Pojęcia ogólne

Stosowany termin

Definicja

Ad libitum

Zapewnienie nieograniczonego dostępu do paszy lub wody, dzięki czemu zwierzę może dostosować spożycie paszy lub wody do swoich potrzeb biologicznych.

Budynek dla zwierząt

Zespół urządzeń w gospodarstwie przeznaczony specjalnie do trzymania zwierząt gospodarskich.

Stanowisko

Przestrzeń zapewniona zwierzęciu w ramach systemu utrzymania z uwzględnieniem maksymalnej pojemności zespołu urządzeń.

Uprawa konserwująca

Wszelkie metody uprawy roli, w których na polach pozostawia się resztki pożniwne z poprzedniego roku (takie jak łodygi kukurydzy lub ściernisko) przed nasadzeniem kolejnej uprawy i po jej nasadzeniu, aby ograniczyć erozję gleby i spływ powierzchniowy.

Przechowywanie gnojowicy w zbiorniku ziemnym

Przechowywanie gnojowicy w zagłębionych w gruncie zbiornikach (np. lagunach lub basenach), otoczonych wałami z zagęszczonego gruntu.

Istniejące gospodarstwo

Gospodarstwo, które nie jest nowym gospodarstwem.

Istniejący zespół urządzeń

Zespół urządzeń, który nie jest nowym zespołem urządzeń.

Gospodarstwo

Instalacja w rozumieniu art. 3 pkt 3 dyrektywy w sprawie emisji przemysłowych, w której prowadzi się chów świń lub drobiu.

Systemy swobodnego przebywania loch karmiących

Systemy utrzymania loch karmiących zapewniające większą przestrzeń do poruszania się niż stałe kojce jarzmowe, a tym samym wyższy poziom dobrostanu zwierząt, w tym wystarczającą przestrzeń, aby locha mogła się obracać i przejawiać naturalne zachowania, przy zachowaniu minimalnej powierzchni przypadającej na jedną lochę.

Obornik

Gnojowica lub obornik stały.

Gospodarstwo nowo objęte zakresem dyrektywy

Istniejące gospodarstwo prowadzące działalność, o której mowa w załączniku Ia, które nie było objęte zakresem dyrektywy w sprawie emisji przemysłowych przed dniem 4 sierpnia 2024 r.

Nowe gospodarstwo

Gospodarstwo, którego budowa została zatwierdzona lub zarejestrowana po upływie mającego zastosowanie terminu określonego w art. 3 ust. 5 dyrektywy (UE) 2024/1785, lub całkowite zastąpienie gospodarstwa po upływie mającego zastosowanie terminu określonego w art. 3 ust. 5 tej dyrektywy.

Nowy zespół urządzeń

Zespół urządzeń, którego budowa na terenie gospodarstwa została zatwierdzona lub zarejestrowana po upływie mającego zastosowanie terminu określonego w art. 3 ust. 5 dyrektywy (UE) 2024/1785, lub całkowite zastąpienie zespołu urządzeń na istniejących fundamentach po upływie mającego zastosowanie terminu określonego w art. 3 ust. 5 tej dyrektywy.

W gospodarstwie

Na terenie instalacji objętej dyrektywą w sprawie emisji przemysłowych.

Produkcja ekologiczna

Produkcja ekologiczna zdefiniowana zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/848.

Zespół urządzeń

Część gospodarstwa, w której prowadzi się jeden z następujących procesów lub jedno z następujących działań: trzymanie zwierząt w budynkach dla zwierząt, przechowywanie obornika, przetwarzanie obornika. Zespół urządzeń składa się z pojedynczego budynku (lub obiektu) lub wyposażenia niezbędnego do przeprowadzenia procesów lub działań.

obiekt wrażliwy

Obszary wymagające szczególnej ochrony, takie jak:

Gnojowica

Kał i mocz, zmieszane lub nie z materiałem ściółkowym i wodą, tworzące obornik płynny, który spływa grawitacyjnie i nadaje się do przepompowywania.

Zbiorniki na gnojowicę

Stałe konstrukcje przeznaczone do przechowywania gnojowicy.

Obornik stały

Kał lub odchody oraz mocz, zmieszane lub nie z materiałem ściółkowym, które nie spływają grawitacyjnie i nie nadają się do przepompowywania.

Ścieki

Spływająca woda deszczowa zmieszania z obornikiem, woda pochodząca z czyszczenia powierzchni (np. podłóg) i urządzeń, woda pochodząca z systemów oczyszczania powietrza. Do celów niniejszego dokumentu nie uwzględnia się odpływów pochodzących z innych zastosowań (np. woda z zawartością ścieków bytowo-sanitarnych/fekalnych, ścieki z czyszczenia miejsc przechowywania martwych zwierząt w gospodarstwie, woda zanieczyszczona paliwem/olejem).

Zanieczyszczenia i parametry

Stosowany termin

Definicja

Całkowity azot amonowy

Azot amonowy (NH4-N) i jego związki, w tym kwas moczowy, które łatwo rozpadają się do NH4-N.

Azot całkowity

Azot całkowity, wyrażony jako N, obejmuje wolny amoniak i azot amonowy (NH4-N), azotyny (NO2-N), azotany (NO3-N) oraz organiczne związki azotowe.

Całkowity wydalony azot

Azot całkowity wydalany w wyniku procesów przemiany materii zwierząt razem z moczem i kałem.

Fosfor całkowity

Fosfor całkowity, wyrażony jako P2O5, obejmuje wszystkie nieorganiczne i organiczne związki fosforu, rozpuszczalne lub związane cząsteczkowo.

Całkowity wydalony fosfor

Fosfor całkowity wydalany w wyniku procesów przemiany materii zwierząt razem z moczem i kałem.

Kategorie zwierząt

Stosowany termin

Definicja

Ptaki hodowlane

Stado rodzicielskie drobiu (samce i samice) utrzymywane w celach reprodukcyjnych.

Brojlery

Kurczęta chowane z przeznaczeniem na produkcję mięsa, z wyłączeniem ptaków hodowlanych.

Kaczki

Ptaki z rodzaju Anas i Cairina, chowane w celu produkcji mięsa lub jaj, z wyłączeniem ptaków hodowlanych.

Lochy karmiące

Samice świń w okresie od okresu okołoporodowego do odsadzenia prosiąt.

Tuczniki

Świnie utrzymywane od 30 kg żywej wagi aż do uboju lub pierwszego pokrycia. Kategoria ta obejmuje początkowy i końcowy tucz oraz loszki, które nie zostały jeszcze pokryte.

Lochy prośne

Ciężarne lochy, w tym loszki.

Loszki

Samice świń po osiągnięciu dojrzałości płciowej i przed oproszeniem.

Lochy luźne

Lochy gotowe do krycia przed okresem ciąży/prośności.

Świnie ciężkie

Świnie, których żywa waga przy uboju wynosi zwykle ponad 130 kg wskutek wydłużonych cykli produkcyjnych.

Świnia

Zwierzę z gatunku świnia, niezależnie od wieku, trzymane w celu reprodukcji lub tuczu.

Prosięta

Świnie od urodzenia do momentu odsadzenia (zazwyczaj do osiągnięcia żywej wagi wynoszącej około 8 kg).

Drób

Drób domowy, indyki, perliczki, kaczki, gęsi, przepiórki, gołębie, bażanty oraz kuropatwy chowane lub trzymane w zamknięciu w celu hodowli, produkcji mięsa lub jaj do konsumpcji lub w celu odnowy populacji zwierzyny łownej.

Kury nioski

Dorosłe samice kur, które zaczynają znosić jaja w wieku 16–20 tygodni, z wyłączeniem ptaków hodowlanych i młodych kur.

Młode kury

W przypadku kur utrzymywanych w celach hodowlanych samice i samce kur określa się mianem młodych kur do 20 tygodnia życia.

W przypadku kur utrzymywanych w celu produkcji jaj młode kury to samice, które nie zaczęły jeszcze znosić jaj; zaczynają je znosić w wieku 16–20 tygodni.

Lochy

Samice świń utrzymywane w okresach hodowlanych takich jak krycie, ciąża i wyproszenie.

Indyki

Ptaki z rodzaju Meleagris chowane z przeznaczeniem na produkcję mięsa, z wyłączeniem ptaków hodowlanych.

Warchlaki

Młode świnie utrzymywane w okresie od odsadzenia do rozpoczęcia tuczu, na ogół utrzymywane od około 8 kg do około 30 kg żywej wagi.

Parametr

Kategoria świń

Maksymalne wielkości całkowitego wydalonego azotu

(kg wydalonego N/stanowisko/rok)  (9)  (10)

Całkowity wydalony azot wyrażony jako N

Warchlaki

3,6

Tuczniki

12,0

Lochy (w tym prosięta)

25,0

Parametr

Kategoria świń

Maksymalne wielkości całkowitego wydalonego fosforu

(kg wydalonego P2O5/stanowisko/rok)  (11)

Całkowity wydalony fosfor, wyrażony jako P2O5

Warchlaki

1,5

Tuczniki

4,5

Lochy (w tym prosięta)

12,0

Technika  (12)

Parametr(y)

Zastosowanie

a

Zmniejszenie zawartości białka surowego w diecie przy użyciu zbilansowanej diety pod względem zawartości azotu w oparciu o potrzeby energetyczne i strawne aminokwasy

Azot całkowity

Zastosowanie ogólne.

b

Żywienie wielofazowe, w którym skład diety jest dostosowany do specyficznych wymogów danego okresu produkcji

Azot całkowity,

fosfor całkowity

Zastosowanie ogólne.

c

Kontrolowana zawartość aminokwasów w dietach o obniżonej zawartości białka surowego

Azot całkowity

Zastosowanie ogólne, z zastrzeżeniem ograniczeń związanych z dostępnością na rynku pasz niskobiałkowych lub aminokwasów syntetycznych.

d

Stosowanie dopuszczonych dodatków paszowych, które zmniejszają ilość całkowitego wydalonego azotu lub emisje amoniaku

Azot całkowity

Zastosowanie ogólne.

e

Stosowanie dopuszczonych dodatków paszowych, które zmniejszają ilość całkowitego wydalonego fosforu (np. fitazy)

Fosfor całkowity

Zastosowanie ogólne.

f

Wykorzystywanie wysokostrawnych fosforanów nieorganicznych w celu częściowego zastąpienia konwencjonalnych źródeł fosforu w paszach

Fosfor całkowity

Zastosowanie ogólne, z zastrzeżeniem ograniczeń związanych z dostępnością na rynku wysokostrawnych fosforanów nieorganicznych.

g

Precyzyjne żywienie indywidualnych zwierząt w chowie świń

Azot całkowity, fosfor całkowity

Możliwość zastosowania w istniejących zespołach urządzeń może być ograniczona ze względu na konstrukcję budynku i inne ograniczenia konstrukcyjne.

Substancja

Kategoria świń

Maksymalne wielkości emisji amoniaku do powietrza

(kg NH3/stanowisko/rok)  (13)  (14)

Nowe zespoły urządzeń (inne niż specyficzne zespoły urządzeń)

Istniejące zespoły urządzeń

(inne niż specyficzne zespoły urządzeń)

Specyficzne zespoły urządzeń  (15)  (16)

Amoniak, wyrażony jako NH3

Warchlaki

0,4

0,5  (18)

0,7

Tuczniki

2,0

2,4  (19)

3,5

Lochy luźne i prośne (17)

2,3

2,7

4,0

Lochy karmiące (wraz z prosiętami) (17)

3,6

4,2  (20)

7,0

Technika  (21)

Zastosowanie

a

Głęboki kanał gnojowicowy (podłoga w pełni lub częściowo rusztowa) w połączeniu z:

Zastosowanie ogólne.

b

Częste usuwanie gnojowicy, np. za pomocą systemu podciśnieniowego, zgarniacza lub spłukiwania pod ciśnieniem (w przypadku gdy podłoga jest w pełni lub częściowo rusztowa)

Możliwość zastosowania w istniejących zespołach urządzeń może być ograniczona ze względu na konstrukcję budynku i inne ograniczenia konstrukcyjne.

Spłukiwanie może nie mieć zastosowania do zespołów urządzeń znajdujących się w pobliżu obiektów wrażliwych, jeżeli powoduje ono nasilenie odorów.

c

Pochyłe ściany lub układ lejkowy (w przypadku gdy podłoga jest w pełni lub częściowo rusztowa)

Możliwość zastosowania w istniejących zespołach urządzeń może być ograniczona ze względu na konstrukcję budynku i inne ograniczenia konstrukcyjne.

d

Kanał gnojownicowy/podrusztowy zbiornik na odchody (w przypadku gdy podłoga jest częściowo rusztowa)

Możliwość zastosowania w istniejących zespołach urządzeń może być ograniczona ze względu na konstrukcję budynku i inne ograniczenia konstrukcyjne.

Ma zastosowanie wyłącznie do tuczników oraz loch luźnych i prośnych.

e

System w pełni ściółkowy (w przypadku podłogi z litego betonu)

System w pełni ściółkowy i budki mają zastosowanie wyłącznie do loch luźnych i prośnych, warchlaków i tuczników. Legowiska ściółkowane samospławialne mają zastosowanie wyłącznie do warchlaków, tuczników i loch prośnych.

Może nie mieć zastosowania do naturalnie wentylowanych zespołów urządzeń położonych w ciepłym klimacie oraz do istniejących zespołów urządzeń o wymuszonej wentylacji dla warchlaków i tuczników.

Budki mogą nie mieć zastosowania do istniejących zespołów urządzeń ze względu na brak miejsca.

f

Budki/ekrany/daszki w kojcu (w przypadku gdy podłoga jest częściowo rusztowa)

g

Legowisko ściółkowane samospławialne (w przypadku podłogi z litego betonu)

h

Kojce typu Convex i oddzielne kanały na gnojowicę i wodę (w przypadku kojców z podłogą częściowo rusztową)

Ma zastosowanie wyłącznie do warchlaków i tuczników.

Może nie mieć zastosowania do istniejących zespołów urządzeń ze względu na ograniczenia techniczne.

i

Kojce kombinowane w systemie mieszanym (ściółkowo-obornikowym)

Ma zastosowanie wyłącznie do loch karmiących.

Może nie mieć zastosowania do istniejących zespołów urządzeń ze względu na ograniczenia techniczne.

j

Boksy do karmienia/leżenia na litej podłodze (w przypadku kojców ścielonych ściółką)

Ma zastosowanie wyłącznie do loch luźnych i prośnych.

Nie ma zastosowania do istniejących zespołów urządzeń, w których nie ma podłóg z litego betonu.

k

Podrusztowa miska/wanna obornikowa (w przypadku gdy podłoga jest w pełni lub częściowo rusztowa)

Ma zastosowanie wyłącznie do loch karmiących.

l

Gromadzenie obornika w wodzie

Ma zastosowanie wyłącznie do warchlaków, tuczników oraz loch luźnych i prośnych.

Może nie mieć zastosowania do istniejących zespołów urządzeń ze względu na ograniczenia techniczne.

m

Podrusztowy przenośnik obornika (w przypadku gdy podłoga jest częściowo rusztowa)

Ma zastosowanie wyłącznie do tuczników.

Możliwość zastosowania w istniejących zespołach urządzeń może być ograniczona ze względu na konstrukcję budynku i inne ograniczenia konstrukcyjne.

n

Łączone kanały na wodę i obornik (w przypadku gdy podłoga jest w pełni rusztowa)

Ma zastosowanie wyłącznie do loch karmiących.

Możliwość zastosowania w istniejących zespołach urządzeń może być ograniczona ze względu na konstrukcję budynku i inne ograniczenia konstrukcyjne.

o

Zaścielany korytarz spacerowy (w przypadku podłogi z litego betonu)

Ma zastosowanie wyłącznie do tuczników.

Nie ma zastosowania w zimnym klimacie.

Możliwość zastosowania w istniejących zespołach urządzeń może być ograniczona ze względu na konstrukcję budynku i inne ograniczenia konstrukcyjne.

p

Wykorzystanie jednego z wymienionych poniżej systemów oczyszczania powietrza:

W przypadku istniejących zespołów urządzeń wyłącznie wówczas, gdy wykorzystuje się scentralizowany system wentylacji.

q

Stosowanie pływających kulek w kanale z obornikiem

Ma zastosowanie wyłącznie do tuczników.

Nie dotyczy zespołów urządzeń wyposażonych w zbiorniki na gnojownicę o pochyłych ścianach oraz zespołów urządzeń, w których stosuje się usuwanie gnojowicy przez spłukiwanie.

r

Schładzanie gnojowicy

Nie ma zastosowania, gdy niemożliwe jest ponowne wykorzystanie ciepła ani gdy stosuje się ściółkę. Schładzanie gnojowicy z wykorzystaniem żeber chłodzących może nie mieć zastosowania w przypadku wysokiej zawartości suchej masy.

s

Zakwaszanie gnojowicy

Może nie mieć zastosowania w przypadku ograniczeń konstrukcyjnych (np. nieodpowiedniej jakości betonu) oraz gdy system odprowadzania i przechowywania gnojowicy nie jest wyposażony w powłokę kwasoodporną.

t

Budynki z wydzielonymi strefami życiowymi dla zwierząt

Możliwość zastosowania w istniejących zespołach urządzeń może być ograniczona ze względu na konstrukcję budynku i inne ograniczenia konstrukcyjne.

u

Stosowanie następujących dodatków do przetwarzania obornika:

Możliwość zastosowania mikroorganizmów może być ograniczona ze względów związanych ze zdrowiem i bezpieczeństwem.

v

Membrany gazoprzepuszczalne (GPM) do wychwytywania amoniaku z nośników gazowych

Może nie mieć zastosowania do istniejących zespołów urządzeń ze względu na brak miejsca.

