(1)

Στις 30 Απριλίου 2024 τέθηκε σε ισχύ μεταρρυθμισμένο πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ. Ο κανονισμός (ΕΕ) 2024/1263 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τον αποτελεσματικό συντονισμό των οικονομικών πολιτικών και την πολυμερή δημοσιονομική εποπτεία (1), μαζί με τον τροποποιημένο κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/97 σχετικά με την εφαρμογή της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος (2) και την τροποποιημένη οδηγία 2011/85/ΕΕ του Συμβουλίου σχετικά με τα δημοσιονομικά πλαίσια των κρατών μελών (3), αποτελούν τα βασικά στοιχεία του μεταρρυθμισμένου πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ. Το πλαίσιο αποσκοπεί στην προώθηση υγιών και βιώσιμων δημόσιων οικονομικών, βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης και ανθεκτικότητας μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, καθώς και στην πρόληψη των υπερβολικών δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Προωθεί επίσης την ανάληψη ιδίας ευθύνης σε εθνικό επίπεδο και επικεντρώνεται περισσότερο στον μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, σε συνδυασμό με πιο αποτελεσματική και συνεκτική επιβολή των κανόνων.

(2)

Τα εθνικά μεσοπρόθεσμα δημοσιονομικά-διαρθρωτικά σχέδια που υποβάλλουν τα κράτη μέλη στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή βρίσκονται στο επίκεντρο του νέου πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης. Τα εν λόγω σχέδια πρέπει να επιτυγχάνουν δύο στόχους: i) να διασφαλίζουν ότι, μεταξύ άλλων έως το πέρας της περιόδου προσαρμογής, το δημόσιο χρέος βρίσκεται σε αξιόπιστα καθοδική πορεία ή παραμένει σε συνετά επίπεδα, και ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα οδηγείται και διατηρείται κάτω από την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, και ii) να διασφαλίζουν την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που να ανταποκρίνονται στις κύριες προκλήσεις οι οποίες προσδιορίζονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και να λαμβάνουν υπόψη τις κοινές προτεραιότητες της ΕΕ. Για τον σκοπό αυτόν, κάθε σχέδιο πρέπει να παρουσιάζει μεσοπρόθεσμη δέσμευση για μια πορεία των καθαρών δαπανών (4), η οποία να θέτει ουσιαστικά δημοσιονομικό περιορισμό για τη διάρκεια του σχεδίου, που καλύπτει τέσσερα ή πέντε έτη (ανάλογα με την κανονική διάρκεια της κοινοβουλευτικής περιόδου στο εκάστοτε κράτος μέλος). Επιπλέον, το σχέδιο πρέπει να εξηγεί με ποιον τρόπο το κράτος μέλος θα διασφαλίσει την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που να ανταποκρίνονται στις κύριες προκλήσεις οι οποίες προσδιορίζονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ιδίως στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις [συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν τη διαδικασία μακροοικονομικών ανισορροπιών (ΔΜΑ), κατά περίπτωση], καθώς και με ποιον τρόπο το κράτος μέλος θα λάβει υπόψη τις κοινές προτεραιότητες της Ένωσης. Η περίοδος δημοσιονομικής προσαρμογής καλύπτει χρονικό διάστημα τεσσάρων ετών, το οποίο μπορεί να παραταθεί κατά έως και τρία έτη, αν το κράτος μέλος δεσμευτεί να υλοποιήσει ένα σύνολο σχετικών μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων το οποίο πληροί τα κριτήρια του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263.

(3)

Μετά την υποβολή του σχεδίου, η Επιτροπή πρέπει να αξιολογήσει κατά πόσον αυτό συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263.

(4)

Βάσει σύστασης της Επιτροπής, το Συμβούλιο πρέπει στη συνέχεια να εκδώσει σύσταση με την οποία να καθορίζει την πορεία των καθαρών δαπανών του οικείου κράτους μέλους και, εφόσον συντρέχει περίπτωση, να εγκρίνει το σύνολο των μεταρρυθμιστικών και επενδυτικών δεσμεύσεων στις οποίες στηρίζεται παράταση της περιόδου δημοσιονομικής προσαρμογής.

(5)

Στις 20 Σεπτεμβρίου 2024 η Μάλτα υπέβαλε το εθνικό μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό-διαρθρωτικό σχέδιό της στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή.

(6)

