapit trzeci, interpretowany w świetle motywu 90, stanowi, że jedynym przypadkiem, w którym instytucje zamawiające mogą odstąpić od obowiązku wskazania względnej wagi kryteriów udzielenia zamówienia, jest sytuacja, w której przypisanie wagi nie jest możliwe z wyprzedzeniem z obiektywnych przyczyn, w szczególności ze względu na złożoność zamówienia. Takie odstępstwo od obowiązku uprzedniego wskazania wagi musi być jednak należycie uzasadnione i umotywowane. W takim przypadku konieczne jest również, aby w każdym przypadku instytucje zamawiające wskazywały kryteria udzielenia zamówienia w kolejności od najważniejszego do najmniej ważnego.

56.      Wskazanie kolejności malejącej według ważności kryteriów udzielenia zamówienia jawi się zatem, w systematyce art. 67 ust. 5 dyrektywy 2014/24 jako nieprzekraczalny limit niezbędny do zapewnienia minimalnego poziomu przestrzegania zasad równego traktowania i przejrzystości wobec kandydatów w związku z koniecznością uprzedniej znajomości wagi kryteriów udzielenia zamówienia. Jeżeli z obiektywnych i uzasadnionych powodów nie jest możliwe wskazanie względnej wagi tych kryteriów, dyrektywa 2014/24 przewiduje, że należy wskazać co najmniej kolejność malejącą według ważności tych kryteriów.

57.      Jednakże, o ile wskazanie kolejności malejącej według ważności kryteriów udzielenia zamówienia stanowi nieprzekraczalny limit zakresu uznania pozostawionego instytucjom zamawiającym w celu wypełnienia ciążącego na nich obowiązku uprzedniego poinformowania kandydatów o szczególnym znaczeniu kryteriów udzielenia zamówienia, o tyle wydaje się, że limit ten musi być również przestrzegany przy wskazaniu względnej wagi tych kryteriów za pomocą przedziałów. W tym kontekście byłoby zresztą moim zdaniem nielogiczne, gdyby możliwość odstępstwa przewidziana wyjątkowo i dodatkowo w akapicie trzecim, w odniesieniu do której wyraźnie przewidziano obowiązek uzasadnienia i umotywowania, stanowiła bardziej restrykcyjną i ograniczającą regulację zakresu uznania przysługującego instytucjom zamawiającym niż norma o bardziej ogólnym charakterze, taka jak przewidziana w akapicie drugim. Ponadto obowiązek określenia przedziałów z „odpowiednią” rozpiętością ma właśnie na celu uniemożliwienie instytucjom zamawiającym określenia wag tak nieprecyzyjnych, że nie pozwalają one konkurentom na zrozumienie z góry względnego znaczenia każdego kryterium udzielenia zamówienia.

58.      Taka wykładnia rozpatrywanego przepisu znajduje zresztą potwierdzenie w genezie tego przepisu. W tym względzie przepis zawarty obecnie w art. 67 ust. 5 dyrektywy 2014/24 został wprowadzony do prawa Unii w dziedzinie zamówień publicznych przez art. 53 ust. 2 dyrektywy 2004/18. Z prac przygotowawczych nad tą dyrektywą(22) wynika, że obowiązek wskazania względnej wagi kryteriów udzielenia zamówienia został wprowadzony właśnie w celu ograniczenia zakresu uznania, ocenionego jako nadmierny, pozostawionego instytucjom zamawiającym poprzez zwykły obowiązek, wiążący przed wejściem w życie tego przepisu, wskazania w specyfikacji warunków zamówienia lub w ogłoszeniu o zamówieniu kryteriów udzielenia zamówienia, które miały być stosowane „w miarę możliwości, w kolejności przyznanego im znaczenia”(23). Potwierdza to, że przepis, o którym mowa w akapicie trzecim, nie może być bardziej restrykcyjny, jeśli chodzi o ograniczenie zakresu uznania przysługującego instytucjom zamawiającym, niż przepis przewidziany w akapicie drugim.

59.      Ponadto, z czysto celowościowego punktu widzenia uważam, że dopuszczenie możliwości wykorzystania przez instytucje zamawiające w ogłoszeniu o zamówieniu przedziałów, które następnie pozwalają na zmianę określenia wagi kryteriów udzielenia zamówienia, prowadziłoby do naruszenia zasad równego traktowania i przejrzystości, których instytucje zamawiające na podstawie art. 18 dyrektywy 2014/24 muszą przestrzegać w całym postępowaniu o udzielenie zamówienia(24) i których przestrzeganie, jak wskazano w pkt 55 niniejszej opinii, ma właśnie na celu zagwarantowanie art. 67 ust. 5 dyrektywy.