Parametr

Kategoria drobiu

Maksymalne wielkości całkowitego wydalonego azotu

(kg wydalonego N/stanowisko/rok)  (22)

Całkowity wydalony azot wyrażony jako N

Kury nioski

0,80

Brojlery

0,55

Kaczki

0,80

Samce indyków

2,00

Samce i samice indyków w stadach mieszanych

1,70

Samice indyków

1,20

Parametr

Kategoria drobiu

Maksymalne wielkości całkowitego wydalonego fosforu

(kg wydalonego P2O5/stanowisko/rok)  (23)

Całkowity wydalony fosfor, wyrażony jako P2O5

Kury nioski

0,40

Brojlery

0,20

Kaczki

0,30

Samce indyków

1,00

Samce i samice indyków w stadach mieszanych

0,80

Samice indyków

0,50

Technika  (24)

Parametr(y)

Zastosowanie

a

Zmniejszenie zawartości białka surowego w diecie przy użyciu zbilansowanej diety pod względem zawartości azotu w oparciu o potrzeby energetyczne i strawne aminokwasy

Azot całkowity

Zastosowanie ogólne.

b

Żywienie wielofazowe, w którym skład diety jest dostosowany do specyficznych wymogów danego okresu produkcji

Azot całkowity,

Fosfor całkowity

Zastosowanie ogólne.

c

Kontrolowana zawartość aminokwasów w dietach o obniżonej zawartości białka surowego

Azot całkowity

Zastosowanie ogólne, z zastrzeżeniem ograniczeń związanych z dostępnością na rynku pasz niskobiałkowych lub aminokwasów syntetycznych.

W produkcji ekologicznej nie stosuje się syntetycznych aminokwasów.

d

Stosowanie dopuszczonych dodatków paszowych, które zmniejszają ilość całkowitego wydalonego azotu lub emisje amoniaku

Azot całkowity

Zastosowanie ogólne.

e

Stosowanie dopuszczonych dodatków paszowych, które zmniejszają ilość całkowitego wydalonego fosforu (np. fitazy)

Fosfor całkowity

Fitaza może nie mieć zastosowania w przypadku produkcji ekologicznej.

f

Wykorzystywanie wysokostrawnych fosforanów nieorganicznych w celu częściowego zastąpienia konwencjonalnych źródeł fosforu w paszach

Fosfor całkowity

Zastosowanie ogólne, z zastrzeżeniem ograniczeń związanych z dostępnością na rynku wysokostrawnych fosforanów nieorganicznych.

Substancja

Kategoria drobiu

Maksymalne wielkości emisji amoniaku do powietrza

(kg NH3/stanowisko/rok)  (25)

Nowe zespoły urządzeń

Istniejące zespoły urządzeń

Amoniak, wyrażony jako NH3

Kury nioski (w systemach chowu klatkowego)

0,04

0,08

Kury nioski (w systemach chowu bezklatkowego)

0,10

0,13  (26)

Brojlery

0,05

0,07

Kaczki

0,17

Samce indyków

0,55 (27)

Samce i samice indyków w stadach mieszanych

0,44 (28)

Samice indyków

0,35

Technika  (29)

Zastosowanie

Wszystkie gatunki drobiu

a

Wykorzystanie jednego z wymienionych poniżej systemów oczyszczania powietrza:

W przypadku istniejących zespołów urządzeń wyłącznie wówczas, gdy wykorzystuje się scentralizowany system wentylacji.

b

Membrany gazoprzepuszczalne (GPM) do wychwytywania amoniaku z nośników gazowych

Może nie mieć zastosowania do istniejących zespołów urządzeń ze względu na brak miejsca.

Kury nioski, hodowlane kury brojlery, młode kury (systemy chowu klatkowego)

c

Usuwanie obornika za pomocą przenośnika taśmowego co najmniej:

Zastosowanie ogólne.

Kury nioski, hodowlane kury brojlery, młode kury (systemy chowu bezklatkowego)

d

System wentylacji wymuszonej lub naturalnej bez częstego usuwania obornika w istniejących zespołach urządzeń z głęboką ściółką ze zbiornikiem na odchody, w połączeniu z co najmniej jednym dodatkowym środkiem ograniczającym emisje (np. osiąganie wysokiej zawartości suchej masy w oborniku, system oczyszczania powietrza)

Zastosowanie ogólne.

e

Przenośnik taśmowy usuwający odchody lub zgarniacz (w przypadku głębokiej ściółki ze zbiornikiem na odchody)

Możliwość zastosowania w istniejących zespołach urządzeń może być ograniczona ze względu na konstrukcję budynku i inne ograniczenia konstrukcyjne.

f

Wymuszone suszenie obornika powietrzem za pomocą wymuszonej wentylacji aplikowanej przez rury (w przypadku głębokiej ściółki ze zbiornikiem na odchody)

Ma zastosowanie wyłącznie do zespołów urządzeń o wystarczającej przestrzeni pod rusztami.

g

Wymuszone suszenie obornika powietrzem przy użyciu perforowanej podłogi (w przypadku głębokiej ściółki ze zbiornikiem na odchody)

Możliwość zastosowania w istniejących zespołach urządzeń może być ograniczona ze względu na konstrukcję budynku i inne ograniczenia konstrukcyjne.

h

Suszenie ściółki na przenośniku taśmowym usuwającym odchody (w przypadku wolier)

Może nie mieć zastosowania do istniejących zespołów urządzeń w przypadku niewystarczającej szerokości pomieszczenia.

i

Wymuszone suszenie ściółki powietrzem na przenośniku taśmowym usuwającym odchody (w przypadku wolier)

Zastosowanie ogólne.

j

Wymuszone osuszanie ściółki z wykorzystaniem powietrza wewnętrznego (w przypadku litej podłogi z głęboką ściółką)

Zastosowanie ogólne.

k

Nachylone panele do samoczynnego usuwania ściółki (w przypadku wolier)

Ma zastosowanie wyłącznie do kur niosek.

Brojlery

l

Wymuszone osuszanie ściółki z wykorzystaniem powietrza wewnętrznego (w przypadku litej podłogi z głęboką ściółką)

Może nie mieć zastosowania do istniejących zespołów urządzeń w przypadku niewystarczającej wysokości sufitu.

Może nie mieć zastosowania w rejonach o ciepłym klimacie, w zależności od temperatury pomieszczenia.

m

Wymuszone osuszanie ściółki z wykorzystaniem ogrzanego powietrza wewnętrznego (w przypadku litej podłogi z głęboką ściółką)

Może nie mieć zastosowania w rejonach o ciepłym klimacie, w zależności od temperatury pomieszczenia.

Może nie mieć zastosowania do istniejących zespołów urządzeń w przypadku niewystarczającej wysokości sufitu.

n

Naturalna lub wymuszona wentylacja i zapobiegający rozlewaniu wody system pojenia (w przypadku litej podłogi z głęboką ściółką)

Naturalna wentylacja nie ma zastosowania w przypadku wykorzystania scentralizowanego systemu wentylacji.

Naturalna wentylacja może nie mieć zastosowania w początkowej fazie hodowli lub ze względu na ekstremalne warunki klimatyczne.

o

Ogrzewana i chłodzona podłoga ze ściółką (w przypadku systemów „combideck”)

W przypadku istniejących zespołów urządzeń możliwość zastosowania zależy od możliwości montażu zamkniętego podziemnego zbiornika krążącej wody.

Możliwość zastosowania może być ograniczona ze względu na dobrostan zwierząt.

p

Ściółka składająca się ze słomy i wodorosiarczanu sodu

Zastosowanie ogólne.

Kaczki

q

Częste dodawanie materiału ściółkowego (w przypadku litej podłogi z głęboką ściółką lub podłogi rusztowej w połączeniu z głęboką ściółką)

W przypadku istniejących zespołów urządzeń wykorzystujących głęboką ściółkę w połączeniu z podłogą rusztową możliwość zastosowania może być ograniczona ze względu na konstrukcję istniejącego obiektu.

r

Częste usuwanie obornika (w przypadku gdy podłoga jest w pełni rusztowa)

Ma zastosowanie wyłącznie do hodowli kaczek piżmowych (Cairina moschata) z powodów zdrowotnych.

Indyki

s

Naturalna lub wymuszona wentylacja i zapobiegający rozlewaniu wody system pojenia (w przypadku litej podłogi z głęboką ściółką)

Naturalna wentylacja nie ma zastosowania w przypadku wykorzystania scentralizowanego systemu wentylacji.

Naturalna wentylacja może nie mieć zastosowania w początkowej fazie hodowli lub ze względu na ekstremalne warunki klimatyczne.

t

Wymuszone osuszanie ściółki z wykorzystaniem ogrzanego powietrza wewnętrznego (w przypadku litej podłogi z głęboką ściółką)

Może nie mieć zastosowania w rejonach o ciepłym klimacie, w zależności od temperatury pomieszczenia.

Może nie mieć zastosowania do istniejących zespołów urządzeń w przypadku niewystarczającej wysokości sufitu.

Technika

Opis

Zastosowanie

Emisje amoniaku i metanu

Zob. sekcja 1.2 dotycząca emisji amoniaku i metanu w pomieszczeniach dla świń oraz sekcja 2.2 dotycząca emisji amoniaku w pomieszczeniach dla drobiu.

Emisje pyłów

a

Zapobieganie powstawaniu pyłu w budynkach inwentarskich lub ograniczanie jego powstawania przez stosowanie np. niskopylących technik ściółkowania, grubszego materiału ściółkowego, nachylonych paneli do samoczynnego usuwania ściółki, karmienia ad libitum, paszy o niskiej zawartości pyłu, separatorów pyłu, wentylacji z optymalizowaną prędkością powietrza

Zob. sekcja 4.2.4.

W przypadku stosowania grubszego materiału ściółkowego długa słoma ma zastosowanie wyłącznie do systemów utrzymania opartych na ściółce.

W przypadku karmienia ad libitum możliwość zastosowania może być ograniczona do niektórych systemów podawania paszy (np. systemów żywienia na sucho).

W przypadku wentylacji z optymalizowaną prędkością powietrza możliwość zastosowania może być ograniczona ze względu na dobrostan zwierząt.

b

Zmniejszenie stężenia pyłu w budynkach inwentarskich przez stosowanie np. zamgławiania aerozolem wodnym, jonizacji, rozpylania oleju

W przypadku zamgławiania aerozolem wodnym możliwość zastosowania może być ograniczona ze względu na dobrostan zwierząt. Możliwość zastosowania może również być ograniczona w przypadku systemów wykorzystujących obornik stały pod koniec okresu chowu z powodu wysokich emisji amoniaku.

Jonizacja może nie mieć zastosowania do zespołów urządzeń wykorzystywanych do chowu świń ani do istniejących zespołów urządzeń wykorzystywanych do chowu drobiu ze względu na ograniczenia techniczne (np. związane z instalacją elektryczną).

W przypadku rozpylania olejem możliwość zastosowania może być ograniczona ze względu na dobrostan zwierząt. Technika ma zastosowanie wyłącznie do zespołów urządzeń wykorzystywanych do chowu drobiu, w których utrzymuje się ptaki starsze niż około 21 dni. Możliwość zastosowania w odniesieniu do zespołów urządzeń wykorzystywanych chowu kur niosek może być ograniczona ze względu na ryzyko zanieczyszczenia urządzeń znajdujących się w pomieszczeniu.

c

Redukcja pyłu za pomocą systemu oczyszczania powietrza, np. suchego filtra, dwu- lub trzystopniowego systemu oczyszczania powietrza, płuczki wodnej, pułapki wodnej, płuczki kwaśnej mokrej, biofiltra, płuczki biologicznej

Płuczki wodne, płuczki kwaśne mokre i płuczki biologiczne mają zastosowanie do istniejących zespołów urządzeń wyłącznie w przypadku stosowania scentralizowanego systemu wentylacji.

Filtry biologiczne mają zastosowanie wyłącznie do zespołów urządzeń, w których powstaje gnojowica, oraz systemów, w których stosuje się słomę.

Pułapki wodne mogą być stosowane wyłącznie w zespołach urządzeń wykorzystujących tunelowy system wentylacji.

Suche filtry mogą być stosowane wyłącznie w zespołach urządzeń wykorzystywanych do chowu drobiu z tunelowym systemem wentylacji.

Emisje odorów

d

Środki zapobiegania występowaniu odorów i ich ograniczania wewnątrz systemów utrzymania, np. utrzymywanie zwierząt i powierzchni w stanie suchym i czystym, ograniczanie powierzchni obornika uwalniającej emisje, częste usuwanie obornika, obniżanie temperatury obornika i środowiska w pomieszczeniach, zmniejszanie przepływu powietrza

Zob. sekcja 4.2.4.

Techniki zmniejszające temperaturę powietrza lub przepływ powietrza mogą nie mieć zastosowania ze względu na dobrostan zwierząt.

W przypadku częstego usuwania obornika spłukiwanie może nie mieć zastosowania do zespołów urządzeń znajdujących się w pobliżu obiektów wrażliwych, jeżeli powoduje ono okresowe natężenie odorów.

e

Optymalizacja warunków wylotu powietrza z budynków dla zwierząt, np. zwiększenie wysokości wylotu lub prędkości wentylacji

Zastosowanie ogólne.

f

Redukcja odorów za pomocą systemu oczyszczania powietrza, np. płuczki biologicznej (lub biofiltra zraszanego), filtra biologicznego, dwu- lub trzystopniowego systemu oczyszczania powietrza

W przypadku istniejących zespołów urządzeń wyłącznie wówczas, gdy wykorzystuje się scentralizowany system wentylacji.

Zużycie wody

g

Dobór i stosowanie odpowiednich urządzeń (np. poideł smoczkowych, poideł miseczkowych, poideł wannowych) dla konkretnych kategorii zwierząt przy jednoczesnym zapewnieniu dostępności wody (ad libitum)

Zob. sekcja 4.2.4.

Zastosowanie ogólne.

h

Regularne kontrolowanie i korygowanie (w razie potrzeby) kalibracji urządzeń do dystrybucji wody pitnej

Zastosowanie ogólne.

i

Stosowanie technik takich jak mechaniczne czyszczenie na sucho lub wysokociśnieniowe urządzenia czyszczące do budynków dla zwierząt i urządzeń

Wysokociśnieniowe środki czyszczące nie mają zastosowania do zespołów urządzeń wykorzystywanych do chowu drobiu, w których stosuje się systemy czyszczenia na sucho.

Zużycie energii

j

Wysokosprawne systemy ogrzewania/chłodzenia oraz wentylacyjne

Zob. sekcja 4.2.4.

Możliwość zastosowania w istniejących zespołach urządzeń może być ograniczona ze względu na konstrukcję budynku i inne ograniczenia konstrukcyjne.

k

Optymalizacja systemów wentylacji i ogrzewania/chłodzenia oraz zarządzanie nimi, zwłaszcza gdy stosowane są systemy oczyszczania powietrza

Zastosowanie ogólne.

l

Izolacja ścian, podłóg i/lub sufitów w budynkach dla zwierząt

Nie stosuje się w przypadku zastosowania naturalnej wentylacji.

Możliwość zastosowania w istniejących zespołach urządzeń może być ograniczona ze względu na konstrukcję budynku i inne ograniczenia konstrukcyjne.

m

Odzysk ciepła (np. system „combideck”, systemy wentylacji z odzyskiem ciepła, odzysk ciepła ze schładzania gnojowicy)

Możliwość zastosowania zależy od możliwości montażu zamkniętego podziemnego zbiornika krążącej wody.

n

Stosowanie naturalnej wentylacji

Nie ma zastosowania w przypadku wykorzystania scentralizowanego systemu wentylacji.

W zespołach urządzeń wykorzystywanych do chowu świń technika ta może nie mieć zastosowania do:

W zespołach urządzeń wykorzystywanych do chowu drobiu technika ta może nie mieć zastosowania:

o

Stosowanie wentylacji mieszanej

W zespołach urządzeń wykorzystywanych do chowu świń technika ta może nie mieć zastosowania do systemów utrzymania z podłogami pokrytymi ściółką w rejonach o ciepłym klimacie.

p

Układ chłodzenia ewaporacyjnego wykorzystujący zraszane panele i recyrkulację wody

Ma zastosowanie wyłącznie do systemów utrzymania wymagających regulacji temperatury.

Technika  (30)

Główne kwestie środowiskowe, których dotyczy technika

Zastosowanie

Wszystkie rodzaje obornika

a

Wykorzystywanie obiektu o pojemności wystarczającej do przechowywania obornika w okresach, w których nie jest możliwe jego rozprowadzanie

Azot, fosfor, patogeny mikrobiologiczne, amoniak, odór

Zastosowanie ogólne.

Gnojowica – techniki ogólne

b

Wykorzystywanie obiektów do przechowywania, odpornych na oddziaływanie mechaniczne, chemiczne i termiczne

Azot, fosfor, patogeny mikrobiologiczne

Zastosowanie ogólne.

c

Stosowanie szczelnych, odpornych na wycieki obiektów i urządzeń do zbierania i przemieszczania gnojowicy (np. zbiorników, kanałów, odpływów, pompowni)

Azot, fosfor, patogeny mikrobiologiczne

Zastosowanie ogólne.

d

Sprawdzanie co najmniej raz w roku stanu konstrukcji obiektów do przechowywania

Amoniak, metan, odór, azot, fosfor, patogeny mikrobiologiczne

Może nie mieć zastosowania do przechowywania gnojowicy w zbiornikach podziemnych.

e

Przykrycie zapewniające najwyższą efektywność środowiskową za pomocą jednej z następujących technik:

Amoniak, odór

Przykrycia sztywne nie mają zastosowania do przechowywania w zbiorniku ziemnym i mogą nie mieć zastosowania do istniejących zespołów urządzeń ze względu na ograniczenia konstrukcyjne związane z wytrzymałością na dodatkowe obciążenie.

Przykrycia elastyczne nie mają zastosowania do obszarów, na których panujące warunki pogodowe mogą zagrozić ich strukturze.

W przypadku przykryć pływających:

f

Instalacja systemu wykrywania wycieków

Azot, fosfor, patogeny mikrobiologiczne

Ma zastosowanie wyłącznie do nowych zespołów urządzeń.

g

Ograniczenie mieszania gnojowicy.

Amoniak, odór

Zastosowanie ogólne.

