Algemene termen

Gebruikte term

Definitie

Ad libitum

Het verschaffen van vrije toegang tot voeder of water zodat het dier zijn voeder- of waterinname zelf kan reguleren volgens zijn biologische behoeften.

Stal

Een installatieonderdeel op een landbouwbedrijf dat specifiek is ontworpen om vee te huisvesten.

Dierplaats

Ruimte per dier in een stalsysteem, rekening houdend met de maximale capaciteit van het installatieonderdeel.

Conserverende bodembewerking

Een methode voor bodembewerking waarbij de gewasresten van het vorige jaar (zoals maisstengels of graanstoppels) voor en na het planten van het volggewas op het veldoppervlak worden gelaten zodat bodemerosie en afvloeiing worden beperkt.

Drijfmestlagune

Opslag van drijfmest in ingegraven constructies (bv. lagunes, bekkens) die binnen aangedrukte aarden wallen zijn gebouwd.

Bestaand landbouwbedrijf

Een landbouwbedrijf dat niet een nieuw landbouwbedrijf is.

Bestaand installatieonderdeel

Een installatieonderdeel dat niet een nieuw installatieonderdeel is.

Landbouwbedrijf

Een installatie als bedoeld in artikel 3, punt 3, van de richtlijn industriële emissies, waar varkens of pluimvee worden gehouden.

Vrije stalsystemen voor kraamzeugen

Stalsystemen voor kraamzeugen die meer bewegingsruimte bieden dan hokken met vaste kooien, om te zorgen voor verbeterde normen voor dierenwelzijn, met inbegrip van voldoende ruimte zodat de zeug kan ronddraaien en natuurlijk gedrag kan vertonen met minimale ruimte per zeug.

Mest

Drijfmest en/of vaste mest.

Nieuw opgenomen landbouwbedrijf

Een bestaand landbouwbedrijf dat de in bijlage I bis bedoelde activiteiten verricht, die vóór 4 augustus 2024 niet binnen het toepassingsgebied van de richtlijn industriële emissies vielen.

Nieuw landbouwbedrijf

Een landbouwbedrijf waarvan de bouw is vergund of geregistreerd na de in artikel 3, lid 5, van Richtlijn (EU) 2024/1785 vastgestelde geldende termijn of een volledige vervanging van een landbouwbedrijf na de in artikel 3, lid 5, van die richtlijn vastgestelde geldende termijn.

Nieuw installatieonderdeel

Een installatieonderdeel waarvan de bouw op het terrein van het landbouwbedrijf is vergund of geregistreerd na de in artikel 3, lid 5, van Richtlijn (EU) 2024/1785 vastgestelde geldende termijn of een volledige vervanging van een installatieonderdeel op de bestaande funderingen na de in artikel 3, lid 5, van die richtlijn vastgestelde geldende termijn.

Op het landbouwbedrijf

Binnen de terreinen van de IED-installatie.

Biologische productie

Biologische productie gedefinieerd overeenkomstig Verordening (EU) 2018/848

Installatieonderdeel

Een deel van het landbouwbedrijf waar een van de volgende processen of activiteiten plaatsvindt of wordt verricht: stallen, mestopslag, mestverwerking. Een installatieonderdeel bestaat uit één enkel gebouw (of voorziening) en/of de nodige uitrusting voor het uitvoeren van processen of activiteiten.

Gevoelige receptor

Zones die speciale bescherming behoeven, zoals:

Drijfmest

Feces en urine, al dan niet vermengd met een bepaalde hoeveelheid strooisel en water, zodat een vloeibare mest ontstaat die onder invloed van de zwaartekracht kan vloeien en die kan worden gepompt.

Mestbassins

Vaste constructies ontworpen voor de opslag van drijfmest.

Vaste mest

Feces of uitwerpselen en urine, al dan niet vermengd met strooisel, die onder invloed van de zwaartekracht niet kunnen vloeien en niet kunnen worden gepompt.

Afvalwater

Afvloeiend regenwater gewoonlijk gemengd met mest, water afkomstig van het reinigen van oppervlakken (bv. vloeren) en uitrusting alsmede water afkomstig van luchtzuiveringssystemen. In dit document wordt geen rekening gehouden met afvalwater van andere toepassingen (bv. zwart water/rioolwater, afvalwater van de reiniging van de opslag van dode dieren op het landbouwbedrijf, water dat verontreinigd is met brandstoffen/olie).

Verontreinigende stoffen en parameters

Gebruikte term

Definitie

Totaal ammoniumstikstof

Ammonium-N (NH4-N) en verbindingen daarvan, met inbegrip van urinezuur, die gemakkelijk worden afgebroken tot NH4-N.

Totaal stikstof

De totale hoeveelheid stikstof, uitgedrukt als N, met inbegrip van vrije ammoniak en ammonium (NH4-N), nitrieten (NO2-N), nitraten (NO3-N) en organische stikstofverbindingen.

Totaal uitgescheiden stikstof

De totale hoeveelheid stikstof die door middel van urine en feces uit dierlijke metabole processen is verwijderd.

Totaal fosfor

De totale hoeveelheid fosfor, uitgedrukt als P2O5, met inbegrip van alle anorganische en organische fosforverbindingen, opgelost of aan deeltjes gebonden.

Totaal uitgescheiden fosfor

De totale hoeveelheid fosfor die door middel van urine en feces uit dierlijke metabole processen is verwijderd.

Diercategorieën

Gebruikte term

Definitie

Opfokhennen

Ouderdieren (mannetjes en vrouwtjes) die worden gehouden voor het leggen van broedeieren.

Vleeskuikens

Voor het vlees gefokte kippen, exclusief opfokhennen.

Eenden

Vogels van het geslacht Anas en Cairina, gefokt voor de productie van vlees of eieren, exclusief opfokhennen.

Kraamzeugen

Zeugen tussen de perinatale periode en het spenen van de biggen.

Vleesvarkens

Varkens die doorgaans worden gemest vanaf een levend gewicht van 30 kg tot de slacht of de eerste dekking. Tot deze categorie behoren opfokbiggen, mestvarkens en gelten die nog niet zijn gedekt.

Dragende zeugen

Drachtige zeugen, met inbegrip van gelten.

Gelten

Zeugen na de puberteit en vóór het werpen.

Guste zeugen

Zeugen klaar om te worden gedekt en vóór de dracht.

Zware varkens

Varkens met een levend slachtgewicht van doorgaans meer dan 130 kg, als gevolg van langere productiecycli.

Varken

Een tot de varkenssoort behorend dier, ongeacht de leeftijd, dat voor de fokkerij of de mesterij wordt gehouden.

Niet-gespeende biggen

Varkens vanaf de geboorte tot en met het spenen (doorgaans tot een levend gewicht van ongeveer 8 kg).

Pluimvee

Kippen, kalkoenen, parelhoenders, eenden, ganzen, kwartels, duiven, fazanten en patrijzen die in gevangenschap worden opgefokt of gehouden voor de fokkerij, voor de productie van vlees of consumptie-eieren of om in het wild te worden uitgezet.

Legkippen

Opgefokte vrouwelijke kippen wanneer zij eieren beginnen te leggen na de leeftijd van 16 tot 20 weken, exclusief fokhennen en opfokkippen.

Opfokkippen

Wanneer kippen worden gekweekt voor fokdoeleinden, zijn opfokkippen en jonge vrouwelijke en mannelijke kippen tot de leeftijd van 20 weken.

Wanneer kippen worden gekweekt voor de eierproductie, zijn opfokkippen hennen voordat zij eieren beginnen te leggen op de leeftijd van 16 tot 20 weken.

Zeugen

Vrouwelijke varkens tijdens de voortplantings-, dracht- en zoogperiode.

Kalkoenen

Vogels van het geslacht Meleagris, gefokt voor de productie van vlees, exclusief fokhennen.

Gespeende biggen

Jonge varkens die worden gehouden vanaf het spenen tot het mesten, meestal vanaf een levend gewicht van ongeveer 8 kg tot en met een levend gewicht van ongeveer 30 kg.

Parameter

Varkenscategorie

Maximumwaarden voor totaal uitgescheiden stikstof

(kg N uitgescheiden/dierplaats/jaar)  (9)  (10)

Totaal uitgescheiden stikstof, uitgedrukt als N

Gespeende biggen

3,6

Vleesvarkens

12,0

Zeugen (met inbegrip van niet-gespeende biggen)

25,0

Parameter

Varkenscategorie

Maximumwaarden voor totaal uitgescheiden fosfor

(kg P2O5 uitgescheiden/dierplaats/jaar)  (11)

Totaal uitgescheiden fosfor, uitgedrukt als P2O5

Gespeende biggen

1,5

Vleesvarkens

4,5

Zeugen (met inbegrip van niet-gespeende biggen)

12,0

Techniek  (12)

Parameter(s)

Toepasbaarheid

a

Vermindering van het gehalte aan ruwe eiwitten door een N-evenwichtig dieet gebaseerd op de energiebehoeften en verteerbare aminozuren

Totaal stikstof

Algemeen toepasbaar.

b

Fasevoedering met een aan de specifieke eisen van de productieperiode aangepaste dieetformule

Totaal stikstof,

totaal fosfor

Algemeen toepasbaar.

c

Gecontroleerde toevoeging van aminozuren aan voeding met een laag gehalte aan ruwe eiwitten

Totaal stikstof

Algemeen toepasbaar binnen de beperkingen die verband houden met de beschikbaarheid op de markt van eiwitarme diervoeders en/of synthetische aminozuren.

d

Het gebruik van toegestane toevoegingsmiddelen voor diervoeding die zorgen voor een verlaging van de totale stikstofuitscheiding/ammoniakemissies

Totaal stikstof

Algemeen toepasbaar.

e

Het gebruik van toegestane toevoegingsmiddelen voor diervoeding die zorgen voor een verlaging van de totale fosforexcretie (bv. fytase)

Totaal fosfor

Algemeen toepasbaar.

f

Het gebruik van goed verteerbare anorganische fosfaten voor de gedeeltelijke vervanging van conventionele bronnen van fosfor in het voeder

Totaal fosfor

Algemeen toepasbaar binnen de beperkingen die verband houden met de beschikbaarheid op de markt van goed verteerbare anorganische fosfaten.

g

Precisievoedering bij de varkenshouderij voor individuele dieren

Totaal stikstof, totaal fosfor

Bij bestaande installatieonderdelen kunnen beperkingen in verband met gebouwen en andere constructies de toepasbaarheid beperken.

Stof

Varkenscategorie

Maximumwaarden van ammoniakemissies naar de lucht

(kg NH3/dierplaats/jaar)  (13)  (14)

Nieuwe installatieonderdelen (andere dan specifieke installatieonderdelen)

Bestaande installatieonderdelen

(andere dan specifieke installatieonderdelen)

Specifieke installatieonderdelen  (15)  (16)

Ammoniak, uitgedrukt als NH3

Gespeende biggen

0,4

0,5  (18)

0,7

Vleesvarkens

2,0

2,4  (19)

3,5

Guste en dragende zeugen (17)

2,3

2,7

4,0

Kraamzeugen (met inbegrip van biggen) (17)

3,6

4,2  (20)

7,0

Techniek  (21)

Toepasbaarheid

a

Diepe put (volledige of gedeeltelijke roostervloer) in combinatie met:

Algemeen toepasbaar.

b

Frequente verwijdering van drijfmest, bv. via vacuümsysteem, schuif, spoelen (in het geval van een volledige of gedeeltelijke roostervloer)

Bij bestaande installatieonderdelen kunnen beperkingen in verband met gebouwen en andere constructies de toepasbaarheid beperken.

Spoelen is mogelijk niet toepasbaar bij installatieonderdelen die zich dicht bij gevoelige receptoren bevinden als dit tot geurpieken leidt.

c

Hellende wanden of trechtersysteem (in het geval van een volledige of gedeeltelijke roostervloer)

Bij bestaande installatieonderdelen kunnen beperkingen in verband met gebouwen en andere constructies de toepasbaarheid beperken.

d

Verkleinde mestput (in het geval van een gedeeltelijke roostervloer)

Bij bestaande installatieonderdelen kunnen beperkingen in verband met gebouwen en andere constructies de toepasbaarheid beperken.

Alleen toepasbaar bij vleesvarkens en bij guste en dragende zeugen.

e

Systeem met volledig strooisel (in het geval van een dichte betonvloer)

Systemen met volledig strooisel en kennels zijn alleen toepasbaar bij guste en dragende zeugen, gespeende biggen en vleesvarkens. Wroetstallen zijn alleen toepasbaar bij gespeende biggen, vleesvarkens en dragende zeugen.

Mogelijk niet toepasbaar bij natuurlijk geventileerde installatieonderdelen in een warm klimaat en bij bestaande installatieonderdelen met mechanische ventilatie voor gespeende biggen en vleesvarkens.

Kennels zijn mogelijk niet toepasbaar bij bestaande installatieonderdelen door een gebrek aan ruimte.

f

Huisvesting in kennels of hokken (in het geval van een gedeeltelijke roostervloer)

g

Wroetstal (in het geval van een dichte betonvloer)

h

Bolle vloer en gescheiden mest- en waterkanalen (in het geval van hokken met gedeeltelijke roostervloer)

Alleen toepasbaar bij gespeende biggen en vleesvarkens.

Mogelijk niet toepasbaar bij bestaande installatieonderdelen door technische beperkingen.

i

Van strooisel voorziene hokken met gecombineerde mestproductie (drijfmest en vaste mest)

Alleen toepasbaar bij kraamzeugen.

Mogelijk niet toepasbaar bij bestaande installatieonderdelen door technische beperkingen.

j

Voeder-/ligboxen op dichte vloer (in het geval van hokken met strooisel)

Alleen toepasbaar bij guste en dragende zeugen.

Niet toepasbaar bij bestaande installatieonderdelen zonder dichte betonvloeren.

k

Mestpan (in het geval van een volledige of gedeeltelijke roostervloer)

Alleen toepasbaar bij kraamzeugen.

l

Mestopvang in water

Alleen toepasbaar bij gespeende biggen, vleesvarkens en bij guste en dragende zeugen.

Mogelijk niet toepasbaar bij bestaande installatieonderdelen door technische beperkingen.

m

V-vormige mestbanden (in het geval van een gedeeltelijke roostervloer)

Alleen toepasbaar bij vleesvarkens.

Bij bestaande installatieonderdelen kunnen beperkingen in verband met gebouwen en andere constructies de toepasbaarheid beperken.

n

Een combinatie van water- en mestkanalen (in het geval van een volledige roostervloer)

Alleen toepasbaar bij kraamzeugen.

Bij bestaande installatieonderdelen kunnen beperkingen in verband met gebouwen en andere constructies de toepasbaarheid beperken.

o

Ingestrooide buitengang (in het geval van een dichte betonvloer)

Alleen toepasbaar bij vleesvarkens.

Niet toepasbaar in een koud klimaat.

Bij bestaande installatieonderdelen kunnen beperkingen in verband met gebouwen en andere constructies de toepasbaarheid beperken.

p

Gebruik van een luchtzuiveringssysteem zoals:

Alleen toepasbaar bij bestaande installatieonderdelen waar een centraal ventilatiesysteem wordt gebruikt.

q

Gebruik van drijvende ballen in het mestkanaal

Alleen toepasbaar bij vleesvarkens.

Niet toepasbaar bij installatieonderdelen met putten met hellende wanden en installatieonderdelen waar drijfmest door spoeling wordt verwijderd.

r

Koeling van drijfmest

Niet toepasbaar wanneer hergebruik van warmte niet mogelijk is en wanneer strooisel wordt gebruikt. Koeling van drijfmest met vinnen is mogelijk niet toepasbaar bij een hoog drogestofgehalte.

s

Aanzuring van drijfmest

Mogelijk niet toepasbaar in het geval van structurele beperkingen (bv. ongeschikte betonkwaliteit) en in het geval dat het systeem voor de hantering en opslag van drijfmest geen zuurbestendige coating heeft.

t

Stallen met afzonderlijke verblijfruimten voor dieren.

Bij bestaande installatieonderdelen kunnen beperkingen in verband met gebouwen en andere constructies de toepasbaarheid beperken.

u

Gebruik van de volgende additieven voor de behandeling van mest:

De toepasbaarheid van het gebruik van micro-organismen kan beperkt zijn door gezondheids- en veiligheidsproblemen.

v

Gasdoorlatende membranen (GPM) voor ammoniakafvang uit gasvormige media

Mogelijk niet toepasbaar bij bestaande installatieonderdelen door een gebrek aan ruimte.

