ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Βρυξέλλες, 13.6.2025
COM(2025) 312 final
2025/0164(NLE)
Πρόταση
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
για τη θέση που πρέπει να ληφθεί, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στη Μεικτή Επιτροπή του ΕΟΧ όσον αφορά τροποποίηση του παραρτήματος IV (Ενέργεια) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ
(RED II)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ
1.Αντικείμενο της πρότασης
Η παρούσα πρόταση αφορά την απόφαση για τον καθορισμό της θέσης που πρέπει να ληφθεί εξ ονόματος της Ένωσης στο πλαίσιο της Μεικτής Επιτροπής του ΕΟΧ σε σχέση με την προβλεπόμενη έκδοση της απόφασης της Μεικτής Επιτροπής του ΕΟΧ όσον αφορά την τροποποίηση του παραρτήματος IV (Ενέργεια) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ
2.Πλαίσιο της πρότασης
2.1.Η συμφωνία για τον ΕΟΧ
Η συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (στο εξής: συμφωνία για τον ΕΟΧ) εξασφαλίζει ίσα δικαιώματα και υποχρεώσεις στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς για τους πολίτες και τους οικονομικούς φορείς στον ΕΟΧ. Προβλέπει την ενσωμάτωση της νομοθεσίας της ΕΕ που καλύπτει τις τέσσερις ελευθερίες και στα 30 κράτη μέλη του ΕΟΧ, τα οποία αποτελούνται από τα κράτη μέλη της ΕΕ, τη Νορβηγία, την Ισλανδία και το Λιχτενστάιν. Επιπλέον, η συμφωνία για τον ΕΟΧ καλύπτει τη συνεργασία σε άλλους σημαντικούς τομείς, όπως οι τομείς της έρευνας και της ανάπτυξης, της εκπαίδευσης, της κοινωνικής πολιτικής, του περιβάλλοντος, της προστασίας των καταναλωτών, του τουρισμού και του πολιτισμού, οι οποίοι, συλλογικά, είναι γνωστοί ως «συνοδευτικές και οριζόντιες» πολιτικές. Η συμφωνία για τον ΕΟΧ άρχισε να ισχύει την 1η Ιανουαρίου 1994. Η Ένωση, με τα κράτη μέλη της, είναι συμβαλλόμενο μέρος της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.
2.2.Η ΜΕΙΚΤΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΟΥ ΕΟΧ,
Η Μεικτή Επιτροπή του ΕΟΧ είναι αρμόδια για τη διαχείριση της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. Αποτελεί φόρουμ για την ανταλλαγή απόψεων σχετικά με τη λειτουργία της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. Οι αποφάσεις της λαμβάνονται με συναίνεση και είναι δεσμευτικές για τα μέρη. Η Γενική Γραμματεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έχει την ευθύνη, από την πλευρά της Ένωσης, για τον συντονισμό των θεμάτων του ΕΟΧ.
2.3.Η προβλεπόμενη πράξη της Μεικτής Επιτροπής του ΕΟΧ
Η Μεικτή Επιτροπή του ΕΟΧ αναμένεται να εκδώσει την απόφαση της Μεικτής Επιτροπής του ΕΟΧ (στο εξής: προς έκδοση πράξη) για την τροποποίηση του παραρτήματος IV (Ενέργεια) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.
Σκοπός της προς έκδοση πράξης είναι η ενσωμάτωση στη συμφωνία για τον ΕΟΧ του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2022/759 της Επιτροπής όσον αφορά μεθοδολογία για τον υπολογισμό της ποσότητας της ανανεώσιμης ενέργειας που χρησιμοποιείται για ψύξη και τηλεψύξη 1 και της οδηγίας (ΕΕ) 2018/2001 για την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές 2 .
Η προς έκδοση πράξη θα καταστεί δεσμευτική για τα μέρη σύμφωνα με τα άρθρα 103 και 104 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.
3.Θέση που πρέπει να ληφθεί εξ ονόματος της Ένωσης
Η Επιτροπή υποβάλλει το συνημμένο σχέδιο απόφασης της Μεικτής Επιτροπής του ΕΟΧ προκειμένου να εγκριθεί από το Συμβούλιο ως θέση της Ένωσης. Η θέση, μόλις εγκριθεί, θα πρέπει να παρουσιαστεί στη Μεικτή Επιτροπή του ΕΟΧ το συντομότερο δυνατό.