Gnojowica – techniki stosowane w zbiornikach na gnojowicę

h

Odpowiednie zaprojektowanie zbiornika na gnojowicę przy użyciu takich technik, jak:

Amoniak, odór

Zmniejszenie stosunku powierzchni obszaru uwalniającego emisje do objętości może nie mieć zastosowania do istniejących zbiorników na gnojowicę.

i

Zakwaszanie gnojowicy

Amoniak, metan

Może nie mieć zastosowania w przypadku ograniczeń konstrukcyjnych (np. nieodpowiedniej jakości betonu) oraz gdy system przechowywania nie jest wyposażony w powłokę kwasoodporną.

Może nie mieć zastosowania do zbiorników ze sztywnym przykryciem.

j

Schładzanie gnojowicy

Amoniak, metan

Może nie mieć zastosowania do zbiorników ze sztywnym przykryciem.

Gnojowica – technika mająca zastosowanie do przechowywania w zbiorniku ziemnym

k

Nieprzepuszczalne dno i ściany, np. wyłożone okładziną z tworzywa sztucznego (lub podwójną jej warstwą), oraz szczelne elementy konstrukcyjne

Azot, fosfor, patogeny mikrobiologiczne

Zastosowanie ogólne.

Przechowywanie obornika stałego

l

Przechowywanie wysuszonego obornika stałego w pomieszczeniu gospodarczym

Amoniak, metan, azot, fosfor, patogeny mikrobiologiczne

Zastosowanie ogólne.

m

Wykorzystywanie betonowej płyty obornikowej

Azot, fosfor, patogeny mikrobiologiczne

Zastosowanie ogólne.

n

Przechowywanie obornika stałego na nieprzepuszczalnym podłożu stałym w celu zapobiegania wyciekom do środowiska

Azot, fosfor, patogeny mikrobiologiczne

Zastosowanie ogólne.

Tymczasowe pryzmy obornika stałego

o

Odpowiednie odległości między tymczasowymi pryzmami obornika stałego a jednolitymi częściami wód, z coroczną zmianą lokalizacji i minimalizacją czasu na polu

Azot, fosfor, patogeny mikrobiologiczne

Zastosowanie ogólne.

p

Zmniejszenie stosunku powierzchni obszaru uwalniającego emisje do objętości tymczasowej pryzmy obornika stałego

Amoniak, odór

Zastosowanie ogólne.

q

Przykrycie tymczasowych pryzm obornika stałego

Amoniak, odór, azot, fosfor, patogeny mikrobiologiczne

Powszechne zastosowanie, jeżeli obornik stały jest wysuszony lub wstępnie podsuszony w budynkach dla zwierząt. Może nie mieć zastosowania do niewysuszonego obornika stałego w przypadku częstego uzupełniania pryzmy.

Technika  (31)

Zastosowanie

a

Mechaniczna separacja gnojowicy, np. przy użyciu:

Wykorzystanie poliakrylamidu jako flokulanta może nie mieć zastosowania ze względu na ryzyko powstawania akryloamidu.

b

Rozkład beztlenowy

Może nie mieć zastosowania w przypadku niewystarczającej masy obornika dostępnego w gospodarstwie.

c

Suszenie obornika z zastosowaniem tunelu zewnętrznego

Dotyczy wyłącznie obornika pochodzącego z zespołów urządzeń wykorzystywanych do chowu kur niosek. Nie ma zastosowania do istniejących zespołów urządzeń, w których nie ma przenośnika taśmowego usuwającego odchody.

d

Mechaniczna separacja gnojowicy na frakcję stałą i płynną, a następnie rozkład tlenowy (napowietrzanie) frakcji płynnej z odzyskiem składników pokarmowych

Możliwość zastosowania może być ograniczona w chłodnym klimacie ze względu na trudności w utrzymaniu wymaganego poziomu napowietrzania w zimie.

e

Mechaniczna separacja gnojowicy na frakcję stałą i płynną, a następnie nitryfikacja-denitryfikacja frakcji płynnej z odzyskiem składników pokarmowych

Zastosowanie ogólne.

f

Kompostowanie obornika stałego

Może nie mieć zastosowania do istniejących gospodarstw ze względu na brak miejsca, jeżeli do kompostowania stosuje się pryzmy.

g

Odparowywanie podciśnieniowe z odzyskiem amoniaku

Może nie mieć zastosowania do istniejących gospodarstw, jeżeli ciepło odpadowe z innych procesów nie jest dostępne.

h

Próżniowe separatory drobnych frakcji z sitami

Zastosowanie ogólne.

i

Separatory ciśnieniowe i flokulacyjne do oddzielania fazy stałej i ciekłej

Zastosowanie ogólne.

j

Mechaniczna separacja gnojowicy na frakcję stałą i płynną, a następnie obróbka frakcji płynnej w sztucznych mokradłach z odzyskiem składników pokarmowych

Możliwość zastosowania może być ograniczona w zimnym klimacie.

Może nie mieć zastosowania do istniejących zespołów urządzeń ze względu na brak miejsca.

Technika  (32)

Główne kwestie środowiskowe, których dotyczy technika

Zastosowanie

a

Wystarczająca odległość między obszarami rozprowadzania obornika a obszarami zagrożonymi wymywaniem/spływem, a także obszarami sąsiadującymi

Azot, fosfor, patogeny mikrobiologiczne

Zastosowanie ogólne.

b

Ograniczenia dotyczące aplikacji obornika w warunkach ryzyka spływu

Azot, fosfor, patogeny mikrobiologiczne

Zastosowanie ogólne.

c

Rozprowadzanie obornika z uwzględnieniem zapotrzebowania upraw na składniki pokarmowe

Azot, fosfor

Zastosowanie ogólne.

d

Zakwaszanie gnojowicy przed aplikacją

Amoniak

Zastosowanie ogólne.

e

Stosowanie rozcieńczonej gnojowicy w niskociśnieniowych systemach nawadniania wodą

Amoniak

Nie dotyczy upraw przeznaczonych do spożycia na surowo, z powodu ryzyka zanieczyszczenia.

Nie ma zastosowania, jeśli rodzaj gleby nie pozwala na szybkie przenikanie rozcieńczonej gnojowicy do gleby.

Nie ma zastosowania, jeżeli uprawy nie wymagają nawadniania.

f

Aplikacja gnojowicy za pomocą aplikatorów pasmowych przy użyciu jednej z następujących technik:

węża wleczonego;

redlicy stopkowej

Amoniak, odór

Możliwość zastosowania może być ograniczona, w przypadku gdy zawartość słomy w gnojowicy jest zbyt wysoka lub gdy zawartość suchej masy w gnojowicy jest wyższa niż 10 %.

Redlica stopkowa nie ma zastosowania w uprawie roślin polowych wysiewanych rzutowo.

g

Aplikacja gnojowicy przez płytką iniekcję w otwarte redliny (otwarte redliny)

Amoniak, odór

Nie ma zastosowania na kamienistej, płytkiej lub zwartej glebie, gdy trudno jest osiągnąć jednolity poziom penetracji.

Możliwość zastosowania może być ograniczona w przypadku upraw, które mogą zostać uszkodzone przez maszyny.

h

Aplikacja gnojowicy przez wtryskiwacze głębokie (zamknięte szczeliny)

Amoniak, odór

Nie ma zastosowania na kamienistej, płytkiej lub zwartej glebie, gdy trudno jest osiągnąć jednolity poziom penetracji i zapewnić skuteczne zamykanie szczelin.

Nie stosuje się podczas okresu wzrostowego roślin.

Nie ma zastosowania w przypadku użytków zielonych, chyba że są przekształcone w grunty orne lub ponownie obsiewane.

i

Jak najszybsze przyoranie obornika po jego aplikacji (z opóźnieniem do 4 godzin lub do 12 godzin, jeżeli warunki nie sprzyjają szybszemu przyoraniu)

Amoniak, odór

Nie ma zastosowania w przypadku upraw konserwujących i użytków zielonych, chyba że zostaną przekształcone w grunty orne lub ponownie obsiane.

Nie dotyczy gruntów uprawnych z uprawami, które mogą zostać uszkodzone.

Nie ma zastosowania do gnojowicy rozprowadzanej przy użyciu wtryskiwaczy płytkich lub głębokich.

Technika  (33)

Zastosowanie

a

Zapewnienie odpowiedniej odległości między gospodarstwem/zespołem urządzeń a obiektami wrażliwymi

Ma zastosowanie wyłącznie do nowych gospodarstw/zespołów urządzeń.

b

Odpowiednie umiejscowienie urządzeń

W przypadku istniejących zespołów urządzeń zmiana położenia urządzeń może być ograniczona ze względu na brak miejsca.

c

Środki operacyjne

Zastosowanie ogólne.

d

Urządzenia o niskim poziomie emisji hałasu

Systemy podawania paszy, które ograniczają bodźce związane z karmieniem, mają zastosowanie wyłącznie w przypadku zespołów urządzeń wykorzystywanych do chowu świń.

Dozowniki pasywne dozujące paszę ad libitum mają zastosowanie wyłącznie w przypadku, gdy urządzenie jest nowe lub zastąpione lub gdy zwierzęta nie wymagają żywienia ograniczonego.

e

Urządzenia do kontroli hałasu

Możliwość zastosowania może być ograniczona ze względu na wymogi dotyczące przestrzeni oraz kwestie zdrowia i bezpieczeństwa.

Może nie mieć zastosowania, jeżeli materiały dźwiękoszczelne utrudniają skuteczne czyszczenie zespołu urządzeń.

f

Techniki ochrony przed hałasem

Możliwość zastosowania może być ograniczona ze względów bezpieczeństwa biologicznego.

Technika  (35)

Zastosowanie

a

Wykrywanie źródeł wycieku wody i ich naprawa

Zastosowanie ogólne.

b

Odprowadzanie ścieków do dedykowanego pojemnika lub zbiornika na gnojowicę

Zastosowanie ogólne, gdy ścieki są odprowadzane do dedykowanego pojemnika.

Możliwość zastosowania może być ograniczona, gdy ścieki są odprowadzane do zbiornika na gnojowicę ze względu na ryzyko dla bezpieczeństwa biologicznego lub właściwości chemiczne ścieków.

c

Oddzielanie niezanieczyszczonej wody deszczowej od strumieni ścieków wymagających oczyszczenia

Może nie mieć zastosowania do istniejących gospodarstw.

d

Ponowne wykorzystanie niezanieczyszczonej wody deszczowej do czyszczenia

Może nie mieć zastosowania do istniejących gospodarstw.

Możliwość zastosowania może być ograniczona ze względu na ryzyko dla bezpieczeństwa biologicznego lub właściwości chemiczne wody deszczowej.

e

Utrzymywanie możliwie najmniejszych obszarów zanieczyszczonych

Zastosowanie ogólne.

f

Oczyszczanie ścieków

Zastosowanie ogólne.

g

Wykorzystanie ścieków do nawadniania i rozprowadzania

Możliwość zastosowania może być ograniczona ze względu na ograniczoną dostępność odpowiednich terenów przylegających do danego gospodarstwa lub właściwości chemiczne ścieków.

Możliwość zastosowania może być ograniczona wymogami prawnymi dotyczącymi wykorzystywania ścieków (np. rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/741 (34) w sprawie minimalnych wymogów dotyczących ponownego wykorzystania wody).

Technika  (36)

Zastosowanie

a

Wykorzystanie energooszczędnego oświetlenia

Zastosowanie ogólne.

b

Stosowanie wymienników ciepła. Można zastosować jeden z następujących układów:

Wymienniki ciepła typu powietrze-ziemia mogą być stosowane wyłącznie w przypadku dostępności miejsca, ponieważ wymagają dużych powierzchni gleby.

c

Wykorzystywanie pomp cieplnych w celu odzyskiwania ciepła

Możliwość zastosowania pomp cieplnych w celu odzyskania ciepła geotermalnego przy zastosowaniu rur poziomych jest ograniczona ze względu na potrzebę dostępności powierzchni.

d

Wytwarzanie energii odnawialnej

Możliwość zastosowania określonego sposobu wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych może być ograniczona ze względu na warunki klimatyczne.

Może nie mieć zastosowania do istniejących gospodarstw ze względu na ograniczenia związane z budynkami lub dostępnością miejsca.

e.

Izolacja ścian, podłóg lub sufitów w budynkach/obiektach

Możliwość zastosowania w istniejących zespołach urządzeń może być ograniczona ze względu na konstrukcję budynku i inne ograniczenia konstrukcyjne.

Technika  (37)

Częstotliwość

Zastosowanie

a

Bilans masy azotu i fosforu na podstawie spożycia paszy, zawartości białka surowego i fosforu całkowitego w diecie oraz produkcyjności zwierząt (38)

Raz w roku dla każdej kategorii zwierząt (39)

Zastosowanie ogólne.

Technika  (40)

Częstotliwość

Zastosowanie

a

Oszacowanie z zastosowaniem bilansu masy w oparciu o wydalanie i całkowitą zawartość azotu (lub całkowitego azotu amonowego) na każdym etapie gospodarowania obornikiem (2)

Raz w roku (3).

Zastosowanie ogólne.

b

Współczynniki emisji (41)

Raz w roku (42).

Zastosowanie ogólne.

Technika  (43)

Częstotliwość

Zastosowanie

a

Współczynniki emisji (44)

Raz w roku (45).

Zastosowanie ogólne.

Technika  (46)

Częstotliwość

Zastosowanie

a

Współczynniki emisji (47)

Raz w roku (48).

Zastosowanie ogólne.

Technika  (49)

Częstotliwość

Zastosowanie

a

Weryfikacja skuteczności systemu oczyszczania powietrza za pomocą pomiaru emisji amoniaku, odorów lub pyłu w rzeczywistych warunkach gospodarstwa i zgodnie z określonym protokołem pomiarowym oraz przy zastosowaniu metod zawartych w normach EN lub innych metod krajowych lub międzynarodowych zapewniających dane o równoważnej jakości naukowej

Raz na etapie uruchomienia.

Nie ma zastosowania jeżeli system oczyszczania powietrza został zweryfikowany w odniesieniu do podobnego sposobu utrzymania zwierząt i warunków działania tego systemu.

b

Kontrolowanie skutecznego działania systemu oczyszczania powietrza (np. poprzez stałe rejestrowanie parametrów operacyjnych lub przy użyciu systemów alarmowych)

Co miesiąc

Zastosowanie ogólne.

Technika  (50)

Częstotliwość

Zastosowanie

a

Monitorowanie zużycia wody na poziomie gospodarstwa i w odniesieniu do głównych procesów zużywających wodę

Raz w roku (51).

Oddzielne monitorowanie głównych procesów zużywania wody może nie mieć zastosowania – zależy to od konfiguracji sieci wodociągowej.

b

Monitorowanie zużycia energii elektrycznej

Oddzielne monitorowanie głównych procesów zużywania energii elektrycznej może nie mieć zastosowania w zależności od konfiguracji sieci dostaw energii.

c

Monitorowanie zużycia paliwa

Monitorowanie zużycia paliwa w budynkach dla zwierząt może nie mieć zastosowania, jeżeli gospodarstwo posiada jedną ciepłownię, która dostarcza ciepło do kilku budynków dla zwierząt, a także do budynków mieszkalnych.

d

Monitorowanie liczby zwierząt, w tym urodzeń i zgonów

Zastosowanie ogólne.

e

Monitorowanie zużycia paszy

Zastosowanie ogólne.

f

Monitorowanie ilości wytworzonego obornika

Zastosowanie ogólne.

Technika

Opis

Informacje na temat emisji

a

Zmniejszenie zawartości białka surowego w diecie przy użyciu zbilansowanej diety pod względem zawartości azotu w oparciu o potrzeby energetyczne i strawne aminokwasy

Dieta jest zrównoważona, aby zaspokoić zapotrzebowanie zwierząt na energię i strawne aminokwasy, unikając nadmiernej podaży białka surowego, przy jednoczesnym uwzględnieniu ich potrzeb żywieniowych i dobrostanu.

Diety, które nie są odpowiednio zrównoważone pod kątem zapotrzebowania zwierząt na energię i strawne aminokwasy, dostarczają jedynie niezbędnych ilości składników ograniczających, a jednocześnie prowadzą do nadmiaru innych składników. Powoduje to wzrost ilości wydalanych składników pokarmowych, co skutkuje wyższymi emisjami do środowiska. Z drugiej strony zbilansowana dieta zapewnia odpowiednią ilość aminokwasów, zapobiegając zarówno nadmiarom, jak i niedoborom. Umożliwia to zwierzętom wykorzystanie ich potencjału wzrostu i osiągnięcie optymalnej produkcyjności dzięki maksymalizacji syntezy białka, przy jednoczesnym ograniczeniu emisji do środowiska do minimum.

Nie dotyczy.

b

Żywienie wielofazowe, w którym skład diety jest dostosowany do specyficznych wymogów danego okresu produkcji

Mieszanka paszowa dokładniej odpowiada zapotrzebowaniu zwierząt na energię, aminokwasy, fosfor i składniki mineralne, w zależności od masy zwierzęcia lub etapu produkcji, przy jednoczesnym uwzględnieniu ich potrzeb żywieniowych i dobrostanu.

Żywienie dzieli się zazwyczaj na dwie do pięciu faz, w zależności od kategorii zwierząt, i może być prowadzone według grup zwierząt.

W porównaniu z systemem odniesienia bez stosowania tej techniki można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 20 % w przypadku świń i o co najmniej 10 % w przypadku drobiu.

c

Kontrolowana zawartość aminokwasów w dietach o obniżonej zawartości białka surowego

Pewna ilość materiałów paszowych bogatych w białko jest zastępowana paszami niskobiałkowymi w celu dalszego zmniejszenia zawartości białka surowego, przy jednoczesnym uwzględnieniu potrzeb żywieniowych i dobrostanu zwierząt.

Żywienie jest wspomagane aminokwasami (np. lizyną, metioniną, treoniną, tryptofanem, waliną), tak by nie było żadnego deficytu w profilu aminokwasowym.

Nie dotyczy.

d

Stosowanie dopuszczonych dodatków paszowych, które zmniejszają ilość całkowitego wydalonego azotu lub emisje amoniaku

Dopuszczone (52) substancje, drobnoustroje lub preparaty, takie jak enzymy (np. enzymy NSP, proteazy) lub probiotyki dodaje się do paszy lub wody, aby korzystnie wpłynąć na zwiększenie efektywności wykorzystania paszy, np. przez poprawę strawności pasz lub oddziaływanie na florę bakteryjną jelit.