60.      Dopuszczenie stosowania przedziałów, które nie pozwalają zrozumieć względnej kolejności ważności, zastrzegałoby bowiem dla instytucji zamawiających możliwość przypisania kryteriom udzielenia zamówienia, przy ocenie ofert, określonej wagi, a zatem względnej wartości, która nie jest znana oferentom. Pozwoliłoby to instytucjom zamawiającym na przypisanie niemożliwej do przewidzenia wagi jednemu lub kilku kryteriom, nawet po otwarciu ofert, umożliwiając im w ten sposób uprzywilejowanie jednej lub drugiej oferty(25).

61.      Ponadto z orzecznictwa Trybunału jasno wynika nie tylko, że względna waga każdego kryterium udzielenia zamówienia powinna być jasno ustalona już na etapie wszczęcia postępowania o udzielenie zamówienia, umożliwiając w ten sposób oferentom obiektywne określenie rzeczywistego znaczenia jednego kryterium udzielenia zamówienia w stosunku do innego w ramach ich późniejszej oceny przez instytucję zamawiającą, ale również, że względna waga każdego kryterium udzielenia zamówienia nie może być zmieniana w trakcie całego postępowania(26).

62.      Trybunał dopuścił jeden wyjątek od tego restrykcyjnego podejścia w odniesieniu do podkryteriów udzielenia zamówienia, z zastrzeżeniem poszanowania wymogów ochrony równego traktowania i wynikającego z nich obowiązku przejrzystości(27).

63.      Z powyższego wynika moim zdaniem, iż art. 67 ust. 5 akapit drugi dyrektywy 2014/24 nie pozwala na wskazanie względnej wagi kryteriów udzielenia zamówienia za pomocą przedziałów, które nie określają z góry ostatecznej kolejności tych kryteriów. Takie przedziały nie mogą zatem zostać uznane za „odpowiednie” w rozumieniu tego przepisu.

2.      W przedmiocie stosowania art. 67 ust. 5 akapit drugi dyrektywy 2014/24 w szczególnym kontekście dialogu konkurencyjnego

64.      Należy jednak zbadać, czy – biorąc pod uwagę cechy i specyfikę procedury dialogu konkurencyjnego, wskazane w pkt 16–25 niniejszej opinii – uzasadnione jest przyjęcie szczególnego podejścia do stosowania art. 67 ust. 5 akapit drugi w ramach tego postępowania o udzielenie zamówienia.

65.      Jak wynika z tych punktów, ze względu na swój konkretny cel, jakim jest umożliwienie instytucji zamawiającej, poprzez dialog z dopuszczonymi kandydatami, zidentyfikowanie i określenie środków najlepiej odpowiadających jej potrzebom przed zwróceniem się o złożenie ostatecznych ofert, procedura udzielania zamówień w ramach dialogu konkurencyjnego wiąże się z przyznaniem instytucji zamawiającej znacznie większego zakresu uznania w porównaniu z innymi postępowaniami o udzielenie zamówienia.

66.      Jak już bowiem wspomniano, instytucje zamawiające mają interes w stosowaniu tej formy proceduralnej, gdy nie są w stanie określić środków odpowiednich do zaspokojenia ich potrzeb lub ocenić rozwiązań, jakie rynek może zaoferować w odniesieniu do ich wymagań technicznych, finansowych lub prawnych. W szczególności w ramach dialogu charakterystycznego dla dialogu konkurencyjnego instytucja zamawiająca rozważa kwestie z punktu widzenia funkcjonalności, z których zamierza korzystać, lub wyników, które zamierza osiągnąć. W takich okolicznościach nie można wykluczyć, że niemożność konkretnego przewidzenia przez instytucję zamawiającą od samego początku sposobów zaspokojenia własnych potrzeb uniemożliwia jej początkowe precyzyjne ustalenie kryteriów udzielenia zamówienia.

67.      W tym kontekście powstaje pytanie o zakres uznania, jaki należy przyznać instytucji zamawiającej w odniesieniu do tej wagi.

68.      Prawdą jest, że art. 67 ust. 5 akapit drugi, oferując możliwość wyrażenia tej wagi za pomocą przedziałów pozwala nie określać dokładnie wagi, a zatem pozostawia już szeroki zakres uznania. Pojęcie „odpowiedniej” rozpiętości należy interpretować szeroko w kontekście dialogu konkurencyjnego. Jednakże ten zakres uznania nie może sięgać tak daleko, by pozwalał instytucjom zamawiającym na nieokreślanie – w drodze odstępstwa od postanowień akapitu trzeciego tego samego przepisu – kolejności malejącej według ważności kryteriów udzielenia zamówienia.

69.      W tym względzie pragnę zauważyć w pierwszej kolejności, że żaden konkretny przepis dyrektywy 2014/24 nie przewiduje odstępstwa ani zróżnicowanego lub szczególnego stosowania przepisów art. 67 ust. 5 tej dyrektywy w konkretnym kontekście procedury udzielania zamówień w ramach dialogu konkurencyjnego. Artykuł 67 ust. 5 dyrektywy 2014/24 ma zasięg ogólny i znajduje zastosowanie w całości do wszystkich postępowań o udzielenie zamówienia przewidzianych w tej dyrektywie.

