IL-KUMMISSJONI EWROPEA
Brussell, 18.3.2024
COM(2024) 160 final
2024/0075(NLE)
Proposta għal
DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL
dwar l-iffirmar, f’isem l-Unjoni, tal-Ftehim bejn l-Unjoni Ewropea u r-Repubblika tas-Serbja dwar attivitajiet operazzjonali mwettqa mill-Aġenzija Ewropea għall-Gwardja tal-Fruntiera u tal-Kosta fir-Repubblika tas-Serbja
MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI
1.KUNTEST TAL-PROPOSTA
•Raġunijiet u objettivi tal-proposta
Wieħed mill-kompiti tal-Aġenzija Ewropea għall-Gwardja tal-Fruntiera u tal-Kosta (l-“Aġenzija”) huwa li tikkoopera ma’ pajjiżi terzi fir-rigward tal-oqsma koperti mir-Regolament dwar l-Aġenzija Ewropea għall-Gwardja tal-Fruntiera u tal-Kosta (ir-Regolament (UE) 2019/1896) (“ir-Regolament”) “inkluż permezz tal-iskjerament operazzjonali possibbli ta’ timijiet tal-ġestjoni tal-fruntieri f’pajjiżi terzi” 1 . B’mod speċifiku, l-Aġenzija, bħala parti mill-Aġenzija Ewropea għall-Gwardja tal-Fruntiera u tal-Kosta, għandha tiżgura l-ġestjoni integrata Ewropea tal-fruntieri 2 , li komponent minnhom huwa l-kooperazzjoni ma’ pajjiżi terzi fl-oqsma koperti mir-Regolament, b’enfasi partikolari fuq pajjiżi terzi ġirien u fuq pajjiżi ta’ oriġini jew ta’ tranżitu għall-immigrazzjoni irregolari 3 . L-Aġenzija tista’ tikkoopera mal-awtoritajiet ta’ pajjiżi terzi kompetenti fi kwistjonijiet koperti mir-Regolament sa fejn ikun meħtieġ għall-issodisfar tal-kompiti tagħha 4 u tista’ twettaq azzjonijiet relatati mal-ġestjoni integrata Ewropea tal-fruntieri fit-territorju ta’ pajjiż terz soġġetti għall-qbil ma’ dan il-pajjiż terz.
Skont l-Artikolu 73(3) tar-Regolament, f’ċirkostanzi li jirrikjedu l-istazzjonament f’pajjiż terz ta’ timijiet tal-ġestjoni tal-fruntieri mill-korp permanenti tal-Gwardja Ewropea tal-Fruntiera u tal-Kosta, li fih il-membri tat-timijiet jeżerċitaw setgħat eżekuttivi, jenħtieġ li jiġi konkluż ftehim dwar l-istatus mill-Unjoni mal-pajjiż terz ikkonċernat. Jenħtieġ li tali ftehim dwar l-istatus ikun ibbażat fuq il-mudell li l-Kummissjoni fasslet kif jirrikjedi l-Artikolu 76(1) tar-Regolament. Il-Kummissjoni adottat dan il-mudell fil-21 ta’ Diċembru 2021 5 .
Ir-Repubblika tas-Serbja (“is-Serbja”) tinsab ġeografikament f’waħda mir-rotot primarji għall-moviment migratorju mħallat irregolari lejn l-Unjoni Ewropea. Fl-2023, il-Frontex irreġistrat madwar 99 000 qsim irregolari fil-fruntieri esterni tal-Unjoni Ewropea fuq ir-rotta tal-Balkani tal-Punent kif ukoll aktar minn 25 000 qsim irregolari fil-fruntieri mhux tal-UE tas-Serbja. Il-migranti irregolari huma fil-mira ta’ gruppi kriminali organizzati involuti fil-faċilitazzjoni ta’ dħul klandestin tal-persuni u huma f’riskju kbir li jisfaw vittmi ta’ ksur tad-drittijiet tal-bniedem. Il-livell għoli ta’ wasliet irregolari u applikazzjonijiet għall-ażil qiegħed ipoġġi wkoll pressjoni sinifikanti fuq xi Stati Membri tal-Unjoni Ewropea, li jwassal għall-ħtieġa ta’ azzjoni komuni u kkoordinata fil-livell tal-Unjoni.