Oprócz dopuszczonych substancji, które bezpośrednio redukują ilość całkowitego wydalonego azotu, można stosować inne dodatki, które mają pośredni wpływ na emisje amoniaku. Na przykład dopuszczone (53) dodatki paszowe składające się z kwasu benzoesowego mogą być dodawane do paszy dla tuczników (dodatki 4d210 i 4d211) i loch (dodatek 4d210) w ilościach od 0,5 % do 1 % mieszanki paszowej pełnoporcjowej o wilgotności 12 % w celu obniżenia pH moczu.

W przypadku zastosowania dodatku kwasu benzoesowego można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 16 % w porównaniu z systemem odniesienia, w którym nie zastosowano tego dodatku.

e

Stosowanie dopuszczonych dodatków paszowych, które zmniejszają ilość całkowitego wydalonego fosforu (np. fitazy)

Dopuszczone substancje, drobnoustroje lub preparaty, takie jak enzymy (np. fitaza), dodaje się do paszy lub wody, aby korzystnie wpłynąć na zwiększenie efektywności wykorzystania paszy, np. przez poprawę strawności fosforu fitynowego w paszy lub oddziaływanie na florę bakteryjną jelit.

Nie dotyczy.

f

Wykorzystywanie wysokostrawnych fosforanów nieorganicznych w celu częściowego zastąpienia konwencjonalnych źródeł fosforu w paszach

Wysokostrawne nieorganiczne fosforany stosuje się w celu zastąpienia konwencjonalnych źródeł fosforu w paszach. Można je włączyć do paszy dla zwierząt (np. w postaci proszku lub granulatu) i są one przewidywalne pod względem składu chemicznego oraz zawartości strawnego fosforu.

Nie dotyczy.

g

Precyzyjne żywienie indywidualnych zwierząt w chowie świń

Precyzyjne żywienie polega na ciągłym (np. codziennym) dostosowywaniu zawartości składników pokarmowych w paszy tak, aby ich poziom był jak najbardziej zbliżony do rzeczywistego zapotrzebowania każdego poszczególnego zwierzęcia; pozwala to na maksymalizację wykorzystania składników pokarmowych, a tym samym na ograniczenie wydalania azotu i fosforu. Technika ta może również być ukierunkowana na emisje metanu z fermentacji jelitowej. Skład paszy można uzyskać przez zmieszanie różnych pasz w odpowiednich proporcjach na poziomie podajnika dla każdej świni, co pozwala na optymalizację wyników produkcyjnych i efektywności ekonomicznej. Technika ta wymaga odpowiedniego indywidualnego systemu identyfikacji zwierząt (np. mikroczipa), a także wykonywania określonych pomiarów (np. masy ciała). Wiąże się to również z przetwarzaniem danych i sterowania pracą poszczególnych dozowników (np. algorytm w czasie rzeczywistym służący przewidywaniu potrzeb każdego zwierzęcia i oprogramowanie do wysyłania instrukcji do podajnika). Ponadto wymaga to wystarczającej przestrzeni dla zapewnienia odpowiedniej ilości miejsca na podajnik.

Nie dotyczy.

Typ podłoża

Opis

Podłoga w pełni rusztowa

Podłoga w systemie utrzymania, w której cała powierzchnia kojca składa się z metalowych, betonowych lub pokrytych tworzywem sztucznym rusztów, które umożliwiają przedostanie się kału i moczu do znajdującego się poniżej kanału lub zbiornika.

Podłoga częściowo rusztowa

Podłoga w systemie utrzymania, w której ze względu na dobrostan zwierząt w każdym kojcu stosuje się zarówno podłogę rusztową, jak i podłogę litą (betonową) lub gdy w kojcu znajdują się różne obszary funkcjonalne. Zabrudzeniu podłogi litej zapobiega się przez właściwe zarządzanie parametrami klimatycznymi w pomieszczeniach, zwłaszcza w wysokich temperaturach, lub przez odpowiednie projektowanie systemów utrzymania.

W przypadku podłóg częściowo rusztowych pokrywających 50 % powierzchni można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 15 % w porównaniu z systemem odniesienia „głęboki kanał gnojowicowy z podłogą w pełni rusztową bez żadnych dodatkowych technik”.

Pełne podłogi betonowe

Podłoga w systemie utrzymania, w którym cała powierzchnia kojca wykonana jest z litego betonu. Podłogę można pokryć w różnym stopniu ściółką (np. słoma). Podłoga może mieć spadek, aby ułatwić odprowadzanie moczu.

Technika

Opis

Informacje na temat emisji

a

Głęboki kanał gnojowicowy (podłoga w pełni lub częściowo rusztowa) w połączeniu z:

Kojce są wyposażone w głęboki kanał gnojowicowy umieszczony pod podłogą rusztową, co umożliwia przechowywanie gnojowicy, która jest rzadko usuwana. W przypadku tuczu świń można stosować kanał przelewowy. Usuwanie gnojowicy w celu jej rozlania lub przechowywania na wolnym powietrzu odbywa się tak często jak to możliwe (np. co dwa miesiące), chyba że istnieją techniczne ograniczenia (np. pojemność zbiornika).

Głębokie kanały gnojowicowe w połączeniu co najmniej z technikami zarządzania żywieniem (w istniejących zespołach urządzeń) oraz z dodatkowymi środkami ograniczającymi emisje amoniaku (np. systemem oczyszczania powietrza, obniżaniem pH gnojowicy, schładzaniem gnojowicy) w nowych zespołach urządzeń.

Nie dotyczy.

b

Częste usuwanie gnojowicy, np. za pomocą systemu podciśnieniowego, zgarniacza lub spłukiwania pod ciśnieniem (w przypadku gdy podłoga jest w pełni lub częściowo rusztowa)

System podciśnieniowy: otwory wylotowe zbiornika lub kanału są podłączone do położonej poniżej rury odprowadzającej, którą gnojowica spływa do zbiornika na zewnątrz. Gnojowica jest często odprowadzana przez otwarcie zaworu lub korka w głównej rurze, np. raz lub dwa razy w tygodniu; wytwarza się niewielkie podciśnienie, które umożliwia całkowite opróżnienie zbiornika lub kanału. Zanim zadziała podciśnienie i system będzie mógł pracować prawidłowo, należy uzyskać pewną głębokość gnojowicy. Pompa próżniowa nie jest konieczna, jeżeli gnojowica jest spłukiwana grawitacyjnie do zbiornika znajdującego się na poziomie niższym niż pomieszczenie dla zwierząt. Z tego zbiornika gnojowica może być pompowana do zbiornika magazynowego lub do pojazdu-cysterny.

System podciśnieniowy: w porównaniu z systemem odniesienia „głęboki kanał gnojowicowy z podłogą w pełni rusztową bez żadnych dodatkowych technik” można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 25 % (w przypadku usuwania co najmniej dwa razy w tygodniu) lub o 15 % (w przypadku usuwania co najmniej raz na dwa tygodnie). Zmniejsza się również emisje metanu.

Zgarniacz: po obu stronach centralnego kanału gnojowicowego znajdują się dwie wyprofilowane w kształcie litery V, nachylone powierzchnie, umożliwiające odprowadzanie moczu do zbiornika poprzez otwór w dnie kanału. Z tego zbiornika frakcja stała odchodów jest często usuwana (np. do 12 razy na dobę) za pomocą zgarniacza. Zaleca się pokrycie powierzchni podłogi specjalną powłoką w celu uzyskania gładszej nawierzchni.

Zgarniacz: w porównaniu z systemem odniesienia „głęboki kanał gnojowicowy z podłogą w pełni rusztową bez żadnych dodatkowych technik” można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 45 %. Zmniejsza się również emisje metanu.

Spłukiwanie: bardzo częste rozcieńczanie i usuwanie gnojowicy (np. raz lub dwa razy dziennie) przeprowadza się za pomocą spłukiwania kanałów płynną frakcją gnojowicy (zawartość suchej masy nie większa niż około 5 %). Płynną frakcję gnojowicy można również napowietrzyć przed użyciem jej do spłukiwania. Woda słodka może być również wykorzystywana do spłukiwania, chociaż skutkuje to jej większym zużyciem. Technika ta może być połączona z poszczególnymi wariantami dna kanałów lub zbiorników, tj. kanałami ściekowymi, rurami lub stałą warstwą gnojowicy.

Spłukiwanie: w porównaniu z systemem odniesienia „głęboki kanał gnojowicowy z podłogą w pełni rusztową bez żadnych dodatkowych technik” można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 25 %.

c

Pochyłe ściany lub układ lejkowy (w przypadku gdy podłoga jest w pełni lub częściowo rusztowa)

W przypadku pochyłych ścian: odcinek kanału z obornikiem przekrojem układa się w literę V, z otworem wylotowym na dole. Usuwanie obornika odbywa się co najmniej dwa razy w tygodniu.

W przypadku układów lejkowych: lejki z tworzywa sztucznego zainstalowane w rzędach pod podłogą rusztową kierują obornik do wspólnego kolektora w celu szybkiego zrzutu przez mechanicznie sterowane spłukiwanie w ustalonych wcześniej odstępach czasu.

Nachylenie i gładka powierzchnia ułatwiają odprowadzanie gnojowicy.

W porównaniu z systemem odniesienia „głęboki kanał gnojowicowy z podłogą w pełni rusztową bez żadnych dodatkowych technik” można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 40 %. Zmniejsza się również emisje metanu.

d

Kanał gnojownicowy/podrusztowy zbiornik na odchody (w przypadku gdy podłoga jest częściowo rusztowa).

Kojec jest wyposażony w wąski zbiornik o szerokości około 0,6 m. Zbiornik może być zlokalizowany w korytarzu na zewnątrz kojca.

W porównaniu z systemem odniesienia „głęboki kanał gnojowicowy z podłogą w pełni rusztową bez żadnych dodatkowych technik” można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 30 %.

e

System w pełni ściółkowy (w przypadku podłogi z litego betonu)

Lite betonowe podłogi niemal całkowicie pokryte warstwą słomy lub innego materiału lignocelulozowego.

W systemie wykorzystującym podłogę ścieloną stała frakcja obornika jest usuwana często (np. dwa razy w tygodniu). Alternatywnie w przypadku podłóg z głęboką ściółką dodaje się świeżej słomy na wierzch, a zgromadzony obornik usuwa się po zakończeniu cyklu chowu. Aby uwzględnić kwestie dobrostanu zwierząt, można wyznaczyć oddzielne obszary funkcjonalne do leżenia, karmienia, spacerowania i defekacji.

Nie dotyczy.

f

Budki/ekrany/daszki w kojcu (w przypadku gdy podłoga jest częściowo rusztowa)

W kojcach znajdujących się w naturalnie wentylowanych pomieszczeniach wyznacza się oddzielne obszary funkcjonalne. Obszar do leżenia (około 50–60 % całkowitej powierzchni) składa się z umieszczonych na poziomej izolowanej podłodze betonowej izolowanych ekranów,daszków lub budek o uchylnych dachach, które mogą być podnoszone lub opuszczane w celu kontroli temperatury i wentylacji. Obszary do spacerowania i karmienia umieszczone są na podłodze rusztowej, poniżej której znajduje się zbiornik na odchody często opróżniany, np. za pomocą podciśnienia. Na podłodze z litego betonu można umieścić słomę.

W porównaniu z systemem odniesienia „głęboki kanał gnojowicowy z podłogą w pełni rusztową bez żadnych dodatkowych technik” można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 33 %.

g

Legowisko ściółkowane samospławialne (w przypadku podłogi z litego betonu)

Świnie są chowane w kojcach z podłogami litymi, zazwyczaj w naturalnie wentylowanym budynku, w których wyznaczono obszar ze spadkiem do leżenia i obszar do defekacji. Słomę dostarcza się zwierzętom codziennie. Aktywność świń wypycha i rozprowadza ściółkę w dół spadku kojca. Frakcję stałą można często usuwać (np. raz dziennie) zgarniaczem.

W porównaniu z systemem odniesienia „głęboki kanał gnojowicowy z podłogą w pełni rusztową bez żadnych dodatkowych technik” można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 33 %. Technika ta może prowadzić do wzrostu emisji metanu.

h

Kojce typu Convex i oddzielne kanały na gnojowicę i wodę (w przypadku kojców z podłogą częściowo rusztową)

Kanał na obornik i kanał z wodą znajdują się po przeciwległych stronach wypukłej i gładkiej pełnej podłogi z betonu. Kanał z wodą umieszcza się pod tą stroną kojca, po której świnie zazwyczaj jedzą i piją. Woda do czyszczenia kojców może być użyta do wypełnienia kanałów z wodą. Kanał wypełnia się częściowo, a poziom wody wynosi przynajmniej 10 cm. Kanał z obornikiem może być zbudowany z powlekanych kanałów ściekowych lub mieć pochyłe ściany, które normalnie spłukuje się dwa razy dziennie na przykład wodą z innego kanału lub płynną frakcją gnojowicy (zawartość suchej masy nie większa niż około 5 %).

W porównaniu z systemem odniesienia „głęboki kanał gnojowicowy z podłogą w pełni rusztową bez żadnych dodatkowych technik” można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 40 %.

i

Kojce kombinowane w systemie mieszanym (ściółkowo-obornikowym)

Kojce porodowe wyposażone są w wydzielone strefy funkcjonalne: strefę legowiskową ze ściółką, strefy ruchu i defekacji z podłogą rusztową lub perforowaną oraz strefę żywienia z litą podłogą. Prosiętom zapewnia się zadaszone gniazdo/budkę ze ściółką. Gnojowica jest często usuwana za pomocą zgarniacza. Obornik z obszarów o litej podłodze usuwany jest ręcznie każdego dnia. Ściółka jest regularnie uzupełniana. System ten można połączyć z wybiegiem.

Nie dotyczy.

j

Boksy do karmienia/leżenia na podłodze litej (w przypadku kojców ścielonych ściółką)

Lochy są trzymane w kojcu podzielonym na dwa obszary funkcjonalne, z których ważniejszy jest ścielony ściółką, a drugi składa się z szeregu stanowisk do karmienia/leżenia na podłodze litej. Obornik jest pochłaniany przez słomę lub inny materiał lignocelulozowy, które są regularnie dostarczane i wymieniane.

W porównaniu z systemem odniesienia „głęboki kanał gnojowicowy z podłogą w pełni rusztową bez żadnych dodatkowych technik” można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 50 %.

k

Podrusztowa miska/wanna obornikowa (w przypadku gdy podłoga jest w pełni lub częściowo rusztowa)

Pod podłogą rusztową umieszcza się prefabrykowaną miskę lub wannę. Zbiornik ten jest najgłębszy w jednym końcu, a spadek jego dna w kierunku centralnego kanału z obornikiem wynosi co najmniej 3 stopnie; obornik jest usuwany, gdy jego poziom osiąga około 12 cm. Jeśli jest obecny kanał wodny, wówczas zbiornik można podzielić na część z wodą i część z obornikiem.

W porównaniu z systemem odniesienia „głęboki kanał gnojowicowy z podłogą w pełni rusztową bez żadnych dodatkowych technik” można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 65 %.

l

Gromadzenie obornika w wodzie

Obornik gromadzi się w wodzie do czyszczenia, która znajduje się w kanale z obornikiem i jest uzupełniana do poziomu około 120–150 mm. Zastosowanie pochyłych ścian w kanale jest opcjonalne. Po każdym cyklu chowu opróżnia się kanał z obornikiem. Aby ograniczyć zużycie wody, zamiast wody słodkiej można również stosować inne ciecze (np. wodę z płukania podczas czyszczenia pomieszczeń), pod warunkiem że posiadają one odpowiednie właściwości fizykochemiczne i biologiczne do tego zastosowania.

W porównaniu z systemem odniesienia „głęboki kanał gnojowicowy z podłogą w pełni rusztową bez żadnych dodatkowych technik” można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 20 %.

m

Podrusztowy przenośnik obornika (w przypadku gdy podłoga jest częściowo rusztowa)

Podrusztowy przenośnik obornika przesuwa się w kanałach z obornikiem, pokrywając całą ich powierzchnię, tak aby wszystkie odchody i mocz były na niego zrzucane. Przenośnik taśmowy działa co najmniej dwa razy dziennie, aby oddzielnie transportować mocz i kał do zamkniętych zbiorników do przechowywania obornika. Taśmy są wykonane z tworzywa sztucznego (polipropylenu lub polietylenu).

W porównaniu z systemem odniesienia „głęboki kanał gnojowicowy z podłogą w pełni rusztową bez żadnych dodatkowych technik” można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 60 %.

n

Łączone kanały na wodę i obornik (w przypadku gdy podłoga jest w pełni rusztowa)

Lochy są trzymane w ustalonym miejscu (kojec jarzmowy dla loch w okresie prosienia się) z wyznaczonym obszarem do defekacji. Zbiornik na odchody podzielony jest na szeroki kanał wodny z przodu i mały kanał z obornikiem z tyłu, ze zmniejszoną powierzchnią obornika. Przedni kanał jest częściowo napełniony wodą.

W porównaniu z systemem odniesienia „głęboki kanał gnojowicowy z podłogą w pełni rusztową bez żadnych dodatkowych technik” można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 50 %.

o

Całkowicie zaścielany korytarz na zewnątrz kojca (w przypadku podłogi z litego betonu)

Zwierzęta są trzymane w budynku z wentylacją mieszaną, a małe drzwiczki umożliwiają świni wyjście w celu defekacji na zewnętrzny korytarz o betonowej ścielonej podłodze. Obornik spada do kanału, skąd jest usuwany zgarniaczem raz na dobę.

Nie dotyczy.

p

Wykorzystanie jednego z wymienionych poniżej systemów oczyszczania powietrza:

Zob. sekcja 4.2.3.

q

Stosowanie pływających kulek w kanale z obornikiem

Kulki wypełnione w połowie wodą i wykonane z tworzywa sztucznego, powleczone niekleistą substancją, unoszą się na powierzchni kanałów z obornikiem.

