(1)

Tá athléimneacht léirithe ag geilleagar an limistéir euro in aghaidh na dturraingí móra eacnamaíocha le blianta anuas, agus freagairt bheartais láidir, chomhordaithe agus tráthúil á léiriú freisin, ach tá móiminteam caillte aige le déanaí. Tar éis an téarnaimh mhóir in 2021 agus 2022, tá coinne leis go moilleoidh an fás sa limistéar euro go 0.6 % in 2023. Cé go bhfuil siad ag maolú, tá praghsanna arda do thomhaltóirí ar fhormhór na n-earraí agus na seirbhísí, ag cur isteach go mór ar an ngeilleagar, d’ainneoin an laghdú ar phraghsanna fuinnimh, agus níl an t-éileamh seachtrach ag tabhairt tacaíocht láidir. Idir an dá linn, tá an éifeacht a bhíonn ag géarú an bheartais airgeadaíochta ag feidhmiú tríd an ngeilleagar. Ar an taobh dearfach, tá an margadh saothair fós láidir, is ísle an ráta dífhostaíochta, agus difríochtaí le brath ar fud na mBallstát agus a réigiún, agus is airde na rátaí rannpháirtíochta agus fostaíochta ná riamh, cé go bhfuil comharthaí ann go bhfuil sé ag dul i bhfuaire. In 2024, tá coinne leis go dtiocfaidh téarnamh de réir a chéile ar an bhfás, faoi 1.2 %, de dhroim leathnú leanúnach ar an bhfostaíocht agus fíorphánna a bheith ag ardú, agus leanfaidh an boilsciú ag titim an tráth céanna. Tá éiginnteacht ard agus rioscaí ag baint leis an ionchas fós, rudaí a bhaineann go príomha leis an gcaoi a bhfuil cogadh foghach leanúnach na Rúise i gcoinne na hÚcráine, an staid sa Mheánoirthear, tar éis ionsaithe sceimhlitheoireachta brúidiúla neamh-idirdhealaitheacha Hamas ar Iosrael, rud a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le cur isteach ar sholáthairtí fuinnimh an athuair, agus tionchar suntasach a imirt ar phraghsanna fuinnimh, agus na rioscaí a bhaineann le moilliú struchtúrach sa tSín. Thairis sin, féadfaidh tionchar moillithe na mbeartas chun an boilsciú a chomhrac, agus na héifeachtaí a d’fhéadfadh a bheith ag gabháil leo ar an ngníomhaíocht eacnamaíoch, cur leis na rioscaí a bhaineann leis an ionchas. Athruithe struchtúracha atá nasctha go háirithe le tionchar an athraithe aeráide a bheith ag dul i ndéine, mar a léirítear leis na dálaí adhaimsire agus leis na falscaithe agus tuilte gan fasach, téann siad i bhfeidhm ar an ionchas freisin.

(2)

Tar éis na buaice a tharla i mí Dheireadh Fómhair 2022, mhaolaigh an boilsciú príomha sa limistéar euro, arbh é laghdú na bpraghsanna fuinnimh ba phríomhchúis leis, ach bhí maolú leathan de réir a chéile le brath sna comhpháirteanna eile freisin. Mar sin féin, tá boilsciú bia agus seirbhísí fós ard, go háirithe dóibh siúd is leochailí, agus tá na brúnna boilscitheacha fós substaintiúil i roinnt Ballstát. Meastar go dtiocfaidh laghdú ar an mboilsciú go 3.2 % in 2024, rud a bheidh fós os cionn sprioc 2 % an Banc Ceannais Eorpach (BCE), agus titfidh sé go 2.2 % in 2025. Maidir leis an bpróiseas frithbhoilscithe, cabhraíonn an méadú is tapa agus is mó a tháinig ar rátaí úis BCE ó cruthaíodh an t-aontas eacnamaíoch agus airgeadaíochta (AEA) leis sin. Tá méadú tagtha ar thorthaí ceannasacha sa limistéar euro ach tá raonta difríochta réasúnta cobhsaí fós. Tá gealltanas tugtha arís agus arís eile ag BCE chun rátaí úis a choimeád ard a fhad is gá chun an boilsciú a thabhairt anuas chuig an sprioc agus tá soiléirithe aige go gcloífidh conair an bheartais airgeadaíochta amach anseo le cur chuige a bhraitheann ar shonraí.

