AN COIMISIÚN EORPACH
An Bhruiséil,9.7.2024
COM(2024) 282 final
IARSCRÍBHINN
a ghabhann le
Togra le haghaidh Cinneadh ón gComhairle
maidir leis an seasamh atá le glacadh thar ceann an Aontais Eorpaigh i ndáil leis an athbhreithniú ar Airteagal 6 den Socrú maidir leis na Creidmheasanna Onnmhairiúcháin arna dTacú go hOifigiúil
IARSCRÍBHINN
Is é seasamh an Aontais Eorpaigh tacú le hathbhreithniú ar Airteagal 6 den Socrú agus ar fhorálacha gaolmhara eile i gcomhréir leis an togra deireanach a chuir an tAontas Eorpach faoi bhráid na Rannpháirtithe eile sa Socrú.
Sa togra deireanach ón Aontas moladh téacs nua a chur in ionad théacs reatha Airteagal 6 agus na línte maidir le haicmí tionscadail B agus C i bhFoscríbhinn I (Critéir Incháilitheachta le haghaidh Tionscadail um Maolú ar an Athrú Aeráide) d’Iarscríbhinn I (Tuiscint Earnála maidir leis na Creidmheasanna Onnmhairiúcháin le haghaidh an Athraithe Aeráide [CCSU]) a ghabhann leis an Socrú a scriosadh, mar a leagtar amach thíos:
“6. TOIRMISC AR THACAÍOCHT DON SOCRÚ
a)Ní sholáthróidh rannpháirtithe creidmheasanna onnmhairiúcháin arna dtacú go hoifigiúil ná cabhair cheangailte don earnáil fuinnimh breosla iontaise ach amháin in imthosca teoranta a shaineofar go soiléir agus atá comhsheasmhach leis an teorainn téimh 1.5°C agus le spriocanna Chomhaontú Pháras. Déanfar measúnú ar an gcomhsheasmhacht i gcomparáid leis an bhfianaise eolaíoch is déanaí arna soláthar ag IPCC agus ag IEA.
b)Maidir leis na forálacha a leagtar amach i mír a), cumhdaítear na tionscadail uile a bhaineann leis an méid seo a leanas: gual, amhola, gás nádúrtha a thaiscéaladh, a tháirgeadh, a iompar, a stóráil, a scagadh, agus a dháileadh, chomh maith le gual, amhola, gás nádúrtha agus a ndíorthaigh a thiontú go leictreachas nó teas.
c)Níl feidhm ag na toirmisc a leagtar amach i míreanna a) agus b) thuas maidir le tionscadail a chomhlíonann na caighdeáin a leagtar amach in CCSU, Foscríbhinn I
d)Ullmhóidh Rúnaíocht ECFE tuarascáil phoiblí go bliantúil maidir le creidmheasanna onnmhairiúcháin arna dtacú go hoifigiúil nó cabhair cheangailte arna soláthar don earnáil fuinnimh breosla iontaise agus tionscadail fuinnimh ghlain a shainmhínítear mar idirbhearta a thagann faoi Aicme Tionscadail A (Táirgeadh fuinnimh atá inbhuanaithe ó thaobh an chomhshaoil de) agus Aicme Tionscadail E (Tarchur, dáileadh agus stóráil fuinnimh) CCSU. Áireofar sa tuarascáil líon na n-idirbheart agus luachanna creidmheasa comhiomlána de réir na tíre tionscnaimh agus cinn scríbe, chineál na mbreoslaí iontaise, agus miondealú ar ghníomhaíochtaí réamhtheachtacha (taiscéalaíocht agus táirgeadh), meánteachtacha (iompar agus stóráil), iartheachtacha (scagadh agus dáileadh) agus giniúna cumhachta don earnáil fuinnimh breosla iontaise agus do na tionscadail fuinnimh ghlain miondealú ar thionscadail Aicme Tionscadail A agus E.
e)Déanfar na forálacha a leagtar amach san Airteagal seo a athbhreithniú tráth nach déanaí ná an 31 Nollaig 2026, chun rannchuidiú leis an sprioc choiteann aghaidh a thabhairt ar an athrú aeráide, agus na tuarascálacha is déanaí maidir le heolaíocht aeráide agus na moltaí is déanaí ó eagraíochtaí idirnáisiúnta maidir le modhanna nithiúla chun an méadú ar an meánteocht dhomhanda a choinneáil go 1.5 céim Celsius os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch á gcur san áireamh.