W porównaniu z systemem odniesienia „głęboki kanał gnojowicowy z podłogą w pełni rusztową bez żadnych dodatkowych technik” można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 25 %. Zmniejsza się również emisje metanu.

r

Schładzanie gnojowicy

Obniżenie temperatury gnojowicy (zazwyczaj do 15 °C) osiąga się, instalując system chłodzący nad powierzchnią gnojowicy (chłodzenie powierzchniowe z wykorzystaniem ożebrowania), nad betonową podłogą lub w podłodze (chłodzenie od dołu). System ten składa się z rur, w których krąży czynnik chłodniczy lub woda. Rury można podłączyć do urządzenia dokonującego wymiany ciepła, aby odzyskać energię, którą można wykorzystać do ogrzania innych pomieszczeń w gospodarstwie. Zbiornik lub kanały trzeba często opróżniać z uwagi na relatywnie niewielką powierzchnię, na której dokonuje się wymiana w rurach. Jeżeli ciepło odpadowe lub woda gruntowa nie mogą być wykorzystywane do chłodzenia, zastosowanie tej techniki może zwiększyć zużycie energii.

W przypadku chłodzenia od dołu można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 20 % w porównaniu z systemem odniesienia „głęboki kanał gnojowicowy z podłogą w pełni rusztową bez żadnych dodatkowych technik”. Zmniejsza się również emisje metanu.

W przypadku chłodzenia ożebrowaniem można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 45 % w porównaniu z systemem odniesienia „głęboki kanał gnojowicowy z podłogą w pełni rusztową bez żadnych dodatkowych technik”. Zmniejsza się również emisje metanu.

s

Zakwaszanie gnojowicy

Do gnojowicy w zbiorniku dodaje się kwas (np. kwas siarkowy) w celu obniżenia pH do około 5,5. Kwas można dodać w zbiorniku technologicznym, po czym następuje napowietrzanie i homogenizacja. Część przetworzonej gnojowicy jest z powrotem pompowana do zbiornika znajdującego się pod podłogą pomieszczenia. System przetwarzania jest w pełni zautomatyzowany. Przed (lub po) rozlaniu gnojowicy na glebach kwaśnych może być konieczne dodanie wapna, aby zneutralizować pH gleby. Alternatywnie zakwaszanie można przeprowadzać bezpośrednio w zbiorniku z gnojowicą lub w sposób ciągły przy rozlewaniu gnojowicy.

W porównaniu z systemem odniesienia „głęboki kanał gnojowicowy z podłogą w pełni rusztową bez żadnych dodatkowych technik” można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 60 %. Zmniejsza się również emisje metanu.

t

Budynki z wydzielonymi strefami życiowymi dla zwierząt

Zwierzęta są chowane w grupach, w systemach utrzymania obejmujących co najmniej trzy strefy funkcjonalne: leżenie/odpoczynek, odpas/ruch i defekacja. Powierzchnia przypadająca na jedną świnię jest większa w porównaniu z konwencjonalnymi systemami utrzymania. Może być również dostępny wybieg zewnętrzny, gdzie zwierzęta mają dostęp do świeżego powietrza i naturalnego światła, co poprawia ich dobrostan. Dzięki wydzieleniu różnych stref funkcjonalnych można stosować konkretne techniki ukierunkowane na charakterystykę zanieczyszczeń właściwą dla każdej strefy. Na przykład strefa defekacji może znajdować się na wybiegu na wolnym powietrzu z małą powierzchnią emitującą i częstym usuwaniem obornika (np. do 12 razy dziennie przy użyciu zgarniacza w kształcie litery V z rynienką moczową/podpodłogową separacją odchodów od moczu). Zazwyczaj zwierzęta utrzymują strefę do leżenia i karmienia w czystości (temu naturalnemu zachowaniu sprzyja wentylacja naturalna/mieszana, która pozwala zróżnicować temperaturę między strefą defekacji a pozostałymi strefami). W porównaniu z systemami konwencjonalnymi zużycie wody na świnię jest zazwyczaj wyższe (ze względu na większą powierzchnię przypadającą na świnię), natomiast zużycie energii jest niższe (ze względu na wentylację naturalną/mieszaną). Nakład pracy jest również zazwyczaj większy (np. ze względu na usuwanie słomy z większego obszaru).

W porównaniu z systemem odniesienia „głęboki kanał gnojowicowy z podłogą w pełni rusztową bez żadnych dodatkowych technik” można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 75 %.

u

Stosowanie następujących dodatków do przetwarzania obornika:

Na emitujących (zabrudzonych) powierzchniach (np. rusztach, utwardzonej/litej podłodze, pod rusztami), w zbiornikach lub obiektach do przechowywania obornika, można aplikować, ręcznie lub mechanicznie, dodatki mające na celu zmianę właściwości fizycznych, chemicznych i biologicznych gnojowicy. Po pierwotnej aplikacji dodatek uzupełnia się okresowo z różną częstotliwością (uzależnioną od substancji czynnej każdego dodatku). Dodatki do gnojowicy obejmują kilka kategorii, na przykład kompleksy bakterii lub mikroorganizmów, zeolity i produkty chemiczne. Działają one na przykład przez zmianę naturalnej równowagi mikrobiologicznej, wywołanie biozakwaszenia (produkcja kwasów organicznych), które obniża pH (ograniczając tym samym ulatnianie się amoniaku) lub przez ograniczenie szlaków biologicznych prowadzących do tworzenia się siarczków. Skutkuje to zmniejszeniem np. emisji amoniaku, metanu, siarkowodoru lub odorów. Oprócz redukcji emisji dodatki mogą usprawnić postępowanie z gnojowicą przez jej upłynnienie (obniżenie lepkości) lub osłabienie/rozbicie kożucha (co poprawia pompowalność i ogranicza pienienie), a tym samym zmniejszyć potrzebę mieszania, chronić urządzenia i ograniczyć interwencje ręczne (w tym związane z niebezpieczną ekspozycją na H2S).

Nie dotyczy.

v

Membrany gazoprzepuszczalne (GPM) do wychwytywania amoniaku z nośników gazowych

Do wychwytywania amoniaku z powietrza stosuje się mikroporowate membrany hydrofobowe. Przenikanie amoniaku przez membrany zachodzi pod wpływem gradientu stężeń. Proces przeprowadza się pod ciśnieniem atmosferycznym. Gdy amoniak znajdzie się w roztworze kwaśnym (po drugiej stronie membrany), łączy się z wolnymi protonami, tworząc nielotne jony amonowe (NH4 +). Do przygotowania roztworu kwaśnego można użyć różnych kwasów nieorganicznych lub organicznych, takich jak kwas siarkowy, chlorowodorowy, fosforowy i mlekowy. W ten sposób amoniak zawarty w powietrzu przekształca się w cenny nawóz amonowy (np. siarczan amonu, chlorek amonu, fosforan amonu, mleczan amonu), który może być również transportowany poza miejsce powstania. Technika ta jest odpowiednia zarówno dla naturalnej, jak i wymuszonej wentylacji w budynkach, ponieważ działa niezależnie od systemu wentylacji. System zazwyczaj znajduje się poza pomieszczeniem i wymaga odpowiedniej przestrzeni na potrzeby konserwacji.

W porównaniu z systemem odniesienia bez stosowania tej techniki można osiągnąć redukcję amoniaku o co najmniej 75 % (w gospodarstwach chowu świń) i 45 % (w gospodarstwach chowu drobiu).

Systemy utrzymania

Opis

Systemy chowu klatkowego

Systemy utrzymania drobiu mają pochyłe podłogi wykonane z zespawanej siatki drucianej lub rusztów z tworzywa sztucznego oraz są wyposażone w osprzęt i przestrzeń do karmienia, pojenia, gniazdowania, grzebania, siedzenia na grzędzie i zbierania jaj. Klatki są zwykle zorganizowane na trzech lub więcej poziomach. Systemy utrzymania muszą spełniać wymogi określone w najnowszej wersji dyrektywy Rady 1999/74/WE (54) lub w przepisach ją zastępujących.

Głęboka ściółka ze zbiornikiem na odchody

Systemy utrzymania drobiu, w których co najmniej jedna trzecia całkowitej powierzchni podłogi pokryta jest ściółką (np. piasek, wióry drzewne, słoma). Pozostała powierzchnia to podłoga rusztowa, pod którą znajduje się zbiornik na odchody. Urządzenia do karmienia i pojenia są umieszczone nad podłogą rusztową. Mogą występować dodatkowe obiekty konstrukcyjne uznawane za obszary na wolnym powietrzu, takie jak wybiegi, werandy, wolne wybiegi lub ogrody zimowe.

Woliery

Systemy utrzymania drobiu dzieli się na różne obszary funkcjonalne do celów karmienia, pojenia, składania jaj, grzebania i odpoczynku. Dostępna powierzchnia użytkowa wewnątrz budynku zostaje zwiększona za pomocą podniesionej podłogi rusztowej połączonej z systemem wielopoziomowym. Obszar podłogi rusztowej zajmuje od 30 % do 60 % całkowitej powierzchni podłóg w pomieszczeniu. Pozostały obszar podłogi jest zwykle ścielony.

Mogą występować dodatkowe obiekty konstrukcyjne uznawane za obszary na wolnym powietrzu, takie jak wybiegi, werandy, wolne wybiegi lub ogrody zimowe.

Techniki

Opis

Informacje na temat emisji

Wszystkie gatunki drobiu

a

Wykorzystanie jednego z wymienionych poniżej systemów oczyszczania powietrza:

Zob. sekcja 4.2.3.

b

Membrany gazoprzepuszczalne (GPM) do wychwytywania amoniaku z nośników gazowych

Zob. sekcja 4.2.1.

Kury nioski, hodowlane kury brojlery i młode kury

c

Usuwanie obornika za pomocą przenośnika taśmowego co najmniej:

Przenośnik taśmowy do usuwania obornika umieszcza się pod klatkami. Obornik można usuwać raz na tydzień (z suszeniem powietrzem) lub więcej razy (bez suszenia powietrzem). Taśma zbierająca odchody może być wentylowana w celu suszenia obornika. Do osuszania obornika na przenośniku taśmowym można również wykorzystywać wymuszony nadmuch powietrza.

Przy dwukrotnym usuwaniu tygodniowo z suszeniem powietrzem można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 30 % w porównaniu z systemem odniesienia „dwa usunięcia w tygodniu bez wentylacji”.

d

System wentylacji wymuszonej lub naturalnej bez częstego usuwania obornika w istniejących zespołach urządzeń z głęboką ściółką ze zbiornikiem na odchody, w połączeniu z co najmniej jednym dodatkowym środkiem ograniczającym emisje (np. osiąganie wysokiej zawartości suchej masy w oborniku, system oczyszczania powietrza)

Głęboka ściółka (zob. opis wyżej) łączy się z rzadkim usuwaniem obornika, np. na koniec cyklu chowu. Zapewnia się zawartość suchej masy w oborniku wynoszącą około 50–60 %. Osiąga się to dzięki odpowiedniemu systemowi wentylacji (np. wentylatorom i wyciągom umieszczonym na poziomie podłogi).

W porównaniu z systemem odniesienia „głęboka ściółka/zbiornik z częściowym ściółkowaniem” można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 40 %. Technika ta może prowadzić do wzrostu emisji metanu.

e

Przenośnik taśmowy usuwający odchody lub zgarniacz (w przypadku głębokiej ściółki ze zbiornikiem na odchody)

Obornik usuwa się za pomocą zgarniaczy (okresowo) lub przenośnika taśmowego (raz na tydzień w przypadku suchego obornika, dwa razy na tydzień bez suszenia).

W przypadku niewentylowanego przenośnika taśmowego usuwającego odchody można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 70 % w porównaniu z systemem odniesienia „głęboka ściółka/zbiornik z częściowym ściółkowaniem”.

W przypadku wentylowanego przenośnika taśmowego usuwającego odchody można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 80 % w porównaniu z systemem odniesienia „głęboka ściółka/zbiornik z częściowym ściółkowaniem”.

f

Wymuszone suszenie obornika powietrzem za pomocą wymuszonej wentylacji aplikowanej przez rury (w przypadku głębokiej ściółki ze zbiornikiem na odchody)

System głębokiej ściółki (zob. opis powyżej) w połączeniu z suszeniem obornika za pomocą wentylacji wymuszonej aplikowanej przez rury, które nawiewają powietrze (np. w temperaturze 17–20 °C i na 1,2 m3/ptaka) na obornik przechowywany poniżej podłogi rusztowej.

W porównaniu z systemem odniesienia „głęboka ściółka/zbiornik z częściowym ściółkowaniem” można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 45 %.

g

Wymuszone suszenie obornika powietrzem przy użyciu perforowanej podłogi (w przypadku głębokiej ściółki ze zbiornikiem na odchody)

Głęboka ściółka (zob. opis powyżej) w połączeniu z perforowaną podłogą na której znajduje się obornik, dzięki czemu nawiewane powietrze dochodzi spod spodu. Obornik usuwa się po zakończeniu cyklu chowu.

W porównaniu z systemem odniesienia „głęboka ściółka/zbiornik z częściowym ściółkowaniem” można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 45 %.

h

Suszenie ściółki na przenośniku taśmowym usuwającym odchody (w przypadku wolier)

Obornik jest odbierany przez przenośnik taśmowy umieszczony pod podłogą rusztową i usuwa się go co najmniej raz na tydzień za pomocą wentylowanych lub niewentylowanych taśm. W wolierach dla młodych kur można łączyć podłogi ścielone i lite.

W przypadku niewentylowanego przenośnika taśmowego usuwającego odchody można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 70 % w porównaniu z systemem odniesienia „głęboka ściółka/zbiornik z częściowym ściółkowaniem”.

W przypadku wentylowanego przenośnika taśmowego usuwającego odchody można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 80 % w porównaniu z systemem odniesienia „głęboka ściółka/zbiornik z częściowym ściółkowaniem”.

i

Wymuszone suszenie ściółki powietrzem na przenośniku taśmowym usuwającym odchody (w przypadku wolier)

Technika ta zmniejsza emisje amoniaku z obornika dzięki ukierunkowanemu przepływowi powietrza wokół niego, co spowalnia aktywność mikroorganizmów odpowiedzialnych za rozkład kwasu moczowego w oborniku drobiowym i ogranicza przekształcanie związków azotu w lotny amoniak. Obornik spada na przenośnik taśmowy znajdujący się pod rusztami, gdzie jest suszony powietrzem (np. 0,3 m3 powietrza na zwierzę na godzinę w minimalnej temperaturze 20 °C) dostarczanym przez kanały pod podłogą rusztową lub obok niej. Przepływ powietrza jest odpowiednio ukierunkowany, aby zapewnić równomierne suszenie i uniknąć stref o wysokiej wilgotności. System działa w sposób ciągły, zapewniając, aby obornik pozostawał w stanie półsuchym (np. zawartość suchej masy wynosi co najmniej 50 %) od momentu wydalania do usunięcia (co najmniej raz w tygodniu lub dwa razy w tygodniu, jeżeli stosuje się dalsze suszenie).

W porównaniu z systemem odniesienia „głęboka ściółka/zbiornik z częściowym ściółkowaniem” można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 62 %. Zmniejszają się również emisje pyłów.

j

Wymuszone osuszanie ściółki z wykorzystaniem powietrza wewnętrznego (w przypadku litej podłogi z głęboką ściółką)

W systemie głęboko ściółkowym bez zbiornika na odchody do osuszania obornika można wykorzystywać wewnętrzne systemy recyrkulacji powietrza, przy jednoczesnym zaspokajaniu potrzeb fizjologicznych ptaków. W tym celu można stosować wymienniki ciepła i/lub urządzenia grzewcze.

W porównaniu z systemem odniesienia „głęboka ściółka/zbiornik z częściowym ściółkowaniem” można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 25 %.

k

Nachylone panele do samoczynnego usuwania ściółki (w przypadku wolier)

Technika ta ogranicza grubość warstwy ściółki (np. maksymalnie 3 cm) na całej pokrytej ściółką powierzchni podłogi przez częste usuwanie części warstwy ściółki za pomocą nachylonych paneli.

W porównaniu z systemem odniesienia „głęboka ściółka/zbiornik z częściowym ściółkowaniem” można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 15 %. Zmniejszają się również emisje pyłów.

Brojlery

l

Wymuszone osuszanie ściółki z wykorzystaniem powietrza wewnętrznego (w przypadku litej podłogi z głęboką ściółką)

Wewnętrzne systemy recyrkulacji powietrza można wykorzystywać do osuszania ściółki, przy jednoczesnym zaspokajaniu potrzeb fizjologicznych ptaków.

W porównaniu z systemem odniesienia „głęboka ściółka/zbiornik z częściowym ściółkowaniem” można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 25 %.

m

Wymuszone osuszanie ściółki z wykorzystaniem ogrzanego powietrza wewnętrznego (w przypadku litej podłogi z głęboką ściółką)

Emisje amoniaku zmniejsza się przez suszenie ściółki ciepłym powietrzem i usuwanie odparowanej wilgoci powietrzem ogrzanym (przez wymienniki ciepła lub urządzenia grzewcze). Możliwe są dwie konfiguracje:

W porównaniu z systemem odniesienia „głęboka ściółka/zbiornik z częściowym ściółkowaniem” można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 55 %.

n

Naturalna lub wymuszona wentylacja i zapobiegający rozlewaniu wody system pojenia (w przypadku litej podłogi z głęboką ściółką)

Podłoga lita jest całkowicie pokryta ściółką, którą uzupełnia się w miarę potrzeby. Izolacja podłogi (np. z zastosowaniem betonu lub gliny) zapobiega skraplaniu się wody w ściółce. Obornik stały usuwa się po zakończeniu cyklu chowu. Konstrukcja i eksploatacja systemu do pojenia zapobiega wyciekowi wody pitnej i zalewaniu ściółki. Mogą występować dodatkowe obiekty konstrukcyjne uznawane za obszary na wolnym powietrzu, takie jak wybiegi, werandy, wolne wybiegi lub ogrody zimowe. Naturalną wentylację można łączyć z wolnym wybiegiem.