(3)

Tá dochar déanta ag turraing an phraghais fuinnimh don iomaíochas sa limistéar euro, go háirithe i gcás na mBallstát agus na dtionscal atá dian ar fhuinneamh. Go dtí seo, tá maolú ar thionchar diúltach na gcostas ard le gluaiseachtaí an ráta malairte agus bearta sealadacha arna nglacadh ag rialtais chun tacú le gnólachtaí agus teaghlaigh leochaileacha. Mar sin féin, tá costas ard an fhuinnimh, in éineacht le difríochtaí i ndéine fuinnimh gheilleagair na mBallstát agus le difríochtaí i bhfoinsiú fuinnimh na mBallstát chomh maith le difríochtaí i struchtúir an mhargaidh agus freagairtí beartais tar éis cur le difreálaigh mhóra boilscithe laistigh den limistéar euro. D’ainneoin an laghdaithe ar phraghsanna fuinnimh in 2023, níl ach laghdú páirteach tagtha ar na difreálaigh boilscithe seo go dtí seo. In éineacht leis an inathraitheacht i ndáil le fás pánna le 2 bhliain anuas, d’fhéadfadh bearnaí iomaíochais a bheith ar fud na mBallstát sa limistéar euro de bharr na ndifreálach praghsanna, má leanann siad ar aghaidh leo, agus d’fhéadfadh na difreálaigh sin cur le míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha a d’fhéadfadh dochar a dhéanamh d’fheidhmiú cuí an limistéir euro. Tá sé tábhachtach, dá bhrí sin, aghaidh a thabhairt ar na míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha uile. Sa mheántéarma, braitheann cumas an limistéir euro agus cumas na mBallstát chun táirgiúlacht a neartú, go páirteach, ar an inniúlacht chun an nuálaíocht agus infheistíocht a chothú. Ina leith sin, mar gheall ar ionchais faoi phraghsanna agus costais fuinnimh a d’fhéadfadh a bheith níos airde ná praghsanna agus costais comhpháirtithe trádála i gcónaí, bearna leanúnach i bhfás na táirgiúlachta i gcomparáid le piaraí, agus rioscaí méadaitheacha na hilroinnte geo-eacnamaíche, d’fhágfadh na rudaí sin go mbeadh geilleagair an limistéir euro faoi mhíbhuntáiste.

(4)

Mar gheall ar an timpeallacht mhaicreacnamaíoch reatha, arb iad an éiginnteacht mharthanach, boilsciú ard, agus iomaíochas lagaithe an limistéir euro is saintréithe di, tá gá le clár oibre beartas uaillmhianach. Sa ghearrthéarma, is tosaíocht é a áirithiú go bhfillfidh an boilsciú ar sprioc 2 % BCE. Ina theannta sin, d’fhéadfadh dibhéirseachtaí iomaíochais a bheith ann de bharr difríochtaí marthanacha sna rátaí boilscithe idir na Ballstáit. Ba cheart go seachnófaí cur le brúnna boilscitheacha leis an mbeartas fioscach. Tháinig laghdú ar ioncam réadach in 2022, agus iarrtar forbairtí ar phá chun an caillteanas i ndáil le cumhacht cheannaigh a mhaolú, go háirithe i gcás daoine ar ioncam íseal. An tráth céanna, ba cheart do na húdaráis phoiblí faireachán dlúth a dhéanamh ar éifeachtaí indíreacha ar bhoilsciú agus iomaíochas agus ba cheart iad a chur san áireamh i bhfoirmíocht pánna. Ina theannta sin, tá sé fós ríthábhachtach rioscaí i ndáil le cobhsaíocht mhacrairgeadais agus tionchar maicreacnamaíoch dálaí airgeadais níos déine a theorannú. Ní mór don limistéar euro fás ionchuimsitheach inbhuanaithe a chothú fós agus a iomaíochas domhanda a chaomhnú, amach anseo, fad a sheachnaítear dibhéirseachtaí ar fud an limistéir euro. I ndáil leis sin, tá fíorthábhacht ag baint le hathchóirithe agus infheistíochtaí, lena n-áirítear athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach agus athléimneacht an limistéir euro a chothú. Tá rannpháirtíocht thráthúil agus éifeachtach comhpháirtithe sóisialta, agus idirphlé sóisialta láidir, ríthábhachtach chun tacú le ceapadh beartais agus úinéireacht leathan lena gcothaítear cur chun feidhme.