Parameter

Pluimveecategorie

Maximumwaarden voor totaal uitgescheiden stikstof

(kg N uitgescheiden/dierplaats/jaar)  (22)

Totaal uitgescheiden stikstof, uitgedrukt als N

Legkippen

0,80

Vleeskuikens

0,55

Eenden

0,80

Mannelijke kalkoenen

2,00

Gemengd mannelijke en vrouwelijke kalkoenen

1,70

Vrouwelijke kalkoenen

1,20

Parameter

Pluimveecategorie

Maximumwaarden voor totaal uitgescheiden fosfor

(kg P2O5 uitgescheiden/dierplaats/jaar)  (23)

Totaal uitgescheiden fosfor, uitgedrukt als P2O5

Legkippen

0,40

Vleeskuikens

0,20

Eenden

0,30

Mannelijke kalkoenen

1,00

Gemengd mannelijke en vrouwelijke kalkoenen

0,80

Vrouwelijke kalkoenen

0,50

Techniek  (24)

Parameter(s)

Toepasbaarheid

a

Vermindering van het gehalte aan ruwe eiwitten door een N-evenwichtig dieet gebaseerd op de energiebehoeften en verteerbare aminozuren

Totaal stikstof

Algemeen toepasbaar.

b

Fasevoedering met een aan de specifieke eisen van de productieperiode aangepaste dieetformule

Totaal stikstof,

Totaal fosfor

Algemeen toepasbaar.

c

Gecontroleerde toevoeging van aminozuren aan voeding met een laag gehalte aan ruwe eiwitten

Totaal stikstof

Algemeen toepasbaar binnen de beperkingen die verband houden met de beschikbaarheid op de markt van eiwitarme diervoeders en/of synthetische aminozuren.

Synthetische aminozuren zijn niet toepasbaar op biologische productie.

d

Het gebruik van toegestane toevoegingsmiddelen voor diervoeding die zorgen voor een verlaging van de totale stikstofuitscheiding/ammoniakemissies

Totaal stikstof

Algemeen toepasbaar.

e

Het gebruik van toegestane toevoegingsmiddelen voor diervoeding die zorgen voor een verlaging van de totale fosforexcretie (bv. fytase)

Totaal fosfor

Het gebruik van fytase is mogelijk niet toepasbaar in het geval van biologische productie.

f

Het gebruik van goed verteerbare anorganische fosfaten voor de gedeeltelijke vervanging van conventionele bronnen van fosfor in het voeder

Totaal fosfor

Algemeen toepasbaar binnen de beperkingen die verband houden met de beschikbaarheid op de markt van goed verteerbare anorganische fosfaten.

Stof

Pluimveecategorie

Maximumwaarden van ammoniakemissies naar de lucht

(kg NH3/dierplaats/jaar)  (25)

Nieuwe installatieonderdelen

Bestaande installatieonderdelen

Ammoniak, uitgedrukt als NH3

Legkippen (in kooisystemen)

0,04

0,08

Legkippen (in kooisystemen)

0,10

0,13  (26)

Vleeskuikens

0,05

0,07

Eenden

0,17

Mannelijke kalkoenen

0,55 (27)

Gemengd mannelijke en vrouwelijke kalkoenen

0,44 (28)

Vrouwelijke kalkoenen

0,35

Techniek  (29)

Toepasbaarheid

Alle pluimveesoorten

a

Gebruik van een luchtzuiveringssysteem zoals:

Alleen toepasbaar bij bestaande installatieonderdelen waar een centraal ventilatiesysteem wordt gebruikt.

b

Gasdoorlatende membranen (GPM) voor ammoniakafvang uit gasvormige media.

Mogelijk niet toepasbaar bij bestaande installatieonderdelen door een gebrek aan ruimte.

Legkippen, vleeskuikenouderdieren, opfokkippen (kooisystemen)

c

Mestverwijdering door middel van banden met ten minste:

Algemeen toepasbaar.

Legkippen, vleeskuikenouderdieren, opfokkippen (kooisystemen)

d

Mechanisch of natuurlijk ventilatiesysteem zonder frequente mestverwijdering in bestaande installatieonderdelen met diep strooisel en een mestput, in combinatie met ten minste een aanvullende mitigerende maatregel (bv. het bereiken van een hoog drogestofgehalte van de mest, luchtzuiveringssysteem).

Algemeen toepasbaar.

e

Mestband of -schuif (in het geval van diep strooisel met een mestput).

Bij bestaande installatieonderdelen kunnen beperkingen in verband met gebouwen en andere constructies de toepasbaarheid beperken.

f

Mechanische luchtdroging van mest via buizen (in het geval van diep strooisel met een mestput).

Alleen toepasbaar bij installatieonderdelen met voldoende ruimte onder de roosters.

g

Mechanische luchtdroging van mest door een geperforeerde vloer (in het geval van diep strooisel met een mestput).

Bij bestaande installatieonderdelen kunnen beperkingen in verband met gebouwen en andere constructies de toepasbaarheid beperken.

h

Droging van strooisel op mestband (in het geval van volières).

Mogelijk niet toepasbaar bij bestaande installatieonderdelen in het geval van onvoldoende breedte van de stal.

i

Mechanische luchtdroging van strooisel op mestband (in het geval van volières).

Algemeen toepasbaar.

j

Mechanische droging van strooisel met binnenlucht (in het geval van een dichte diepstrooiselvloer).

Algemeen toepasbaar.

k

Strooiselschuif (in het geval van volières).

Alleen toepasbaar bij legkippen.

Vleeskuikens

l

Mechanische droging van strooisel met binnenlucht (in het geval van een dichte diepstrooiselvloer).

Mogelijk niet toepasbaar bij bestaande installatieonderdelen in het geval van onvoldoende plafondhoogte.

Mogelijk niet toepasbaar in een warm klimaat, afhankelijk van de binnentemperatuur.

m

Mechanische droging van strooisel met verwarmde binnenlucht (in het geval van een dichte diepstrooiselvloer).

Mogelijk niet toepasbaar in een warm klimaat, afhankelijk van de binnentemperatuur.

Mogelijk niet toepasbaar bij bestaande installatieonderdelen in het geval van onvoldoende plafondhoogte.

n

Natuurlijke of mechanische ventilatie met een niet-lekkend drinksysteem (in het geval van een dichte diepstrooiselvloer).

Natuurlijke ventilatie is niet toepasbaar bij installatieonderdelen met een gecentraliseerd ventilatiesysteem.

Natuurlijke ventilatie is mogelijk niet toepasbaar tijdens de eerste fase van het opfokken of als gevolg van extreme klimaatomstandigheden.

o

Verwarmde en gekoelde van strooisel voorziene vloer (in het geval van combidecksystemen).

Voor bestaande installatieonderdelen is de toepasbaarheid afhankelijk van de mogelijkheid om een gesloten ondergrondse opslag voor het circulerende water te plaatsen.

De toepasbaarheid is mogelijk beperkt om redenen van dierenwelzijn.

p

Strooisel bestaande uit stro en natriumwaterstofsulfaat.

Algemeen toepasbaar.

Eenden

q

Frequente aanvulling van strooisel (in het geval van dichte diepstrooiselvloer of diep strooisel in combinatie met een roostervloer).

Voor bestaande installatieonderdelen met diepstrooiselsysteem in combinatie met een roostervloer kan de toepasbaarheid mogelijk beperkt zijn door het ontwerp van de bestaande structuur.

r

Frequente mestverwijdering (in het geval van een volledige roostervloer).

Om gezondheidsredenen alleen toepasbaar bij het houden van barbarie-/muskuseenden (Cairina moschata).

Kalkoenen

s

Natuurlijke of mechanische ventilatie met een niet-lekkend drinksysteem (in het geval van een dichte diepstrooiselvloer).

Natuurlijke ventilatie is niet toepasbaar bij installatieonderdelen met een gecentraliseerd ventilatiesysteem.

Natuurlijke ventilatie is mogelijk niet toepasbaar tijdens de eerste fase van het fokken of als gevolg van extreme klimaatomstandigheden.

t

Mechanische droging van strooisel met verwarmde binnenlucht (in het geval van een dichte diepstrooiselvloer).

Mogelijk niet toepasbaar in een warm klimaat, afhankelijk van de binnentemperatuur.

Mogelijk niet toepasbaar bij bestaande installatieonderdelen in het geval van onvoldoende plafondhoogte.

Techniek

Omschrijving

Toepasbaarheid

Ammoniak- en methaanemissies

Zie punt 1.2 voor ammoniak- en methaanemissies in varkensstallen en punt 2.2 voor ammoniakemissies in pluimveestallen.

Stofemissies

a

Preventie of vermindering van stofvorming in stallen door gebruik te maken van bv. stofarme strooitechnieken, grover strooiselmateriaal, strooiselschuiven, ad libitum-voedering, stofarm voeder, stofafscheiders, ventilatie met geoptimaliseerde luchtsnelheid

Zie punt 4.2.4.

Bij het gebruik van grover strooiselmateriaal kan lang stro alleen in strooiselstalsystemen worden gebruikt.

Bij ad libitum-voedering is de toepasbaarheid mogelijk beperkt tot bepaalde toevoersystemen (bv. droogvoersystemen).

Bij ventilatie met geoptimaliseerde luchtsnelheid is de toepasbaarheid mogelijk beperkt om redenen van dierenwelzijn.

b

Vermindering van stofconcentratie in stallen door gebruik te maken van bv. waterverneveling, ionisatie, olieverneveling

Bij verneveling van water is de toepasbaarheid mogelijk beperkt om redenen van dierenwelzijn. De toepasbaarheid is mogelijk ook beperkt bij vastemestsystemen aan het einde van de fokperiode wegens te hoge ammoniakemissies.

Ionisatie is vanwege technische beperkingen (bv. elektrische installatie) mogelijk niet toepasbaar bij installatieonderdelen voor varkens of bestaande installatieonderdelen voor pluimvee.

Bij olieverneveling is de toepasbaarheid mogelijk beperkt om redenen van dierenwelzijn. Deze techniek is alleen toepasbaar bij installatieonderdelen voor pluimvee met dieren ouder dan ongeveer 21 dagen. De toepasbaarheid bij installatieonderdelen voor legkippen is mogelijk beperkt wegens het risico van verontreiniging van de in de stal aanwezige uitrusting.

c

Stofbestrijding met behulp van een luchtreinigingssysteem, bv. droge filter, twee- of drietrapsluchtzuiveringssysteem, waterwasser, watervanger, chemische luchtwasser, biofilter, biowasser

Waterwassers, chemische luchtwassers en biowassers zijn alleen toepasbaar bij bestaande installatieonderdelen wanneer een gecentraliseerd ventilatiesysteem wordt gebruikt.

Biofilters zijn alleen toepasbaar bij installatieonderdelen waarbij drijfmest ontstaat en strooiselsystemen.

Watervangers zijn alleen toepasbaar bij installatieonderdelen met een tunnelventilatiesysteem.

Droogfilters zijn alleen toepasbaar bij installatieonderdelen voor pluimvee met een tunnelventilatiesysteem.

Geuremissies

d

Maatregelen ter voorkoming en beperking van geur in de stalsystemen, bv. dieren en oppervlakken droog en schoon houden, het mestemitterend oppervlak verkleinen, mest frequent verwijderen, de temperatuur van mest en het binnenklimaat verlagen, de luchtstroom verminderen

Zie punt 4.2.4.

Technieken die de luchttemperatuur en/of -stroom verlagen, zijn mogelijk niet toepasbaar om redenen van dierenwelzijn.

Voor frequentie mestverwijdering is spoelen mogelijk niet toepasbaar bij installatieonderdelen die zich dicht bij gevoelige receptoren bevinden als dit tot geurpieken leidt.

e

Optimalisering van de afvoeromstandigheden voor de afvoerlucht uit de stallen, bv. de uitstroomhoogte en/of ventilatiesnelheid verhogen

Algemeen toepasbaar.

f

Geurbestrijding met behulp van een luchtreinigingssysteem, bv. biowasser (of biotricklingfilter), biofilter, twee- of drietrapsluchtzuiveringssysteem

Alleen toepasbaar bij bestaande installatieonderdelen waar een centraal ventilatiesysteem wordt gebruikt.

Waterverbruik

g

Selectie en gebruik van geschikte apparatuur (bv. drinknippelsystemen, ronde drinksystemen, watertroggen) voor de specifieke diercategorie en tegelijkertijd zorgen voor de beschikbaarheid van water (ad libitum).

Zie punt 4.2.4.

Algemeen toepasbaar.

h

Regelmatige controle en (indien nodig) aanpassing van de kalibratie van de drinkwaterapparatuur

Algemeen toepasbaar.

i

Gebruik van technieken zoals mechanische droge reiniging of hogedrukreinigers voor stallen en apparatuur

Hogedrukreinigers zijn niet toepasbaar bij installatieonderdelen voor pluimvee waar systemen voor droge reiniging worden gebruikt.

Energieverbruik

j

Hoogrenderende verwarmings-, koel- en ventilatiesystemen

Zie punt 4.2.4.

Bij bestaande installatieonderdelen kunnen beperkingen in verband met gebouwen en andere constructies de toepasbaarheid beperken.

k

Optimalisering van verwarmings-, koel- en ventilatiesystemen en het beheer daarvan, met name wanneer luchtzuiveringssystemen worden gebruikt

Algemeen toepasbaar.

l

Isolatie van de muren, vloeren en/of plafonds van de stallen

Mogelijk niet toepasbaar bij installatieonderdelen waar natuurlijke ventilatie wordt gebruikt.

Bij bestaande installatieonderdelen kunnen beperkingen in verband met gebouwen en andere constructies de toepasbaarheid beperken.

m

Warmteterugwinning (bv. combidecksysteem, ventilatiesystemen met warmteterugwinning, warmteterugwinning voor het koelen van drijfmest)

De toepasbaarheid is afhankelijk van de mogelijkheid om een gesloten ondergronds reservoir voor het circulerende water te plaatsen.

n

Gebruik van natuurlijke ventilatie

Niet toepasbaar bij installatieonderdelen met een gecentraliseerd ventilatiesysteem.

Bij installatieonderdelen voor varkens is deze techniek mogelijk niet toepasbaar in:

Bij installatieonderdelen voor pluimvee is deze techniek mogelijk niet toepasbaar:

o

Gebruik van hybride ventilatie

Bij installatieonderdelen voor varkens is deze techniek mogelijk niet toepasbaar in stalsystemen met van strooisel voorziene vloeren in een warm klimaat.

p

Verdampingskoelsystemen die gebruikmaken van kussens en waterrecirculatie

Alleen toepasbaar bij stalsystemen die temperatuurregeling vereisen.

Techniek  (30)

Belangrijkste milieuprobleem/-problemen waarop de maatregelen zijn gericht

Toepasbaarheid

Alle soorten mest

a

Gebruik van een opslagvoorziening met voldoende capaciteit om de mest te bewaren tijdens perioden waarin niet kan worden uitgereden

Stikstof, fosfor, microbiële ziekteverwekkers, ammoniak, geur

Algemeen toepasbaar.

Drijfmest — algemene technieken

b

Gebruik van opslagvoorzieningen die bestand zijn tegen mechanische, chemische en thermische invloeden

Stikstof, fosfor, microbiële ziekteverwekkers

Algemeen toepasbaar.

c

Gebruik van lekvrije voorzieningen en apparatuur voor het verzamelen en transporteren van drijfmest (bv. putten, kanalen, drainagebuizen en pompstations)

Stikstof, fosfor, microbiële ziekteverwekkers

Algemeen toepasbaar.

d

Controle van de structurele dichtheid en stabiliteit van opslagvoorzieningen ten minste één keer per jaar

Ammoniak, methaan, geur, stikstof, fosfor, microbiële ziekteverwekkers

Mogelijk niet toepasbaar bij ondergrondse opslag van drijfmest.

e

Afdekking die de hoogste milieuprestaties waarborgt, met een van de volgende technieken:

Ammoniak, geur

Harde afdekkingen zijn niet toepasbaar bij opslag in lagunes en zijn mogelijk niet toepasbaar bij bestaande installatieonderdelen vanwege structurele beperkingen om tegen de extra belasting bestand te zijn.

Flexibele afdekkingen zijn niet toepasbaar in gebieden waar de weersomstandigheden de structuur ervan kunnen beschadigen.

Bij drijvende afdekkingen:

f

Installatie van een lekdetectiesysteem

Stikstof, fosfor, microbiële ziekteverwekkers

Alleen toepasbaar bij nieuwe installatieonderdelen.

g

Het roeren van drijfmest tot een minimum beperken

Ammoniak, geur

Algemeen toepasbaar.