Nie dotyczy.

o

Ogrzewana i chłodzona podłoga ze ściółką (w przypadku systemów „combideck”)

Zamknięty obieg wody jest zainstalowany poniżej podłogi, a drugi znajduje się na głębszym poziomie, aby przechowywać nadwyżki ciepła lub zwracać je do pomieszczenia dla drobiu, jeśli zaistnieje taka potrzeba. Pompa ciepła stanowi połączenie dwóch obiegów wody. Na początku okresu chowu podłoga jest ogrzewana przy pomocy zakumulowanego ciepła, aby utrzymać ściółkę w stanie suchym, unikając kondensacji wilgoci; podczas drugiego cyklu chowu ptaki wytwarzają nadwyżkę ciepła, która jest magazynowana w obiegu magazynowym przy jednoczesnym schładzaniu podłogi, co ogranicza rozkład kwasu moczowego przez ograniczenie aktywności mikroorganizmów.

W porównaniu z systemem odniesienia „głęboka ściółka/zbiornik z częściowym ściółkowaniem” można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 40 %.

p

Ściółka składająca się ze słomy i wodorosiarczanu sodu

Aby obniżyć pH ściółki, co z kolei hamuje aktywność mikrobiologiczną, jako ściółkę stosuje się granulat składający się w 80 % ze słomy (lub innego materiału odnawialnego) i w 20 % z wodorosiarczanu sodu (NaHSO4).

W porównaniu z systemem odniesienia „głęboka ściółka/zbiornik z częściowym ściółkowaniem” można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 58 %.

Kaczki

q

Częste dodawanie materiału ściółkowego (w przypadku litej podłogi z głęboką ściółką lub podłogi rusztowej w połączeniu z głęboką ściółką)

Ściółka jest utrzymywana w stanie suchym przez częste (np. codzienne) dodawanie świeżego materiału w zależności od potrzeb. Obornik stały usuwa się po zakończeniu cyklu chowu.

System pomieszczeń może być wyposażony w naturalną lub wymuszoną wentylację i stosowany łącznie z systemem wolnego wybiegu.

W przypadku głębokiej ściółki w połączeniu z podłogą rusztową podłoga w obszarze pojenia jest rusztowa (około 25 % całkowitej powierzchni podłogi).

Nie dotyczy.

r

Częste usuwanie obornika (w przypadku gdy podłoga jest w pełni rusztowa)

Ruszty pokrywają kanał gnojowicowy, w którym przechowywany jest obornik i z którego jest odprowadzany do zewnętrznego zbiornika. Częste usuwanie obornika do zbiornika zewnętrznego przeprowadza się za pomocą:

System pomieszczeń może być wyposażony w naturalną lub wymuszoną wentylację i stosowany łącznie z systemem wolnego wybiegu.

W porównaniu z systemem odniesienia „głęboka ściółka/zbiornik z częściowym ściółkowaniem” można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 15 % (w przypadku ciągłego samospływu) i 30 % (w przypadku zgarniacza).

Indyki

s

Naturalna lub wymuszona wentylacja i zapobiegający rozlewaniu wody system pojenia (w przypadku litej podłogi z głęboką ściółką)

Zob. opis techniki n) (w sekcji dotyczącej brojlerów).

t

Wymuszone osuszanie ściółki z wykorzystaniem ogrzanego powietrza wewnętrznego (w przypadku litej podłogi z głęboką ściółką)

Zob. opis techniki (m) (w sekcji dotyczącej brojlerów).

Technika

Opis

Informacje na temat emisji

a

Biofiltr

Powietrze wylotowe jest przepuszczane przez warstwę filtracyjną z materiału organicznego, takiego jak drewno z pni i korzeni lub zrębki, kora, kompost lub torf. Warstwa filtracyjna jest zawsze wilgotna, dzięki okresowemu spryskiwaniu jej powierzchni. Substancje zapachowe i cząstki pyłów w powietrzu są absorbowane przez mokrą powłokę i utleniane lub rozkładane przez mikroorganizmy żyjące na zwilżonej ściółce. Wprowadzenie wybranych mieszanek mikroorganizmów może zwiększyć efektywność biofiltrów.

Konieczny jest odpowiednio duży obszar na zewnątrz budynku dla zwierząt, aby umieścić tam zestawy filtrów.

W porównaniu z systemem odniesienia bez stosowania tej techniki można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 70 %. W zależności od warunków eksploatacyjnych można również ograniczyć emisje metanu do powietrza. Potencjalnie mogą wystąpić emisje N2O.

b

Płuczka biologiczna (lub biofiltr zraszany).

Kolumna filtracyjna z obojętnym materiałem wypełniającym, który jest stale wilgotny dzięki zraszaniu go wodą. Zanieczyszczenia powietrza są wchłaniane przez fazę płynną i następnie rozkładane przez mikroorganizmy osiadłe w warstwie filtracyjnej. Wprowadzenie wybranych mieszanek mikroorganizmów może zwiększyć efektywność biofiltrów.

W niektórych przypadkach można również zastosować częściowe oczyszczanie powietrza (np. w celu objęcia oczyszczaniem wybranej części powietrza wylotowego o większym ładunku zanieczyszczeń).

W porównaniu z systemem odniesienia bez stosowania tej techniki można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 70 %. Emisje odorów i pyłów również ulegają zmniejszeniu.

c

Suchy filtr

Powietrze wylotowe nawiewa się na ekran wykonany np. z wielowarstwowego tworzywa sztucznego umieszczony przed wentylatorem na ścianie czołowej. Przepływające przez ekran powietrze mocno zmienia kierunek, co powoduje oddzielanie cząstek pod wpływem siły odśrodkowej, a w rezultacie ograniczenie emisji pyłów.

Nie dotyczy.

d

Dwu- lub trzystopniowy system oczyszczania powietrza

W systemie dwustopniowym etap pierwszy, jaki stanowi płuczka kwaśna mokra, łączy się zazwyczaj z płuczką biologiczną na etapie drugim. W systemie trójstopniowym pierwszy etap, jakim jest płuczka wodna, łączy się zazwyczaj ze stanowiącą etap drugi płuczką kwaśną mokrą, a następnie biofiltrem (trzeci etap). W niektórych przypadkach można również zastosować częściowe oczyszczanie powietrza (np. w celu objęcia oczyszczaniem wybranej części powietrza wylotowego o większym ładunku zanieczyszczeń).

W porównaniu z systemem odniesienia bez stosowania tej techniki można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 70 %. Emisje odorów i pyłów również ulegają zmniejszeniu.

e

Płuczka wodna

Powietrze wylotowe przechodzi przez wypełniający materiał filtracyjny w poprzek. Materiał wypełniający jest stale zraszany wodą. Pył jest usuwany i osadza się w zbiorniku wodnym, który jest opróżniany przed ponownym napełnieniem. Technika ta jest również znana jako „reaktor ze złożem zraszanym”.

Nie dotyczy.

f

Pułapka wodna

Wentylatory kierują powietrze wylotowe w dół do łaźni wodnej, w której zostają zanurzone cząstki pyłu. Przepływ powietrza zostaje następnie przekierowany o180 stopni w górę. Poziom wody jest regularnie uzupełniany, aby zrównoważyć ubytki spowodowane parowaniem.

Nie dotyczy.

g

Płuczka kwaśna mokra

Wentylacja wymusza przepływ powietrza wylotowego przez filtr (np. ścianę z wypełnieniem) zraszany przez krążącą w obiegu kwaśną ciecz (np. kwas siarkowy). W niektórych przypadkach można również zastosować częściowe oczyszczanie powietrza (np. w celu objęcia oczyszczaniem wybranej części powietrza wylotowego o większym ładunku zanieczyszczeń).

W porównaniu z systemem odniesienia bez stosowania tej techniki można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 70 %. Emisje odorów i pyłów również ulegają zmniejszeniu.

Technika

Opis

Emisje pyłów

a

Zapobieganie powstawaniu pyłu w budynkach inwentarskich lub ograniczanie jego powstawania przez stosowanie np. niskopylących technik ściółkowania, grubszego materiału ściółkowego, nachylonych paneli do samoczynnego usuwania ściółki, karmienia ad libitum, paszy o niskiej zawartości pyłu, separatorów pyłu, wentylacji z optymalizowaną prędkością powietrza

Powstawaniu pyłów w budynkach inwentarskich zapobiega się lub je ogranicza przez stosowanie takich technik, jak:

b

Zmniejszenie stężenia pyłu w budynkach inwentarskich przez stosowanie np. zamgławiania aerozolem wodnym, jonizacji, rozpylania oleju

Stężenie pyłu wewnątrz budynków inwentarskich zmniejsza się przez zastosowanie technik takich jak:

c

Redukcja pyłu za pomocą systemu oczyszczania powietrza, np. suchego filtra, dwu- lub trzystopniowego systemu oczyszczania powietrza, płuczki wodnej, pułapki wodnej, płuczki kwaśnej mokrej, biofiltra, płuczki biologicznej

Zob. sekcja 4.2.3.

Emisje odorów

d

Środki zapobiegania występowaniu odorów i ich ograniczania wewnątrz systemów utrzymania, np. utrzymywanie zwierząt i powierzchni w stanie suchym i czystym, ograniczanie powierzchni obornika uwalniającej emisje, częste usuwanie obornika, obniżanie temperatury obornika i środowiska w pomieszczeniach, zmniejszanie przepływu powietrza

Zapobiega się emisjom odorów w systemach utrzymania lub ogranicza się je przez stosowanie takich technik, jak:

e

Optymalizacja warunków wylotu powietrza z budynków dla zwierząt, np. zwiększenie wysokości wylotu lub prędkości wentylacji

Powietrze wylotowe jest odprowadzane z budynków dla zwierząt przez zastosowanie technik takich jak:

f

Redukcja odorów za pomocą systemu oczyszczania powietrza, np. płuczki biologicznej (lub biofiltra zraszanego), filtra biologicznego, dwu- lub trzystopniowego systemu oczyszczania powietrza

Zob. sekcja 4.2.3.

Zużycie wody

g

Dobór i stosowanie odpowiednich urządzeń (np. poideł smoczkowych, poideł miseczkowych, poideł wannowych) dla konkretnych kategorii zwierząt przy jednoczesnym zapewnieniu dostępności wody (ad libitum)

Wybiera się i stosuje wodooszczędne systemy dostarczania wody (np. poidła smoczkowe, poidła miskowe, poidła wannowe), biorąc pod uwagę zachowanie poszczególnych gatunków zwierząt podczas pojenia. Optymalne nawodnienie i dobrostan zwierząt zapewnia się dzięki dostępowi ad libitum.

h

Regularne kontrolowanie i korygowanie (w razie potrzeby) kalibracji urządzeń do dystrybucji wody pitnej

Urządzenia do pojenia wodą regularnie sprawdza się i w razie potrzeby reguluje, aby zapewnić stałe natężenie przepływu i prawidłowe działanie, unikając przy tym rozlewania wody.

i

Stosowanie technik takich jak mechaniczne czyszczenie na sucho lub wysokociśnieniowe urządzenia czyszczące do budynków dla zwierząt i urządzeń

Budynki dla zwierząt i urządzenia czyści się w sposób zapewniający higienę i jednocześnie efektywne zużycie wody, na przykład przy użyciu metod wstępnego czyszczenia, takich jak mechaniczne czyszczenie na sucho, lub technik takich jak czyszczenie pod wysokim ciśnieniem.

Zużycie energii

j

Wysokosprawne systemy ogrzewania/chłodzenia oraz wentylacyjne

Wysokosprawne systemy ogrzewania/chłodzenia i wentylacji wykorzystują rozwiązania techniczne minimalizujące zużycie energii, przy jednoczesnym uwzględnieniu wymogów dotyczących dobrostanu zwierząt.

k

Optymalizacja systemów wentylacji i ogrzewania/chłodzenia oraz zarządzanie nimi, zwłaszcza gdy stosowane są systemy oczyszczania powietrza

Istniejące systemy ogrzewania/chłodzenia i wentylacji ulepsza się, przy jednoczesnym uwzględnieniu wymogów dotyczących dobrostanu zwierząt (np. stężenia zanieczyszczeń powietrza, odpowiednich temperatur). Można to osiągnąć za pomocą takich środków jak:

l

Izolacja ścian, podłóg i/lub sufitów w budynkach dla zwierząt

Materiał izolacyjny może być naturalnie nieprzepuszczalny lub wyposażony w nieprzepuszczalną powłokę. Przepuszczalne materiały są wyposażone w zainstalowaną przegrodę paroszczelną, ponieważ wilgotność stanowi jedną z głównych przyczyn pogorszenia jakości materiałów izolacyjnych.

Wariantem materiału izolacyjnego w hodowli drobiu mogą być odbijające ciepło membrany, składające się z laminowanej folii, zabezpieczające pomieszczenia przed ucieczką powietrza i wilgotnością.

m

Odzysk ciepła (np. system „combideck”, systemy wentylacji z odzyskiem ciepła, odzysk ciepła ze schładzaniem gnojowicy)

Ponowne wykorzystanie energii cieplnej z wentylacji, produktów odpadowych lub konstrukcji wewnętrznych.

Jednostka centralna wykorzystuje wymiennik ciepła powietrze-powietrze do przekazywania ciepła z ciepłego, zużytego powietrza wylotowego do zimnego, świeżego powietrza napływającego.

Opis systemu „combideck” znajduje się w sekcji 4.2.2.

n

Stosowanie naturalnej wentylacji

Swobodną (naturalną) wentylację w budynku dla zwierząt wywołują różnice temperatur lub przepływ wiatru. Budynki dla zwierząt mogą mieć otwory w kalenicy oraz, w razie potrzeby, także po obu stronach dachu, oprócz regulowanych otworów w ścianach bocznych. Otwory mogą być wyposażone w siatki przeciwwiatrowe. Podczas ciepłej pogody można korzystać z wentylatorów.

o

Stosowanie wentylacji mieszanej

Wentylację wymuszoną i naturalną łączy się w różnych częściach budynku dla zwierząt. W części z wymuszoną wentylacją zwierzęta są chronione przed zimnem, ciepłem, promieniowaniem słonecznym i deszczem. W naturalnie wentylowanej części zwierzęta mają dostęp do warunków zewnętrznych (w przypadku świń strefa defekacji znajduje się zazwyczaj na zewnątrz).

p

Układ chłodzenia ewaporacyjnego wykorzystujący zraszane panele i recyrkulację wody

Układ chłodzenia ewaporacyjnego z panelami wykorzystuje sztywne porowate panele z celulozy, drewna osikowego lub materiału syntetycznego, instalowane na jednej ze ścian pomieszczenia i stale nasycane wodą za pomocą pompy. Woda, która nie uległa odparowaniu ani nie została rozpylona, jest zbierana i ponownie wprowadzana do obiegu w systemie. Wentylatory tunelowe zasysają powietrze z zewnątrz przez mokre panele, powodując odparowanie wody i ochłodzenie powietrza.

Technika

Opis

Informacje na temat emisji

a

Wykorzystywanie obiektu o pojemności wystarczającej do przechowywania obornika w okresach, w których nie jest możliwe jego rozprowadzanie

Obiekty projektuje się tak, aby miały pojemność wystarczającą do przechowywania obornika w okresach, w których jego rozprowadzanie nie jest możliwe. Okresy te zależą od warunków klimatycznych i zapotrzebowania upraw na azot.

Nie dotyczy.

b

Wykorzystywanie obiektów do przechowywania, odpornych na oddziaływanie mechaniczne, chemiczne i termiczne

Obiekty do przechowywania buduje się z elementów (np. ze stali z powłokami ochronnymi, nieprzepuszczalnego betonu, szczelnych wykładzin) odpornych na naprężenia mechaniczne, oddziaływanie substancji chemicznych i wahania temperatury, zapewniając w ten sposób trwałość, ochronę środowiska i niezawodność działania.

Nie dotyczy.

c

Stosowanie szczelnych, odpornych na wycieki obiektów i urządzeń do zbierania i przemieszczania gnojowicy (np. zbiorników, kanałów, odpływów, pompowni)

Obiekty i urządzenia do zbierania i przemieszczania gnojowicy (np. zbiorniki, kanały, odpływy, pompownie) projektuje się tak, aby zapobiegać wyciekom i wynikającemu z nich zanieczyszczeniu. Wiąże się to z zastosowaniem odpowiednich materiałów szczelnych i odpornych na korozję.

Nie dotyczy.

d

Sprawdzanie co najmniej raz w roku stanu konstrukcji obiektów do przechowywania

Przeprowadza się i dokumentuje regularne kontrole niezawodności funkcjonalnej (przynajmniej raz w roku) (np. przez kontrole wizualne, fotografie, sprawozdania z badań, wykrywanie wycieków, obserwację zmian poziomu w zbiorniku napełnionym wodą, dane uzyskane za pomocą czujników), w tym sprawdzanie szczelności wszystkich elementów obiektów do przechowywania, rur i osprzętu, w celu zapewnienia szczelności i zgodności ze standardami eksploatacyjnymi.

Nie dotyczy.

e

Przykrycie zapewniające najwyższą efektywność środowiskową za pomocą jednej z następujących technik:

Zbiorniki okrywa się przykryciami sztywnymi, elastycznymi lub pływającymi.

Przykrycia sztywne mogą być wykonane z betonu, paneli z włókna szklanego lub arkuszy poliestrowych, mieć płaski lub stożkowy kształt i być montowane na betonowych lub stalowych zbiornikach i silosach. Przykrycia mają być dobrze zamknięte i szczelne, by ograniczać wymianę powietrza i zapobiegać przedostawaniu się deszczu i śniegu do środka.

Przykrycia sztywne: w porównaniu ze zbiornikiem bez przykrycia można osiągnąć redukcję emisji amoniaku bliską 100 %.

Elastyczne przykrycia obejmują:

Przykrycia namiotowe: w porównaniu ze zbiornikiem bez przykrycia można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 85 %.

Przykrycia kopułowe: w porównaniu ze zbiornikiem bez przykrycia można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 80 %.

Przykrycia płaskie: w porównaniu ze zbiornikiem bez przykrycia można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 60 %.

Przykrycia pływające obejmują:

Warstwy naturalnego kożucha: w porównaniu ze zbiornikiem bez przykrycia można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 20 %.