(5)

Tar éis leathnú suntasach a bhain le géarchéim ó 2020 go 2022, a chuidigh le haghaidh a thabhairt ar na suaití seachtracha agus teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí inmharthana a chosaint, tá coinne leis go mbeidh an staid fhioscach fhoriomlán sa limistéar euro sriantach in 2023 agus 2024, rud atá i gcomhréir leis an ngá chun na leibhéil easnaimh agus fiachais phoiblí a laghdú agus gan cur le brúnna boilscitheacha, fad a bhítear solúbtha i bhfianaise na héiginnteachta airde. Idir 2020 agus 2022, thacaigh staid fhioscach fhairsingiúcháin an limistéir euro, arbh ionann é agus thart ar 4 % den olltáirgeacht intíre (OTI), leis an ngeilleagar le linn ghéarchéim COVID-19 agus an borradh faoi phraghsanna fuinnimh tar éis ionradh míleata iomlán na Rúise ar an Úcráin. In 2023 agus 2024, tá coinne leis go n-iompóidh an staid fhioscach chomhiomlán ina staid chrapthach, faoi 0.5 % de OTI sa 2 bhliain, toisc go bhfuil deireadh iomlán nach mór á chur leis na bearta fuinnimh a bhaineann leis na géarchéimeanna. Maidir leis an staid fhioscach chrapthach fhoriomlán a bhfuil coinne léi in 2023 agus 2024, cuirfidh sí leis an iarracht chun maoláin fhioscacha a athbhunú le himeacht ama agus le feabhsú inbhuanaitheacht airgeadais phoiblí dá réir sin. Dá bhrí sin, tá sé ríthábhachtach a áirithiú go gcomhlíonfar na teorainneacha maidir le glanfhás caiteachais a mhol Comhairle an Aontais Eorpaigh (‘an Chomhairle’). Chomh maith leis an ngá atá le straitéis fhioscach stuama a choinneáil, ní mór infheistíocht phoiblí a choinneáil agus a mhéadú a mhéid is féidir, i gcás inar gá, agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn a thuilleadh, chun tacú leis an iomaíochas, le fás fadtéarmach cuimsitheach agus inbhuanaithe agus le haistriú cóir glas digiteach. In 2023 agus 2024, tá coinne leis go leathnófar infheistíocht phoiblí tuilleadh i bhformhór na mBallstát, le tacaíocht leanúnach an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta a bunaíodh le Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3) (RRF) agus cistí eile de chuid Aontais. Tá brú ar airgeadas poiblí freisin de bharr na gcostas ard i réimsí mar shampla aosú, cosaint, chomh maith leis an difreálach fáis úis ar lú a fhabhar. Mar chuid de na moltaí tírshonracha, moladh do roinnt Ballstát sa limistéar euro bearta a dhéanamh chun feabhas a chur ar inbhuanaitheacht a gcóras pinsin agus cúraim sláinte agus athchóirithe cánach a ghlacadh. Dá ndéanfaí athbhreithnithe caiteachais rialtas mar chuid thráthrialta den phróiseas buiséadach bliantúil agus ilbhliantúil, chabhródh sé le feabhas a chur ar éifeachtúlacht agus cáilíocht caiteachais phoiblí. Ní mór raon feidhme soiléir, sainordú soiléir agus modheolaíocht shoiléir a bheith ag gabháil leis na hathbhreithnithe ar chaiteachais Rialtais agus ba cheart a dtorthaí a chur in iúl go soiléir don phobal. Trí bhearta lena dtugtar aghaidh ar phleanáil ionsaitheach cánach, ar sheachaint cánach agus ar imghabháil cánach is féidir córais chánach a dhéanamh níos éifeachtúla agus níos córa, agus ag an am céanna tacaíocht a thabhairt don téarnamh agus ioncaim a mhéadú.