Drijfmest — technieken die van toepassing zijn op mestbassins

h

Aangepast ontwerp van het mestbassin door gebruik te maken van technieken zoals:

Ammoniak, geur

Het verkleinen van de verhouding tussen het emitterend oppervlak en het volume is mogelijk niet toepasbaar bij bestaande mestbassins.

i

Aanzuring van drijfmest

Ammoniak, methaan

Mogelijk niet toepasbaar in het geval van structurele beperkingen (bv. ongeschikte betonkwaliteit) en indien het opslagsysteem geen zuurbestendige coating heeft.

Mogelijk niet toepasbaar op bassins met harde afdekkingen.

j

Koeling van drijfmest

Ammoniak, methaan

Mogelijk niet toepasbaar op bassins met harde afdekkingen.

Drijfmest — techniek die van toepassing is bij lagunes

k

Ondoordringbare bodem en wanden, bv. bekleed met kunststof (of dubbel bekleed), en lekvrije constructies

Stikstof, fosfor, microbiële ziekteverwekkers

Algemeen toepasbaar.

Opslag van vaste mest

l

Opslag van gedroogde vaste mest in een schuur

Ammoniak, methaan, stikstof, fosfor, microbiële ziekteverwekkers

Algemeen toepasbaar.

m

Gebruik van een betonnen silo voor de opslag van vaste mest

Stikstof, fosfor, microbiële ziekteverwekkers

Algemeen toepasbaar.

n

Opslag van vaste mest op een dichte, ondoordringbare vloer die is ontworpen om lekken naar het milieu te voorkomen

Stikstof, fosfor, microbiële ziekteverwekkers

Algemeen toepasbaar.

Tijdelijke vaste mesthopen

o

Gepaste afstanden tussen tijdelijke vaste mesthopen en waterlichamen, met jaarlijkse wijziging van locatie en minimalisering van de tijd op het veld

Stikstof, fosfor, microbiële ziekteverwekkers

Algemeen toepasbaar.

p

Het verkleinen van de verhouding tussen het emitterend oppervlak en het volume van de tijdelijke vaste mesthoop

Ammoniak, geur

Algemeen toepasbaar.

q

Afdekking van tijdelijke vaste mesthopen

Ammoniak, geur, stikstof, fosfor, microbiële ziekteverwekkers

Algemeen toepasbaar wanneer de vaste mest in de stallen wordt gedroogd of voorgedroogd. Mogelijk niet toepasbaar bij niet-gedroogde vaste mest als de mesthoop vaak wordt aangevuld.

Techniek  (31)

Toepasbaarheid

a

mechanisch scheiden van drijfmest, bv.:

Polyacrylamide is mogelijk niet toepasbaar als vlokmiddel wegens het risico van de vorming van acrylamide.

b

Anaerobe vergisting

Mogelijk niet toepasbaar in het geval van een onvoldoende hoeveelheid beschikbare mest op het landbouwbedrijf.

c

Drogen van mest met een externe tunnel

Alleen toepasbaar bij mest van installatieonderdelen voor legkippen. Niet toepasbaar bij bestaande installatieonderdelen zonder mestbanden.

d

Mechanisch scheiden van drijfmest in vaste en vloeibare fracties, gevolgd door aerobe vergisting (beluchting) van de vloeibare fractie, met terugwinning van nutriënten

De toepasbaarheid kan beperkt zijn in een koud klimaat omdat het moeilijk is om gedurende het winterseizoen het vereiste niveau van beluchting te handhaven.

e

Mechanisch scheiden van drijfmest in vaste en vloeibare fracties, gevolgd door nitrificatie-denitrificatie van de vloeibare fractie, met terugwinning van nutriënten

Algemeen toepasbaar.

f

Compostering van vaste mest

Mogelijk niet toepasbaar bij bestaande landbouwbedrijven vanwege een gebrek aan ruimte in het geval dat voor de compostering compostrillen worden gebruikt.

g

Vacuümverdamping met ammoniakterugwinning

Mogelijk niet toepasbaar bij bestaande landbouwbedrijven als er geen restwarmte van andere processen beschikbaar is.

h

Fijne vacuümafscheiders met schermen

Algemeen toepasbaar.

i

Druk- en flocculatiemestscheiders

Algemeen toepasbaar.

j

Mechanisch scheiden van drijfmest in een vaste en vloeibare fractie, gevolgd door zuivering van de vloeibare fractie in helofytenfilters, met terugwinning van nutriënten

De toepasbaarheid is mogelijk beperkt in een koud klimaat.

Mogelijk niet toepasbaar bij bestaande installatieonderdelen door een gebrek aan ruimte.

Techniek  (32)

Belangrijkste milieuprobleem/-problemen waarop de maatregelen zijn gericht

Toepasbaarheid

a

Voldoende afstand tussen de gebieden waarop de mest wordt uitgereden en gebieden die risico lopen op uitspoeling/afspoeling, alsook nabijgelegen gebieden

Stikstof, fosfor, microbiële ziekteverwekkers

Algemeen toepasbaar.

b

Uitrijbeperking tijdens omstandigheden met risico op afspoelen

Stikstof, fosfor, microbiële ziekteverwekkers

Algemeen toepasbaar.

c

Uitrijden afgestemd op de nutriëntenbehoeften van de gewassen

Stikstof, fosfor

Algemeen toepasbaar.

d

Aanzuring van drijfmest vóór aanwending

Ammoniak

Algemeen toepasbaar.

e

Gebruik van verdunde drijfmest in irrigatiesystemen met water onder lage druk

Ammoniak

Niet toepasbaar bij gewassen die rauw worden gegeten wegens het risico van contaminatie.

Niet toepasbaar wanneer snelle infiltratie van verdunde drijfmest in de bodem wegens het bodemtype niet mogelijk is.

Niet toepasbaar wanneer de gewassen niet hoeven te worden geïrrigeerd.

f

Drijfmestaanwending via rijenbemesters, waarbij een van de volgende technieken wordt gebruikt:

sleepslang;

sleepvoet

Ammoniak, geur

De toepasbaarheid is mogelijk beperkt wanneer het strogehalte in de drijfmest te hoog is of wanneer het drogestofgehalte van de drijfmest hoger is dan 10 %.

Sleepvoetbemesting is niet toepasbaar op breedwerpig gezaaide akkerbouwgewassen tijdens het groeien.

g

Aanwending van drijfmest via ondiepe injecties (open sleuf)

Ammoniak, geur

Niet toepasbaar bij steenachtige, ondiepe of compacte bodems waar een uniforme indringing moeilijk te bereiken is.

De toepasbaarheid is mogelijk beperkt in gevallen waar de gewassen door de machines kunnen worden beschadigd.

h

Aanwending van drijfmest via diepe injecties (gesloten sleuf)

Ammoniak, geur

Niet toepasbaar bij steenachtige, ondiepe of compacte bodems waar een uniforme indringing en een efficiënte sluiting van de gleuf moeilijk te bereiken zijn.

Niet toepasbaar tijdens het groeien van de gewassen.

Niet toepasbaar bij grasland, tenzij bij omschakeling naar akkerland of bij het opnieuw inzaaien.

i

Onderwerken van de mest in de bodem zo snel mogelijk na de toepassing (binnen vier uur of binnen twaalf uur wanneer de omstandigheden niet gunstig zijn voor sneller onderwerken)

Ammoniak, geur

Niet toepasbaar bij grasland en bij conserverende bodembewerking, tenzij bij omschakeling naar akkerland of bij het opnieuw inzaaien.

Niet toepasbaar bij grond waarop gewassen worden verbouwd die kunnen worden beschadigd.

Niet toepasbaar bij drijfmest die is aangebracht via ondiepe of diepe injectoren.

Techniek  (33)

Toepasbaarheid

a

Gepaste afstanden tussen het landbouwbedrijf/installatieonderdeel en gevoelige receptoren

Alleen toepasbaar bij nieuwe landbouwbedrijven/installatieonderdelen.

b

Geschikte locatie van de apparatuur

Bij bestaande installatieonderdelen zijn de mogelijkheden voor het verplaatsen van apparatuur mogelijk beperkt door een gebrek aan ruimte.

c

Operationele maatregelen

Algemeen toepasbaar.

d

Geluidsarme apparatuur

Voedersystemen die de onstuimigheid voorafgaand aan het voeren verminderen, zijn alleen toepasbaar bij installatieonderdelen voor varkens.

Passieve ad libitum-voederinstallaties zijn alleen toepasbaar wanneer de uitrusting nieuw is of vervangen wordt, of wanneer de dieren niet aan beperkte voedering zijn onderworpen.

e

Geluidsbeperkende apparatuur

De toepasbaarheid is mogelijk beperkt door eisen inzake beschikbare ruimte en gezondheids- en veiligheidsaspecten.

Mogelijk niet toepasbaar als geluidsabsorberende materialen de doeltreffende reiniging van het installatieonderdeel verhinderen.

f

Technieken voor lawaaibestrijding

De toepasbaarheid is mogelijk beperkt om bioveiligheidsredenen.

Techniek  (35)

Toepasbaarheid

a

Waterlekken opsporen en herstellen

Algemeen toepasbaar.

b

Afvalwater afvoeren naar een speciale opvangbak of naar een mestbassin

Algemeen toepasbaar wanneer afvalwater naar een speciale opvangbak wordt afgevoerd.

De toepasbaarheid is mogelijk beperkt wanneer afvalwater naar een mestbassin wordt afgevoerd vanwege bioveiligheidsrisico’s en/of de chemische eigenschappen van het afvalwater.

c

Niet-verontreinigd regenwater scheiden van de te zuiveren afvalwaterstromen

Mogelijk niet toepasbaar bij bestaande landbouwbedrijven.

d

Niet-verontreinigd regenwater hergebruiken als reinigingswater

Mogelijk niet toepasbaar bij bestaande landbouwbedrijven.

De toepasbaarheid is mogelijk beperkt door bioveiligheidsrisico’s en/of de chemische eigenschappen van het regenwater.

e

De vervuilde zones van het erf zo klein mogelijk houden

Algemeen toepasbaar.

f

Afvalwater zuiveren

Algemeen toepasbaar.

g

Afvalwater gebruiken voor irrigatie en verspreiding over het land

De toepasbaarheid is mogelijk beperkt door de beperkte beschikbaarheid van geschikte grond die aan het landbouwbedrijf grenst en/of de chemische eigenschappen van het afvalwater.

De toepasbaarheid is mogelijk beperkt door wettelijke vereisten inzake het gebruik van afvalwater (bv. Verordening (EU) 2020/741 (34) van het Europees Parlement en de Raad inzake minimumeisen voor hergebruik van water).

Techniek  (36)

Toepasbaarheid

a

Het gebruik van energie-efficiënte verlichting

Algemeen toepasbaar.

b

Het gebruik van warmtewisselaars. Een van de volgende systemen kan worden gebruikt:

Lucht-grond-warmtewisselaars zijn alleen toepasbaar indien er ruimte beschikbaar is omdat zij een grote grondoppervlakte vereisen.

c

Het gebruik van warmtepompen voor warmteterugwinning

Als horizontale buizen worden gebruikt, is de toepasbaarheid van warmtepompen op basis van de terugwinning van geothermische warmte beperkt vanwege de benodigde ruimte.

d

Opwekking van hernieuwbare energie

De toepasbaarheid van een specifieke opwekking van hernieuwbare energie is mogelijk beperkt door klimaatomstandigheden.

Mogelijk niet toepasbaar bij bestaande landbouwbedrijven door bouwkundige of ruimtelijke beperkingen.

e.

Isolatie van de muren, vloeren en/of plafonds van gebouwen/constructies

Bij bestaande installatieonderdelen kunnen bouwkundige en andere infrastructurele beperkingen de toepasbaarheid beperken.

Techniek  (37)

Frequentie

Toepasbaarheid

a

Massabalans van stikstof en fosfor op basis van de voederinname, het gehalte aan ruwe eiwitten en het totale fosforgehalte in het dieet, en de prestaties van de dieren (38)

Eenmaal per jaar voor elke diercategorie (39)

Algemeen toepasbaar.

Techniek  (40)

Frequentie

Toepasbaarheid

a

Massabalans op basis van de uitscheiding en de totale hoeveelheid stikstof (of totale hoeveelheid ammoniumstikstof) die in elke fase van het mestbeheer aanwezig is (2)

Eenmaal per jaar (3).

Algemeen toepasbaar.

b

Emissiefactoren (41)

Eenmaal per jaar (42).

Algemeen toepasbaar.

Techniek  (43)

Frequentie

Toepasbaarheid

a

Emissiefactoren (44)

Eenmaal per jaar (45).

Algemeen toepasbaar.

Techniek  (46)

Frequentie

Toepasbaarheid

a

Emissiefactoren (47)

Eenmaal per jaar (48).

Algemeen toepasbaar.

Techniek  (49)

Frequentie

Toepasbaarheid

a

Controle van de prestaties van het luchtzuiveringssysteem door het meten van ammoniak, geur en/of stof in reële omstandigheden op het landbouwbedrijf en volgens een voorgeschreven meetprotocol waarbij EN-standaardmethoden of andere nationale of internationale methoden worden gebruikt die waarborgen dat gegevens van een gelijkwaardige wetenschappelijke kwaliteit zijn

Eenmaal tijdens de ingebruikname.

Niet van toepassing indien het luchtzuiveringssysteem is gecontroleerd in combinatie met een soortgelijk stalsysteem in soortgelijke bedrijfsomstandigheden.

b

Controle van de doeltreffende werking van het luchtzuiveringssysteem (bv. door het continu registreren van operationele parameters of door alarmsystemen te gebruiken)

Maandelijks.

Algemeen toepasbaar.

Techniek  (50)

Frequentie

Toepasbaarheid

a

Monitoring van het waterverbruik op het niveau van het landbouwbedrijf en voor de belangrijkste waterverbruikende processen

Eenmaal per jaar (51).

De belangrijkste waterverbruikende processen afzonderlijk monitoren is mogelijk niet toepasbaar, afhankelijk van de configuratie van het waterleidingnet.

b

Monitoring van het elektriciteitsverbruik

De belangrijkste elektriciteitsverbruikende processen afzonderlijk monitoren is mogelijk niet toepasbaar, afhankelijk van de configuratie van het elektriciteitsnet.

c

Monitoring van het brandstofverbruik

Het brandstofverbruik monitoren in de stallen is mogelijk niet toepasbaar als een landbouwbedrijf slechts één installatieonderdeel voor verwarming heeft die warmte levert aan meerdere stallen alsook aan woningen.

d

Monitoring van het aantal dieren, met inbegrip van geboorten en sterfgevallen

Algemeen toepasbaar.

e

Monitoring van het voederverbruik

Algemeen toepasbaar.

f

Monitoring van de hoeveelheid geproduceerde mest

Algemeen toepasbaar.

Techniek

Omschrijving

Informatie over emissies

a

Vermindering van het gehalte aan ruwe eiwitten door een N-evenwichtig dieet gebaseerd op de energiebehoeften en verteerbare aminozuren

Het dieet is uitgebalanceerd om te voldoen aan de energiebehoefte en de behoefte aan verteerbare aminozuren van het dier, waarbij overmatige aanvoer van ruw eiwit wordt vermeden, rekening houdend met de voedingsbehoeften en het welzijn van de dieren.

Diëten die niet correct in evenwicht zijn met de behoeften van het dier op het gebied van energie en verteerbare aminozuren, leveren alleen de noodzakelijke hoeveelheden beperkende nutriënten en overdoses van anderen op. Dit leidt tot een toename van uitgescheiden nutriënten, wat leidt tot hogere emissies naar het milieu. Omgekeerd zorgen evenwichtige diëten voor de juiste hoeveelheid aminozuren, terwijl zowel excessen als tekortkomingen worden vermeden. Hierdoor kunnen de dieren hun groeipotentieel benutten en optimale prestaties behalen door middel van een gemaximaliseerde eiwitsynthese, terwijl de emissies naar het milieu tot een minimum worden beperkt.

N.v.t.

b

Fasevoedering met een aan de specifieke eisen van de productieperiode aangepaste dieetformule

Het voedermengsel sluit beter aan bij de behoeften van de dieren op het gebied van energie, aminozuren, fosfor en mineralen, omdat het is aangepast aan het gewicht van de dieren en/of de productiefase, terwijl met hun voedingsbehoeften en welzijn rekening wordt gehouden.

Het voederen wordt doorgaans onderverdeeld in twee tot vijf fasen, afhankelijk van de diercategorie, en kan per groep dieren plaatsvinden.

De hoeveelheid ammoniak kan worden verminderd met ten minste 20 % voor varkens en ten minste 10 % voor pluimvee ten opzichte van een referentiesysteem zonder het gebruik van deze techniek.

c

Gecontroleerde toevoeging van aminozuren aan voeding met een laag gehalte aan ruwe eiwitten

Om het gehalte aan ruwe eiwitten verder te verlagen, wordt een bepaalde hoeveelheid eiwitrijk voeder vervangen door eiwitarm voeder, terwijl met hun voedingsbehoeften en welzijn rekening wordt gehouden.