Materiały pływające luzem: w porównaniu ze zbiornikiem bez przykrycia można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 40 %.

Przykrycia nadmuchiwane: w porównaniu ze zbiornikiem bez przykrycia można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 60 %.

Elastyczne przykrycia pływające: w porównaniu ze zbiornikiem bez przykrycia można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 80 %.

Elastyczny arkusz z tworzywa sztucznego: w porównaniu ze zbiornikiem bez przykrycia można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 60 %.

f

Instalacja systemu wykrywania wycieków

System wykorzystujący na przykład geomembranę, warstwę drenażową pod nią oraz system rur drenażowych, umożliwiający wczesne wykrywanie (np. za pomocą piezometru) i powstrzymywanie wycieków.

Nie dotyczy.

g

Ograniczenie mieszania gnojowicy.

Mieszanie gnojowicy ogranicza się do minimum. Obejmuje to:

Nie dotyczy.

h

Odpowiednie zaprojektowanie zbiornika na gnojowicę przy użyciu takich technik, jak:

Obiekty do przechowywania projektuje się z uwzględnieniem cech konstrukcyjnych i eksploatacyjnych mających na celu ograniczenie emisji do powietrza. Obejmuje to zmniejszenie stosunku powierzchni obszaru uwalniającego emisje do objętości gnojowicy, zarządzanie poziomem napełnienia w celu ograniczenia prędkości wiatru i wymiany powietrza nad powierzchnią gnojowicy oraz zwiększenie wolnej przestrzeni nad powierzchnią gnojowicy w celu uzyskania efektu osłony przed wiatrem, który ogranicza turbulentne ruchy powietrza.

Nie dotyczy.

i

Zakwaszanie gnojowicy

Zob. sekcja 4.2.1.

j

Schładzanie gnojowicy

Zob. sekcja 4.2.1.

k

Nieprzepuszczalne dno i ściany, np. wyłożone gliną lub okładziną z tworzywa sztucznego (lub podwójną jej warstwą), oraz szczelne elementy konstrukcyjne

Zbiornik ziemny buduje się z zastosowaniem szczelnych elementów konstrukcyjnych (np. złączy, elementów mocujących) oraz nieprzepuszczalnego dna i ścian wykonanych z takich materiałów, jak zagęszczona glina, okładzina z polietylenu o wysokiej gęstości (HDPE) lub systemy z podwójną okładziną, lub z zastosowaniem systemów dwuwarstwowych (np. geomembrana, glina) w celu zapobiegania wyciekom i zanieczyszczeniu wód gruntowych.

Nie dotyczy.

l

Przechowywanie wysuszonego obornika stałego w pomieszczeniu gospodarczym

Pomieszczenie gospodarcze jest zwykle prostą konstrukcją o nieprzepuszczalnych podłodze i dachu, o odpowiedniej wentylacji, aby uniknąć warunków beztlenowych, oraz wyposażoną w bramę dla pojazdów. Wysuszony obornik drobiowy (np. ściółka od brojlerów i kur niosek, suszone powietrzem odchody kur niosek zbierane na taśmach) można zazwyczaj transportować za pomocą przenośnika taśmowego lub ładowarek czołowych z pomieszczenia dla drobiu do pomieszczenia gospodarczego, gdzie można go przechowywać przez długi czas bez ryzyka ponownego zawilgocenia.

Nie dotyczy.

m

Wykorzystywanie betonowej płyty obornikowej

Płyta fundamentowa z betonu nieprzepuszczającego wody, którą można połączyć ze ścianami z trzech stron oraz z pokryciem (np. zadaszeniem nad platformą na obornik, tworzywem sztucznym odpornym na promieniowanie UV). Podłoga ma spadek (np. 2 %) w kierunku kanału odwadniającego znajdującego się z przodu konstrukcji. Frakcje ciekłe i spływ powierzchniowy spowodowany opadami są gromadzone w nieprzepuszczalnym betonowym zbiorniku, a następnie oczyszczane.

Nie dotyczy.

n

Przechowywanie obornika stałego na nieprzepuszczalnym podłożu stałym w celu zapobiegania wyciekom do środowiska

Obiekt do przechowywania jest wyposażony w lite, nieprzepuszczalne podłoże i system odwadniania oraz połączony ze zbiornikiem do gromadzenia frakcji płynnych i wszelkich spływów powstałych wskutek opadów.

Nie dotyczy.

o

Odpowiednie odległości między tymczasowymi pryzmami obornika stałego a jednolitymi częściami wód, z coroczną zmianą lokalizacji i minimalizacją czasu na polu

W przypadku gdy obornik stały jest układany w pryzmy bezpośrednio na glebie na polu przed jego rozprowadzaniem, czas jego pozostawania na polu ogranicza się do minimum, a miejsce przechowywania zmienia się co najmniej raz w roku i wybiera tak, aby znajdowało się możliwie jak najdalej od jednolitych części wód.

Nie dotyczy.

p

Zmniejszenie stosunku powierzchni obszaru uwalniającego emisje do objętości pryzmy obornika stałego

Stosunek powierzchni obszaru uwalniającego emisje do objętości pryzmy można zmniejszyć, na przykład przez zagęszczanie obornika lub zastosowanie konstrukcji o trzech ścianach.

Nie dotyczy.

q

Przykrycie tymczasowych pryzm obornika stałego

Pryzmy obornika stałego są przykrywane takimi materiałami jak okrywy z tworzyw sztucznych ze stabilizatorem promieniowania UV, torf, trociny lub wióry drzewne. Szczelne pokrywy zmniejszają wymianę powietrza i rozkład tlenowy w pryzmie obornika.

Nie dotyczy.

Technika

Opis

a

Mechaniczna separacja gnojowicy, np. przy użyciu:

Oddzielenie frakcji stałej i płynnej o różnej zawartości suchej masy, przy użyciu np. separatorów z prasą śrubową, separatora dekantacyjno-wirówkowego, sit lub prasy filtracyjnej. Skuteczność oddzielania można zwiększyć za pomocą dodatków lub przez zastosowanie różnych temperatur/ciśnień.

Technikę tę stosuje się na przykład w przypadku gdy konieczne jest zmniejszenie zawartości azotu i fosforu w fazie stałej ze względu na ograniczoną ilość gruntów dostępnych do aplikacji obornika.

b

Rozkład beztlenowy

Mikroorganizmy beztlenowe rozkładają materię organiczną obornika w zamkniętym reaktorze przy braku tlenu. Produkowany i gromadzony biogaz wykorzystuje się do wytwarzania energii, tj. produkcji ciepła, połączonej produkcji ciepła i energii lub jako paliwo transportowe. Część produkowanego ciepła jest wykorzystywana ponownie. Ustabilizowane pozostałości (produkt pofermentacyjny) mogą być wykorzystywane jako nawóz (jeśli produkt pofermentacyjny jest po kompostowaniu wystarczająco ustalony). Obornik stały można poddawać procesowi fermentacji razem z gnojowicą lub innymi związkami organicznymi, dbając, aby zawartość suchej masy wynosiła mniej niż 18 %. Wprowadzenie wybranych mieszanek mikroorganizmów może zwiększyć szybkość i efektywność procesu.

c

Suszenie obornika z zastosowaniem tunelu zewnętrznego

Obornik zbiera się z budynków dla kur niosek i usuwa za pomocą przenośnika taśmowego, który transportuje go na zewnątrz do przeznaczonej do tego celu zamkniętej konstrukcji zawierającej serię perforowanych, nakładających się na siebie taśm tworzących tunel. Na taśmy nawiewane jest ciepłe powietrze, które wysusza odchody w około dwa lub trzy dni. Do wentylacji tunelu wykorzystuje się powietrze pochodzące z pomieszczenia dla kur niosek.

d

Mechaniczna separacja gnojowicy na frakcję stałą i płynną, a następnie rozkład tlenowy (napowietrzanie) frakcji płynnej z odzyskiem składników pokarmowych

Gnojowica jest rozdzielana na frakcję płynną i frakcję stałą za pomocą urządzeń do mechanicznej separacji, a składniki pokarmowy są odzyskiwane podczas nawożenia upraw frakcją stałą i płynną. Większość fosforu i znaczna część azotu są zatrzymywane we frakcji stałej, która jest produktem o mniejszej objętości i masie.

Frakcja płynna jest napowietrzana w sposób przerywany i o niskiej intensywności za pomocą zanurzonych lub pływających napowietrzaczy w procesie ciągłym lub okresowym, który wywołuje utlenianie biologiczne lotnych związków organicznych. Procesem zarządza się przez kontrolę parametrów operacyjnych, takich jak intensywność napowietrzania (stężenie rozpuszczonego tlenu), ograniczenie wzrostu pH, temperatura (np. między 45 oC a 75 oC) i minimalizacja mieszania gnojowicy w celu zmniejszenia strat amoniaku (NH3) do atmosfery, przy jednoczesnym ograniczeniu warunków beztlenowych i powstawania metanu. Amoniak uwalniany podczas napowietrzania może być fakultatywnie zbierany (zob. np. technika „membrany gazoprzepuszczalne (GPM) do wychwytywania amoniaku z nośników gazowych”). Pianę i osad, które zawierają niektóre składniki pokarmowe (np. P) wychwycone z frakcji płynnej, zbiera się z reaktora i suszy za pomocą separatorów mechanicznych, a następnie zagospodarowuje wraz z pozostałą frakcją stałą.

Technikę tę stosuje się zazwyczaj w przypadku, gdy przed rozprowadzaniem istotne jest zmniejszenie patogenów i odoru. Należy dołożyć starań, aby zaradzić ewentualnym skutkom wzajemnych powiązań pomiędzy różnymi komponentami środowiska.

e

Mechaniczna separacja gnojowicy na frakcję stałą i płynną, a następnie nitryfikacja-denitryfikacja frakcji płynnej z odzyskiem składników pokarmowych

Gnojowica jest rozdzielana na frakcję płynną i frakcję stałą za pomocą urządzeń do mechanicznej separacji, a składniki pokarmowe są odzyskiwane podczas nawożenia upraw frakcją stałą i płynną. Większość fosforu i znaczna część azotu są zatrzymywane we frakcji stałej, która jest produktem o mniejszej objętości i masie.

Frakcję płynną poddaje się nitryfikacji w drodze oczyszczania biologicznego w kontrolowanych warunkach tlenowych, w których amoniak (NH3) utlenia się do azotynów (NO2 –) i azotanów (NO3 –), co ogranicza straty amoniaku do atmosfery. W celu usprawnienia procesu dodaje się koagulanty i flokulanty. Ścieki bogate w azotany, a także zawierające pozostałości P, jak również K, Na i Ca, mogą być ponownie wykorzystywane w rolnictwie (np. przez fertygację). Zamiast tego można je skierować do etapu denitryfikacji, w którym azotyny i azotany są przekształcane w N2 w obecności węgla organicznego.

Niektóre mikroorganizmy można ponownie wprowadzić do zbiornika napowietrzającego w celu utrzymania aktywności biologicznej. Pianę i osad, które zawierają niektóre składniki pokarmowe (np. P) wychwycone z frakcji płynnej, zbiera się ze zbiorników i suszy za pomocą separatorów mechanicznych, a następnie zagospodarowuje wraz z pozostałą frakcją stałą.

Proces nitryfikacji-denitryfikacji może nastąpić w jednym zbiorniku lub wielu zbiornikach szeregowo. Przez ustalenie czasu retencji w zbiorniku lub zbiornikach można kontrolować stopień nitryfikacji-denitryfikacji, w tym stężenie azotanów w ściekach. Należy dołożyć starań, aby zaradzić ewentualnym skutkom wzajemnych powiązań pomiędzy różnymi komponentami środowiska.

f

Kompostowanie obornika stałego

Obornik stały, w tym stała frakcja gnojowicy, jest rozkładany przez mikroorganizmy w warunkach tlenowych, dzięki czemu powstaje produkt końcowy (kompost) wystarczająco stabilny do transportu, przechowywania i rozprowadzania. Inokulum biologiczne, słomę, trociny, resztki roślinne lub inne odpady organiczne (np. produkt pofermentacyjny) można kompostować razem z obornikiem stałym. Odór, liczba patogenów drobnoustrojowych oraz zawartość wody w oborniku ulegają zmniejszeniu. Aby zapewnić dopływ tlenu stosuje się mechaniczne odwracanie pryzm lub wymuszone ich napowietrzanie. Można również stosować bębny oraz pionowe i poziome zbiorniki/silosy do kompostowania. Wprowadzenie wybranych mieszanek mikroorganizmów może zwiększyć szybkość i efektywność procesu.

Technikę tę można stosować na przykład wtedy, gdy ograniczenie liczby patogenów i odoru jest istotne przed rozprowadzaniem. Aby w gospodarstwie można było ułożyć pryzmy, wymagana jest odpowiednia przestrzeń. Inne warianty kompostowania (np. zbiorniki/silosy, bębny) zazwyczaj wymagają mniejszej przestrzeni.

g

Odparowywanie podciśnieniowe z odzyskiem amoniaku

Odparowywanie stosuje się w celu zmniejszenia objętości produktu pofermentacyjnego (o maksymalnie 70 %), co prowadzi do koncentracji składników pokarmowych. Faza płynna obornika jest zwykle odparowywana w warunkach próżniowych w niskich temperaturach (np. około 60 °C). Podczas procesu odparowywania amoniak gazowy wiąże się w postaci roztworu siarczanu amonu. Odparowywanie podciśnieniowe jest przede wszystkim metodą zmniejszania objętości obornika w gospodarstwie.

h

Próżniowe separatory drobnych frakcji z sitami

Technika ta obejmuje technologię ciągłego oddzielania drobnych frakcji zaprojektowaną w celu przetwarzania płynnych zawiesin bogatych w składniki pokarmowe w sposób optymalizujący ich wartość odżywczą (np. gnojowicy, produktów pofermentacyjnych). Umożliwia rozdzielenie frakcji stałej i płynnej na bogatą w energię frakcję stałą i fazę płynną o obniżonej zawartości składników pokarmowych, nadającą się do dalszej filtracji membranowej lub przetwarzania nawozów. Technika ta jest odpowiednia dla cieczy o niskiej zawartości suchej masy (np. 1 %) z wykorzystaniem na przykład sit o różnej wielkości oczek zatrzymujących włókna. Można ją stosować w połączeniu z technikami oddzielania wstępnego.

i

Separatory ciśnieniowe i flokulacyjne do oddzielania fazy stałej i ciekłej

Technika obróbki gnojowicy składająca się z kilku etapów. Po pierwsze, obornik dzieli się na frakcję stałą i płynną. Następnie frakcję płynną poddaje się obróbce fizykochemicznej uzupełnionej dekantacją, co skutkuje klarowaniem i usuwaniem zawiesiny ciał stałych. Następnie oczyszczoną ciecz zakwasza się w celu zmniejszenia emisji amoniaku. Równolegle frakcję stałą i osad powstający na poszczególnych etapach oczyszczania cieczy poddaje się procesowi odwadniania i suszy przy użyciu energii słonecznej.

W porównaniu z systemem odniesienia bez stosowania tej techniki można osiągnąć redukcję emisji amoniaku o co najmniej 63 %.

j

Mechaniczna separacja gnojowicy na frakcję stałą i płynną, a następnie obróbka frakcji płynnej w sztucznych mokradłach z odzyskiem składników pokarmowych.

Gnojowica jest rozdzielana na frakcję płynną i frakcję stałą za pomocą urządzeń do mechanicznej separacji. Jeżeli jest wystarczająco dużo miejsca, oddzielanie można dodatkowo usprawnić kolejnym etapem dekantacji. Większość fosforu i znaczna część azotu są zatrzymywane we frakcji stałej, która jest produktem o mniejszej objętości i masie.

Frakcja płynna przepływa do sztucznego mokradła, gdzie przesącza się w głąb podłoża przez złoże żwirowe obsadzone specjalistycznymi gatunkami roślin (np. Phragmites australis, Juncus, Typha, Apium nodiflorum), bez zalania powierzchni piasku. Azot (jako NO3 – i NH4 +) jest wchłaniany przez rośliny, co zmniejsza straty amoniaku (NH3) do atmosfery. Możliwe emisje podtlenku azotu (N2O) są utrzymywane na niskim poziomie przy właściwym zarządzaniu parametrami operacyjnymi. Zmniejsza się również ilość zawiesiny i biochemiczne zapotrzebowanie na tlen (BZT). Oczyszczone ścieki odprowadzane są grawitacyjnie ze sztucznego mokradła do stawu zbiorczego przez rurę odwadniającą i mogą być ponownie wykorzystywane w rolnictwie (np. przez fertygację), ponieważ zawierają pozostałości N lub P. Eksploatacja sztucznych mokradeł nie wymaga zużycia energii.

System jest odpowiednio dobrany (czas retencji hydraulicznej wynosi 3–5 dni) do obsługi całej objętości frakcji płynnej i jest zaprojektowany w taki sposób, aby zapobiec wszelkim wyciekom do środowiska (tj. gleby i wód gruntowych) przez zastosowanie dwuwarstwowej izolacji z nieprzepuszczalnego tworzywa sztucznego. Okresowe zbiory roślinności/biomasy, które mogą być wykorzystywane jako substrat do fermentacji beztlenowej lub jako substrat do kompostowania, oraz usuwanie zgromadzonej materii organicznej odbywają się w ramach właściwego zarządzania. Należy dołożyć starań, aby zaradzić ewentualnym skutkom wzajemnych powiązań pomiędzy różnymi komponentami środowiska.

Technika

Opis

Korzystanie z zatwierdzonych systemów przechowywania

Padłe zwierzęta, które nie są natychmiast odbierane przez upoważnionego odbiorcę lub natychmiast poddawane obróbce, są przechowywane w zatwierdzonych systemach przechowywania, takich jak zamknięte, szczelne pojemniki. Konieczne może być chłodzenie, w zależności od temperatury i częstotliwości usuwania (np. padłe zwierzęta są odbierane rzadziej niż raz w tygodniu). Systemy przechowywania są zlokalizowane zgodnie z odpowiednimi przepisami.