(6)

Tá coinne leis go dtiocfaidh laghdú faoi 2,8 pointe céatadáin carntha ar chóimheas comhiomlán fiachais-OTI an limistéir euro i gcaitheamh 2023-2024, agus bainfear amach 89,7 % de OTI faoi dheireadh 2024. Is é fás ainmniúil OTI, atá níos tapa ná an meánráta úis a íoctar ar fhiachas le híoc, a spreagann an laghdú sin den chuid is mó. Mar sin féin, tá an fiachas fós ard i roinnt Ballstát agus cuirfidh na rátaí úis níos airde ar an iomlán leis na costais níos airde a bhaineann le fiachas a sheirbhísiú, agus beidh tionchar diúltach ar dhinimic fiachais agus gach ní eile mar a chéile.. I mí na Nollag 2023, tháinig an Chomhairle ar chomhaontú maidir leis an bpacáiste athbhreithniúcháin ar an rialachas eacnamaíoch ina bhfuil Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le comhordú éifeachtach beartas eacnamaíoch agus faireachas buiséadach iltaobhach agus lena n-aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle, Rialachán ón gComhairle lena leasaítear Rialachán (CE) Uimh. 1467/97 maidir le dlús a chur le cur chun feidhme an nós imeachta um easnamh iomarcach agus soiléiriú a dhéanamh air, agus Treoir ón gComhairle lena leasaítear Treoir 2011/85/AE maidir le ceanglais le haghaidh creataí buiséadacha na mBallstát. Is é is aidhm leis an gCreat Rialachais Eacnamaíoch a athchóiriú coigeartuithe fioscacha réalaíocha agus marthanacha de réir a chéile a chur chun cinn, coigeartuithe a bheidh treoraithe ag pleananna meántéarmacha tírshonracha, agus fás inbhuanaithe a fheabhsú trí dhreasachtaí a thabhairt le haghaidh athchóirithe agus infheistíochtaí ábhartha. Le creat rialachais eacnamaíoch athchóirithe, cruthófar níos mó soiléireachta agus intuarthachta i ndáil le beartas airgeadais amach anseo, rud lena gcuirfear inbhuanaitheacht fiachais agus fás eacnamaíoch chun cinn an tráth céanna.

(7)

Bhí glanchostas na mbeart tacaíochta éigeandála, a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an ardaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú fós ard in 2023, cé gur thit sé beagáinín i gcomhthéacs praghsanna fuinnimh a bhí ag titim óna mbuaic in 2022. Measann an Coimisiún go bhfuil glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta éigeandála sin cothrom le 1.0 % de OTI an limistéir euro in 2023, síos ó 1.3 % in 2022. Fiú má tháinig feabhas ar an spriocdhíriú, tá beagnach leath den chostas buiséadach gaolmhar in 2023 tar éis dul i dtreo bearta praghais nach bhfuil dírithe ar theaghlaigh agus ar chuideachtaí leochaileacha. Tá coinne leis go gcuirfear deireadh le formhór na mbeart de réir a chéile le linn 2024, i gcomhréir leis an gcobhsú a bhfuil coinne leis i ndáil le praghsanna fuinnimh. Má thagann na meastacháin sin chun cinn, beidh costas buiséadach iarmharach thart ar 0.2 % de OTI ann in 2024 don limistéar euro ina iomláine. Mar sin féin, dá mbeadh gá le bearta tacaíochta nua nó leantacha chun dul i ngleic le méaduithe a thiocfadh an athuair ar phraghsanna fuinnimh, ba cheart bearta tacaíochta den sórt sin a spriocdhíriú ar chosaint do theaghlaigh leochaileacha agus cuideachtaí leochaileacha, ba cheart iad a bheith inacmhainne go fioscach, agus ba cheart a chaomhnú leo dreasachtaí le haghaidh coigilteas fuinnimh. Ar bhonn níos ginearálta, agus lasmuigh de bhearta fuinnimh a bhaineann le géarchéimeanna, dá mbainfí úsáid ní ba láidre as cánachas comhshaoil, i gcomhréir leis an bprionsabal gurb é údar an truaillithe a íocfaidh as, agus dá gcuirfí deireadh de réir a chéile le fóirdheontais le haghaidh breosla iontaise nach dtugann aghaidh ar bhochtaineacht fuinnimh ná ar aistriú cóir, agus fóirdheontais eile a dhéanfadh díobháil don chomhshaol, d’fhéadfaí cur leis an spás fioscach do na Ballstáit sa limistéar euro.