Het dieet wordt aangevuld met aminozuren (bv. lysine, methionine, threonine, tryptofaan, valine), zodat het aminozuurprofiel geen tekorten vertoont.

N.v.t.

d

Het gebruik van toegestane toevoegingsmiddelen voor diervoeding die zorgen voor een verlaging van de totale stikstofuitscheiding/ammoniakemissies

Toegestane (52) stoffen, micro-organismen of preparaten zoals enzymen (bv. NSP-enzymen, proteasen) of probiotica worden aan het voeder of het water toegevoegd om het voederrendement gunstig te beïnvloeden, bv. door de verbetering van de verteerbaarheid van het voeder of het stimuleren van de darmflora.

Naast de toegestane stoffen die de totale hoeveelheid uitgescheiden stikstof rechtstreeks verminderen, mogen andere additieven worden gebruikt die een indirecte impact hebben op de ammoniakemissies. Zo kunnen bijvoorbeeld toegestane (53) toevoegingsmiddelen voor diervoeding bestaande uit benzoëzuur worden toegevoegd aan diervoeders voor vleesvarkens (toevoegingsmiddelen 4d210 en 4d211) en zeugen (toevoegingsmiddel 4d210) in percentages variërend tussen 0,5 % en 1 % volledig diervoeder met een vochtgehalte van 12 %, om de urine-pH te verlagen.

Bij toevoeging van benzoëzuur kan de hoeveelheid ammoniak worden verminderd met ten minste 16 % ten opzichte van een referentiesysteem zonder het gebruik van dit toevoegingsmiddel.

e

Het gebruik van toegestane toevoegingsmiddelen voor diervoeding die zorgen voor een verlaging van de totale fosforexcretie (bv. fytase)

Toegestane stoffen, micro-organismen of preparaten zoals enzymen (bv. fytase) worden aan het voeder of het water toegevoegd om het voederrendement gunstig te beïnvloeden, bv. door de verbetering van de verteerbaarheid van het fytaatfosfor in het voeder of het stimuleren van de darmflora.

N.v.t.

f

Het gebruik van goed verteerbare anorganische fosfaten voor de gedeeltelijke vervanging van conventionele bronnen van fosfor in het voeder

Goed verteerbare anorganische fosfaten worden gebruikt ter vervanging van conventionele bronnen van fosfor in het voeder. Deze kunnen in het diervoeder worden verwerkt (bv. in poeder- of korrelvorm) en zijn voorspelbaar wat betreft hun chemische samenstelling en het verteerbare fosforgehalte.

N.v.t.

g

Precisievoedering bij de varkenshouderij voor individuele dieren

Precisievoedering verwijst naar continue (bv. dagelijkse) aanpassing van voedernutriënten, met niveaus die dichter bij de werkelijke voedingsbehoeften van elk individueel dier liggen, waardoor het gebruik van nutriënten wordt gemaximaliseerd en de uitscheiding van N en P wordt verminderd. Deze techniek kan ook gericht zijn op methaanemissies uit de darmen. De samenstelling van het voeder kan worden verkregen door verschillende diervoeders in de juiste verhoudingen te mengen op het niveau van de voerbak voor elk varken, waardoor de prestaties en besparingen kunnen worden geoptimaliseerd. Deze techniek vereist een geschikt systeem voor de identificatie van individuele dieren (bv. chip) en specifieke metingen (bv. gewicht). Hierbij horen ook gegevensverwerkings- en controleactiviteiten bij de individuele voederinstallatie (bv. een realtime-algoritme om de behoeften van elk dier te voorspellen en software om instructies naar de voederinstallatie te sturen). Daarenboven is er ook voldoende ruimte nodig voor een aangepaste locatie voor de voederinstallatie.

N.v.t.

Vloertype

Omschrijving

Volledige roostervloer

Een vloer in het stalsysteem waar in het volledige hok metalen, betonnen of met kunststof beklede roosters liggen waardoor feces en urine in een kanaal of put eronder vallen.

Gedeeltelijke roostervloer

Een vloer in het stalsysteem waar zowel een roostervloer als een vaste (betonnen) vloer worden gebruikt in elk hok of wanneer het hok omwille van het dierenwelzijn verschillende functionele zones omvat. Bevuiling van de dichte vloer wordt voorkomen door een adequaat beheer van de parameters van het binnenklimaat, vooral in warme omstandigheden en/of door een goed ontwerp van de stalsystemen.

Bij gedeeltelijke roostervloeren die 50 % van de oppervlakte beslaan, kan de hoeveelheid ammoniak met ten minste 15 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van een “diepe put met volledige roostervloer zonder aanvullende technieken”.

Dichte betonvloer

Een vloer in het stalsysteem waarvan het volledige hok bestaat uit massief beton. De vloer kan in meer of mindere mate bedekt zijn met strooisel (bv. stro). De vloer kan licht hellend zijn om de afvoer van urine te vergemakkelijken.

Techniek

Omschrijving

Informatie over emissies

a

Diepe put (volledige of gedeeltelijke roostervloer) in combinatie met:

De hokken zijn uitgerust met een diepe put onder een roostervloer waar de drijfmest wordt opgeslagen in afwachting van de weinig frequente verwijderingen. Voor vleesvarkens kan een mestkanaal met overloop worden gebruikt. Tenzij er technische beperkingen zijn (bv. opslagcapaciteit), wordt de drijfmest zo vaak mogelijk verwijderd (bv. ten minste om de twee maanden) door uitrijden of vervoer ervan naar een opslag buiten.

Diepe putten worden gecombineerd met ten minste technieken voor voedingsbeheer (in bestaande installatieonderdelen) en met aanvullende ammoniakbeperkende maatregelen (bv. luchtzuiveringssysteem; pH-verlaging van de drijfmest, koeling van drijfmest) in nieuwe installatieonderdelen.

N.v.t.

b

Frequente verwijdering van drijfmest, bv. via vacuümsysteem, schuif, spoelen (in het geval van een volledige of gedeeltelijke roostervloer)

Vacuümsysteem: afvoeropeningen in de bodem van de put of het kanaal zijn aangesloten op een onderliggende afvoerbuis die de drijfmest naar een opslag buiten afvoert. De drijfmest wordt frequent afgevoerd door een klep of een afsluiter in de hoofdafvoerbuis te openen, bv. één of twee keer per week; er ontstaat een klein vacuüm waardoor de put of het kanaal volledig kan worden leeggemaakt. De drijfmest moet een bepaalde diepte hebben voordat het systeem correct kan functioneren en het vacuüm doeltreffend werkt. Een vacuümpomp is niet nodig als de drijfmest onder invloed van de zwaartekracht naar een tank wordt gespoeld die zich op een lager niveau dan de schuur bevindt. Vanuit deze tank kan de drijfmest naar een opslagtank of een mobiele tanker worden gepompt.

Vacuümsysteem: De hoeveelheid ammoniak kan worden verminderd met ten minste 25 % (voor verwijdering ten minste tweemaal per week) en 15 % (voor verwijdering ten minste om de twee weken) ten opzichte van een referentiesysteem van een “diepe put met volledige roostervloer zonder aanvullende technieken”. Ook de methaanemissies worden teruggedrongen.

Schuif: er is een V-vormig kanaal met twee hellende vlakken aan beide zijden van een centrale geul waarmee urine via een afvoerkanaal in de bodem van het mestkanaal naar een verzamelput kan worden afgevoerd. De vaste fractie van de mest wordt regelmatig met een schuif uit de put verwijderd (bv. tot 12 maal per dag). Voor een glad(der) oppervlak wordt aanbevolen een coating op de vloer aan te brengen.

Schuif: De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 45 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van een “diepe put met volledige roostervloer zonder aanvullende technieken”. Ook de methaanemissies worden teruggedrongen.

Spoelen: zeer frequente verdunning en verwijdering (bv. één of twee keer per dag) van de drijfmest door het spoelen van de kanalen met de vloeibare fractie van de drijfmest (drogestofgehalte niet hoger dan ongeveer 5 %). De vloeibare fractie van de drijfmest kan vóór het spoelen ook worden belucht. Voor het spoelen kan ook vers water worden gebruikt, maar dit leidt tot een hoger waterverbruik. Deze techniek kan worden gecombineerd met individuele variaties van de bodems van kanalen of putten, bv. geulen, buizen of een permanente laag drijfmest.

Spoelen: De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 25 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van een “diepe put met volledige roostervloer zonder aanvullende technieken”.

c

Hellende wanden of trechtersysteem (in het geval van een volledige of gedeeltelijke roostervloer)

Voor hellende wanden: het mestkanaal heeft een V-vormig profiel met het lozingspunt onderaan. De mest wordt ten minste tweemaal per week verwijderd.

Voor trechtersystemen: kunststoffen trechters worden in rijen onder de roostervloer geplaatst en leiden de mest naar een gemeenschappelijke verzamelbuis, waar deze snel wordt afgevoerd door met vooraf ingestelde tussenpozen mechanisch gestuurd te spoelen.

De hellingsgraad en de gladheid van het oppervlak vergemakkelijken de afvoer van de drijfmest.

De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 40 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van een “diepe put met volledige roostervloer zonder aanvullende technieken”. Ook de methaanemissies worden teruggedrongen.

d

Verkleinde mestput (in het geval van een gedeeltelijke roostervloer)

Het hok is uitgerust met een smalle put van ongeveer 0,6 m breed. De put kan in een buitengang worden aangelegd.

De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 30 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van een “diepe put met volledige roostervloer zonder aanvullende technieken”.

e

Systeem met volledig strooisel (in het geval van een dichte betonvloer)

Een volledige betonvloer die bijna volledig met een laag stro of ander lignocellulosemateriaal is bedekt.

Bij systemen met strooiselvloer wordt de vaste mest frequent verwijderd (bv. twee keer per week). Bij wijze van alternatief wordt bij diepstrooiselsystemen vers stro bovenaan toegevoegd en wordt de geaccumuleerde mest aan het einde van de fokcyclus verwijderd. Om ook het dierenwelzijn in overweging te nemen, kunnen afgescheiden functionele zones worden ingedeeld in ligzones, vreetzones, loopzones en ontlastingszones.

N.v.t.

f

Huisvesting in kennels of hokken (in het geval van een gedeeltelijke roostervloer)

Er wordt gezorgd voor afzonderlijke functionele zones in de hokken van natuurlijk geventileerde stallen. De ligruimte (ongeveer 50 % tot 60 % van de totale oppervlakte) bestaat uit een geïsoleerde vlakke betonvloer met overdekte, geïsoleerde hokken of kennels, met een scharnierdak dat kan worden geopend of gesloten om de temperatuur en ventilatie te regelen. De activiteiten- en vreetzones hebben een roostervloer met daaronder een mestput die frequent wordt leeggemaakt, bv. door middel van vacuüm. Op de dichte betonvloer kan stro worden gebruikt.

De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 33 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van een “diepe put met volledige roostervloer zonder aanvullende technieken”.

g

Wroetstal (in het geval van een dichte betonvloer)

Varkens worden gefokt in hokken met een dichte vloer, doorgaans in een stal met natuurlijke ventilatie, waar een hellende ligruimte en een ontlastingszone zijn afgebakend. De dieren krijgen elke dag stro. Door de bewegingen van de varkens wordt het strooisel over de helling van het hok geduwd en verspreid. De vaste fractie kan frequent worden verwijderd (bv. dagelijks) met een schuif.

De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 33 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van een “diepe put met volledige roostervloer zonder aanvullende technieken”. De techniek kan leiden tot een toename van de methaanemissies.

h

Bolle vloer en gescheiden mest- en waterkanalen (in het geval van hokken met gedeeltelijke roostervloer)

De mest- en waterkanalen zijn aangelegd op de tegenoverliggende zijden van de bolle en gladde dichte betonvloer. Het waterkanaal is aangelegd onder de zijde van het hok waar de varkens normaal eten en drinken. Water voor het schoonmaken van de hokken kan worden gebruikt om de waterkanalen te vullen. Het kanaal is gedeeltelijk gevuld met ten minste 10 cm water. Het mestkanaal kan worden aangelegd met geulen of hellende wanden die normaliter bijvoorbeeld twee keer per dag worden gespoeld met water uit het andere kanaal of met de vloeibare fractie van de drijfmest (drogestofgehalte niet hoger dan ongeveer 5 %).

De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 40 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van een “diepe put met volledige roostervloer zonder aanvullende technieken”.

i

Van strooisel voorziene hokken met gecombineerde mestproductie (drijfmest en vaste mest)

De kraamhokken zijn uitgerust met afzonderlijke functionele zones: een van strooisel voorziene ligzone, loop- en ontlastingszones met roostervloeren of geperforeerde vloeren en een vreetzone op een dichte vloer. Biggen krijgen een van strooisel voorzien en overdekt nest. Drijfmest wordt frequent met een schuif verwijderd. Vaste mest wordt dagelijks handmatig verwijderd van de dichte vloer. Strooisel wordt regelmatig aangevoerd. Het systeem kan worden gecombineerd met een uitloop.

N.v.t.

j

Voeder-/ligboxen op dichte vloer (in het geval van strooiselhokken)

Zeugen worden gehouden in een hok dat in twee functionele zones is onderverdeeld. De belangrijkste is van strooisel voorzien, en verder is er een reeks voeder-/ligboxen op een dichte vloer. De mest wordt opgevangen in stro of in ander lignocellulosemateriaal dat regelmatig wordt aangevuld en vervangen.

De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 50 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van een “diepe put met volledige roostervloer zonder aanvullende technieken”.

k

Mestpan (in het geval van een volledige of gedeeltelijke roostervloer)

Een geprefabriceerde pan (of put) is onder de roostervloer geplaatst. De pan is het diepst aan één uiteinde en heeft een helling van ten minste 3 graden richting een centraal mestkanaal; de mest wordt geloosd wanneer het niveau ervan ongeveer 12 cm bereikt. Als er een waterkanaal is, kan de pan worden onderverdeeld in een waterdeel en een mestdeel.

De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 65 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van een “diepe put met volledige roostervloer zonder aanvullende technieken”.

l

Mestopvang in water

Mest wordt uit het reinigingswater gehaald dat zich in het mestkanaal bevindt en dat vervolgens wordt bijgevuld tot een niveau van ongeveer 120 tot 150 mm. Hellende kanaalwanden zijn optioneel. Na elke fokcyclus wordt het mestkanaal leeggemaakt. Om het waterverbruik te beperken, kunnen ook andere vloeistoffen (bv. spoelwater van kamerreiniging) worden gebruikt in plaats van schoon water, op voorwaarde dat deze vloeistoffen de juiste fysisch-chemische en biologische kwaliteitskenmerken voor deze toepassing hebben.

De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 20 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van een “diepe put met volledige roostervloer zonder aanvullende technieken”.

m

V-vormige mestbanden (in het geval van een gedeeltelijke roostervloer)

V-vormige mestbanden lopen over het gehele oppervlak van de mestkanalen, zodat alle feces en urine op de mestbanden vallen. De banden worden ten minste twee keer per dag in werking gesteld om de urine en feces afzonderlijk naar een gesloten mestopslag te voeren. De banden zijn van kunststof (polypropyleen of polyethyleen).

De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 60 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van een “diepe put met volledige roostervloer zonder aanvullende technieken”.

n

Een combinatie van water- en mestkanalen (in het geval van een volledige roostervloer)

De zeug wordt op een vaste plaats gehouden (door middel van een kraamkooi) met een specifieke ontlastingszone. De mestput is onderverdeeld in een breed waterkanaal aan de voorzijde en een smal mestkanaal met een beperkt mestoppervlak aan de achterzijde. Het kanaal aan de voorzijde is gedeeltelijk met water gevuld.

De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 50 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van een “diepe put met volledige roostervloer zonder aanvullende technieken”.

o

Ingestrooide buitengang (in het geval van een dichte betonvloer)

De dieren worden in een stal met hybride ventilatie gehouden, waar de varkens voor hun ontlasting langs een kleine deur naar een buitengang met een van strooisel voorziene betonvloer kunnen. De mest valt in een kanaal, waar deze eenmaal per dag wordt weggeschraapt.

N.v.t.

p

Gebruik van een luchtzuiveringssysteem zoals:

Zie punt 4.2.3.

q

Gebruik van drijvende ballen in het mestkanaal

Half met water gevulde ballen van speciaal kunststof met een niet-klevende coating drijven op het oppervlak van de mestkanalen.