Το συνημμένο σχέδιο απόφασης της Μεικτής Επιτροπής του ΕΟΧ περιλαμβάνει προσαρμογές για τα κράτη ΕΟΧ/ΕΖΕΣ, όπως περιγράφονται στις αιτιολογικές σκέψεις και κείμενο προσαρμογών στο συνημμένο σχέδιο απόφασης της Μεικτής Επιτροπής, οι οποίες υπερβαίνουν ό,τι μπορεί να θεωρηθεί ως απλή τεχνική προσαρμογή κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2894/94 3 του Συμβουλίου. Συνεπώς, η θέση της Ένωσης καθορίζεται από το Συμβούλιο.
4.Νομική βάση
4.1.Διαδικαστική νομική βάση
4.1.1.Αρχές
Το άρθρο 218 παράγραφος 9 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) προβλέπει την έκδοση αποφάσεων για τον καθορισμό «των θέσεων που θα πρέπει να ληφθούν, εξ ονόματος της Ένωσης, σε όργανο που συνιστάται από δεδομένη συμφωνία, όταν το εν λόγω όργανο καλείται να θεσπίσει πράξεις που παράγουν έννομα αποτελέσματα, με εξαίρεση τις πράξεις που συμπληρώνουν ή τροποποιούν το θεσμικό πλαίσιο της συμφωνίας».
Η έννοια των «πράξεων που παράγουν έννομα αποτελέσματα» περιλαμβάνει πράξεις που παράγουν έννομα αποτελέσματα δυνάμει των κανόνων του διεθνούς δικαίου που διέπουν το εκάστοτε όργανο. Περιλαμβάνει επίσης κείμενα που δεν έχουν μεν δεσμευτική ισχύ βάσει του διεθνούς δικαίου, αλλά «επηρεάζουν με καθοριστικό τρόπο το περιεχόμενο των ρυθμίσεων που θεσπίζει ο νομοθέτης της Ένωσης» 4 .
4.1.2.Εφαρμογή στην προκειμένη περίπτωση
Η Μεικτή Επιτροπή του ΕΟΧ είναι όργανο που έχει συσταθεί με βάση συμφωνία, και συγκεκριμένα τη συμφωνία για τον ΕΟΧ. Η πράξη την οποία καλείται να εγκρίνει η Μεικτή Επιτροπή του ΕΟΧ συνιστά πράξη παράγουσα έννομα αποτελέσματα. Η προς έκδοση πράξη θα είναι δεσμευτική βάσει του διεθνούς δικαίου, σύμφωνα με τα άρθρα 103 και 104 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.
Η προς έκδοση πράξη δεν συμπληρώνει ούτε τροποποιεί το θεσμικό πλαίσιο της συμφωνίας. Συνεπώς, η διαδικαστική νομική βάση για την προτεινόμενη απόφαση είναι το άρθρο 218 παράγραφος 9 της ΣΛΕΕ σε συνδυασμό με το άρθρο 1 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2894/94 του Συμβουλίου.
4.2.Ουσιαστική νομική βάση
4.2.1.Αρχές
Η ουσιαστική νομική βάση για την έκδοση απόφασης βάσει του άρθρου 218 παράγραφος 9 της ΣΛΕΕ, σε συνδυασμό με το άρθρο 1 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2894/94 του Συμβουλίου, εξαρτάται πρωτίστως από την ουσιαστική νομική βάση της νομικής πράξης της ΕΕ που πρέπει να ενσωματωθεί στη συμφωνία για τον ΕΟΧ.
Εάν η προς έκδοση πράξη επιδιώκει διττό σκοπό ή έχει δύο συνιστώσες και εάν ένας από τους σκοπούς ή μία από τις συνιστώσες μπορεί να χαρακτηριστεί κύριος/-α, ενώ ο/η άλλος/-η έχει απλώς παρεπόμενο χαρακτήρα, η απόφαση δυνάμει του άρθρου 218 παράγραφος 9 της ΣΛΕΕ πρέπει να στηρίζεται σε μία και μόνο ουσιαστική νομική βάση, ήτοι εκείνη που επιβάλλει ο κύριος ή πρωτεύων σκοπός ή συνιστώσα.
4.2.2.Εφαρμογή στην προκειμένη περίπτωση
Δεδομένου ότι η απόφαση της Μεικτής Επιτροπής ενσωματώνει, στη συμφωνία για τον ΕΟΧ, τον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό (ΕΕ) 2022/759 και την οδηγία (ΕΕ) 2018/2001, είναι σκόπιμο η παρούσα απόφαση του Συμβουλίου να βασιστεί στην ίδια ουσιαστική νομική βάση με την πράξη που ενσωματώνεται. Ως εκ τούτου, η ουσιαστική νομική βάση της προτεινόμενης απόφασης είναι το άρθρο 194 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ.