(8)

Dá gcothófaí ardleibhéal leordhóthanach infheistíochta poiblí, d’fhéadfaí cabhrú le hinfheistíocht phríobháideach a shlógadh, borradh a chur faoin bhfás agus faoin iomaíochas a d’fhéadfadh a bheith ann, agus tacaíocht a thabhairt don aistriú glas agus aistriú digiteach, chomh maith le hathléimneacht shóisialta agus eacnamaíoch a neartú. I ndáil leis sin, is tosaíocht é cur chun feidhme iomlán na n-athchóirithe agus infheistíochtaí faoin RRF agus cistí beartais comhtháthaithe. Tá cur chun feidhme pleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta ar bun, ach tá an dul chun cinn éagsúil ar fud na mBallstát agus ní mór dlús a chur leis an gcur chun feidhme i roinnt cásanna chun moilleanna carntha a dhúnadh. I lár mhí na Samhna bhí 34 iarratas ar íocaíocht faighte ag an gCoimisiún ó 19 mBallstát sa limistéar euro agus bhí EUR 162.1 billiún i ndeontais agus iasachtaí eisíoctha. Is éard atá i gceist leis sin EUR 51.6 billiún a íocadh i réamh-mhaoiniú agus EUR 110.5 billiún a eisíocadh tar éis garspriocanna agus spriocanna a bhaint amach. Bhí luas na heisíocaíochta in 2023 ní ba mhoille ná an luas a raibh coinne leis, toisc, go páirteach, go bhfuil na Ballstáit ag díriú ar a bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta a athbhreithniú de bharr athruithe ar leithdháileadh deontas, iarrataí nua ar iasachtaí agus tabhairt isteach chaibidlí REPowerEU. Ó thús ghéarchéim COVID-19, tá beagnach EUR 120 billiún eisíoctha le Ballstáit sa limistéar euro ag beartas comhtháthaithe, faoi Chiste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa, an Ciste Comhtháthaithe, Ciste Sóisialta na hEorpa agus an Tionscnamh um Fhostaíocht don Aos Óg. I gcomhthéacs athbhreithniú meántéarma ar an mbeartais comhtháthaithe, beidh an deis ag na Ballstáit athbhreithniú a dhéanamh ar chláir an bheartais comhtháthaithe agus cistí a leithdháileadh chun dul i ngleic le riachtanais phráinneacha agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Le timthriall 2024 den Seimeastar Eorpach, soláthrófar treoirlínte don athbhreithniú meántéarma agus cabhróidh sé le cistiú i bhfianaise an chomhthéacs shocheacnamaíoch agus na ndúshlán sna Ballstáit agus na réigiúin a ghabhann leo, fad a leantar ar aghaidh de chomhlántacht leis an RRF agus cistí eile ón Aontas a chur chun cinn.

(9)