De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 25 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van een “diepe put met volledige roostervloer zonder aanvullende technieken”. Ook de methaanemissies worden teruggedrongen.

r

Koeling van drijfmest

Een vermindering van de temperatuur van de drijfmest (meestal tot 15 °C) wordt bereikt door het plaatsen van een koelsysteem boven de drijfmest (koeling van de oppervlakte met vinnen), boven de betonvloer of ingewerkt in de vloer (koeling van de bodem). Het systeem bestaat uit buizen waarin een koelmiddel of water wordt rondgestuurd. De buizen zijn verbonden met een warmtewisselaar die energie terugwint, die kan worden gebruikt voor het verwarmen van andere delen van het landbouwbedrijf. Wegens het relatief kleine uitwisselingsoppervlak van de buizen moeten de put of de kanalen frequent worden leeggemaakt. Als er voor de koeling geen afvalwarmte of grondwater kan worden gebruikt, kan het gebruik van deze techniek het energieverbruik doen toenemen.

Bij koeling van de bodem kan de hoeveelheid ammoniak met ten minste 20 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van een “diepe put met volledige roostervloer zonder aanvullende technieken”. Ook de methaanemissies worden teruggedrongen.

Bij koeling met vinnen kan de hoeveelheid ammoniak met ten minste 45 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van een “diepe put met volledige roostervloer zonder aanvullende technieken”. Ook de methaanemissies worden teruggedrongen.

s

Aanzuring van drijfmest

Aan de drijfmest wordt een zuur (bv. zwavelzuur) toegevoegd om de pH-waarde in de drijfmestput tot ongeveer 5,5 te doen dalen. De toevoeging kan geschieden in een verwerkingstank, gevolgd door beluchting en homogenisering. Een deel van de behandelde drijfmest wordt teruggepompt in de diepe put onder de stalvloeren. Het behandelingssysteem is volledig geautomatiseerd. Vóór (of na) het uitrijden op zure bodems is het toevoegen van kalk mogelijk vereist om de pH-waarde van de bodem te neutraliseren. Bij wijze van alternatief kan direct worden aangezuurd in het mestbassin, of doorlopend tijdens het uitrijden.

De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 60 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van een “diepe put met volledige roostervloer zonder aanvullende technieken”. Ook de methaanemissies worden teruggedrongen.

t

Stallen met afzonderlijke verblijfruimten voor dieren.

De dieren worden opgefokt in groepen, in stalsystemen die ten minste drie functionele zones omvatten: lig/rustzone, vreet/activiteitenzone en ontlastingszone. De oppervlakte per varken is groter in vergelijking met conventionele stalsystemen. Er kan ook een buitenerf beschikbaar zijn waar de dieren van frisse lucht en natuurlijk licht kunnen profiteren, wat het dierenwelzijn ten goede komt. Dankzij de verschillende functionele zones kunnen de verontreinigende kenmerken van elke zone via specifieke technieken doelgericht worden aangepakt. Zo kan de ontlastingszone zich op het buitenerf bevinden met een klein emitterend oppervlak en frequentie mestverwijdering (bv. tot 12 keer per dag met behulp van een V-vormige schuif met een urinegeul/ondergrondse scheiding van feces en urine). De dieren houden de lig- en vreetzones doorgaans schoon (dit natuurlijke gedrag wordt versterkt door de natuurlijke/hybride ventilatie die zorgt voor een temperatuurverschil tussen de ontlastingszone en de andere zones). In vergelijking met conventionele systemen ligt het waterverbruik per varken doorgaans hoger (als gevolg van de grotere oppervlakte per varken), terwijl het energieverbruik lager is (door de natuurlijke/hybride ventilatie). Ook de vereisten inzake arbeidskrachten liggen doorgaans hoger (bv. doordat er van een grotere oppervlakte stro moet worden verwijderd).

De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 75 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van een “diepe put met volledige roostervloer zonder aanvullende technieken”.

u

Gebruik van de volgende additieven voor de behandeling van mest:

Additieven die erop gericht zijn de fysische, chemische en biologische eigenschappen van drijfmest te veranderen, kunnen handmatig of mechanisch worden aangebracht op emitterende (vervuilde) oppervlakken (bv. roosters, verharde/dichte vloer, onder roosters), in de putten of in de mestopslagvoorzieningen. De eerste toepassing wordt gevolgd door periodieke toevoegingen met een variërende frequentie (bepaald door het werkzame bestanddeel van elk toevoegingsmiddel). Toevoegingsmiddelen voor drijfmest omvatten verschillende categorieën, bijvoorbeeld complexen van bacteriën of micro-organismen, zeolieten en chemische producten. Zo zorgen zij er bijvoorbeeld voor dat het natuurlijke microbiële evenwicht verandert, veroorzaken zij de bioverzuring (productie van organische zuren) die de pH verlaagt (waardoor ammoniakvervluchtiging wordt verminderd) en beperken zij biologische routes die leiden tot de vorming van sulfide. Dit leidt tot een vermindering van bijvoorbeeld ammoniak-, methaan-, waterstofsulfide- en/of geuremissies. Naast verminderde emissies kunnen de additieven de behandeling van drijfmest verbeteren door deze vloeibaar te maken (lagere viscositeit) en/of de korst te verzwakken/af te breken (wat leidt tot een betere pompbaarheid en minder schuimen); daardoor moet er minder geroerd worden, wordt de uitrusting beschermd en wordt het aantal handmatige ingrepen beperkt (met inbegrip van ingrepen die verband houden met gevaarlijke blootstelling aan H2S).

N.v.t.

v

Gasdoorlatende membranen (GPM) voor ammoniakafvang uit gasvormige media

Met behulp van microporeuze, hydrofobe membranen wordt ammoniak uit de lucht afgevangen. De drijvende kracht voor de ammoniakoverdracht via de membranen is de concentratiegradiënt. Dit proces wordt uitgevoerd bij atmosferische druk. Zodra de ammoniak zich in de zure oplossing bevindt (aan de andere zijde van het membraan), wordt deze gecombineerd met vrije protonen tot niet-vluchtige ammoniumionen (NH4 +). Voor de bereiding van de zure oplossing kunnen verschillende anorganische of organische zuren worden gebruikt zoals zwavelzuur, zoutzuur, fosforzuur en melkzuur. Zo wordt de ammoniak in de lucht omgezet in een waardevolle ammoniummeststof (bv. ammoniumsulfaat, ammoniumchloride, ammoniumfosfaat, ammoniumlactaat), die ook naar een andere locatie kan worden gevoerd. Deze techniek is geschikt voor zowel natuurlijke als mechanische ventilatie in de gebouwen, aangezien deze onafhankelijk van het ventilatiesysteem werkt. Het systeem bevindt zich doorgaans buiten de stal en vereist voldoende ruimte voor het onderhoud.

De hoeveelheid ammoniak kan worden verminderd met ten minste 75 % (in varkenshouderijen) en ten minste 45 % (in pluimveehouderijen) ten opzichte van een referentiesysteem zonder het gebruik van deze techniek.

Stalsystemen

Omschrijving

Kooisystemen

Stalsystemen voor pluimvee gebouwd met hellende vloeren, gemaakt van gelast metaalgaas of kunststoffen roosters en uitgerust met toebehoren en de nodige ruimte om te eten, te drinken, te nestelen, te scharrelen, op stok te zitten en eieren te rapen. De kooien worden meestal in drie of meer etages opgesteld. Stalsystemen moeten beantwoorden aan de eisen die zijn vastgesteld in de meest recente versie van Richtlijn 1999/74/EG van de Raad (54) of de wetgeving ter vervanging daarvan.

Diep strooisel met mestput

Stalsystemen voor pluimvee waarbij ten minste een derde van de totale vloeroppervlakte bedekt is met strooisel (bv. zand, houtkrullen, stro). De resterende vloeroppervlakte bestaat uit een roostervloer met daaronder een mestput. De eet- en drinkbakjes bevinden zich boven de roostervloer. Er kunnen extra constructies aanwezig zijn die als buitenruimten worden beschouwd, zoals bewegingsruimte, veranda’s, vrije-uitloopzones of wintertuinen.

Volières

Stalsystemen voor pluimvee onderverdeeld in verschillende functionele zones voor eten, drinken, het leggen van eieren, scharrelen en rusten. De nuttige oppervlakte wordt vergroot door middel van verhoogde roostervloeren in combinatie met etages. De roostervloeren beslaan tussen 30 % en 60 % van de totale vloeroppervlakte. De resterende vloeroppervlakte wordt gewoonlijk voorzien van strooisel.

Er kunnen extra constructies aanwezig zijn die als buitenruimten worden beschouwd, zoals bewegingsruimte, veranda’s, vrije-uitloopzones of wintertuinen.

Technieken

Omschrijving

Informatie over emissies

Alle pluimveesoorten

a

Gebruik van een luchtzuiveringssysteem zoals:

Zie punt 4.2.3.

b

Gasdoorlatende membranen (GPM) voor ammoniakafvang uit gasvormige media

Zie punt 4.2.1.

Legkippen, vleeskuikenouderdieren en opfokkippen

c

Mestverwijdering door middel van banden met ten minste:

De mestbanden worden onder de kooien geplaatst. De frequentie van verwijdering kan eenmaal per week zijn (met luchtdroging) of meer (zonder luchtdroging). De verzamelband kan worden geventileerd voor het drogen van de mest. Een mestband met waaiersysteem voor mechanische luchtdroging kan ook worden gebruikt.

Met twee verwijderingen per week met luchtdroging kan de hoeveelheid ammoniak met ten minste 30 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van “twee verwijderingen per week zonder ventilatie”.

d

Mechanisch of natuurlijk ventilatiesysteem zonder frequente mestverwijdering in bestaande installatieonderdelen met diep strooisel en een mestput, in combinatie met ten minste een aanvullende mitigerende maatregel (bv. het bereiken van een hoog drogestofgehalte van de mest, luchtzuiveringssysteem)

Het diepstrooiselsysteem (zie omschrijving hierboven) wordt gecombineerd met niet-frequente mestverwijdering, bv. aan het einde van de fokcyclus. Een minimaal drogestofgehalte van de mest van ongeveer 50 % tot 60 % wordt gewaarborgd. Dit wordt bereikt door een geschikt ventilatiesysteem (bv. op vloerniveau geplaatste ventilatoren en luchtafvoer).

De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 40 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van “diep strooisel/put met gedeeltelijk strooisel”. De techniek kan leiden tot een toename van de methaanemissies.

e

Mestband of -schuif (in het geval van diep strooisel met een mestput)

Mest wordt verwijderd door mestschuiven (periodiek) of door mestbanden (eenmaal per week voor gedroogde mest, tweemaal per week zonder drogen).

Voor niet-geventileerde mestbanden kan de hoeveelheid ammoniak met ten minste 70 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van “diep strooisel/put met gedeeltelijk strooisel”.

Voor geventileerde mestbanden kan de hoeveelheid ammoniak met ten minste 80 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van “diep strooisel/put met gedeeltelijk strooisel”.

f

Mechanische luchtdroging van mest via buizen (in het geval van diep strooisel met een mestput)

Het diepstrooiselsysteem (zie omschrijving hierboven) wordt gecombineerd met mestdroging door middel van mechanische ventilatie via buizen waarbij lucht (bv. bij 17 °C tot 20 °C en 1,2 m3/dier) over de onder de roostervloer opgeslagen mest wordt geblazen.

De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 45 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van “diep strooisel/put met gedeeltelijk strooisel”.

g

Mechanische luchtdroging van mest via een geperforeerde vloer (in het geval van diep strooisel met een mestput)

Het diepstrooiselsysteem (zie omschrijving hierboven) is uitgerust met een geperforeerde vloer onder de mest, zodat van onderuit lucht kan worden geblazen. De mest wordt aan het einde van de fokcyclus verwijderd.

De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 45 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van “diep strooisel/put met gedeeltelijk strooisel”.

h

Droging van strooisel op mestband (in het geval van volières)

De mest wordt verzameld op banden onder de roostervloer en ten minste eenmaal per week verwijderd met geventileerde of niet-geventileerde banden. In volières voor opfokkippen kunnen van strooisel voorziene vloeren worden gecombineerd met dichte vloeren.

Voor niet-geventileerde mestbanden kan de hoeveelheid ammoniak met ten minste 70 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van “diep strooisel/put met gedeeltelijk strooisel”.

Voor geventileerde mestbanden kan de hoeveelheid ammoniak met ten minste 80 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van “diep strooisel/put met gedeeltelijk strooisel”.

i

Mechanische luchtdroging van strooisel op mestband (in het geval van volières)

Dankzij deze techniek worden ammoniakemissies uit mest door de gerichte luchtstroom eromheen verminderd, waardoor de microbiële activiteit (het afbreken van urinezuur in pluimveemest) wordt vertraagd en de omzetting van stikstofverbindingen in vluchtige ammoniak wordt beperkt. De mest valt op banden onder de roosters, waar hij wordt gedroogd met behulp van lucht (bv. 0,3 m3 lucht per dier per uur bij een minimumtemperatuur van 20 °C) die via kanalen onder of naast de roostervloer wordt aangevoerd. De luchtstroom is strategisch geplaatst om een eenvormige droging te waarborgen en zones met een hoge luchtvochtigheid te vermijden. Het systeem werkt continu en zorgt ervoor dat de mest halfdroog blijft (bv. een drogestofgehalte van ten minste 50 %) vanaf het moment van uitscheiding tot de verwijdering ervan (ten minste eenmaal per week of tweemaal per week bij eventueel verder drogen).

De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 62 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van “diep strooisel/put met gedeeltelijk strooisel”. Ook de stofemissies worden teruggedrongen.

j

Mechanische droging van strooisel met binnenlucht (in het geval van een dichte diepstrooiselvloer)

In een diepstrooiselsysteem zonder mestput kunnen binnenluchtrecirculatiesystemen worden gebruikt om het strooisel te drogen en tegelijkertijd aan de fysiologische behoeften van de dieren tegemoet te komen. Hiertoe kunnen ventilatoren, warmtewisselaars en/of verwarmingstoestellen worden gebruikt.

De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 25 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van “diep strooisel/put met gedeeltelijk strooisel”.

k

Strooiselschuif (in het geval van volières)

Met deze techniek wordt de dikte van de strooisellaag over het volledige met strooisel bedekte vloeroppervlak beperkt (bv. maximaal 3 cm) door regelmatig een deel van de strooisellaag met een schuif te verwijderen.

De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 15 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van “diep strooisel/put met gedeeltelijk strooisel”. Ook de stofemissies worden teruggedrongen.

Vleeskuikens

l

Mechanische droging van strooisel met binnenlucht (in het geval van een dichte diepstrooiselvloer)

Binnenluchtrecirculatiesystemen kunnen worden gebruikt om het strooisel te drogen en tegelijkertijd aan de fysiologische behoeften van de dieren tegemoet te komen.

De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 25 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van “diep strooisel/put met gedeeltelijk strooisel”.

m

Mechanische droging van strooisel met verwarmde binnenlucht (in het geval van een dichte diepstrooiselvloer)

Ammoniakemissies worden verminderd door het strooisel met warme lucht te drogen en verdampt vocht met verwarmde lucht (verkregen door warmtewisselaars en/of verwarmingstoestellen) te verwijderen. Er zijn twee configuraties mogelijk:

De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 55 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van “diep strooisel/put met gedeeltelijk strooisel”.

n

Natuurlijke of mechanische ventilatie met een niet-lekkend drinksysteem (in het geval van een dichte diepstrooiselvloer)

De dichte vloer is volledig bedekt met strooisel, dat indien nodig kan worden aangevuld. Vloerisolatie (bv. met beton, klei) voorkomt condensatie van water in het strooisel. De vaste mest wordt aan het einde van de fokcyclus verwijderd. Het ontwerp en de werking van het drinkwatersysteem voorkomen lekkage en het morsen van water op het strooisel. Er kunnen extra constructies aanwezig zijn die als buitenruimten worden beschouwd, zoals bewegingsruimte, veranda’s, vrije-uitloopzones of wintertuinen. Natuurlijke ventilatie kan worden gecombineerd met een vrije-uitloopsysteem.

N.v.t.

o

Verwarmde en gekoelde van strooisel voorziene vloer (in het geval van combidecksystemen)

Om de overtollige warmte op te slaan of waar nodig naar de pluimveestal terug te sturen, wordt een gesloten watercircuit onder de vloer geplaatst en een ander op een dieper niveau. Een warmtepomp verbindt de beide watercircuits. Aan het begin van de opfokperiode wordt de vloer verwarmd met de opgeslagen warmte om het strooisel droog te houden door vochtcondensatie te voorkomen; tijdens de tweede opfokperiode produceren de vogels een teveel aan warmte dat in het opslagcircuit wordt bewaard terwijl de vloer wordt afgekoeld, waardoor de afbraak van urinezuur wordt verminderd door de microbiële activiteit te verminderen.