[…]
FOSCRÍBHINN I: CRITÉIR INCHÁILITHEACHTA LE hAGHAIDH TIONSCADAIL UM MAOLÚ AR AN ATHRÚ AERÁIDE
[…]
|
AICME TIONSCADAIL
|
SAINMHÍNIÚ
|
RÉASÚNAÍOCHT
|
CAIGHDEÁIN A ÚSÁIDTEAR NÓ AMCHLÁR ÉAGTHA
|
TÉARMA UASTA AISÍOCAÍOCHTA
|
|
AICME TIONSCADAIL B: Tionscadail feabhsúcháin i ngléasraí breosla iontaise, ionadú breosla iontaise
|
|
CINEÁL 1: Gléasraí Cumhachta Breosla iontaise a bhfuil Gabháil agus Stóráil Carbóin Oibríochtúil acu (CCS)*
|
Próiseas lena gcuimsítear an sruth CO2 a scaradh ó na hastaíochtaí a tháirgeann foinsí giniúna breosla iontaise, é a iompar chuig láithreán stórála chun stóráil gheolaíoch bhuan a dhéanamh ar CO2 agus déanamh amhlaidh ar bhealach atá sábháilte ó thaobh an chomhshaoil de, nó chun é a úsáid mar ionchur nó mar bhunábhar chun táirgí nó seirbhísí a chruthú.
|
Chun leibhéil ísle astaíochta carbóin a bhaint amach le haghaidh foinsí cumhachta breosla iontaise.
|
Ó thaobh na déine carbóin de, sroichfear leibhéal a bheidh cothrom le 350 tona méadrach CO2 in aghaidh GWh á scaoileadh amach san atmaisféar;
nó
I gcás gach tionscadal, ráta gabhála agus stórála lena ndéanfaí laghdú 65 % nó níos mó ar astaíochtaí carbóin an ghléasra;
nó
Maidir leis an ráta gabhála, ní mór 85 % de CO2 arna astú ag an trealamh a ghabháil i gcás trealamh a áirítear san
iarratas ar chreidmheasanna onnmhairiúcháin arna dtacú go hoifigiúil. Tá feidhm le bheith ag ráta 85 % agus gnáthdhálaí oibriúcháin i gceist.
|
18 mbliana.
|
|
CINEÁL 2: Aisghabháil Fuinnimh*
|
Aonad atá tiomanta chun fuinneamh a ghiniúint leis an gcóireáil theirmeach (lena n-áirítear gásúchán) ar dhramhaíl sholadach ó shruthanna measctha.
|
Chun astaíochta GCT a fhritháireamh ar astaíochtaí iad a eascraíonn as úsáid na cumhachta coinbhinsiúnta agus trí laghdú a dhéanamh ar GCT amach anseo amhail meatán a d’eascródh as an dramhaíl de ghnáth.
|
I gcás timthriall gaile, éifeachtúlacht tiontaithe fuinnimh 75 % ag coire (nó gineadóir gaile) ar a laghad bunaithe ar luach téimh íochtarach (LHV). I gcás an ghásúcháin, éifeachtúlacht gásdéantóra de 65 % LHV ar a laghad.
|
15 bliana
|
|
CINEÁL 3: Gléasraí Cumhachta Hibridí*
|
Gléasra cumhachta a ghineann cumhacht leictreach ó fhoinse inathnuaite fuinnimh agus ó fhoinse breosla iontaise araon.
|
Chun an ceanglas maidir le hinfhaighteacht an ghléasra a chomhlíonadh, is gá foinse giniúna breosla iontaise le haghaidh na dtréimhsí sin nach mbíonn fáil ar chumhacht ón bhfoinse inathnuaite fuinnimh nó nach leor an chumhacht sin. Leis an bhfoinse bhreosla iontaise, cumasaítear fuinneamh inathnuaite a úsáid sa ghléasra hibrideach, rud lena mbaintear laghdú suntasach ar charbón amach i gcomparáid le gléasra breosla iontaise caighdeánach
|
Samhail 1:
Dhá fhoinse ghiniúna ar leithligh: aon fhoinse amháin bunaithe ar an bhFuinneamh Inathnuaite agus aon fhoinse amháin bunaithe ar bhreosla iontaise. Déanfar an tionscadal a dhearadh ar bhealach lena dtionscnófar 50 % ar a laghad dá aschur fuinnimh iomlán ar bhonn bliantúil as foinse inathnuaite fuinnimh an ghléasra.