Technika

Opis

Zapewnienie odpowiedniej odległości między gospodarstwem/zespołem urządzeń a obiektami wrażliwymi

Na etapie projektowania zespołu urządzeń/gospodarstwa zapewnia się odpowiednią odległość pomiędzy zespołem urządzeń/gospodarstwem a obiektami wrażliwymi przez zastosowanie normy minimalnej odległości lub przeprowadzenie modelowania dyspersji w celu przewidzenia/symulacji stężenia odoru w otoczeniu.

Zapobieganie emisjom odorów w budynkach dla zwierząt i ich ograniczanie

Zob. sekcja 4.2.2.

Zapobieganie emisjom odorów z przechowywania obornika i ich ograniczanie

Zob. sekcja 4.3.

Zapobieganie emisjom odorów z przetwarzania obornika i ich ograniczanie

Zob. sekcja 4.4.

Zapobieganie emisjom odorów z rozprowadzania obornika i ich ograniczanie

Zob. sekcja 4.5.

Technika

Opis

a

Zapewnienie odpowiedniej odległości między zespołem urządzeń/gospodarstwem a obiektami wrażliwymi

Na etapie projektowania zespołu urządzeń/gospodarstwa zapewnia się odpowiednią odległość pomiędzy zespołem urządzeń/gospodarstwem a obiektami wrażliwymi przez zastosowanie normy minimalnej odległości.

b

Odpowiednie umiejscowienie urządzeń

Obejmuje to techniki takie jak:

c

Środki operacyjne

Obejmują one środki, takie jak:

d

Urządzenia o niskim poziomie emisji hałasu

Obejmuje to urządzenia, takie jak:

e

Urządzenia do kontroli hałasu

Obejmuje to:

f

Techniki ochrony przed hałasem

Umieszczanie przeszkód między źródłami emisji a odbiornikami.

Technika

Opis

a

Wykorzystanie energooszczędnego oświetlenia

Bardziej energooszczędne oświetlenie można osiągnąć przez:

b

Stosowanie wymienników ciepła. Można zastosować jeden z następujących układów:

W wymienniku ciepła typu powietrze-powietrze napływające powietrze pochłania ciepło z powietrza wylotowego z systemu wentylacji zespołu urządzeń. Wymiennik taki może składać się z płyt z aluminium anodowanego lub z rur z PCV.

W wymienniku ciepła typu powietrze-woda przepływa przez żebra aluminiowe umieszczone w kanałach wylotowych i pochłania ciepło z powietrza wylotowego.

W wymienniku ciepła typu ziemia-powietrze świeże powietrze przepływa przez rury zakopane w ziemi (np. na głębokość około dwóch metrów), korzystając z niskich sezonowych wahań temperatury gleby.

c

Wykorzystywanie pomp cieplnych w celu odzyskiwania ciepła

Ciepło jest absorbowane z różnych mediów (wody, gnojowicy, gleby, powietrza itd.) i transportowane za pomocą płynu krążącego w zamkniętym obiegu przy zastosowaniu odwróconego obiegu chłodzenia. Ciepło może być wykorzystane do dezynfekcji wody lub na potrzeby systemu ogrzewania lub chłodzenia. Technika ta może być wykorzystywana do pochłaniania ciepła w różnych obiegach, takich jak systemy schładzania gnojowicy, energii geotermalnej, wody płuczkowej, reaktory biologicznego przetwarzania gnojowicy lub spaliny silników zasilanych biogazem.

d

Wytwarzanie energii odnawialnej

Instalowanie na budynkach i gruntach odpowiednich do danego miejsca urządzeń do wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, w tym, w stosownych przypadkach, towarzyszących im akumulatorowych magazynów energii.

e

Izolacja ścian, podłóg lub sufitów w budynkach/obiektach

Materiał izolacyjny może być naturalnie nieprzepuszczalny lub wyposażony w nieprzepuszczalną powłokę. Przepuszczalne materiały są wyposażone w zainstalowaną przegrodę paroszczelną, ponieważ wilgotność stanowi jedną z głównych przyczyn pogorszenia jakości materiałów izolacyjnych.

Technika

Opis

a

Bilans masy azotu i fosforu na podstawie spożycia paszy, zawartości białka surowego i fosforu całkowitego w diecie oraz produkcyjności zwierząt

Bilans masy oblicza się dla każdej kategorii zwierząt hodowanych w gospodarstwie, pod koniec cyklu chowu, według następujących równań:

Nwydalony = Npasza - Nretencja

Pwydalony = Ppasza - Pretencja

Npasza opiera się na ilości pokarmu spożytego i na zawartości białka surowego w diecie. Ppasza opiera się na ilości pokarmu spożytego i na całkowitej zawartości fosforu w diecie. Zawartość surowego białka oraz całkowitą zawartość fosforu można obliczyć za pomocą jednej z następujących metod:

Wartości Nretencja oraz Pretencja można oszacować za pomocą jednej z następujących metod:

Bilans masy wykazuje zwłaszcza wszelkie znaczące powszechnie stosowane zmiany w sposobie żywienia (np. zmianę mieszanki paszowej).

Technika monitorowania jest dalej rozwijana na szczeblu państw członkowskich. Aby zastosować technikę monitorowania, gospodarstwa muszą prowadzić rejestr informacji na temat kluczowych parametrów (zgodnie z metodyką określoną przez państwo członkowskie), np. liczby zwierząt, spożycia paszy, zawartości białka surowego i fosforu całkowitego w diecie, ilości wytworzonego obornika.

Technika

Opis

a

Współczynniki emisji

Emisje metanu oblicza się przy użyciu współczynników emisji, w oparciu o metody krajowe lub międzynarodowe (np. wytyczne IPCC dotyczące sporządzania krajowych inwentaryzacji gazów cieplarnianych). Obejmują one następujące podejścia:

Poziom 1 – metoda ta polega na pomnożeniu całkowitej ilości lotnych substancji stałych (ilości wydalanego obornika) pochodzących od zwierząt przez współczynnik emisji właściwy dla tego rodzaju kategorii zwierząt w danej strefie klimatycznej, przy zastosowaniu określonego systemu gospodarowania obornikiem.

Poziom 2 – metoda ta obejmuje gromadzenie szczegółowych danych na temat kategorii zwierząt i praktyk postępowania z obornikiem w celu stworzenia dostosowanych do indywidualnych potrzeb współczynników emisji. W przeciwieństwie do poziomu 1 metoda ta umożliwia bardziej precyzyjne obliczenia z wykorzystaniem danych specyficznych dla danego kraju, a nie wartości standardowych, oraz zapewnia szczegółowe przedstawienie systemów gospodarowania obornikiem według kategorii zwierząt gospodarskich i reżimu temperaturowego (strefa klimatyczna).

Poziom 3 – metoda ta obejmuje stosowanie zindywidualizowanych modeli lub metod opartych na pomiarach w celu oszacowania emisji metanu z gospodarowania obornikiem.

Technika monitorowania jest dalej rozwijana na szczeblu państw członkowskich. Aby zastosować technikę monitorowania, gospodarstwa muszą prowadzić rejestr informacji na temat kluczowych parametrów (zgodnie z metodyką określoną przez państwo członkowskie), np. liczby zwierząt, spożycia paszy, ilości wytworzonego obornika, praktyk gospodarowania obornikiem w gospodarstwie.

a

Współczynniki emisji

Zob. technika b) w sekcji 4.8.2.

Technika

Opis

a

Monitorowanie zużycia wody na poziomie gospodarstwa i w odniesieniu do głównych procesów zużywających wodę

Rejestrowanie na przykład za pomocą liczników lub faktur. Główne procesy zużywające wodę (np. czyszczenie, karmienie) są monitorowane oddzielnie.

b

Monitorowanie zużycia energii elektrycznej

Rejestrowanie na przykład za pomocą liczników lub faktur. Zużycie energii elektrycznej w budynkach dla zwierząt jest monitorowane oddzielnie. Można również monitorować oddzielnie główne procesy zużywające energię (ogrzewanie, wentylacja, oświetlenie itp.).

c

Monitorowanie zużycia paliwa

Rejestrowanie na przykład za pomocą liczników lub faktur.

d

Monitorowanie liczby zwierząt, w tym urodzeń i zgonów

Rejestrowanie przybywających i ubywających zwierząt, w tym urodzeń i zgonów, na przykład z wykorzystaniem rejestrów.

e

Monitorowanie zużycia paszy

Rejestrowanie na przykład za pomocą faktur lub rejestrów.

f

Monitorowanie ilości wytworzonego obornika

Rejestrowanie na przykład za pomocą rejestrów.

Technika

Opis

Informacje na temat emisji

a

Adsorpcja amoniaku z nośników gazowych

Do usuwania amoniaku z powietrza i gnojowicy stosuje się kwaśne, porowate adsorbenty (np. gliny modyfikowane tlenkami metali). W przypadku obróbki powietrza adsorbenty instaluje się w kolumnach wentylacyjnych, gdzie amoniak z powietrza przechodzącego przez kolumnę wiąże się z adsorbentem w drodze chemisorpcji lub fizysorpcji. Niektóre adsorbenty umożliwiają regenerację przez desorpcję termiczną lub próżniową, co pozwala na ich ponowne wykorzystanie, chociaż koszt tego może być wyższy, a zużycie energii w gospodarstwie może wzrosnąć. W przypadku obróbki gnojowicy adsorbenty mogą być dodawane bezpośrednio do zbiorników lub obiektów do przechowywania gnojowicy bez konieczności wprowadzania jakichkolwiek szczególnych modyfikacji w konstrukcji pomieszczeń dla zwierząt (np. instalacja systemu wentylacji powietrza z kolumnami) oraz bez dodatkowego zużycia energii w celu ich ponownego wykorzystania. Z uwagi na fakt, że te materiały nieregenerowalne pozostają we frakcji stałej gnojowicy, nie mogą one jednak zawierać żadnych substancji toksycznych.

W porównaniu z systemem odniesienia bez stosowania tej techniki należy się spodziewać redukcji emisji amoniaku o co najmniej 38 %.

b

Alternatywne materiały ściółkowe

Stosuje się alternatywne materiały ściółkowe o właściwościach sprzyjających zapobieganiu powstawaniu amoniaku i w konsekwencji ograniczaniu emisji w porównaniu z konwencjonalnymi materiałami ściółkowymi (np. słoma, granulat, wióry drzewne). Właściwości redukujące emisje można zwiększyć przez stosowanie dodatków w materiałach konwencjonalnych. Zmieniając właściwości chemiczne lub mikrobiologiczne ściółki, można spowolnić procesy odpowiedzialne za wytwarzanie amoniaku. Przy wyborze ściółki i dodatków do niej należy wziąć pod uwagę ich późniejsze wykorzystanie lub usunięcie.

Nie dotyczy.

c

Stosowanie innych dodatków do gnojowicy

Oprócz dodatków do gnojowicy opisanych w sekcji 4.2.1 za nową technikę uznano stosowanie innych dodatków do gnojowicy (np. inhibitora ureazy PPDA, roztworu wodnego H2O2).

W przypadku dodania inhibitora ureazy PPDA należy się spodziewać redukcji emisji amoniaku o co najmniej 28 % (w przypadku stosowania pod podłogą rusztową) lub 32 % (w przypadku stosowania na podłodze litej) w porównaniu z systemem odniesienia „głęboki kanał gnojowicowy z podłogą w pełni rusztową bez żadnych dodatkowych technik”.

W przypadku dodania roztworu wodnego H2O2 o stężeniu 35–50 % należy się spodziewać redukcji emisji amoniaku o co najmniej 50 % w porównaniu z systemem odniesienia „głęboki kanał gnojowicowy z podłogą w pełni rusztową bez żadnych dodatkowych technik”.

d

Robot do usuwania gnojowicy

Roboty próżniowe do usuwania gnojowicy są autonomicznymi urządzeniami działającymi pod podłogami rusztowymi w pomieszczeniach dla świń. Ich celem jest ciągłe usuwanie gnojowicy, a tym samym zmniejszenie emisji amoniaku i odoru, a także zapewnienie większego komfortu świniom i pracownikom gospodarstwa. Częstotliwość przejazdów robotów może być regulowana (np. kilka razy dziennie). Aby wdrożyć tę technikę w istniejących gospodarstwach, konieczne jest zapewnienie minimalnego odstępu pod rusztem (np. powyżej 80 cm), ograniczenie nachylenia podłogi (np. poniżej 10 %) oraz możliwość wiercenia przez ściany między pomieszczeniami.

W porównaniu z systemem odniesienia „głęboki kanał gnojowicowy z podłogą w pełni rusztową bez żadnych dodatkowych technik” należy się spodziewać redukcji emisji amoniaku o co najmniej 28 %. Należy się również spodziewać ograniczenia emisji metanu.

Technika

Opis

a

Spalanie w pochodni metanu pochodzącego z przechowywania gnojowicy

Gazy bogate w metan zebrane z zakrytych zbiorników na gnojowicę są kierowane do pochodni niskociśnieniowej, która utlenia metan do dwutlenku węgla i pary wodnej, co znacznie ogranicza wpływ na klimat w porównaniu z bezpośrednim uwalnianiem metanu do atmosfery. Technika ta wymaga, aby zbiorniki na gnojowicę były wyposażone w systemy takie jak szczelne przykrycia namiotowe, aby zapobiec przedostawaniu się powietrza do środka i utrzymać stężenie metanu na poziomie powyżej 5 %. Gazy pobiera się za pomocą pompy próżniowej, a następnie przepuszcza przez pułapkę kondensacyjną (wychwytane kondensaty pompuje się z powrotem do zbiornika na gnojowicę) przed dotarciem do palnika, natomiast powietrze do spalania jest dodawane tuż pod głowicą palnika. W celu dostosowania procesu do optymalnych warunków spalania stosuje się przyrządy takie jak zapłonniki iskrowe, a także czujniki płomienia, temperatury i nadmiaru tlenu. Energię w procesie spalania można częściowo odzyskać za pomocą wymienników ciepła, jeżeli istnieje zapotrzebowanie w gospodarstwie. Technika ta nie wymaga stosowania dodatkowego paliwa do płomienia pilotowego.

Technika

Opis

a

Odzysk fosforu z obornika

Sole fosforanowe wytrąca się przez dodanie jonów (np. magnezu i potasu) oraz regulatora pH, często w reaktorze. Aby zoptymalizować proces i zminimalizować niepożądane współwytrącanie, konieczne jest monitorowanie pH roztworu i stosunków molowych jonów obecnych w roztworze podczas procesu. Fosfor można odzyskiwać w postaci soli (np. struwitu), które nadają się do ponownego wykorzystania jako nawozy.

b

Odzyskiwanie zasobów z produktów pofermentacyjnych z wykorzystaniem gipsu

Produkt pofermentacyjny wytwarzany w gospodarstwie jest przetwarzany w celu uzyskania nawozów mineralnych przy użyciu gipsu, który może być „naturalny” lub „syntetyczny”, tj. wytwarzany w systemach odsiarczania spalin (systemach oczyszczania gazów stosowanych do wychwytywania emisji dwutlenku siarki ze spalin). Po dodaniu gipsu do produktu pofermentacyjnego amoniak i dwutlenek węgla są stopniowo usuwane w niskich temperaturach/ciśnieniach (np. 50–85 °C/200–700 mbar, bez powietrza lub pary wodnej). Precyzyjne dostosowanie równowagi chemicznej i termodynamicznej na każdym etapie zapewnia niskie zużycie energii elektrycznej i ciepła oraz wysoce wydajny proces. W celu zmniejszenia zużycia energii elektrycznej można wykorzystać ciepło odpadowe z innego procesu. Powstałą zawiesinę rozdziela się za pomocą prasy filtracyjnej, uzyskując dwa nawozy mineralne: siarczan amonu (w postaci roztworu) i węglan wapnia (w postaci stałej).

c

Membrany gazoprzepuszczalne (GPM) do wychwytywania amoniaku z cieczy

Technika ta działa w dwóch etapach: na pierwszym etapie amoniak w stanie gazowym jest uwalniany ze strumieni cieczy bogatych w amoniak (np. produktu pofermentacyjnego z fermentacji beztlenowej lub gnojowicy) przez napowietrzanie i rozpylanie, co generuje strumień powietrza bogaty w amoniak; na drugim etapie ten strumień gazu wchodzi w kontakt z mikroporowatą membraną hydrofobową, w której amoniak przenika przez pory membrany. Przenikanie amoniaku przez membrany zachodzi pod wpływem gradientu stężeń. Proces przeprowadza się pod ciśnieniem atmosferycznym. Gdy amoniak znajdzie się w roztworze kwaśnym (po drugiej stronie membrany), łączy się z wolnymi protonami, tworząc nielotne jony amonowe (NH4 +). Do przygotowania roztworu kwaśnego można użyć różnych kwasów nieorganicznych lub organicznych, takich jak kwas siarkowy, chlorowodorowy, fosforowy i mlekowy. W ten sposób amoniak zawarty w cieczy przekształca się w cenny nawóz amonowy (np. siarczan amonu, chlorek amonu, fosforan amonu, mleczan amonu). System zazwyczaj znajduje się poza pomieszczeniem i wymaga odpowiedniej przestrzeni na potrzeby konserwacji.

W porównaniu z systemem odniesienia bez stosowania tej techniki należy się spodziewać redukcji emisji amoniaku o co najmniej 30 %.

Technika

Opis

a

Obliczanie na podstawie pomiaru stężenia amoniaku lub metanu w powietrzu oraz natężenia przepływu wentylacyjnego w czasie rzeczywistym.

Za pomocą czujników mierzy się w sposób ciągły stężenie amoniaku i metanu w powietrzu wentylacyjnym wypływającym z budynków dla zwierząt. Natężenie przepływu wentylacyjnego mierzy się za pomocą wentylatorów pomiarowych lub wentylatorów roboczych sterowanych częstotliwościowo, z funkcją rejestracji. Oba pomiary przeprowadza się zgodnie z rygorystycznym protokołem, na podstawie metod ustalonych naukowo. Emisję z budynków dla zwierząt oblicza się, mnożąc zmierzone stężenie przez natężenie przepływu wentylacyjnego. Tę technikę monitorowania można stosować w zespołach urządzeń z wymuszoną wentylacją.