De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 40 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van “diep strooisel/put met gedeeltelijk strooisel”.

p

Strooisel bestaande uit stro en natriumwaterstofsulfaat

Om de pH-waarde van strooisel te verlagen, waardoor op zijn beurt de microbiologische activiteit wordt afgeremd, wordt als strooisel een pellet gebruikt die bestaat uit een combinatie van 80 % stro (of ander hernieuwbaar materiaal) en 20 % natriumwaterstofsulfaat (NaHSO4).

De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 58 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van “diep strooisel/put met gedeeltelijk strooisel”.

Eenden

q

Frequente aanvulling van strooisel (in het geval van dichte diepstrooiselvloer of diep strooisel in combinatie met een roostervloer)

Waar nodig wordt het strooisel droog gehouden door frequente toevoeging (bv. dagelijks) van vers materiaal. De vaste mest wordt aan het einde van de fokcyclus verwijderd.

Het stalsysteem kan worden uitgerust met natuurlijke of mechanische ventilatie en gecombineerd met een vrije-uitloopsysteem.

In het geval van diep strooisel in combinatie met een roostervloer is de vloer uitgerust met roosters in de drinkzone (ongeveer 25 % van de totale vloeroppervlakte).

N.v.t.

r

Frequente mestverwijdering (in het geval van een volledige roostervloer)

Roosters dekken de put af waarin de mest wordt opgeslagen en van waaruit deze naar de externe opslag wordt verwijderd. Frequente mestverwijdering naar een externe opslag kan gebeuren door:

Het stalsysteem kan worden uitgerust met natuurlijke of mechanische ventilatie en gecombineerd met een vrije-uitloopsysteem.

De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 15 % (bij permanente stroom onder invloed van de zwaartekracht) en 30 % (bij de schuif) worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van “diep strooisel/put met gedeeltelijk strooisel”.

Kalkoenen

s

Natuurlijke of mechanische ventilatie met een niet-lekkend drinksysteem (in het geval van een dichte diepstrooiselvloer)

Zie de beschrijving van techniek n) (in het gedeelte over de vleeskuikens).

t

Mechanische droging van strooisel met verwarmde binnenlucht (in het geval van een dichte diepstrooiselvloer)

Zie de beschrijving van techniek m) (in het gedeelte over de vleeskuikens).

Techniek

Omschrijving

Informatie over emissies

a

Biofilter

De afvoerlucht wordt door een filterbed van organisch materiaal zoals wortelhout of houtsnippers, ruwe schors, compost of turf gestuurd. Het filtermateriaal wordt altijd vochtig gehouden door het oppervlak regelmatig te besproeien. Geurverbindingen in de lucht en stofdeeltjes worden door de vochtige film geabsorbeerd en door de micro-organismen op het bevochtigde strooisel geoxideerd of afgebroken. De inoculatie van geselecteerde mengsels van micro-organismen kan de efficiëntie van biofilters verhogen.

Vereist een voldoende grote oppervlakte buiten de stal voor het filterpakket.

De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 70 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem zonder het gebruik van deze techniek. De methaanemissies naar de lucht kunnen ook worden verminderd, afhankelijk van de bedrijfsomstandigheden. Er kunnen zich N2O-emissies voordoen.

b

Biowasser (of biotricklingfilter)

Een gepakte kolomfilter met inert dragermateriaal dat gewoonlijk door sproeiwater continu nat wordt gehouden. De luchtverontreinigende stoffen worden in de vloeibare fase opgevangen en vervolgens door micro-organismen op de filterelementen afgebroken. De inoculatie van geselecteerde mengsels van micro-organismen kan de efficiëntie van biofilters verhogen.

Gedeeltelijke luchtreiniging (bv. gericht op een geselecteerd aandeel van de afvoerlucht met een hogere verontreinigingsbelasting) kan in bepaalde gevallen ook worden toegepast.

De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 70 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem zonder het gebruik van deze techniek. Ook geur- en stofemissies worden teruggedrongen.

c

Droge filter

De afvoerlucht wordt tegen een scherm van bv. meerlagig kunststof geblazen dat vóór de kopwandventilator is geplaatst. De doorstromende lucht is onderhevig aan sterke richtingveranderingen, waardoor de deeltjes onder invloed van de centrifugale kracht worden gescheiden en de stofemissies worden verminderd.

N.v.t.

d

Twee- of drietrapsluchtzuiveringssysteem

In een tweetrapssysteem wordt de eerste trap (chemische luchtwasser) gewoonlijk gecombineerd met een biowasser (tweede trap). In een drietrapssysteem wordt de eerste trap, die uit een waterwasser bestaat, gewoonlijk gecombineerd met een tweede trap (chemische luchtwasser) gevolgd door een biofilter (derde trap). Gedeeltelijke luchtreiniging (bv. om een geselecteerd aandeel van de afvoerlucht met een hogere belasting van verontreinigende stoffen te reinigen) kan in bepaalde gevallen ook worden toegepast.

De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 70 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem zonder het gebruik van deze techniek. Ook geur- en stofemissies worden teruggedrongen.

e

Waterwasser

De afvoerlucht wordt door een filterpakket geblazen aan de hand van transversale stroming. Er wordt continu water op het filterpakket gesproeid. Stofdeeltjes worden verwijderd en bezinken in de watertank, die wordt geleegd voordat hij opnieuw wordt gevuld. Deze techniek staat ook bekend als een “tricklebedreactor”.

N.v.t.

f

Watervanger

De afvoerlucht wordt door de ventilatoren op een waterbad geblazen, waar de stofdeeltjes doordrenkt worden. De stroom wordt dan 180 graden naar boven gericht. Het waterniveau wordt regelmatig aangevuld om verdampingsverliezen te compenseren.

N.v.t.

g

Chemische luchtwasser

De afvoerlucht wordt door een filter gedwongen (bv. gepakte wand) waar een vloeibaar zuur (bv. zwavelzuur) wordt rondgesproeid. Gedeeltelijke luchtreiniging (bv. om een geselecteerd aandeel van de afvoerlucht met een hogere belasting van verontreinigende stoffen te reinigen) kan in bepaalde gevallen ook worden toegepast.

De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 70 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem zonder het gebruik van deze techniek. Ook geur- en stofemissies worden teruggedrongen.

Techniek

Omschrijving

Stofemissies

a

Preventie of vermindering van stofvorming in stallen door gebruik te maken van bv. stofarme strooitechnieken, grover strooiselmateriaal, strooiselschuiven, ad libitum-voedering, stofarm voeder, stofafscheiders, ventilatie met geoptimaliseerde luchtsnelheid

Stofvorming in stallen wordt voorkomen of verminderd door toepassing van technieken zoals:

b

Vermindering van stofconcentratie in stallen door gebruik te maken van bv. waterverneveling, ionisatie, olieverneveling

De stofvorming in stallen wordt verminderd door toepassing van technieken zoals:

c

Stofbestrijding met behulp van een luchtreinigingssysteem, bv. droge filter, twee- of drietrapsluchtzuiveringssysteem, waterwasser, watervanger, chemische luchtwasser, biofilter, biowasser

Zie punt 4.2.3.

Geuremissies

d

Maatregelen ter voorkoming en beperking van geur in de stalsystemen, bv. dieren en oppervlakken droog en schoon houden, het mestemitterend oppervlak verkleinen, mest frequent verwijderen, de temperatuur van mest en het binnenklimaat verlagen, de luchtstroom verminderen

Geuremissies in de stalsystemen worden voorkomen en/of verminderd door toepassing van technieken zoals:

e

Optimalisering van de afvoeromstandigheden voor de afvoerlucht uit de stallen, bv. de uitstroomhoogte en/of ventilatiesnelheid verhogen

De afvoerlucht wordt uit de stallen afgevoerd door toepassing van technieken zoals:

f

Geurbestrijding met behulp van een luchtreinigingssysteem, bv. biowasser (of biotricklingfilter), biofilter, twee- of drietrapsluchtzuiveringssysteem

Zie punt 4.2.3.

Waterverbruik

g

Selectie en gebruik van geschikte apparatuur (bv. drinknippelsystemen, ronde drinksystemen, watertroggen) voor de specifieke diercategorie en tegelijkertijd zorgen voor de beschikbaarheid van water (ad libitum).

Er worden waterefficiënte toevoersystemen (bv. drinknippelsystemen, ronde drinksystemen, watertroggen) geselecteerd en gebruikt, waarbij rekening wordt gehouden met het drinkgedrag van de verschillende diersoorten. Optimale hydratatie en dierenwelzijn worden gewaarborgd via ad libitum-toegang.

h

Regelmatige controle en (indien nodig) aanpassing van de kalibratie van de drinkwaterapparatuur

De drinkwaterapparatuur wordt regelmatig gecontroleerd en indien nodig aangepast om consistente debietwaarden en functionaliteit te waarborgen, terwijl morsen met water wordt vermeden.

i

Gebruik van technieken zoals mechanische droge reiniging of hogedrukreinigers voor stallen en apparatuur

De stallen en apparatuur worden zo gereinigd dat niet alleen hygiëne, maar ook efficiënt watergebruik worden gewaarborgd, bijvoorbeeld door gebruik te maken van prereinigingsmethoden zoals mechanische droge reiniging of van technieken zoals hogedrukreinigers.

Energieverbruik

j

Hoogrenderende verwarmings-, koel- en ventilatiesystemen

Hoogrenderende verwarmings-, koel- en ventilatiesystemen maken gebruik van technische oplossingen om het energieverbruik tot een minimum te beperken, terwijl rekening wordt gehouden met de vereisten inzake dierenwelzijn.

k

Optimalisering van verwarmings-, koel- en ventilatiesystemen en het beheer daarvan, met name wanneer luchtzuiveringssystemen worden gebruikt

De bestaande verwarmings-, koel- en ventilatiesystemen worden verbeterd en er wordt rekening gehouden met de vereisten inzake dierenwelzijn (bv. concentratie van luchtverontreinigende stoffen, correcte temperaturen). Dit kan worden bereikt door maatregelen zoals:

l

Isolatie van de muren, vloeren en/of plafonds van de stallen

Het isolatiemateriaal kan van nature ondoordringbaar zijn of van een ondoordringbare coating worden voorzien. Doordringbare materialen worden voorzien van een dampwerende laag omdat de vochtigheidsgraad een belangrijke oorzaak van de aantasting van isolatiemateriaal is.

Een alternatief isolatiemateriaal voor pluimveehouderijen bestaat bijvoorbeeld uit warmtewerende membranen van gelamineerde kunststoffolie waarmee de stallen kunnen worden afgeschermd tegen luchtlekkages en vochtigheid.

m

Warmteterugwinning (bv. combidecksysteem, ventilatiesystemen met warmteterugwinning, warmteterugwinning voor het koelen van drijfmest)

Het recyclen van thermische energie uit ventilatie, afvalproducten of interne constructies.

Met behulp van een lucht-luchtwarmtewisselaar draagt een centrale eenheid de warmte van warme, muffe afvoerlucht over naar koude, verse inkomende lucht.

Voor de beschrijving van het combidecksysteem, zie punt 4.2.2.

n

Gebruik van natuurlijke ventilatie

Natuurlijke ventilatie in de stal wordt veroorzaakt door thermische effecten en/of windstroom. Naast controleerbare openingen in de zijwanden kan de stal ook openingen hebben in de nok en, indien nodig, zelfs in de gevelspits. De openingen kunnen worden voorzien van windbreekgaas. Bij warm weer kunnen hulpventilatoren worden gebruikt.

o

Gebruik van hybride ventilatie

Mechanische en natuurlijke ventilatie worden in verschillende delen van de stal gecombineerd. In het deel met de mechanische ventilatie worden de dieren beschermd tegen koude, warmte, zonnestraling en regen. In het natuurlijk geventileerde gedeelte kunnen de dieren profiteren van buitenomstandigheden (zo bevindt de ontlastingszone bij de varkens zich doorgaans in de buitenruimte).

p

Verdampingskoelsystemen die gebruikmaken van kussens en waterrecirculatie

Verdampingskoelsystemen met kussens maken gebruik van harde cellulose, espenhouten of synthetische poreuze panelen die aan één wand van de stal zijn aangebracht en worden door te pompen continu met water verzadigd. Water dat niet verdampt of verneveld is, wordt opgevangen en terug in het systeem gevoerd. Tunnelventilatoren trekken buitenlucht doorheen de natte panelen waardoor het water verdampt en de lucht afkoelt.

Techniek

Omschrijving

Informatie over emissies

a

Gebruik van een opslagvoorziening met voldoende capaciteit om de mest te bewaren tijdens perioden waarin niet kan worden uitgereden

De opslagvoorzieningen zijn ontworpen met voldoende capaciteit om de mest te bewaren tijdens perioden waarin niet kan worden uitgereden. Deze perioden zijn afhankelijk van de klimatologische omstandigheden en van de stikstofbehoeften van de gewassen.

N.v.t.

b

Gebruik van opslagvoorzieningen die bestand zijn tegen mechanische, chemische en thermische invloeden

De opslagvoorzieningen worden opgetrokken uit elementen (bv. staal met beschermende coatings, ondoordringbaar beton, lekvrije bekledingen) die bestand zijn tegen mechanische belasting, blootstelling aan chemische stoffen en thermische schommelingen, waardoor duurzaamheid, milieubescherming en operationele betrouwbaarheid worden gewaarborgd.

N.v.t.

c

Gebruik van lekvrije voorzieningen en apparatuur voor het verzamelen en transporteren van drijfmest (bv. putten, kanalen, drainagebuizen en pompstations)

De voorzieningen en apparatuur voor het verzamelen en overbrengen van drijfmest (bv. putten, kanalen, afvoeren, pompstations) zijn ontworpen om lekken en daaruit voortvloeiende verontreiniging te voorkomen. Daartoe worden lekdichte en corrosiebestendige materialen gebruikt.

N.v.t.

d

Controle van de structurele dichtheid en stabiliteit van opslagvoorzieningen ten minste één keer per jaar

De functionele betrouwbaarheid wordt regelmatig (ten minste jaarlijks) gecontroleerd en gedocumenteerd (bijvoorbeeld door middel van visuele controles, foto’s, testverslagen, lekdetectie, observatie van niveauveranderingen in met water gevulde reservoirs, door sensoren verkregen gegevens), met inbegrip van verificatie van de dichtheid van alle componenten van de opslagvoorzieningen, leidingen en fittings om de lekvrije integriteit en operationele normen te waarborgen.

N.v.t.

e

Afdekking die de hoogste milieuprestaties waarborgt, met een van de volgende technieken:

De reservoirs worden afgedekt met harde, flexibele of drijvende afdekkingen.

Harde afdekkingen kunnen gemaakt zijn van beton-, glasvezel- of polyesterplaten met een plat of conisch oppervlak dat op betonnen of stalen tanks en silo’s wordt gelegd. De afdekkingen zijn goed afgesloten en “dicht” om de uitwisseling van lucht tot een minimum te beperken en infiltratie van regen en sneeuw te vermijden.

Harde afdekkingen: De hoeveelheid ammoniak kan met bijna 100 % worden verminderd ten opzichte van een reservoir zonder afdekking.

Flexibele afdekkingen omvatten:

Tentafdekkingen: De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 85 % worden verminderd ten opzichte van een reservoir zonder afdekking.

Koepelvormige afdekkingen: De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 80 % worden verminderd ten opzichte van een reservoir zonder afdekking.

Platte afdekkingen: De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 60 % worden verminderd ten opzichte van een reservoir zonder afdekking.

Drijvende afdekkingen omvatten:

Korstlagen: De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 20 % worden verminderd ten opzichte van een reservoir zonder afdekking.

Drijvende bulkmaterialen: De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 40 % worden verminderd ten opzichte van een reservoir zonder afdekking.

Opblaasbare afdekkingen: De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 60 % worden verminderd ten opzichte van een reservoir zonder afdekking.

Drijvende flexibele afdekkingen: De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 80 % worden verminderd ten opzichte van een reservoir zonder afdekking.

Flexibele kunststofzeilen: De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 60 % worden verminderd ten opzichte van een reservoir zonder afdekking.

f

Installatie van een lekdetectiesysteem

Een systeem dat bijvoorbeeld gebruikmaakt van een geomembraan, een onderliggende afvoerlaag en een afvoerleidingsysteem dat vroegtijdige detectie (bv. met een piëzometer) en inperking van inbreuken mogelijk maakt.