Samhail 2:
Aon fhoinse ghiniúna amháin lena n-úsáidtear an teaglaim d’fhuinneamh inathnuaite agus de bhreosla iontaise. Déanfar an tionscadal a dhearadh ar bhealach lena ndíorthófar 75 % ar a laghad den fhuinneamh úsáideach a tháirgtear ón bhfoinse inathnuaite fuinnimh.
|
15 bliana
|
|
AICME TIONSCADAIL C: Éifeachtúlacht fuinnimh
|
|
CINEÁL 1: Tionscadail Comhghiniúna Cumhachta & Teasa*
|
Ilchineálacha fuinnimh a ghiniúint go comhuaineach (fuinneamh leictreach, meicniúil agus teirmeach) in aon chóras comhtháite amháin. Áireofar le haschur ghléasra CHP fuinneamh leictreach nó meicniúil agus teas lena úsáid ar bhonn tráchtála, tionscail agus/nó cónaithe.
|
Suas le dhá thrian den fhuinneamh príomhúil a úsáidtear chun leictreachas a ghiniúint i ngléasraí cumhachta teirmí traidisiúnta, cailltear i bhfoirm an teasa é. Is féidir le comhghiniúint cumhachta agus teasa (CHP) a bheith ina rogha éifeachtach chun GCT a mhaolú. Bíonn CHP indéanta i gcás gach innill teasa agus breosla (lena n-áirítear bithmhais agus grianfhuinneamh teirmeach) idir innill nach mbaineann ach ráta de bheagán kW leo agus ghléasraí cumhachta comhdhlúthúcháin ghaile lena mbaineann 1000MW.
|
Éifeachtúlacht fhoriomlán de 75 % ar a laghad bunaithe ar luach téimh íochtarach (LHV).
|
15 bliana
|
|
CINEÁL 2: Téamh agus fuarú ceantair*
|
Líonra lena n-iompraítear/lena ndáiltear fuinneamh teirmeach ón aonad táirgthe fuinnimh go dtí an úsáid deiridh.
|
Chun feabhas a chur ar éifeachtúlacht théamh na gceantar trí líonraí píobánra a thógáil le haghaidh gaile agus/nó uisce te ag a mbeidh éifeachtúlacht theirmeach shubstaintiúil, trí chaillteanais ó phíobánra agus ó thiontairí araon a íoslaghdú, agus tríd an méid úsáide a bhaintear as dramhtheas a mhéadú. Is éard is córas fuaraithe ceantair ann teicneolaíocht chomhtháite lenar féidir rannchuidiú go suntasach le hastaíochtaí dé-ocsaíde carbóin agus truaillithe aeir a laghdú agus leis an tslándáil fuinnimh a mhéadú e.g. via aerchóiritheoirí aonair a ionadú.
|
Beidh seoltacht theirmeach phíobánra ceantair níos lú ná 80 % den tseoltacht theirmeach ábhartha a cheanglaítear le caighdeán Eorpach EN253:2009 (a bhfuil athbhreithniú le déanamh air agus an caighdeán sin á nuashonrú).
|
15 bliana
|
|
CINEÁL 3: Eangacha Cliste*
|
Líonraí leictreachais comhtháite, atá iontach forbartha ó thaobh na teicneolaíochta de, ag a bhfuil cumais dhinimiciúla fheabhsaithe chun faireachán a dhéanamh ar ionchur agus ar aschur na gcomhpháirteanna teicniúla uile dá gcuid agus iad a rialú (amhail giniúint na cumhachta, Réitigh Bainistíochta Líonra, tiontairí agus córais ag a bhfuil Sruth Díreach Ardvoltais (HVDC), Córais Sholúbtha Tarchurtha Srutha Ailtéarnaigh (FACTS), Córais Cumhachta Speisialta (SPS), tarchur, dáileadh, stóráil, Réitigh Leictreonaice mar chuid de Chumhacht Eangaí Cliste, tomhaltas a laghdú, méadrú, acmhainní fuinnimh a dháileadh). ICT de réir caighdeán tionsclaíoch a chomhaontaítear go hidirnáisiúnta amhail NIST-SGIP agus ETSI-CEN-CENELEC.