4.3.Συμπέρασμα
Η νομική βάση της προτεινόμενης απόφασης θα πρέπει να είναι το άρθρο 194 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, σε συνδυασμό με το άρθρο 218 παράγραφος 9 της ΣΛΕΕ και το άρθρο 1 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2894/94 του Συμβουλίου.
5.Δημοσίευση της προς έκδοση πράξης
Επειδή η πράξη της Μεικτής Επιτροπής του ΕΟΧ θα τροποποιήσει το παράρτημα IV (Ενέργεια) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, είναι σκόπιμο να δημοσιευτεί στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης μετά την έκδοσή της.
2025/0164 (NLE)
Πρόταση
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
για τη θέση που πρέπει να ληφθεί, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στη Μεικτή Επιτροπή του ΕΟΧ όσον αφορά τροποποίηση του παραρτήματος IV (Ενέργεια) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ
(RED II)
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 194 παράγραφος 2, σε συνδυασμό με το άρθρο 218 παράγραφος 9,
Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2894/94 του Συμβουλίου, της 28ης Νοεμβρίου 1994, σχετικά με ορισμένες λεπτομέρειες εφαρμογής της συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο 5 , και ιδίως το άρθρο 1 παράγραφος 3,
Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
Εκτιμώντας τα ακόλουθα:
(1)Η συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο 6 (στο εξής: συμφωνία για τον ΕΟΧ) άρχισε να ισχύει την 1η Ιανουαρίου 1994.
(2)Σύμφωνα με το άρθρο 98 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, η Μεικτή Επιτροπή του ΕΟΧ δύναται να αποφασίσει να τροποποιήσει, μεταξύ άλλων, το παράρτημα IV (Ενέργεια) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.
(3)Ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) 2022/759 της Επιτροπής όσον αφορά μεθοδολογία για τον υπολογισμό της ποσότητας ανανεώσιμης ενέργειας που χρησιμοποιείται για ψύξη και τηλεψύξη 7 και η οδηγία (ΕΕ) 2018/2001 για την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές 8 θα πρέπει να ενσωματωθεί στη συμφωνία για τον ΕΟΧ.
(4)Αρκετές διατάξεις της οδηγίας (ΕΕ) 2018/2001 απαιτούν ουσιαστικές προσαρμογές που αντικατοπτρίζουν τις ιδιαιτερότητες της συμφωνίας για τον ΕΟΧ και των κρατών της ΕΖΕΣ.
(5)Δεδομένου ότι ο δεσμευτικός στόχος της Ένωσης σχετικά με την ανανεώσιμη ενέργεια δεν ισχύει για τα κράτη της ΕΖΕΣ, ο ενωσιακός στόχος που ορίζεται στο άρθρο 3 παράγραφος 1 της οδηγίας (ΕΕ) 2018/2001 δεν θα πρέπει να εφαρμόζεται στα κράτη της ΕΖΕΣ. Ως εκ τούτου, το εν λόγω άρθρο προσαρμόστηκε αναλόγως. Ωστόσο, τα κράτη της ΕΖΕΣ καθορίζουν εθελοντικά τους ενδεικτικούς εθνικούς στόχους τους για ανανεώσιμη ενέργεια, όπως ορίζονται στη δήλωση των κρατών της ΕΖΕΣ που επισυνάπτεται στην απόφαση της Μεικτής Επιτροπής του ΕΟΧ. Κατά συνέπεια, τα κράτη της ΕΖΕΣ δεν θα πρέπει να αποτελούν μέρος της πλατφόρμας της Ένωσης για την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και ούτε να συμμετέχουν σε στατιστικές μεταβιβάσεις με τα κράτη μέλη. Συνεπώς, το άρθρο 8 της οδηγίας (ΕΕ) 2018/2001 δεν θα πρέπει να εφαρμόζεται στα κράτη της ΕΖΕΣ.
(6)Δεδομένης της απομακρυσμένης γεωγραφικής θέσης της Ισλανδίας και των σχετικών προκλήσεων όσον αφορά τον υπολογισμό της ακαθάριστης τελικής κατανάλωσης ενέργειας σε σχέση με την ποσότητα ενέργειας που καταναλώνεται στις αερομεταφορές, θα πρέπει να εφαρμόζεται στην Ισλανδία το ίδιο ελάχιστο όριο με εκείνο που χορηγείται στην Κύπρο και τη Μάλτα στο άρθρο 7 της οδηγίας (ΕΕ) 2018/2001.