Fl-2020, l-Unjoni u s-Serbja kkonkludew ftehim dwar l-istatus 6 ibbażat fuq ir-Regolament (UE) 2016/1624 7 , li tħassar u ġie sostitwit bir-Regolament. Minħabba l-ambitu limitat tar-Regolament (UE) 2016/1624, l-operazzjonijiet konġunti mwettqa abbażi ta’ dan il-ftehim dwar l-istatus huma limitati għall-fruntieri tas-Serbja mal-Unjoni Ewropea. Filwaqt li taġixxi fi ħdan dan il-qafas limitat, il-Frontex qed twettaq l-Operazzjoni Konġunta Serbia (preċedentement l-Operazzjoni Konġunta Serbia Land) fil-fruntieri tal-art tas-Serbja mal-Ungerija u l-Bulgarija. Fit-12 ta’ Frar 2024 ġew skjerati 99 uffiċjal tal-korp permanenti f’din l-operazzjoni, li wassal għal titjib tal-kontroll tal-fruntieri permezz tat-trażżin tal-migrazzjoni irregolari u l-ġlieda kontra l-kriminalità transfruntiera.
Fit-18 ta’ Novembru 2022, wara d-dħul fis-seħħ tar-Regolament (UE) 2019/1896, li bih ġie estiż il-kamp ta’ applikazzjoni tal-ftehimiet dwar l-istatus, il-Kummissjoni rċeviet l-awtorizzazzjonijiet tal-Kunsill biex tiftaħ negozjati mas-Serbja 8 kif ukoll mal-Montenegro, mal-Albanija u mal-Bożnija-Ħerzegovina, fir-rigward ta’ ftehimiet dwar attivitajiet operazzjonali li għandhom jitwettqu mill-Aġenzija Ewropea għall-Gwardja tal-Fruntiera u tal-Kosta f’dawk il-pajjiżi abbażi ta’ dan ir-Regolament il-ġdid. Fit-30 ta’ Novembru 2022, ġiet organizzata laqgħa mill-Kummissjoni mal-erba’ pajjiżi msemmija hawn fuq, li fiha ġew enfasizzati l-punti ġodda prinċipali tal-mudell tal-ftehim dwar l-istatus. Il-Kummissjoni, f’isem l-Unjoni Ewropea, u s-Serbja kellhom negozjati formali bil-ħsieb ta’ ftehim fl-14 ta’ Settembru u fis-7 ta’ Novembru 2023. Il-Kummissjoni tikkunsidra li l-objettivi stabbiliti mill-Kunsill fid-direttivi ta’ negozjati tiegħu ntlaħqu u li l-ftehim huwa aċċettabbli għall-Unjoni.
L-abbozz ta’ ftehim jitbiegħed mill-mudell tal-ftehim dwar l-istatus 9 billi jipprovdi immunità limitata tal-membri tat-tim mill-ġuriżdizzjoni kriminali 10 u billi jipprovdi eċċezzjoni limitata għall-invjolabbiltà tal-bini u tal-assi tal-Aġenzija 11 . Dawn id-derogi mill-mudell huma aċċettabbli minħabba l-istatus tas-Serbja bħala kandidat rikonoxxut għall-adeżjoni mal-Unjoni Ewropea, il-fatt li l-ftehim dwar l-istatus attwali mas-Serbja jipprovdi dispożizzjonijiet, li operazzjonijiet komparabbli skont dak il-ftehim qed jipproċedu b’mod eżemplari u li derogi simili jew identiċi ġew aċċettati għall-ġirien kollha tas-Serbja li reċentement innegozjaw ftehimiet simili mal-Unjoni. Il-proposta mehmuża għal Deċiżjoni tal-Kunsill tikkostitwixxi l-bażi legali għall-iffirmar tal-Ftehim bejn l-Unjoni Ewropea u r-Repubblika tas-Serbja dwar Attivitajiet Operazzjonali Mwettqin mill-Aġenzija Ewropea għall-Gwardja tal-Fruntiera u tal-Kosta fir-Repubblika tas-Serbja.