Για να πλαισιωθεί ο διάλογος που οδηγεί στην υποβολή εθνικών μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών-διαρθρωτικών σχεδίων, στις 21 Ιουνίου 2024 η Επιτροπή απέστειλε, σύμφωνα με το άρθρο 9 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, την πορεία αναφοράς (5) στη Μάλτα. Η Επιτροπή δημοσίευσε την πορεία αναφοράς στις 20 Σεπτεμβρίου 2024 (6). Η πορεία αναφοράς βασίζεται σε ανάλυση επικινδυνότητας και διασφαλίζει ότι, έως το τέλος της περιόδου δημοσιονομικής προσαρμογής και ελλείψει περαιτέρω δημοσιονομικών μέτρων πέραν της περιόδου προσαρμογής, το δημόσιο χρέος βρίσκεται σε αξιόπιστα καθοδική πορεία ή διατηρείται σε συνετά επίπεδα σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, και ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα μειώνεται κάτω από το 3 % του ΑΕΠ κατά την περίοδο προσαρμογής και διατηρείται κάτω από την εν λόγω τιμή αναφοράς σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα. Ως μεσοπρόθεσμος ορίζοντας ορίζεται η δεκαετής περίοδος μετά το πέρας της περιόδου προσαρμογής. Σύμφωνα με το άρθρο 6 στοιχείο δ) και τα άρθρα 7 και 8 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, η πορεία αναφοράς συνάδει επίσης με την τιμή αναφοράς για το έλλειμμα, τη συνθήκη διασφάλισης της βιωσιμότητας του χρέους και τη συνθήκη διασφάλισης της ανθεκτικότητας του ελλείμματος. Η πορεία αναφοράς της Μάλτας ορίζει ότι, με βάση τις παραδοχές της Επιτροπής στις οποίες στηριζόταν η προηγούμενη καθοδήγηση του Ιουνίου του 2024 και την παραδοχή τετραετούς περιόδου προσαρμογής, οι καθαρές δαπάνες δεν θα πρέπει να αυξηθούν περισσότερο από τις τιμές που παρέχονται στον πίνακα 1. Οι τιμές αυτές αντιστοιχούν σε μέση αύξηση των καθαρών δαπανών κατά 5,9 % κατά την περίοδο προσαρμογής (2025-2028).

Πίνακας 1: Πορεία αναφοράς την οποία παρείχε η Επιτροπή στη Μάλτα στις 21 Ιουνίου 2024

(7)

Σύμφωνα με το άρθρο 12 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, η Μάλτα και η Επιτροπή πραγματοποίησαν τεχνικό διάλογο από τον Ιούνιο έως τον Σεπτέμβριο του 2024. Ο διάλογος επικεντρώθηκε στην πορεία των καθαρών δαπανών την οποία προβλέπει η Μάλτα και στις σχετικές υποκείμενες παραδοχές (ιδίως όσον αφορά τον αναμενόμενο αντίκτυπο της αναθεώρησης αναφοράς για το ΑΕΠ), καθώς και στην προβλεπόμενη υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ανταποκρίνονται στις κύριες προκλήσεις οι οποίες προσδιορίζονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και στις κοινές προτεραιότητες της Ένωσης για δίκαιη πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, κοινωνική και οικονομική ανθεκτικότητα, ενεργειακή ασφάλεια και ανάπτυξη αμυντικών ικανοτήτων.

(8)

Τον Σεπτέμβριο του 2024, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 3 και το άρθρο 36 παράγραφος 1 στοιχείο γ) του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, βάσει των πληροφοριών που παρείχε η Μάλτα στο σχέδιό της, η Μάλτα διεξήγαγε διαδικασία διαβούλευσης με τους κοινωνικούς εταίρους. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρείχε η Μάλτα στο σχέδιό της, τα μέτρα και οι πρωτοβουλίες του σχεδίου αποτέλεσαν αντικείμενο διαβούλευσης με το Συμβούλιο Οικονομικής και Κοινωνικής Ανάπτυξης της Μάλτας, μια πλατφόρμα που συγκεντρώνει τους κύριους κοινωνικούς εταίρους στη Μάλτα.

(9)

Στις 26 Ιουλίου 2024 το Συμβούλιο διαπίστωσε την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στη Μάλτα λόγω μη συμμόρφωσης με το κριτήριο του ελλείμματος (7). Η παρούσα σύσταση συμπίπτει με τη σύσταση του Συμβουλίου δυνάμει του άρθρου 126 παράγραφος 7 της ΣΛΕΕ προκειμένου να τερματιστεί η κατάσταση του υπερβολικού δημόσιου ελλείμματος στη Μάλτα (8). Η ταυτόχρονη έκδοση των εν λόγω συστάσεων, η οποία είναι προσαρμοσμένη στη μετάβαση στο νέο πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης, από την οποία και δικαιολογείται, διασφαλίζει τη συνοχή μεταξύ των συνιστώμενων πορειών προσαρμογής.

(10)

Στις 15 Οκτωβρίου 2024 η Μάλτα υπέβαλε το οικείο σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος για το 2025. Η Επιτροπή εξέδωσε γνώμη σχετικά με το εν λόγω σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος στις 26 Νοεμβρίου 2024 (9).

(11)

Στις 21 Οκτωβρίου 2024 το Συμβούλιο απηύθυνε στη Μάλτα σειρά ειδικών ανά χώρα συστάσεων στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου (10).