Maidir le cur chun cinn na hinfheistíochta príobháidí, na nuálaíochta agus na forbartha scileanna, tá siad ríthábhachtach i ndáil le feabhsú na táirgiúlachta agus neartú iomaíochas an limistéir euro, go háirithe i ndáil le tacaíocht don aistriú glas agus aistriú digiteach. Dá mbainfí bacainní ar infheistíocht, lena n-áirítear le hathchóirithe lena gcuíchóirítear agus lena ndigiteáiltear an phleanáil, ceadú agus nósanna imeachta riaracháin eile, chabhródh sé le borradh a chur faoin infheistíocht phríobháideach. Féadann an beartas tionsclaíoch agus beartais atá dírithe ar thaobh an tsoláthair cur leis an iarracht freisin trí thacú leis an infheistíocht, iomaíochas a chosaint agus rioscaí a bhaineann le róspleáchas ar líon teoranta tríú tíortha le haghaidh príomhtheicneolaíochtaí, amhábhar agus ionchuir thionsclaíocha a sheachaint. Mar chuid de Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan-Nialasach, tá roinnt tionscnamh curtha chun cinn ag an gCoimisiún Eorpach chun earnálacha straitéiseacha a neartú, lena n-áirítear Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le creat beart a bhunú chun éiceachóras monaraíochta teicneolaíochta glan-nialasachta na hEorpa a neartú (an Gníomh um an Tionscal Glan-nialasachta), an togra le haghaidh rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear creat chun soláthar slán inbhuanaithe amhábhar criticiúil a áirithiú agus lena leasaítear Rialacháin (AE) 168/2013, (AE) 2018/858, 2018/1724 agus (AE) 2019/1020 (an Gníomh um Amhábhar Criticiúil) agus Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear an tArdán um Theicneolaíochtaí Straitéiseacha don Eoraip (‘STEP’) agus lena leasaítear Treoir 2003/87/CE, Rialacháin (AE) 2021/1058, (AE) 2021/1056, (AE) 2021/1057, (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) Uimh. 223/2014, (AE) 2021/1060, (AE) 2021/523, (AE) 2021/695, (AE) 2021/697 agus (AE) 2021/ (togra STEP). Leis an gCiste don Nuálaíocht agus an Ciste don Nuachóiriú, soláthraítear tacaíocht airgeadais le haghaidh an aistrithe a bhfuil gá leis san earnáil phríobháideach freisin. Ina theannta sin, le glacadh an Chreata Shealadaigh Géarchéime agus Aistrithe le haghaidh bearta Státchabhrach chun tacú leis an ngeilleagar tar éis ionsaí na Rúise i gcoinne na hÚcráine, tá curtha ag an gCoimisiún ar chumas na mBallstát an tsolúbthacht dá ndéantar foráil faoi na rialacha maidir leis an státchabhair a úsáid chun tacú le bearta in earnálacha a bhfuil fíorthábhacht ag baint leo le haghaidh an aistrithe chuig geilleagar aeráidneodrach. Cé go bhfuil bearta déanta ag Ballstáit sa limistéar euro chun tacú leis na hearnálacha is mó atá nochta don ghéarchéim fuinnimh agus chun tacú leis an aistriú glas, cinntear na bearta sin ar an leibhéal náisiúnta de ghnáth, rud lena mbaineann riosca go saobhfaí cothrom na Féinne sa Mhargadh Aonair. Is é is aidhm don togra STEP aghaidh a thabhairt ar an ngá méadaithe le hinfheistíochtaí poiblí ón Aontas i dteicneolaíochtaí straitéiseacha mar sin, chun infheistíochtaí príobháideacha i bhfad níos mó a ghiaráil agus is féidir go gcuideoidh sé le cóineasú agus an margadh inmheánach a choimirciú. Tá margaí caipitil láidre ríthábhachtach chun go mbeidh geilleagar an limistéir euro ionchuimsitheach, iomaíoch agus athléimneach. Dá mbeadh Aontas na Margaí Caipitil ní ba dhoimhne, chuideodh sé leis an maoiniú príobháideach is gá le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh a shlógadh, laghdódh sé an ilroinnt agus chuirfeadh sé feabhas ar an rochtain ar mhaoiniú. I mí Feabhra 2023 d’iarr an Chomhairle Eorpach ar an gComhairle agus ar Pharlaimint na hEorpa dlús a chur le cur chun feidhme phlean gníomhaíochta aontas na margaí caipitil tríd an obair ar na tograí reachtacha sa réimse sin a chur ar aghaidh agus a thabhairt chun críche. I mí na Bealtaine 2023, shocraigh an Grúpa Euro an aidhm go dtiocfar ar chomhaontú faoi mhí an Mhárta 2024 maidir le réimsí ar ar cheart don Choimisiún breithniú a dhéanamh chun Aontas na Margaí Caipitil a dhoimhniú a thuilleadh. Mar chuid d’obair an AEA, chuir an Coimisiún pacáiste tograí síos in 2023 maidir le creat dlíthiúil le haghaidh euro digiteach ina bhfuil an Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le dlíthairiscint nótaí bainc agus monaí euro, an Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le soláthar seirbhísí euro dhigitigh ag soláthraithe seirbhísí íocaíochta atá corpraithe i mBallstáit nach é an euro an t-airgeadra iontu agus lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/1230 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, agus an Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir leis an euro digiteach a bhunú. Le euro digiteach, lena gcomhlánófaí airgead tirim a ainmnítear in euro, thacófaí le digiteáil an gheilleagair agus leis an nuálaíocht in íocaíochtaí miondíola agus laghdófaí ilroinnt íocaíochtaí ar fud an Aontais. Dá n-eiseofaí é, thabharfadh an euro digiteach deis nua isteach chun airgead bainc ceannais saor ó riosca a úsáid i seirbhísí íocaíochta Eorpacha. D’éascódh sé íocaíochtaí trasteorann freisin agus rannchuideodh sé le ról idirnáisiúnta an euro chomh maith le huathriail straitéiseach oscailte an Aontais a neartú.