|
Chun é a chur ar a gcumas d’oibreoirí líonra, oibreoirí na gcóras tarchurtha agus dáileacháin, úsáideoirí eangaí, úinéirí stórála, oibreoirí méadrúcháin, feidhmchláir agus soláthraithe seirbhíse nó oibreoirí na n-ardán malartaithe cumhachta chun córais chumhachta a chruthú a bheidh inbhuanaithe, cothromaithe, tíosach agus neamhdhíobhálach don chomhshaol ag a mbeidh leibhéil laghdaithe de chaillteanais tarchurtha agus leibhéil bharrfheabhsaithe de cháilíocht soláthair, cobhsaíocht eangaí, iontaofacht, bailiú cumhachta inathnuaite agus costéifeachtúlacht trí thacaíocht do chonarthaí soláthair lena mbaineann onnmhairiú teicneolaíochtaí agus seirbhísí go príomha ar teicneolaíochtaí agus seirbhísí nuálacha iad atá ar thús cadhnaíochta.
|
Comhlíonfar caighdeáin 1, 2 (a nó b) agus 3.
1. Áirítear le costas iomlán an tionscadail 20 % ar a laghad le haghaidh uasghráduithe incháilithe teicneolaíochta cumarsáide agus faisnéise (ITC).
2a. Beidh laghdú measta de 10 % ar a laghad ar mhéid na n-astaíochtaí CO2 as breosla iontaise mar thoradh ar an tionscadal nó ar an bhfeidhmchlár, nó
2b. Beifear in ann laghduithe suntasacha ar astaíochtaí CO2 a léiriú i ngeall ar an méid a chumasaítear trí cheachtar den dá chur chuige seo a leanas:
•laghduithe de 5 % ar a laghad ar chaillteanais fuinnimh laistigh den eangach leictreachais a bhfreastalaíonn feidhmchlár nó tionscadail na hEangaí Cliste air; nó
•laghduithe de 5 % ar a laghad ar an tomhaltas leictreachais comhiomlán de réir ualaí a bhfreastalaíonn an feidhmchlár nó tionscadal Eangaí Cliste air; nó
•soláthar eadrannach fuinneamh inathnuaite, lena n-áirítear ó leibhéil voltais fo-ordaithe, arb é 10 % breise ar a laghad é den fhuinneamh iomlán a sholáthraítear don eangach i gcás ina gcuirfear na teicneolaíochtaí eangaí cliste i bhfeidhm.
3. Roimh údarú, déanfaidh tríú páirtí cáilithe, neamhspleách athbhreithniú ar an tionscadal agus ullmhóidh sé tuarascáil lena dtabharfar tuairisc ar shaintréithe an fheidhmchláir nó an tionscadail Eangaí Cliste atá beartaithe agus lena bhfíoróidh cé acu a chomhlíonfaidh an tionscadal nó an feidhmchlár caighdeáin 1 agus 2 (a nó b) nó nach gcomhlíonfaidh. I gcás tionscadail a úsáideann caighdeáin 2b, áireofar sa tuarascáil laghduithe measta ar astaíochtaí C02 arna gcumasú leis an tionscadal. Comhroinnfear an tuarascáil sin le Rannpháirtithe sula n-údarófar aon tacaíocht airgeadais agus beidh an t-údarú coinníollach ar fhíorú dearfach leis an tuarascáil go gcomhlíonfar caighdeáin 1 agus 2 (a nó b) leis an bhfeidhmchlár nó leis an tionscadal Eangaí Cliste atá beartaithe.
Déanfar caighdeáin a thomhas trí na hastaíochtaí measta nó an úsáid fuinnimh mheasta ó Limistéar ar a bhFreastalaíonn an Eangach a chur i gcomparáid más rud é go gcuirfear na teicneolaíochtaí Eangaí Cliste atá beartaithe i bhfeidhm maidir le hastaíochtaí nó le húsáid fuinnimh an limistéir chéanna sin más rud é nár cuireadh na teicneolaíochtaí Eangaí Cliste i bhfeidhm
|
15 bliana
|
Nóta: * Chun freagairt ar riachtanas aeráide, dhírigh na Rannpháirtithe a n-iarracht ar raon feidhme CCSU a leathnú chun aicmí tionscadail nua a chur san áireamh. Geallann na rannpháirtithe go ndéanfaidh siad athbhreithniú ar na haicmí tionscadail seo, nach ndearnadh scrúdú orthu ó 2012, a luaithe is féidir ach tráth nach déanaí ná mí an Mhárta 2024. ’
Féadfaidh ionadaithe an Aontais ar Rannpháirtithe sa Socrú iad teacht ar chomhaontú maidir le mionathruithe teicniúla ar an seasamh a chuirtear in iúl leis an togra deireanach ón Aontas gan cinneadh eile ón gComhairle.