N.v.t.

g

Het roeren van drijfmest tot een minimum beperken

Het roeren van drijfmest wordt tot een minimum beperkt. Dit omvat:

N.v.t.

h

Aangepast ontwerp van het mestbassin door gebruik te maken van technieken zoals:

De opslagvoorzieningen zijn ontworpen met inachtneming van structurele en operationele kenmerken die gericht zijn op het verminderen van emissies naar de lucht. Dit omvat het verminderen van de verhouding tussen het emitterend oppervlak en het drijfmestvolume, het beheren van vulniveaus om de windsnelheid en de uitwisseling van lucht over het drijfmestoppervlak te beperken, en het vergroten van het vrijboord om een windschermeffect te creëren dat turbulente luchtbewegingen onderdrukt.

N.v.t.

i

Aanzuring van drijfmest

Zie punt 4.2.1.

j

Koeling van drijfmest

Zie punt 4.2.1.

k

Ondoordringbare bodem en wanden, bv. bekleed met klei of kunststof (of dubbel bekleed), en lekvrije constructies

Een drijfmestlagune wordt gebouwd met lekvrije constructies (bv. verbindingen, bevestigingen) en met ondoordringbare bodems en wanden waarbij gebruik wordt gemaakt van materialen zoals verdichte klei, kunststof bekleding van polyethyleen met hoge dichtheid (HDPE) of dubbelbeklede systemen (bv. geomembraan, klei) om lekkage en verontreiniging van het grondwater te voorkomen.

N.v.t.

l

Opslag van gedroogde vaste mest in een schuur

Een schuur is gewoonlijk een eenvoudige constructie met een ondoordringbare vloer en een dak, voldoende geventileerd om anaerobe omstandigheden te vermijden en met een toegangspoort voor vervoermiddelen. Gedroogde kippenmest (bv. strooisel van vleeskuikens en legkippen, op mestbanden verzamelde luchtgedroogde mest van legkippen) wordt doorgaans met transportbanden of wielladers uit de pluimveestal naar de schuur vervoerd waar deze voor lange tijd kan worden opgeslagen zonder risico van herbevochtiging.

N.v.t.

m

Gebruik van een betonnen silo voor de opslag van vaste mest

Een funderingsplaat van niet-waterdoorlatend beton die kan worden gecombineerd met wanden aan drie zijden en een afdekking, zoals een dak boven het mestplatform, uv-stabiel kunststof enz. De vloer helt licht (bv. 2 %) naar een afvoergoot aan de voorzijde. De vloeibare fracties en het eventuele afvloeivocht als gevolg van neerslag worden opgevangen in een lekdichte betonnen put en daarna behandeld.

N.v.t.

n

Opslag van vaste mest op een dichte, ondoordringbare vloer die is ontworpen om lekken naar het milieu te voorkomen

De opslag is voorzien van een vaste, ondoordringbare vloer en een drainagesysteem, en is verbonden met een reservoir voor het opvangen van vloeibare fracties en eventuele afspoeling als gevolg van neerslag.

N.v.t.

o

Gepaste afstanden tussen tijdelijke vaste mesthopen en waterlichamen, met jaarlijkse wijziging van locatie en minimalisering van de tijd op het veld

Wanneer vaste mest vóór het uitrijden op het veld rechtstreeks op de bodem wordt gestapeld, wordt de tijd van de mest op het veld tot een minimum beperkt en wordt de opslaglocatie ten minste jaarlijks gewijzigd en zo ver mogelijk uit de buurt van waterlichamen gesitueerd.

N.v.t.

p

Het verkleinen van de verhouding tussen het emitterend oppervlak en het volume van de vaste mesthoop

De verhouding tussen het emitterend oppervlak en het volume van de mesthoop kan worden verkleind, bijvoorbeeld door de mest te verdichten of door gebruik te maken van een reservoir met wanden aan drie zijden.

N.v.t.

q

Afdekking van tijdelijke vaste mesthopen

Vaste mesthopen worden afgedekt met materialen zoals uv-gestabiliseerde kunststofzeilen, turf, zaagsel of houtsnippers. Strakke afdekkingen verminderen de luchtcirculatie en de aerobe afbraak in de mesthoop.

N.v.t.

Techniek

Omschrijving

a

mechanisch scheiden van drijfmest, bv.:

Scheiding van vloeibare en vaste fracties met een verschillend drogestofgehalte, bv. met behulp van een schroefpers, een decanteercentrifuge, zeven of filterpersen. De scheiding kan worden versterkt door additieven of door verschillende temperaturen/drukwaarden toe te passen.

De techniek wordt bijvoorbeeld toegepast wanneer het stikstof- en fosforgehalte in de vaste fase moet worden verminderd vanwege de beperkte beschikbare grond voor het aanwenden van mest.

b

Anaerobe vergisting

Anaerobe micro-organismen breken het organisch materiaal af in een gesloten reactor zonder zuurstof. Biogas wordt geproduceerd en verzameld voor de opwekking van energie (d.w.z. productie van warmte, warmtekrachtkoppeling en/of transportbrandstof). Een deel van de gegenereerde warmte wordt gerecycled. Het gestabiliseerde residu (digestaat) kan worden gebruikt als meststof (met voldoende vast digestaat na compostering). Vaste mest kan worden co-vergist met drijfmest en/of andere co-substraten, waarbij wordt gezorgd voor een drogestofgehalte van minder dan 18 %. De inoculatie van geselecteerde mengsels van micro-organismen kan de snelheid en efficiëntie van het proces verhogen.

c

Drogen van mest met een externe tunnel

Mest uit de stallen van de legkippen wordt verzameld en met mestbanden naar buiten afgevoerd naar een speciaal voor dat doel ontworpen gesloten tunnelstructuur met een reeks geperforeerde overlappende banden. Warme lucht wordt door de geperforeerde banden geblazen, zodat de mest in twee of drie dagen wordt gedroogd. De tunnel wordt geventileerd met lucht uit de stallen van de legkippen.

d

Mechanisch scheiden van drijfmest in vaste en vloeibare fracties, gevolgd door aerobe vergisting (beluchting) van de vloeibare fractie, met terugwinning van nutriënten

De drijfmest wordt met behulp van mechanische scheidingsapparatuur in vloeibare en vaste fracties gescheiden, en nutriënten worden teruggewonnen wanneer de vaste en vloeibare fracties voor gewasvoeding worden aangewend. De meeste fosfor en een aanzienlijk deel van de stikstof worden vastgehouden in de vaste fractie, die een lager volume en gewicht heeft.

De vloeibare fractie wordt met tussenpozen en met lage intensiteit belucht door middel van ondergedompelde of drijvende beluchters tijdens een continu- of batchproces dat leidt tot biologische oxidatie van vluchtige organische stoffen. Het proces wordt beheerd door het controleren van operationele parameters zoals beluchtingsintensiteit (opgeloste zuurstofconcentratie), beperking van de pH-verhoging, temperatuur (bv. tussen 45 oC en 75 oC) en het minimaal mengen van drijfmest, met als doel ammoniakverliezen (NH3) naar de lucht te verminderen en tegelijkertijd anaerobe omstandigheden en methaanvorming te onderdrukken. Tijdens het beluchten vrijgekomen ammoniak kan optioneel worden opgevangen (zie bv. de techniek “Gasdoorlatende membranen (GPM) voor ammoniakafvang uit gasvormige media”). Schuim en slib, die bepaalde nutriënten bevatten (bv. P) die uit de vloeibare fractie worden afgevangen, worden uit de reactor gehaald en met behulp van mechanische separatoren gedroogd, en vervolgens met de rest van de vaste fractie beheerd.

De techniek is alleen toepasbaar wanneer het belangrijk is om ziekteverwekkers en geur te verminderen vóór het uitrijden. Er moet voor worden gezorgd dat mogelijke effecten op andere milieucompartimenten worden aangepakt.

e

Mechanisch scheiden van drijfmest in vaste en vloeibare fracties, gevolgd door nitrificatie-denitrificatie van de vloeibare fractie, met terugwinning van nutriënten

De drijfmest wordt met behulp van mechanische scheidingsapparatuur in vloeibare en vaste fracties gescheiden, en nutriënten worden teruggewonnen wanneer de vaste en vloeibare fractie voor gewasvoeding worden aangewend. De meeste fosfor en een aanzienlijk deel van de stikstof worden vastgehouden in de vaste fractie, die een lager volume en gewicht heeft.

De vloeibare fractie wordt in gecontroleerde aerobe omstandigheden aan nitrificatie via biologische behandeling onderworpen, waarbij ammoniak (NH3) wordt geoxideerd tot nitrieten (NO2 –) en nitraten (NO3 –), waardoor de ammoniakverliezen naar de lucht worden verminderd. Er worden stollingsmiddelen en vlokmiddelen toegevoegd om het proces te verbeteren. Het effluent, dat rijk is aan nitraten en ook eventueel resterende P bevat, alsook K, Na en Ca, kan opnieuw worden gebruikt in de landbouw (bv. via fertigatie). Als alternatief kan het naar de denitrificatiefase worden doorgestuurd, waarbij nitrieten en nitraten bij aanwezigheid van organische koolstof in N2 worden omgezet.

Sommige micro-organismen kunnen naar het beluchtingsbekken worden gerecirculeerd om de biologische activiteit in stand te houden. Schuim en slib, die bepaalde nutriënten bevatten (bv. P) die uit de vloeibare fractie worden afgevangen, worden uit het bekken/de bekkens gehaald en met behulp van mechanische separatoren gedroogd, en vervolgens met de rest van de vaste fractie behandeld.

Het nitrificatie-denitrificatieproces kan in één bekken of serieel in meerdere bekkens worden gerealiseerd. Door de retentietijd in het bekken/de bekkens in te stellen, kan de mate van nitrificatie-denitrificatie (met inbegrip van de nitraatconcentratie in het effluent) worden gecontroleerd. Er moet voor worden gezorgd dat mogelijke effecten op andere milieucompartimenten worden aangepakt.

f

Compostering van vaste mest

Vaste mest, met inbegrip van de vaste fractie van de drijfmest, wordt in aerobe omstandigheden door micro-organismen afgebroken, waardoor een eindproduct (compost) wordt geproduceerd dat voldoende stabiel is om te worden vervoerd, opgeslagen en uitgereden. Biologisch entmateriaal, stro, zaagsel, groene residuen of andere organische afvalstoffen (bv. digestaat) kunnen samen met vaste mest worden gecomposteerd. De geur, de microbiële ziekteverwekkers en het watergehalte van de mest worden verminderd. De zuurstoftoevoer geschiedt door middel van mechanische omkering van de compostrillen of mechanische beluchting van de hopen. Vaten en (verticale en horizontale) compostreservoirs/silo’s kunnen ook worden gebruikt. De inoculatie van geselecteerde mengsels van micro-organismen kan de snelheid en efficiëntie van het proces verhogen.

De techniek kan bijvoorbeeld worden gebruikt wanneer het belangrijk is om ziekteverwekkers en geur te verminderen vóór het uitrijden. Er is voldoende ruimte nodig voor de aanleg van compostrillen op het landbouwbedrijf. Andere opties om te composteren (bv. reservoirs/silo’s, vaten) vereisen doorgaans minder ruimte.

g

Vacuümverdamping met ammoniakterugwinning

Verdamping wordt gebruikt om het digestaatvolume te verminderen (met max. 70 %), wat tot geconcentreerde nutriënten leidt. De vloeibare fase van de mest wordt doorgaans verdampt in vacuümomstandigheden bij lage temperaturen (bv. ongeveer 60 °C). Tijdens het verdampingsproces wordt gasvormige ammoniak als een ammoniumsulfaatoplossing gebonden. Vacuümverdamping is in de eerste plaats een methode om het volume aan boerderijmest te verminderen.

h

Fijne vacuümafscheiders met schermen

De techniek bestaat uit een continue fijne scheidingstechnologie die is ontworpen voor een voor nutriënten geoptimaliseerde verwerking van suspensies die rijk zijn aan vloeibare nutriënten (bv. drijfmest, digestaat). Hierdoor kan vaste vloeistof worden gescheiden in een energierijke vaste fractie en een vloeibare fase met verminderde voedingswaarde, die geschikt zijn voor verdere membraanfiltratie of meststoffenverwerking. Deze techniek is geschikt voor vloeistoffen met een laag drogestofgehalte (bv. 1 %), door bijvoorbeeld gebruik te maken van vezelbestendige schermen met verschillende openingsmaten. Hij kan in combinatie met voorscheidingstechnieken worden gebruikt.

i

Druk- en flocculatiemestscheiders

Een techniek voor de behandeling van drijfmest bestaande uit meerdere fasen. Eerst wordt de mest in een vaste en een vloeibare fractie verdeeld. De vloeibare fractie wordt vervolgens aan een fysisch-chemische behandeling onderworpen, aangevuld met decantatie, waardoor gesuspendeerde (of zwevende) vaste stoffen worden geklaard en verwijderd. Daarna wordt de behandelde vloeistof aangezuurd om de ammoniakemissies te verminderen. Parallel hieraan worden de vaste fractie en het slib die in de verschillende stadia van de vloeibare behandeling worden gegenereerd, aan een ontwateringsproces onderworpen en met behulp van zonne-energie gedroogd.

De hoeveelheid ammoniak kan met ten minste 63 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem zonder het gebruik van deze techniek.

j

Mechanisch scheiden van drijfmest in een vaste en vloeibare fractie, gevolgd door zuivering van de vloeibare fractie in helofytenfilters, met terugwinning van nutriënten.

De drijfmest wordt met behulp van mechanische scheidingsapparatuur in vloeibare en vaste fracties gescheiden. Als er voldoende ruimte is, kan de scheiding verder worden versterkt door een volgende decantatiestap. De meeste fosfor en een aanzienlijk deel van de stikstof worden vastgehouden in de vaste fractie, die een lager volume en gewicht heeft.

De vloeibare fractie stroomt naar het helofytenfilter, waar ze in de ondergrond sijpelt via het grindbed waarop gespecialiseerde plantensoorten (bv. Phragmites australis, Juncus, Typha, Apium nodiflorum) zijn aangeplant, zonder het zandoppervlak te overspoelen. Stikstof (als NO3 – en NH4 +) wordt door de planten geabsorbeerd, waardoor de ammoniakverliezen (NH3) naar de lucht worden verminderd. Mogelijke emissies van distikstofoxide (N2O) worden via een goed beheer van de operationele parameters laag gehouden. Ook de zwevende deeltjes en het biologisch zuurstofverbruik (BZV) worden verminderd. Het behandelde effluent stroomt onder invloed van de zwaartekracht vanuit het helofytenfilter via een afvoerbuis naar een opvangvijver en kan in de landbouw worden hergebruikt (bv. door fertigatie), aangezien het de resterende N en/of P bevat. Voor de werking van de helofytenfilters is geen energieverbruik nodig.

Het systeem is voldoende groot (de hydraulische retentietijd bedraagt 3-5 dagen) om het volledige volume van de vloeibare fractie te verwerken en is door de integratie van twee lagen ondoordringbaar kunststof ontworpen om lekkage in het milieu (d.w.z. bodem en grondwater) te voorkomen. Periodiek oogsten van vegetatie/biomassa, die kan worden gebruikt als co-substraat voor anaerobe vergisting of als grondstof voor compostering, en verwijderen van het geaccumuleerde organische materiaal worden uitgevoerd in het kader van goed beheer. Er moet voor worden gezorgd dat mogelijke effecten op andere milieucompartimenten worden aangepakt.

Techniek

Omschrijving

Gebruik van toegestane opslagsystemen

Gestorven dieren die niet onmiddellijk door een erkend ophaalbedrijf worden opgehaald of onmiddellijk worden verwerkt, worden bewaard in toegestane opslagsystemen zoals afgesloten, lekvrije containers. Koeling kan nodig zijn, afhankelijk van de temperatuur en de frequentie van verwijdering (bv. gestorven dieren worden minder vaak dan eenmaal per week opgehaald). De opslagsystemen bevinden zich op locaties die in overeenstemming zijn met de desbetreffende wetgeving.

Techniek

Omschrijving

Gepaste afstanden tussen het landbouwbedrijf/installatieonderdeel en gevoelige receptoren

Bij de planning van het installatieonderdeel/landbouwbedrijf wordt de nodige afstand tussen het installatieonderdeel/landbouwbedrijf en de gevoelige receptoren gewaarborgd door het toepassen van de minimale standaardafstanden of dispersiemodellering om de geurconcentraties in de omgeving te voorspellen/simuleren.

Preventie en vermindering van geuremissies in stallen

Zie punt 4.2.2.

Preventie en vermindering van geuremissies bij mestopslag

Zie punt 4.3.

Preventie en vermindering van geuremissies bij mestverwerking

Zie punt 4.4.

Preventie en vermindering van geuremissies bij het uitrijden van de mest

Zie punt 4.5.