(10)

D’ainneoin spreagadh fáis a bheith ag moilliú, tá an margadh saothair fós athléimneach. Lean an fhostaíocht de bheith ag dul i méid in 2023, in éineacht le huaireanta oibre, i bhfianaise ganntanais saothair agus scileanna agus cuideachtaí a bheith ag cnapaireacht saothair níos minice. Cé go bhfuil bonn leathan faoin dea-fheidhmíocht fhoriomlán ar fud na mBallstát, tá roinnt grúpaí fós faoi ghannionadaíocht sa mhargadh saothair lena n-áirítear mná, daoine óga agus daoine ar bheagán scileanna, daoine faoi mhíchumas. Tá ról tábhachtach ag beartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair in éineacht le soláthar oideachais agus cúraim luath-óige chomh maith le cúram fadtéarmach ardchaighdeáin agus inacmhainne chun borradh a chur faoi rannpháirtíocht agus chun tacú le soláthar agus sealbhú scileanna, lena n-áirítear le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus imríonn siad tionchar dearfach ar fhás aschuir ionchasach agus ar iomaíochas san fhadtéarma. Trí dhálaí oibre níos fearr a chur chun cinn agus mar chomhlánú ar leas a bheith á bhaint as buanna laistigh den Aontas, is féidir go mbeidh an imirce dhleathach bhainistithe ó thríú tíortha, agus urramú agus forfheidhmiú na gceart saothair agus sóisialta á n-áirithiú, ina cuidiú le haghaidh a thabhairt ar ghanntanais scileanna agus saothair. D’eisigh Ballstáit an limistéir euro 664 000 ceann de chéad cheadanna oibre do náisiúnaigh tríú tíortha chun críoch fostaíochta in 2022, líon a bhfuil méadú faoi thrí, nach mór, tagtha air le 10 mbliana anuas.

(11)

Tháinig méadú ar phá ainmniúil in 2022 (+4,8 %) agus le linn na chéad mhíonna de 2023, de dhroim boilsciú ard agus margaí saothair dochta. Cé gur mhaolaigh sé sin go páirteach ar chaillteanais cumhachta ceannaigh, níor choinnigh fás pá ainmniúil suas le boilsciú (-3,7 % i gcás fíorphá in 2022). Is dócha go mbeidh fás pá ainmniúil láidir i gcaitheamh 2023 agus 2024, ach tiocfaidh méadú measartha ar fhíorphá, rud a neartóidh an t-éileamh intíre. An tráth céanna, d’fhéadfadh an fás pá lena bhfuil coinne difear a dhéanamh do phraghsanna earraí a bhfuil comhpháirt mhór saothair intíre acu, mar shampla seirbhísí, cé go bhféadfaí maolú a dhéanamh ar an tionchar ar phraghsanna dá leachtófaí méaduithe a rinneadh san am a chuaigh thart ar bhrabúis aonaid. D’fhéadfadh pá níos airde, mura ndéantar é a mheaitseáil le gnóthachain táirgiúlachta, difear a dhéanamh don iomaíochas freisin agus d’fhéadfadh míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha a bheith mar thoradh ar dhibhéirseachtaí marthanacha ar fud an limistéir euro, i measc tosca eile. Dá bhrí sin, i gcomhréir le cleachtais náisiúnta agus ról na gcomhpháirtithe sóisialta á urramú, ba cheart do chomhaontuithe pá forbairtí sa limistéar euro a léiriú go hiomchuí sa bhreis ar dhinimic earnála agus náisiúnta.

(12)

An méadú ar an gcostas maireachtála, a bhaineann go príomha leis an ngéarchéim fuinnimh agus le dul in olcas na dtéarmaí trádála atá bainteach leis, bhí tionchar diúltach aige ar ioncam réadach agus bhí impleachtaí sóisialta nach beag aige freisin. In 2022 tháinig méadú 17,5 % ar phraghsanna tithíochta, uisce, leictreachais, gáis agus breoslaí eile, méadú 10,5 % ar phraghsanna bia agus deochanna neamh-mheisciúla agus méadú 11,2 % ar phraghsanna iompair. Bhí teaghlaigh ar ioncam íseal thíos le coigeartuithe costais maireachtála a bhí mór go maith. I níos mó ná an leathchuid de Bhallstáit an limistéir euro, méadaíodh an díth ábharach agus shóisialta agus an bhochtaineacht fuinnimh, d’ainneoin forbairtí pá ainmniúil agus sásraí tacaíochta. I roinnt Ballstát, rinne méaduithe ar an gcostas maireachtála difear díréireach do sheanóirí agus do dhaoine a bhfuil cónaí orthu i limistéir thuaithe.