(12)

Σύμφωνα με το άρθρο 16 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, η Επιτροπή αξιολόγησε το σχέδιο ως εξής:

(13)

Το 2023 η οικονομική δραστηριότητα στη Μάλτα αυξήθηκε κατά 7,5 %, λόγω της ιδιωτικής κατανάλωσης και των εξαγωγών. Σύμφωνα με τις φθινοπωρινές προβλέψεις 2024 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οικονομία αναμένεται να αναπτυχθεί κατά 5,0 % το 2024, λόγω της ισχυρής εγχώριας ζήτησης και των εξαγωγικών επιδόσεων. Το 2025 το πραγματικό ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί κατά 4,3 %, καθώς η κατανάλωση και οι επενδύσεις εξακολουθούν να στηρίζουν την ανάπτυξη. Το 2026 το πραγματικό ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί κατά 4,3 %, καθώς η οικονομία διατηρεί τη δυναμική της ανάπτυξής της. Κατά τη διάρκεια του χρονικού ορίζοντα των προβλέψεων (δηλαδή 2024-2026), το δυνητικό ΑΕΠ στη Μάλτα αναμένεται να αυξηθεί με σταθερό ρυθμό (4,9 % κατά μέσο όρο), λόγω της ισχυρής συμβολής της εργασίας και, σε μικρότερο βαθμό, της συσσώρευσης κεφαλαίου. Το ποσοστό ανεργίας βρισκόταν στο 3,5 % το 2023 και, σύμφωνα με τις προβολές της Επιτροπής, θα υποχωρήσει σε 3,2 % το 2024, σε 3,1 % το 2025 και σε 3 % το 2026. Ο πληθωρισμός (αποπληθωριστής ΑΕΠ) προβλέπεται να μειωθεί από 5,3 % το 2023 σε 2,6 % το 2024 και αναμένεται να ανέλθει σε 2,5 % το 2025 και σε 2,1 % το 2026.

(14)

Όσον αφορά τις δημοσιονομικές εξελίξεις, το 2023 το δημοσιονομικό έλλειμμα της Μάλτας ανήλθε σε 4,5 % του ΑΕΠ. Σύμφωνα με τις φθινοπωρινές προβλέψεις 2024 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αναμένεται να φτάσει στο 4 % του ΑΕΠ το 2024, να μειωθεί περαιτέρω στο 3,5 % του ΑΕΠ το 2025 και, με την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρξει αλλαγή πολιτικής, να ανέλθει στο 3,1 % το 2026. Οι φθινοπωρινές προβλέψεις 2024 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής περιλαμβάνουν το σχέδιο προϋπολογισμού της Μάλτας για το 2025 που υπέβαλε η κυβέρνηση στο εθνικό κοινοβούλιο τον Οκτώβριο. Το δημόσιο χρέος ανήλθε στο 47,4 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Σύμφωνα με τις φθινοπωρινές προβλέψεις 2024 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο λόγος χρέους αναμένεται να αυξηθεί στο 49,8 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024. Προβλέπεται να αυξηθεί περαιτέρω στο 50,4 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2025 και στο 50,2 % στο τέλος του 2026. Οι δημοσιονομικές προβλέψεις της Επιτροπής δεν λαμβάνουν υπόψη τις δεσμεύσεις πολιτικής στα μεσοπρόθεσμα σχέδια αυτές καθαυτές έως ότου να υποστηρίζονται από επαρκώς καθορισμένα, συγκεκριμένα μέτρα πολιτικής που έχουν εξαγγελθεί με αξιόπιστο τρόπο.

(15)

Το εθνικό μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό-διαρθρωτικό σχέδιο της Μάλτας καλύπτει την περίοδο 2025-2028 και προβλέπει δημοσιονομική προσαρμογή σε χρονικό διάστημα τεσσάρων ετών.

(16)

Το σχέδιο περιέχει όλες τις πληροφορίες που απαιτούνται από το άρθρο 13 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263.

(17)

Στο σχέδιο προβλέπεται δέσμευση στην πορεία των καθαρών δαπανών που αναφέρεται στον πίνακα 2, η οποία αντιστοιχεί σε μέση αύξηση των καθαρών δαπανών κατά 5,9 % κατά τη διάρκεια των ετών 2025-2028. Η μέση αύξηση των καθαρών δαπανών που αναφέρεται στο σχέδιο κατά την περίοδο προσαρμογής 2025-2028 συνάδει σε μεγάλο βαθμό (11) με την πορεία αναφοράς την οποία διαβίβασε η Επιτροπή στις 21 Ιουνίου 2024. Το σχέδιο βασίζεται στην παραδοχή ότι η αύξηση του δυνητικού ΑΕΠ θα υποχωρήσει από 5,1 % το 2024 σε 4,8 % το 2025 και θα σημειώσει περαιτέρω υποχώρηση σε 4,6 %, το 2026, ενώ στη συνέχεια θα παραμείνει σταθερή στο εν λόγω επίπεδο έως το 2028. Επιπλέον, το σχέδιο προβλέπει ότι ο ρυθμός αύξησης του αποπληθωριστή του ΑΕΠ θα μειωθεί από 3,1 % το 2024 σε 2,6 % και θα παραμείνει σταθερός κάθε έτος έως το 2028.