70.      Po drugie, z art. 30 ust. 3 akapit drugi dyrektywy 2014/24 wyraźnie wynika, że w ramach dialogu konkurencyjnego instytucja zamawiająca jest zobowiązana do przestrzegania zasad równego traktowania i przejrzystości przez cały czas trwania postępowania.

71.      O ile zasady te należy wziąć pod uwagę i stosować z uwzględnieniem specyfiki postępowania o udzielenie zamówienia, jakim jest dialog konkurencyjny, który z natury rzeczy wiąże się z szerokim zakresem uznania, o tyle z pkt 59–61 niniejszej opinii wynika jednak, że zaoferowanie instytucjom zamawiającym możliwości zmiany ważności kryteriów udzielenia zamówienia w momencie, gdy dowiedziały się one o rozwiązaniach zaproponowanych przez różnych uczestników, oznaczałoby potencjalnie naruszenie zasady równego traktowania oferentów, i to również w kontekście dialogu konkurencyjnego.

72.      Moim zdaniem wynika z tego, że pomimo szerokiego zakresu uznania przyznanego instytucjom zamawiającym w ramach procedury dialogu konkurencyjnego art. 67 ust. 5 akapit drugi dyrektywy 2014/24, zgodnie z jego wykładnią przedstawioną w pkt 63 niniejszej opinii, powinien mieć również pełne zastosowanie do tego postępowania o udzielenie zamówienia.

73.      Wreszcie należy zauważyć, że ostatnie zdanie drugiego pytania prejudycjalnego dotyczące okoliczności, że kryteria udzielenia zamówienia i ich względna waga, wskazane w zaproszeniu do składania ostatecznych ofert w niniejszej sprawie, mieściły się w przedziale podanym w ogłoszeniu o zamówieniu, wydaje się bez znaczenia dla odpowiedzi na to pytanie. Ewentualne wskazanie w zaproszeniu do składania ostatecznych ofert kryteriów udzielenia zamówienia lub ostatecznych wartości ich względnej wagi, które nie są zgodne ze wskazówkami i przedziałami zawartymi w ogłoszeniu o zamówieniu, stanowiłoby bowiem naruszenie zasad równego traktowania i przejrzystości, a także naruszenie art. 67 ust. 5 akapit drugi dyrektywy 2014/24.

74.      Podsumowując, z powyższego wynika moim zdaniem, że na drugie pytanie prejudycjalne należy odpowiedzieć w następujący sposób: art. 67 ust. 5 akapit drugi dyrektywy 2014/24 w związku z art. 30 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że w ramach procedury dialogu konkurencyjnego instytucja zamawiająca nie może wykorzystać w ogłoszeniu o zamówieniu przedziałów wagi kryteriów udzielenia zamówienia, z których nie wynika ostateczna kolejność tych kryteriów.

III. Wnioski

75.      W świetle całości powyższych rozważań proponuję, aby Trybunał odpowiedział na pytania przedstawione przez Korkein hallinto-oikeus (najwyższy sąd administracyjny, Finlandia) w następujący sposób:

1)      artykuł 30 i art. 67 ust. 5 akapit drugi dyrektywy 2014/24/UE należy interpretować w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie temu, aby w ramach procedury dialogu konkurencyjnego instytucja zamawiająca, która określiła względną wagę kryteriów udzielenia zamówienia w ogłoszeniu o zamówieniu lub w dokumencie opisowym za pomocą przedziału, mogła ostatecznie określić tę względną wagę w zaproszeniu do składania ostatecznych ofert, które ma zostać wysłane uczestnikom w następstwie prowadzonego z nimi dialogu.

2)      Artykuł 67 ust. 5 akapit drugi dyrektywy 2014/24 w związku z art. 30 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że w ramach procedury dialogu konkurencyjnego instytucja zamawiająca nie może wykorzystać w ogłoszeniu o zamówieniu przedziałów wagi kryteriów udzielenia zamówienia, z których nie wynika ostateczna kolejność tych kryteriów.


1      Język oryginału: włoski.


2      Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, uchylająca dyrektywę 2004/18/WE (Dz.U. 2014, L 94, s. 65–242).


3      Zobacz motyw 42 dyrektywy 2014/24.


4      Zobacz motywy 42, 43 dyrektywy 2014/24.


5      Dyrektywa 2004/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi (Dz.U. 2004 L 134, s. 114). Zobacz w szczególności art. 29 tej dyrektywy.