(13)

Cruthaíodh go bhfuil earnáil baincéireachta an limistéir euro athléimneach d’ainneoin babhtaí éagsúla de shuaitheadh méadaithe ar an margadh. Tá earnáil baincéireachta an limistéir euro dea-chaipitlithe agus brabúsach anois, mar a dheimhnigh tástálacha struis uile-Aontais 2023 arna ndéanamh ag an Údarás Baincéireachta Eorpach arna bhunú le Rialachán (AE) Uimh. 1093/2010 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (4). In éineacht le géarú ar chaighdeáin airgeadaíochta agus iasachtaithe, tá moilliú suntasach ag teacht ar shreabhadh creidmheasa chuig an earnáil phríobháideach. Amach anseo, tá baol ann go mbeidh cáilíocht sócmhainní níos laige ann má thagann meath géar ar an ionchas maicreacnamaíoch, mar aon le rátaí úis a bheith ard ar feadh tréimhse fhada ama. An tráth céanna, d’fhéadfadh sé go mbeidh ar an earnáil idirghabhála airgeadais neamhbhainc aghaidh a thabhairt ar leochaileachtaí. I gcomhthéacs dálaí maoiniúcháin níos géaraithe, beidh sé tábhachtach faireachán a dhéanamh ar rioscaí go tráthúil, teagmháil réamhghníomhach a dhéanamh le féichiúnaithe agus bainistíocht ghníomhach a dhéanamh ar iasachtaí neamhthuillmheacha chun cumas na hearnála airgeadais an geilleagar a mhaoiniú a choinneáil ar bun. D’fhéadfadh rioscaí eile do mhargaí airgeadais teacht aníos. Go sonrach, d’fhéadfaí ceartú níos láidre a dhéanamh ar phraghsanna sócmhainní, ar bhealach a d’fhéadfadh a bheith mí-ordúil, mar thoradh ar phréimheanna riosca níos airde agus dálaí leachtachta géaraithe ann. Is gá dlúthfhaireachán a dhéanamh freisin ar an gcoigeartú leanúnach ar na margaí réadmhaoine cónaithe agus tráchtála. De thoradh rátaí úis a bheith ag dul in airde agus acmhainneacht seirbhísithe fiachais a bheith ag dul in olcas, d’fhéadfaí ceartuithe móra a dhéanamh ar phraghsanna reádmhaoine agus éagobhsaíocht airgeadais a ghríosadh.

(14)

Le ráiteas mhí an Mhárta 2023 ón gCruinniú Mullaigh Euro, athdhearbhaigh ceannairí an limistéir euro a ngealltanais t-aontas baincéireachta a thabhairt i gcrích i gcomhréir leis an ráiteas ón nGrúpa Euro an 16 Meitheamh 2022. I bhfianaise an mhéid sin, i mí Aibreáin 2023, chuir an Coimisiún togra síos maidir le hathchóiriú an chreata bainistithe géarchéime banc agus árachais taiscí. Is é is aidhm don togra sin creat a thógáil a bheidh oiriúnach do bhainc a bhfuil ag cliseadh orthu, de mhéid ar bith nó de shamhail ghnó ar bith, lena n-áirítear gníomhaithe beaga, agus ar an gcaoi sin cobhsaíocht airgeadais a chaomhnú, úsáid cistí poiblí a íoslaghdú agus muinín na dtaisceoirí a neartú. Gheall an Grúpa Euro go ndéanfadh sé athbhreithniú ina dhiaidh sin ar staid an Aontais Baincéireachta agus go ndéanfadh sé bearta breise féideartha a shainaithint ar bhealach comhthoiliúil maidir leis na gnéithe eile atá fós gan réiteach chun an t-aontas baincéireachta a neartú agus a thabhairt chun críche. Sa bhreis air sin, neartófaí athléimneacht an limistéir euro a thuilleadh leis an gConradh athbhreithnithe lena bunaítear an tSásra Cobhsaíochta Eorpaigh, lena gceadaítear an cúlstop coiteann fioscach a thabhairt isteach sa Chiste Réitigh Aonair arna bunú le Rialachán (AE) Uimh 806/214 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5), a dhaingniú.

1.

2.

3.

4.

5.

6.