Πίνακας 2: Πορεία των καθαρών δαπανών και κύριες παραδοχές στο σχέδιο της Μάλτας

(18)

Εάν υλοποιηθούν η δέσμευση για την πορεία των καθαρών δαπανών που αναλαμβάνεται στο σχέδιο και οι υποκείμενες παραδοχές, το δημόσιο χρέος θα καταγράψει, σύμφωνα με το σχέδιο, ελαφρά μείωση από 49,2 % το 2024 σε 48,8 % του ΑΕΠ στο τέλος της περιόδου προσαρμογής (2028), σύμφωνα με τον ακόλουθο πίνακα. Μετά το πέρας της περιόδου προσαρμογής, μεσοπρόθεσμα (δηλαδή έως το 2038), ο λόγος χρέους αναμένεται να μειωθεί περαιτέρω σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα σύμφωνα με το σχέδιο και να ανέλθει το 2038 στο 42,3 % του ΑΕΠ. Ως εκ τούτου, σύμφωνα με το σχέδιο, το δημόσιο χρέος θα παραμείνει κάτω από την τιμή αναφοράς του 60 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη μεσοπρόθεσμα. Αυτό είναι εύλογο με βάση τις παραδοχές του σχεδίου, δεδομένου ότι το χρέος προβλέπεται να διαμορφωθεί σε ποσοστό κάτω από το 60 % του ΑΕΠ έως το 2038, σύμφωνα με όλες τις αιτιοκρατικές προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων της ανάλυσης βιωσιμότητας του χρέους από την Επιτροπή. Επομένως, με βάση τις δεσμεύσεις πολιτικής και τις μακροοικονομικές παραδοχές του σχεδίου, η πορεία των καθαρών δαπανών που προτείνεται στο σχέδιο συνάδει με την απαίτηση για το χρέος, όπως ορίζεται στο άρθρο 6 στοιχείο α) και στο άρθρο 16 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263.

Πίνακας 3: Εξελίξεις του δημόσιου χρέους και του ισοζυγίου στο σχέδιο της Μάλτας

(19)

Με βάση την πορεία των καθαρών δαπανών και τις παραδοχές του σχεδίου, το δημοσιονομικό έλλειμμα θα μειωθεί σταδιακά από 4 % του ΑΕΠ το 2024 σε 3,0 % του ΑΕΠ το 2027 και σε 2,6 % το 2028. Ως εκ τούτου, σύμφωνα με το σχέδιο, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης δεν θα υπερβαίνει την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ στο τέλος της περιόδου προσαρμογής (2028). Επιπλέον, κατά τη δεκαετία που έπεται της περιόδου προσαρμογής (δηλαδή έως το 2038), το δημοσιονομικό έλλειμμα δεν θα υπερβαίνει το 3 % του ΑΕΠ. Επομένως, με βάση τις δεσμεύσεις πολιτικής και τις μακροοικονομικές παραδοχές του σχεδίου, η πορεία των καθαρών δαπανών που προτείνεται στο σχέδιο συνάδει με την απαίτηση για το έλλειμμα, όπως ορίζεται στο άρθρο 6 στοιχείο β) και στο άρθρο 16 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263.

(20)

Το χρονοδιάγραμμα της δημοσιονομικής προσαρμογής, που μετράται ως η μεταβολή του διαρθρωτικού πρωτογενούς ισοζυγίου, όπως περιγράφεται στο σχέδιο, είναι σε γενικές γραμμές γραμμικό, όπως απαιτείται από το άρθρο 6 στοιχείο γ) του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263. Επομένως, με βάση τις δεσμεύσεις πολιτικής και τις μακροοικονομικές παραδοχές του σχεδίου, η πορεία των καθαρών δαπανών που προτείνεται στο σχέδιο συνάδει με τη ρήτρα της συνθήκης διασφάλισης μη οπισθοβαρούς προσπάθειας που ορίζεται στο άρθρο 6 στοιχείο γ) του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263.

Πίνακας 4: Εξελίξεις του διαρθρωτικού πρωτογενούς ισοζυγίου στο σχέδιο της Μάλτας

(21)

Η πορεία των καθαρών δαπανών που περιγράφεται στο σχέδιο συνάδει με τις απαιτήσεις στο πλαίσιο της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος [ιδίως με την ελάχιστη ετήσια διαρθρωτική προσαρμογή που ορίζεται στο άρθρο 3 παράγραφος 4 τρίτο εδάφιο του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1467/97 του Συμβουλίου].

(22)

Η απαίτηση του προληπτικού σκέλους που ορίζεται στο άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263 όσον αφορά τη συνθήκη διασφάλισης της ανθεκτικότητας του ελλείμματος, η οποία αποσκοπεί στην παροχή κοινού περιθωρίου σε σχέση με την τιμή αναφοράς 3 % του ΑΕΠ για το έλλειμμα, ισχύει για τη Μάλτα από το 2028, δεδομένου ότι το έλλειμμα προβλέπεται να μειωθεί κάτω από το 3 % του ΑΕΠ από το 2027. Ως εκ τούτου, το 2028 η ετήσια προσαρμογή του διαρθρωτικού πρωτογενούς ισοζυγίου δεν θα πρέπει να είναι μικρότερη από το 0,4 % του ΑΕΠ εάν το διαρθρωτικό έλλειμμα παραμείνει πάνω από το 1,5 % του ΑΕΠ το 2027, ώστε να επιτευχθεί κοινό περιθώριο ανθεκτικότητας, σε διαρθρωτικούς όρους, ύψους 1,5 % του ΑΕΠ. Η δημοσιονομική προσαρμογή που προκύπτει από τις δεσμεύσεις πολιτικής και τις μακροοικονομικές παραδοχές του σχεδίου ανέρχεται σε 0,4 % του ΑΕΠ το 2028. Επομένως, με βάση τις δεσμεύσεις πολιτικής και τις μακροοικονομικές παραδοχές του σχεδίου, η πορεία των καθαρών δαπανών που προτείνεται στο σχέδιο συνάδει με τη συνθήκη διασφάλισης της ανθεκτικότητας του ελλείμματος.