6      Zobacz art. 30 ust. 1 akapit pierwszy i art. 30 ust. 2 dyrektywy 2014/24.


7      Zobacz art. 30 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2014/24.


8      Zobacz art. 30 ust. 1 akapit trzeci i art. 54 dyrektywy 2014/24.


9      Artykuł 30 ust. 4 dyrektywy 2014/24.


10      Artykuł 30 ust. 3 akapit drugi dyrektywy 2014/24.


11      Artykuł 30 ust. 3 akapit trzeci dyrektywy 2014/24.


12      Artykuł 30 ust. 5 dyrektywy 2014/24.


13      Artykuł 30 ust. 6 dyrektywy 2014/24.


14      Artykuł 30 ust. 7 dyrektywy 2014/24.


15      Zobacz podobnie, w odniesieniu do art. 53 ust. 2 dyrektywy 2004/18, wyrok z dnia 14 lipca 2016 r., TNS Dimarso (C‑6/15, EU:C:2016:555, pkt 24, 25 i przytoczone tam orzecznictwo).


16      Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że zasada ta wymaga, aby wszyscy oferenci mieli takie same szanse przy formułowaniu treści swoich ofert, i oznacza zatem, że oferty te podlegają tym samym warunkom dla wszystkich konkurentów, zob. między innymi wyrok z dnia 11 lipca 2019 r., Telecom Italia (C‑697/17, EU:C:2019:599, pkt 33 i przytoczone tam orzecznictwo).


17      Ten obowiązek, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, ma bowiem w tym kontekście zasadniczo na celu zapewnienie, by wszystkie zainteresowane podmioty mogły zdecydować się na złożenie oferty w przetargach na podstawie wszystkich istotnych informacji, oraz wykluczenie wszelkiego ryzyka faworyzowania i arbitralnego traktowania ze strony instytucji zamawiającej. Zobacz między innymi wyrok z dnia 4 kwietnia 2019 r., Allianz Vorsorgekasse (C‑699/17, EU:C:2019:290, pkt 62 i przytoczone tam orzecznictwo).


18      Zobacz między innymi wyrok z dnia 15 stycznia 2026 r., AVR-Afvalverwerking (C-692/23, EU:C:2026:4, pkt 37 i przytoczone tam orzecznictwo).


19      Zobacz między innymi wyrok z dnia 22 kwietnia 2015 r., Drukarnia Multipress (C‑357/13, EU:C:2015:253, pkt 22 i przytoczone tam orzecznictwo).


20      Zobacz pkt 12 powyżej.


21      Zobacz podobnie, w odniesieniu do art. 53 ust. 2 dyrektywy 2004/18, wyrok z dnia 14 lipca 2016 r., TNS Dimarso (C‑6/15, EU:C:2016:555, pkt 21).


22      Zobacz uzasadnienie do wniosku dotyczącego projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na dostawy, usługi i roboty budowlane (COM/2000/275 final) (Dz.U. 2001 E29 z dnia 30 stycznia 2001 r., s. 11). Zobacz w szczególności pkt 6.2 i 6.3.


23      Zobacz w tym względzie opinia rzecznika generalnego P. Mengozziego w sprawie TNS Dimarso (C‑6/15, EU:C:2016:160, pkt 22).


24      Zobacz między innymi wyrok z dnia 5 marca 2026 r., AESTE (C‑210/24, EU:C:2026:145, pkt 52 i przytoczone tam orzecznictwo).


25      W tym względzie zob. także z jednej strony ww. uzasadnienie do projektu dyrektywy (COM/2000/275 final), pkt 6.2, a z drugiej strony Notę wyjaśniającą Komisji Europejskiej w sprawie dialogu konkurencyjnego (dokument CC/2005/04 s. 7 akapit ostatni).


26      Zobacz podobnie, w odniesieniu do art. 53 ust. 2 dyrektywy 2004/18, wyrok z dnia 14 lipca 2016 r., TNS Dimarso (C‑6/15, EU:C:2016:555, pkt 25).


27      Jednakże Trybunał dopuścił możliwość, aby instytucja zamawiająca określiła po upływie terminu do składania ofert współczynniki wagi podkryteriów odpowiadających w istocie kryteriom, o których poinformowano uprzednio oferentów, pod trzema warunkami, a mianowicie pod warunkiem, że takie określenie podkryteriów, po pierwsze, nie zmienia określonych w specyfikacji lub ogłoszeniu o zamówieniu kryteriów udzielenia zamówienia, po drugie, nie zawiera elementów, które gdyby były znane podczas przygotowania ofert, mogłyby mieć wpływ na to przygotowanie, i po trzecie, nie zostało przyjęte z uwzględnieniem elementów, które mogą mieć skutek dyskryminujący wobec jednego z oferentów (zob. wyrok z dnia 14 lipca 2016 r., TNS Dimarso (C‑6/15, EU:C:2016:555, pkt 26 i przytoczone tam orzecznictwo).