(7)Όσον αφορά τις διαδικασίες αδειοδότησης που ορίζονται στο άρθρο 16 της οδηγίας (ΕΕ) 2018/2001, η απόφαση της Μεικτής Επιτροπής λαμβάνει υπόψη τις ιδιαίτερες υποχρεώσεις διαβούλευσης της Νορβηγίας με τον λαό των Σάμι, ώστε να διασφαλίζεται ότι οι χρονικές περίοδοι για τη διαδικασία αδειοδότησης που αναφέρονται στο άρθρο 16 παράγραφος 4, 5 και 6 της οδηγίας (ΕΕ) 2018/2001 μπορούν να παραταθούν κατά ένα έτος.
(8)Τα κράτη της ΕΖΕΣ θα πρέπει να ακολουθούν την πολιτική της Ένωσης στο θέμα της αμοιβαίας αναγνώρισης των εγγυήσεων προέλευσης με τρίτες χώρες, όπως ορίζεται στο άρθρο 19 παράγραφος 11 της οδηγίας (ΕΕ) 2018/2001. Επομένως, δεν θα πρέπει να αναγνωρίζουν εγγυήσεις προέλευσης που εκδίδονται από τρίτη χώρα, εκτός εάν η Ένωση έχει συνάψει συμφωνία με την εν λόγω τρίτη χώρα και πληρούνται τα κριτήρια που ορίζονται στο εν λόγω άρθρο. Ως εκ τούτου, το άρθρο 19 παράγραφος 11 της οδηγίας (ΕΕ) 2018/2001 προσαρμόστηκε αναλόγως.
(9)Δεδομένου ότι η Νορβηγία και η Ισλανδία έχουν υψηλά μερίδια ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και η Νορβηγία χρησιμοποιεί την εν λόγω ηλεκτρική ενέργεια κυρίως για σκοπούς θέρμανσης, ενώ η Ισλανδία καλύπτει τη ζήτηση θέρμανσης είτε από ανανεώσιμες πηγές γεωθερμικής ενέργειας είτε από ανανεώσιμη ηλεκτρική ενέργεια, είναι σκόπιμο να προσαρμοστούν οι μέθοδοι υπολογισμού σχετικά με την ενσωμάτωση της θέρμανσης και της ψύξης που ορίζονται στο άρθρο 23 της οδηγίας (ΕΕ) 2018/2001.
(10) Επιπλέον, το Λιχτενστάιν δεν είναι δυνατόν επί του παρόντος να εφαρμόσει τα άρθρα 25 έως 31 της οδηγίας (ΕΕ) 2018/2001 σχετικά με την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές στον τομέα των μεταφορών και τις απαιτήσεις αειφορίας για τα ανανεώσιμα καύσιμα, δεδομένου ότι η πολιτική για τα καύσιμα ρυθμίζεται στην περιφερειακή ένωση του Λιχτενστάιν με την Ελβετία. Κατά συνέπεια, θα πρέπει να χορηγηθεί προσωρινή παρέκκλιση στο Λιχτενστάιν, λαμβανομένου υπόψη ότι στο πλαίσιο της εν λόγω περιφερειακής ένωσης εφαρμόζει σύστημα αύξησης των βιοκαυσίμων βάσει μηχανισμού αντιστάθμισης του CO2 με στόχο 23 % και εφαρμογή από το 2024. Η εν λόγω παρέκκλιση θα πρέπει να αρχίσει να εφαρμόζεται μόνον έως ότου ενσωματωθεί η οδηγία (ΕΕ) 2018/2001, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία (ΕΕ) 2023/2413, στη συμφωνία για τον ΕΟΧ.
(11)Επομένως, το παράρτημα IV (Ενέργεια) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ θα πρέπει να τροποποιηθεί αναλόγως.
(12)Η θέση της Ένωσης στο πλαίσιο της Μεικτής Επιτροπής του ΕΟΧ θα πρέπει συνεπώς να βασιστεί στο συνημμένο σχέδιο απόφασης,
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:
Άρθρο 1
Η θέση που πρέπει να ληφθεί, εξ ονόματος της Ένωσης, στο πλαίσιο της Μεικτής Επιτροπής του ΕΟΧ για την προτεινόμενη τροποποίηση του παραρτήματος IV (Ενέργεια) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ βασίζεται στο σχέδιο απόφασης της Μεικτής Επιτροπής του ΕΟΧ που επισυνάπτεται στην παρούσα απόφαση.
Άρθρο 2
Η παρούσα απόφαση τίθεται σε ισχύ την ημερομηνία έκδοσής της.
Βρυξέλλες,
Για το Συμβούλιο
Ο/Η Πρόεδρος