(23)

Σύμφωνα με το σχέδιο, το δημόσιο χρέος αναμένεται να διατηρηθεί κάτω από το 60 % του ΑΕΠ καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου προσαρμογής. Επομένως, η συνθήκη διασφάλισης της βιωσιμότητας του χρέους δεν εφαρμόζεται σύμφωνα με το σχέδιο.

(24)

Το σχέδιο βασίζεται σε σειρά μακροοικονομικών και δημοσιονομικών παραδοχών, οι οποίες συνάδουν με τις παραδοχές της Επιτροπής που διαβιβάστηκαν στα κράτη μέλη στις 21 Ιουνίου 2024. Λαμβάνει υπόψη πρόσθετες διαθέσιμες πληροφορίες σε σύγκριση με την πορεία αναφοράς και περιλαμβάνει αναλόγως επικαιροποιημένους μακροοικονομικούς και δημοσιονομικούς δείκτες. Ο αντίκτυπος αυτής της επικαιροποίησης δεν επηρεάζει σημαντικά τη μέση αύξηση των καθαρών δαπανών στο σχέδιο σε σύγκριση με την πορεία αναφοράς.

(25)

Σύμφωνα με την ενδεικτική δημοσιονομική στρατηγική που περιέχεται στο σχέδιο, οι δεσμεύσεις για τις καθαρές δαπάνες θα υλοποιηθούν κυρίως μέσω της συγκράτησης των δαπανών. Το ενδεικτικό σύνολο μέτρων πολιτικής περιλαμβάνει τη σταδιακή μείωση της εξάρτησης από ενεργειακές επιδοτήσεις, η οποία διευκολύνεται από διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και στρατηγικές επενδύσεις στον τομέα της ενέργειας για την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης. Ο ακριβής προσδιορισμός των σχετικών μέτρων πολιτικής θα επιβεβαιωθεί ή θα προσαρμοστεί και θα προσδιοριστεί ποσοτικά στους ετήσιους προϋπολογισμούς. Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν κίνδυνοι για την εφαρμογή της ενδεικτικής δημοσιονομικής στρατηγικής του σχεδίου, οι οποίοι απορρέουν από τον υψηλό βαθμό αβεβαιότητας που εξακολουθεί να υπάρχει όσον αφορά τον ακριβή προσδιορισμό των μέτρων. Επιπλέον, το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος για το 2025 προσδιορίζει τα μέτρα πολιτικής μέσω των οποίων θα επιτευχθεί η δέσμευση για τις καθαρές δαπάνες για το 2025 (12).

(26)

Το σχέδιο περιγράφει τις προθέσεις πολιτικής σχετικά με την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ανταποκρίνονται στις κύριες προκλήσεις οι οποίες προσδιορίζονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ιδίως στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις, και λαμβάνουν υπόψη τις κοινές προτεραιότητες της ΕΕ. Το σχέδιο περιλαμβάνει 143 μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις που λαμβάνουν υπόψη τις κοινές προτεραιότητες της ΕΕ, εκ των οποίων 32 λαμβάνουν χρηματοδοτική στήριξη από τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και 23 λαμβάνουν χρηματοδοτική στήριξη από τα ταμεία της πολιτικής συνοχής.

(27)