Techniek

Omschrijving

a

Gepaste afstanden tussen het installatieonderdeel/landbouwbedrijf en gevoelige receptoren

Bij de planning van het installatieonderdeel/landbouwbedrijf wordt de nodige afstand tussen het installatieonderdeel/landbouwbedrijf en de gevoelige receptoren gewaarborgd door toepassing van de minimale standaardafstanden.

b

Geschikte locatie van de apparatuur

Dit omvat technieken zoals:

c

Operationele maatregelen

Dit omvat maatregelen zoals:

d

Geluidsarme apparatuur

Hierbij gaat het onder meer om uitrusting zoals:

e

Geluidsbeperkende apparatuur

Hierbij gaat het om:

f

Technieken voor lawaaibestrijding

Het plaatsen van obstakels tussen zenders en ontvangers.

Techniek

Omschrijving

a

Het gebruik van energie-efficiënte verlichting

Energie-efficiëntere verlichting kan worden gerealiseerd door:

b

Het gebruik van warmtewisselaars. Een van de volgende systemen kan worden gebruikt:

In een lucht-lucht-warmtewisselaar neemt de binnenkomende lucht warmte op uit de afvoerlucht van het installatieonderdeel. Een dergelijke warmtewisselaar kan bestaan uit platen van geanodiseerd aluminium of pvc-buizen.

In een lucht-water-warmtewisselaar stroomt water door aluminiumvinnen die zich in de afvoerleidingen bevinden, en neemt zo warmte op uit de afvoerlucht.

In een lucht-grond-warmtewisselaar wordt verse lucht door ondergrondse buizen gestuurd (bv. op een diepte van ongeveer twee meter), waarbij de geringe seizoensgebonden temperatuurverschillen in de bodem worden benut.

c

Het gebruik van warmtepompen voor warmteterugwinning

Warmte wordt opgenomen uit verschillende media (water, drijfmest, grond, lucht enz.) en overgebracht naar een andere locatie door middel van een vloeistof die volgens het beginsel van de omgekeerde koelcyclus door een gesloten circuit wordt gestuurd. De warmte kan worden gebruikt voor de productie van zuiver water of voor het voeden van een verwarmings- of koelsysteem. Met deze techniek kan warmte worden geabsorbeerd uit verschillende circuits en bronnen zoals drijfmestkoelsystemen, geothermische energie, waswater, biologische behandelingsreactoren voor drijfmest of uitlaatgassen van biogasmotoren.

d

Opwekking van hernieuwbare energie

De installatie van locatiegebonden generatoren voor hernieuwbare energie op gebouwen en grond, in voorkomend geval met inbegrip van de bijbehorende batterijopslag.

e

Isolatie van de muren, vloeren en/of plafonds van gebouwen/constructies

Het isolatiemateriaal kan van nature ondoordringbaar zijn of van een ondoordringbare coating worden voorzien. Doordringbare materialen worden voorzien van een dampwerende laag omdat de vochtigheidsgraad een belangrijke oorzaak van de aantasting van isolatiemateriaal is.

Techniek

Omschrijving

a

Massabalans van stikstof en fosfor op basis van de voederinname, het gehalte aan ruwe eiwitten en het totale fosforgehalte in het dieet, en de prestaties van de dieren

Voor elke categorie dieren die op het landbouwbedrijf wordt gehouden, wordt aan het einde van een fokcyclus de massabalans aan de hand van de volgende formules berekend:

Nuitgescheiden = Ndieet – Nretentie

Puitgescheiden = Pdieet – Pretentie

Ndieet is gebaseerd op de hoeveelheid geconsumeerd voeder en het gehalte aan ruwe eiwitten in het dieet. Pdieet is gebaseerd op de hoeveelheid geconsumeerd voeder en het totale fosforgehalte in het dieet. Het gehalte aan ruwe eiwitten en het totale fosforgehalte kunnen worden verkregen met een van de volgende methoden:

Nretentie en Pretentie kunnen worden geraamd aan de hand van een van de volgende methoden:

De massabalans houdt met name rekening met elke belangrijke wijziging in de gewoonlijk toegepaste voeding (bv. wijziging van mengvoeder).

De monitoringtechniek wordt verder ontwikkeld op het niveau van de lidstaten. Om de monitoringtechniek toe te passen, moeten landbouwbedrijven informatie bijhouden over de belangrijkste parameters (volgens de door de lidstaat vastgestelde methode) zoals het aantal dieren, de voederinname, het gehalte aan ruwe eiwitten en het totale fosforgehalte in de voeding, de hoeveelheid geproduceerde mest.

Techniek

Omschrijving

a

Emissiefactoren

Methaanemissies worden berekend aan de hand van emissiefactoren, op basis van nationale of internationale methoden (bv. IPCC-richtsnoeren voor nationale broeikasgasinventarissen). Daarbij gaat het onder meer om de volgende benaderingen:

Tier 1 — Deze benadering houdt in dat de totale hoeveelheid vluchtige vaste stoffen (hoeveelheid uitgescheiden mest) van de dieren wordt vermenigvuldigd met een emissiefactor die specifiek is voor dat type diercategorie in een bepaalde klimaatzone en dat een specifiek mestbeheersysteem wordt gebruikt.

Tier 2 — Deze benadering omvat het verzamelen van gedetailleerde gegevens over de diercategorieën en mestbewerkingspraktijken om aangepaste emissiefactoren te creëren. In tegenstelling tot tier 1 maakt deze benadering nauwkeurigere berekeningen mogelijk door gebruik te maken van landspecifieke gegevens in plaats van standaardwaarden, en biedt deze een gedetailleerde weergave van mestbeheersystemen per veecategorie en temperatuurverloop (klimaatzone).

Tier 3 — Deze benadering omvat het gebruik van op maat gemaakte modellen of meetmethoden om de methaanemissies van mestbeheer te ramen.

De monitoringtechniek wordt verder ontwikkeld op het niveau van de lidstaten. Om de monitoringtechniek toe te passen, moeten landbouwbedrijven informatie bijhouden over de belangrijkste parameters (volgens de door de lidstaat vastgestelde methode) zoals het aantal dieren, de voederinname, het gehalte aan ruwe eiwitten in de voeding, de hoeveelheid geproduceerde mest, praktijken voor mestbeheer op het landbouwbedrijf.

a

Emissiefactoren

Zie techniek b) in punt 4.8.2.

Techniek

Omschrijving

a

Monitoring van het waterverbruik op het niveau van het landbouwbedrijf en voor de belangrijkste waterverbruikende processen

Bijvoorbeeld registratie aan de hand van meters of facturen. De belangrijkste waterverbruikende processen (bv. reiniging, voederen) worden afzonderlijk gemonitord.

b

Monitoring van het elektriciteitsverbruik.

Bijvoorbeeld registratie aan de hand van meters of facturen. Het elektriciteitsverbruik van dierenverblijven wordt afzonderlijk gemonitord. De belangrijkste energieverbruikende processen (verwarming, ventilatie, verlichting enz.) kunnen afzonderlijk worden gemonitord.

c

Monitoring van het brandstofverbruik.

Bijvoorbeeld registratie aan de hand van meters of facturen.

d

Monitoring van het aantal dieren, met inbegrip van geboorten en sterfgevallen.

Registratie van inkomende en uitgaande dieren, met inbegrip van geboorten en sterfgevallen, bijvoorbeeld aan de hand van registers.

e

Monitoring van het voederverbruik.

Bijvoorbeeld registratie aan de hand van facturen of registers.

f

Monitoring van de hoeveelheid geproduceerde mest.

Bijvoorbeeld registratie aan de hand van registers.

Techniek

Omschrijving

Informatie over emissies

a

Adsorptie van ammoniak uit gasvormige media

Zure, poreuze adsorbentia (bv. klei gemodificeerd met metaaloxiden) worden gebruikt om ammoniak uit de lucht en drijfmest te verwijderen. Voor luchtbehandeling worden adsorbentia geïnstalleerd in ventilatiekolommen, waar ammoniak uit de lucht die door de kolom stroomt door chemisorptie of fysisorptie aan het adsorptiemiddel bindt. Sommige adsorptiemiddelen maken regeneratie via thermische of vacuümdesorptie mogelijk, waardoor ze kunnen worden hergebruikt, hoewel de kosten ervan hoger kunnen zijn en het energieverbruik van het landbouwbedrijf kan toenemen. Voor de behandeling van drijfmest kunnen adsorptiemiddelen rechtstreeks aan putten of opslagvoorzieningen worden toegevoegd, zonder dat de stallenstructuur specifiek hoeft te worden gewijzigd (bv. installatie van een luchtventilatiesysteem met kolommen) en zonder extra energieverbruik voor hergebruik. Maar aangezien deze niet-regenereerbare materialen in de vaste fase van drijfmest aanwezig blijven, mogen zij geen giftige stoffen bevatten.

Men gaat ervan uit dat de hoeveelheid ammoniak met ten minste 38 % kan worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem zonder het gebruik van deze techniek.

b

Alternatieve strooiselmaterialen

Er worden alternatieve strooiselmaterialen gebruikt, met gunstige kenmerken wat betreft het voorkomen van ammoniakproductie en de daaruit voortvloeiende daling van de emissies in vergelijking met conventionele strooiselmaterialen (bv. stro, pellets, houtkrullen). De emissiebeperkende eigenschappen kunnen worden versterkt door het gebruik van additieven in conventionele materialen. Door de chemische of microbiële kenmerken van het strooisel te wijzigen, kunnen de processen die verantwoordelijk zijn voor de ammoniakproductie worden vertraagd. Bij de keuze van het strooiselmateriaal en de additieven ervan moet rekening worden gehouden met het latere gebruik of de latere verwijdering ervan.

N.v.t.

c

Gebruik van andere toevoegingsmiddelen voor drijfmest

Naast de in punt 4.2.1 beschreven toevoegingsmiddelen voor drijfmest is het gebruik van andere toevoegingsmiddelen voor drijfmest (bv. ureaseremmer PPDA, waterige oplossing van H2O2) geïdentificeerd als een techniek in opkomst.

Voor de toevoeging van ureaseremmer PPDA wordt een ammoniakvermindering van ten minste 28 % (indien aangebracht onder de roostervloer) of 32 % (indien aangebracht op de vaste vloer) verwacht ten opzichte van een referentiesysteem van een “diepe put met volledige roostervloer zonder aanvullende technieken”.

Voor de toevoeging van 35 % tot 50 % waterige oplossing van H2O2 kan de hoeveelheid ammoniak met ten minste 50 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van een “diepe put met volledige roostervloer zonder aanvullende technieken”.

d

Robot voor het verwijderen van drijfmest

Vacuümrobots voor drijfmest zijn autonome apparaten die onder de roostervloeren in varkensstallen werken. Zij hebben tot doel drijfmest voortdurend te verwijderen en zo de ammoniakemissies en geur te verminderen, en de varkens en werknemers in de landbouw meer comfort te bieden. De frequentie van de passages van de robots kan worden aangepast (bv. meerdere keren per dag). Om de techniek in bestaande landbouwbedrijven toe te passen, is een minimumafstand onder het rooster nodig (bv. meer dan 80 cm), moet de vloerhelling worden beperkt (bv. minder dan 10 %) en moet het mogelijk zijn door muren tussen ruimten te boren.

De hoeveelheid ammoniak kan naar verwachting met ten minste 28 % worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem van een “diepe put met volledige roostervloer zonder aanvullende technieken”. Ook de methaanemissies worden naar verwachting teruggedrongen.

Techniek

Omschrijving

a

Affakkelen van methaan uit de opslag van drijfmest

Methaanrijke gassen die uit afgedekte mestbassins worden opgevangen, worden omgeleid naar een lagedrukfakkel die methaan oxideert tot koolstofdioxide en waterdamp, waardoor de gevolgen voor het klimaat aanzienlijk worden verminderd in vergelijking met de directe uitstoot van methaan naar de lucht. De techniek vereist dat drijfmesttanks worden uitgerust met systemen zoals dichte tentafdekkingen, om luchtlekken te voorkomen en de methaanconcentratie boven 5 % te houden. De gassen worden afgezogen met behulp van een vacuümpomp en vervolgens door een condensaatval geleid (de opgevangen condensaten worden teruggepompt naar het mestbassin) alvorens de brander te bereiken, terwijl de verbrandingslucht net onder de branderkop wordt toegevoegd. Instrumenten zoals vonkontstekers alsook vlam-, temperatuur- en overtollige zuurstofsensoren worden gebruikt om het proces aan te passen aan optimale verbrandingsomstandigheden. De energie in het verbrandingsproces kan gedeeltelijk worden teruggewonnen met behulp van warmtewisselaars, indien daar op het landbouwbedrijf vraag naar is. Deze techniek vereist geen extra brandstof voor de waakvlam.

Techniek

Omschrijving

a

Terugwinning van fosfor uit mest

Fosfaatzouten worden neergeslagen door toevoeging van ionen (bv. magnesium en kalium) en een pH-regelaar, vaak in een reactor. Om het proces te optimaliseren en ongewenste co-precipitatie tot een minimum te beperken, moeten de pH van de oplossing en de molaire verhoudingen van de in de oplossing aanwezige ionen tijdens het proces worden gemonitord. Fosfor kan worden teruggewonnen in de vorm van zouten (bv. struviet) die als meststoffen kunnen worden hergebruikt.

b

Terugwinning van hulpbronnen uit digestaten met behulp van gips

Digestaat dat op landbouwbedrijven wordt geproduceerd, wordt behandeld om minerale meststoffen te verkrijgen met behulp van gips, dat “natuurlijk” of “synthetisch” kan zijn, d.w.z. dat wordt gegenereerd in rookgasontzwavelingssystemen (gasreinigingssystemen die worden gebruikt om zwaveldioxide-emissies van rookgassen op te vangen). Wanneer gips aan digestaat wordt toegevoegd, worden ammoniak en kooldioxide geleidelijk gestript bij lage temperaturen/druk (bv. 50 °C tot 85 °C/200 tot 700 mbar, zonder lucht of stoom). Een nauwkeurige aanpassing van het chemische en thermodynamische evenwicht in elke stap zorgt voor een laag elektriciteits- en warmteverbruik en een zeer efficiënt proces. Om het elektriciteitsverbruik te verminderen, kan afvalwarmte van een ander proces worden gebruikt. De gevormde suspensie wordt met behulp van een filterpers in twee minerale meststoffen gescheiden: ammoniumsulfaat (oplossing) en calciumcarbonaat (vaste stof).

c

Gasdoorlatende membranen (GPM) voor ammoniakafvang uit vloeibare media

Deze techniek werkt in twee stappen: in de eerste stap komt gasvormige ammoniak uit ammoniakrijke vloeibare stromen (bv. anaëroob digestaat, drijfmest) vrij door beluchting en verstuiving, waardoor een ammoniakrijke luchtstroom ontstaat; in de tweede stap komt deze gasstroom in contact met een microporeus, hydrofoob membraan, waar ammoniak door de poriën van het membraan stroomt. De drijvende kracht voor de ammoniakoverdracht via de membranen is de concentratiegradiënt. Dit proces wordt uitgevoerd bij atmosferische druk. Zodra de ammoniak zich in de zure oplossing bevindt (aan de andere zijde van het membraan), wordt deze gecombineerd met vrije protonen tot niet-vluchtige ammoniumionen (NH4 +). Voor de bereiding van de zure oplossing kunnen verschillende anorganische of organische zuren worden gebruikt zoals zwavelzuur, zoutzuur, fosforzuur en melkzuur. Zo wordt de ammoniak in de vloeistof omgezet in een waardevolle ammoniummeststof (bv. ammoniumsulfaat, ammoniumchloride, ammoniumfosfaat, ammoniumlactaat). Het systeem bevindt zich doorgaans buiten de stal en vereist voldoende ruimte voor het onderhoud.

Men gaat ervan uit dat de hoeveelheid ammoniak met ten minste 30 % kan worden verminderd ten opzichte van een referentiesysteem zonder het gebruik van deze techniek.

Techniek

Omschrijving

a

Berekening op basis van realtime-meting van de ammoniak- en/of methaanconcentratie in de lucht en van de ventilatiestroom.

Met behulp van sensoren wordt de concentratie ammoniak en methaan in de uitgaande ventilatielucht van stallen continu gemeten. Het ventilatiedebiet wordt gemeten met behulp van meetventilatoren of frequentiegestuurde ventilatoren met registratie. Beide metingen worden uitgevoerd volgens een strikt protocol, op basis van wetenschappelijk vastgestelde methoden. Door de gemeten concentratie met het ventilatiedebiet te vermenigvuldigen, wordt de emissie uit de stallen berekend. Deze monitoringtechniek kan in installatieonderdelen met mechanische ventilatie worden gebruikt.