Όσον αφορά την κοινή προτεραιότητα της δίκαιης πράσινης και ψηφιακής μετάβασης, συμπεριλαμβανομένων των στόχων για το κλίμα που ορίζονται στον κανονισμό (ΕΕ) 2021/1119 και των στόχων που περιγράφονται στο εθνικό σχέδιο της Μάλτας για την ενέργεια και το κλίμα (ΕΣΕΚ) για την περίοδο 2021-2030, το σχέδιο περιλαμβάνει μέτρα για τον εξορθολογισμό των διαδικασιών αδειοδότησης για σταθμούς παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές [τα οποία περιλαμβάνονται στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (στο εξής: ΣΑΑ)] και τη συνέχιση προγραμμάτων που ενθαρρύνουν την υιοθέτηση τεχνολογιών ανανεώσιμης ενέργειας από τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις. Τα μέτρα αυτά αποσκοπούν, μεταξύ άλλων, στην ανταπόκριση στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις για τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα και για την προώθηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, τις οποίες εξέδωσε το Συμβούλιο από το 2020 έως το 2024. Το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης μέτρα για την προώθηση της μετασκευής μη οικιστικών ιδιωτικών και δημόσιων κτιρίων (που περιλαμβάνονται στο ΣΑΑ), καθώς και για την υιοθέτηση της διενέργειας ενεργειακών ελέγχων από τις ΜΜΕ, τα οποία, σε συνδυασμό με άλλα μέτρα, αναμένεται να συμβάλουν στην ανταπόκριση στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις της περιόδου 2019-2023 για την ενεργειακή απόδοση. Το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης μεγάλες επενδύσεις σε μονάδες παραγωγής ενέργειας από απόβλητα και μονάδες βιολογικής επεξεργασίας, καθώς και μεταρρυθμίσεις που περιλαμβάνονται στο ΣΑΑ σχετικά με τα απόβλητα κατασκευών και κατεδαφίσεων, οι οποίες αναμένεται, μεταξύ άλλων, να συμβάλουν στην ανταπόκριση στην ειδική ανά χώρα σύσταση του 2020 για τη διαχείριση των αποβλήτων. Τα μέτρα που περιλαμβάνονται στο σχέδιο για τη βελτιστοποίηση των εγκαταστάσεων πόσιμου νερού αποσκοπούν, μεταξύ άλλων, να συμβάλουν στην ανταπόκριση στην ειδική ανά χώρα σύσταση του 2019 για τη διαχείριση και την αποδοτική χρήση των πόρων. Τα μέτρα του σχεδίου για την προώθηση μέσων και υποδομών βιώσιμων μεταφορών σε πολλαπλούς τρόπους μεταφοράς, καθώς και άλλα μέτρα, συμπεριλαμβανομένων των μέτρων του ΣΑΑ, αποσκοπούν στην ανταπόκριση στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις για τη μείωση της συμφόρησης και των εκπομπών από τις οδικές μεταφορές, τις οποίες εξέδωσε το Συμβούλιο από το 2019 έως το 2024. Το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης μέτρα για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας, της ικανότητας και της ασφάλειας των ψηφιακών υποδομών της κυβέρνησης (που περιλαμβάνονται στο ΣΑΑ), καθώς και για τη βελτίωση της πρόσβασης στις ψηφιακές τεχνολογίες (εν μέρει μέσω μέτρων του ΣΑΑ), και άλλα μέτρα, όπως η βελτίωση της διαδικτυακής πύλης του μητρώου επιχειρήσεων της Μάλτας, τα οποία, αναμένεται, μεταξύ άλλων, να συμβάλουν στην ανταπόκριση στην ειδική ανά χώρα σύσταση του 2020 για την επιτάχυνση της ψηφιακής μετάβασης.

(28)

Όσον αφορά την κοινή προτεραιότητα της κοινωνικής και οικονομικής ανθεκτικότητας, συμπεριλαμβανομένου του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, το σχέδιο περιλαμβάνει μέτρα για τη θέσπιση μηχανισμών παροχής κινήτρων που αποσκοπούν στην παράταση του επαγγελματικού βίου πέραν της ηλικίας συνταξιοδότησης και τη διαφοροποίηση του συνταξιοδοτικού εισοδήματος. Τα μέτρα αυτά, μεταξύ άλλων μέτρων που περιλαμβάνονται στο σχέδιο, έχουν ως στόχο την ανταπόκριση στην ειδική ανά χώρα σύσταση του 2019 για τη βιωσιμότητα του συνταξιοδοτικού συστήματος. Το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης μέτρα για την εξασφάλιση της παροχής ιατρικών εφοδίων κρίσιμης σημασίας, την ενίσχυση της πρωτοβάθμιας περίθαλψης και τη διασφάλιση βιώσιμου εργατικού δυναμικού, μεταξύ άλλων μέσω της μεταρρύθμισης του ΣΑΑ για τη βελτίωση της ευημερίας των αλλοδαπών εργαζομένων, τα οποία αποσκοπούν, μεταξύ άλλων, στην ανταπόκριση στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις του 2019 και του 2020 για την ενίσχυση της βιωσιμότητας και της ανθεκτικότητας του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης. Τα μέτρα του σχεδίου για την ενίσχυση των δραστηριοτήτων δια βίου μάθησης, αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης και για τη βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευσης και της πρόσβασης σε αυτή, καθώς και άλλα μέτρα, συμπεριλαμβανομένων εκείνων του ΣΑΑ, αποσκοπούν στην ανταπόκριση στην ειδική ανά χώρα σύσταση για τη συμπεριληπτικότητα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, την οποία εξέδωσε το Συμβούλιο το 2019, στην ειδική ανά χώρα σύσταση του 2023 για την ενίσχυση των δεξιοτήτων και των ικανοτήτων στο πλαίσιο της πράσινης μετάβασης, καθώς και στην ειδική ανά χώρα σύσταση του 2024 για την ποιότητα και τη συνάφεια της εκπαίδευσης και της κατάρτισης με την αγορά με σκοπό την αντιμετώπιση των χαμηλών εκπαιδευτικών αποτελεσμάτων. Επιπλέον, το σχέδιο περιλαμβάνει μέτρα για τη στήριξη των κεφαλαίων επιχειρηματικών συμμετοχών και την αναμόρφωση του εθνικού πλαισίου έρευνας και καινοτομίας, τα οποία αποσκοπούν, μεταξύ άλλων, στην ανταπόκριση στην ειδική ανά χώρα σύσταση του 2020 για την προώθηση των ιδιωτικών επενδύσεων και στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις του 2019 και του 2020 για την έρευνα και την καινοτομία. Τα μέτρα για την ενίσχυση της εισαγγελικής αρχής (που περιλαμβάνονται στο ΣΑΑ) και τη συνέχιση των προσπαθειών για τον εντοπισμό και τη δίωξη της διαφθοράς (που περιλαμβάνονται στο ΣΑΑ) θα αποσκοπούν, μεταξύ άλλων, στην ανταπόκριση στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις για την ενίσχυση της ανεξαρτησίας και της αποδοτικότητας του δικαστικού συστήματος, τις οποίες εξέδωσε το Συμβούλιο το 2019 και το 2020, καθώς και στην ειδική ανά χώρα σύσταση για τη βελτίωση του πλαισίου διακυβέρνησης, την οποία εξέδωσε το Συμβούλιο το 2019. Επιπλέον, το σχέδιο περιλαμβάνει μέτρα για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και τη φορολογία, όπως οι προσπάθειες για τη συνέχιση της εφαρμογής της στρατηγικής της μονάδας ανάλυσης χρηματοοικονομικών πληροφοριών (FIAU) για την περίοδο 2023-2026, καθώς και για τη θέσπιση νέας νομοθεσίας σχετικά με τις εισερχόμενες και τις εξερχόμενες πληρωμές (μέτρα που περιλαμβάνονται στο ΣΑΑ), σκοπός των οποίων θα είναι να δοθεί συνέχεια στην ειδική ανά χώρα σύσταση για την επίτευξη προόδου όσον αφορά την ενίσχυση του πλαισίου για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, την οποία εξέδωσε το Συμβούλιο το 2019 και το 2020, και στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις για τον περιορισμό των πρακτικών επιθετικού φορολογικού σχεδιασμού, τις οποίες εξέδωσε το Συμβούλιο από το 2019 έως το 2024.

(29)

Όσον αφορά την κοινή προτεραιότητα της ενεργειακής ασφάλειας, το σχέδιο περιλαμβάνει μέτρα για τον εξορθολογισμό των διαδικασιών αδειοδότησης για σταθμούς παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και τη στήριξη των επενδύσεων σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καθώς και για την ενίσχυση του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας και της δυναμικότητας αποθήκευσης (που περιλαμβάνονται επίσης στο ΣΑΑ).

(30)

Όσον αφορά την κοινή προτεραιότητα των αμυντικών ικανοτήτων, το σχέδιο περιλαμβάνει επενδύσεις για τον εκσυγχρονισμό των στρατιωτικών υποδομών, την ενίσχυση της κυβερνοασφάλειας και την ευθυγράμμιση με τη στρατηγική για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία.

(31)

Το σχέδιο παρέχει πληροφορίες σχετικά με τη συνέπεια και, κατά περίπτωση, τη συμπληρωματικότητα με τα ταμεία της πολιτικής συνοχής και το ΣΑΑ της Μάλτας σε διάφορους τομείς, μεταξύ των οποίων η ψηφιοποίηση και ο εκσυγχρονισμός της δημόσιας διοίκησης, η προώθηση της βιώσιμης πολυτροπικής αστικής κινητικότητας, η ενίσχυση της ανθεκτικότητας στον τομέα της υγείας με τη διασφάλιση ισχυρού και βιώσιμου εργατικού δυναμικού, η στήριξη της ανθεκτικότητας της αγοράς εργασίας, η προώθηση της ισότητας των φύλων και η ενίσχυση των δεξιοτήτων.

(32)

Το σχέδιο παρέχει επισκόπηση των δημόσιων επενδυτικών αναγκών της Μάλτας που σχετίζονται με τις κοινές προτεραιότητες της ΕΕ και έχει ως στόχο να συμβάλει στην υλοποίησή τους. Όσον αφορά τη δίκαιη πράσινη μετάβαση, η Μάλτα προσδιορίζει τις επενδυτικές ανάγκες που συνδέονται με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την ενεργειακή απόδοση, την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, την κυκλική οικονομία, την πρόληψη της ρύπανσης και την προστασία της βιοποικιλότητας. Όσον αφορά τη δίκαιη ψηφιακή μετάβαση, το σχέδιο προσδιορίζει τις επενδυτικές ανάγκες που συνδέονται με τις ψηφιακές δεξιότητες, τον ψηφιακό μετασχηματισμό των επιχειρήσεων και τις ασφαλείς και βιώσιμες ψηφιακές υποδομές. Όσον αφορά την κοινωνική και οικονομική ανθεκτικότητα, συμπεριλαμβανομένου του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, προσδιορίζονται οι επενδυτικές ανάγκες στους τομείς των ενεργητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας και τις κοινωνικές υπηρεσίες, της προσχολικής εκπαίδευσης, της διά βίου μάθησης και της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, των υποδομών υγείας και του βιώσιμου τουρισμού. Όσον αφορά την ενεργειακή ασφάλεια, προσδιορίζονται οι επενδυτικές ανάγκες στους τομείς των υποδομών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ιδίως ηλιακής και αιολικής ενέργειας, της ενεργειακής απόδοσης και της ανάπτυξης έξυπνων δικτύων και λύσεων αποθήκευσης ενέργειας. Όσον αφορά την ανάπτυξη αμυντικών ικανοτήτων, η Μάλτα προσδιορίζει τις επενδυτικές ανάγκες στις αμυντικές της ικανότητες για τη διασφάλιση της εθνικής και της ευρωπαϊκής ασφάλειας.

(33)

Συνολικά, η Επιτροπή είναι της άποψης ότι το σχέδιο της Μάλτας πληροί τις απαιτήσεις του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263.

(34)

Το Συμβούλιο εκφράζει ικανοποίηση για το μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό-διαρθρωτικό σχέδιο της Μάλτας και θεωρεί ότι η πλήρης εφαρμογή του θα συμβάλει στη διασφάλιση υγιών δημόσιων οικονομικών και στη στήριξη της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους, καθώς και της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης.

(35)

Το Συμβούλιο λαμβάνει υπό σημείωση την αξιολόγηση του σχεδίου από την Επιτροπή. Ωστόσο, το Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή να υποβάλλει την αξιολόγησή της για τα μελλοντικά σχέδια σε έγγραφο χωριστό από τις συστάσεις της Επιτροπής για συστάσεις του Συμβουλίου.

(36)

Το Συμβούλιο λαμβάνει υπό σημείωση την αξιολόγηση της Επιτροπής για την πορεία των καθαρών δαπανών και τις κύριες μακροοικονομικές παραδοχές του σχεδίου, μεταξύ άλλων σε σχέση με την προηγούμενη καθοδήγηση της Επιτροπής, καθώς και τις επιπτώσεις της πορείας των καθαρών δαπανών του σχεδίου στο δημοσιονομικό έλλειμμα και το δημόσιο χρέος. Το Συμβούλιο λαμβάνει υπό σημείωση την αξιολόγηση της Επιτροπής ότι οι μακροοικονομικές και δημοσιονομικές παραδοχές, αν και διαφέρουν σε ορισμένες περιπτώσεις από τις παραδοχές της Επιτροπής, μεταξύ άλλων επειδή λαμβάνουν υπόψη επικαιροποιημένα μακροοικονομικά και δημοσιονομικά δεδομένα, είναι συνολικά δεόντως αιτιολογημένες και στηρίζονται σε τεκμηριωμένα οικονομικά επιχειρήματα. Το Συμβούλιο λαμβάνει υπό σημείωση τη γενική δημοσιονομική στρατηγική του σχεδίου και τους κινδύνους για τις προοπτικές, οι οποίοι θα μπορούσαν να επηρεάσουν την πραγμάτωση του μακροοικονομικού σεναρίου και των υποκείμενων παραδοχών, καθώς και την υλοποίηση της πορείας των καθαρών δαπανών του σχεδίου. Πιο συγκεκριμένα, το Συμβούλιο εκφράζει ικανοποίηση διότι υπήρξε διαβούλευση με τους σχετικούς συμφεροντούχους σε εθνικό επίπεδο πριν από την υποβολή του σχεδίου. Το Συμβούλιο σημειώνει επίσης ότι οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι ενδέχεται να ασκήσουν πίεση στις αμυντικές δαπάνες.

(37)

Το Συμβούλιο αναμένει από τη Μάλτα να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τη δημοσιονομική στρατηγική της ανάλογα με τις ανάγκες, για να εξασφαλίσει την υλοποίηση της πορείας των καθαρών δαπανών της. Το Συμβούλιο αποφασίζει να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τις οικονομικές και δημοσιονομικές εξελίξεις, περιλαμβανομένων εκείνων στις οποίες βασίζεται το σενάριο του σχεδίου.

(38)

Το Συμβούλιο θεωρεί ότι απαιτούνται περαιτέρω συζητήσεις για να εξευρεθεί πριν από τον επόμενο γύρο δημοσιονομικής εποπτείας κοινός τόπος όσον αφορά τις επιπτώσεις των σωρευτικών ρυθμών αύξησης των καθαρών δαπανών για την ετήσια εποπτεία.

(39)

Το Συμβούλιο λαμβάνει υπό σημείωση την περιγραφή της Επιτροπής σχετικά με τις μεταρρυθμιστικές και επενδυτικές ανάγκες και προθέσεις που ανταποκρίνονται στις κύριες προκλήσεις οι οποίες προσδιορίζονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, και τονίζει ότι είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί η υλοποίηση των εν λόγω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Το Συμβούλιο, με βάση τις εκθέσεις που θα υποβάλλει η Επιτροπή, θα αξιολογεί τις εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις και θα παρακολουθεί την υλοποίησή τους στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.

(40)

Το Συμβούλιο προσβλέπει στις ετήσιες εκθέσεις προόδου της Μάλτας που θα περιέχουν, ειδικότερα, πληροφορίες για την πρόοδο υλοποίησης της πορείας των καθαρών δαπανών, όπως ορίζεται από το Συμβούλιο, και την πρόοδο υλοποίησης ευρύτερων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.

(41)

Σύμφωνα με το άρθρο 17 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, το Συμβούλιο θα πρέπει να συστήσει στη Μάλτα την πορεία των καθαρών δαπανών, όπως ορίζεται στο σχέδιο,

1.