Is-sitwazzjoni tal-pajjiżi assoċjati ma’ Schengen
Din il-proposta tibni fuq l-acquis ta’ Schengen fil-qasam tal-ġestjoni tal-fruntieri esterni. Madankollu, l-Unjoni ma għandha l-ebda setgħa li tikkonkludi ftehim dwar l-istatus mas-Serbja b’mod li jorbot lin-Norveġja, lill-Iżlanda, lill-Iżvizzera u lil-Liechtenstein. Sabiex jiġi żgurat li l-gwardji tal-fruntiera u persunal rilevanti ieħor li jintbagħtu minn dawk il-pajjiżi lejn is-Serbja jibbenefikaw mill-istess status kif previst fil-ftehim dwar l-istatus, dikjarazzjoni konġunta mehmuża mal-Proposta għal deċiżjoni tal-Kunsill dwar l-iffirmar tal-ftehim dwar l-istatus jenħtieġ li tiddikjara x-xewqa li jiġu konklużi ftehimiet simili bejn is-Serbja u kull wieħed minn dawk il-pajjiżi assoċjati.
Din id-Deċiżjoni tikkostitwixxi żvilupp tad-dispożizzjonijiet tal-acquis ta’ Schengen li fihom l-Irlanda mhix qed tieħu sehem, f’konformità mad-Deċiżjoni tal-Kunsill 2002/192/KE 12 ; għaldaqstant l-Irlanda mhijiex qiegħda tieħu sehem fl-adozzjoni ta’ din id-Deċiżjoni u mhijiex marbuta biha u lanqas soġġetta għall-applikazzjoni tagħha. F’konformità mal-Artikoli 1 u 2 tal-Protokoll Nru 22 dwar il-pożizzjoni tad-Danimarka, anness mat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u mat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, id-Danimarka mhijiex qiegħda tieħu sehem fl-adozzjoni ta’ din id-Deċiżjoni u mhijiex marbuta biha u lanqas soġġetta għall-applikazzjoni tagħha.
•Konsistenza ma’ politiki oħra tal-Unjoni
It-tisħiħ tal-kontrolli fit-territorju tas-Serbja se jkollu impatt pożittiv fuq il-ġestjoni tal-fruntieri esterni tal-Unjoni kif ukoll fuq il-fruntieri tas-Serbja nnifisha. Il-konklużjoni ta’ ftehim dwar l-istatus tkun marbuta mal-objettivi u l-prijoritajiet usa’ għall-kooperazzjoni kif stabbiliti fil-Ftehim ta’ Stabbilizzazzjoni u Assoċjazzjoni tal-Unjoni Ewropea mas-Serbja 13 ..
Il-konklużjoni ta’ ftehim dwar l-istatus tista’ wkoll tappoġġa l-isforzi u l-impenji usa’ tal-Unjoni Ewropea biex tkompli tiżviluppa l-kooperazzjoni u l-kapaċitajiet 14 sabiex tikkontribwixxi għall-maniġġar ta’ rispons għall-kriżijiet u tippromwovi l-konverġenza dwar kwistjonijiet barranin u ta’ sigurtà bejn l-Unjoni u s-Serbja.
2.BAŻI LEGALI U PROPORZJONALITÀ
Il-bażi legali għal din il-proposta hija l-Artikolu 77(2)(b) u (d) u l-Artikolu 79(2)(c) TFUE flimkien mal-Artikolu 218(5) TFUE.
Il-kompetenza tal-Unjoni Ewropea li tikkonkludi ftehim dwar l-istatus hija prevista b’mod espliċitu fl-Artikolu 73(3) tar-Regolament (UE) 2019/1896, li jiddikjara “[f]’ċirkostanzi li jirrikjedu l-istazzjonament f’pajjiż terz ta’ timijiet tal-ġestjoni tal-fruntieri mill-korp permanenti meta l-membri tat-timijiet se jeżerċitaw setgħat eżekuttivi, l-Unjoni għandha […] tikkonkludi mal-pajjiż terz ikkonċernat ftehim dwar l-istatus”.
Skont l-Artikolu 3(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, l-Unjoni Ewropea għandha, fost l-oħrajn, ikollha kompetenza esklużiva li tikkonkludi ftehim internazzjonali meta l-konklużjoni tiegħu tkun prevista f’att leġiżlattiv tal-Unjoni. L-Artikolu 73(3) tar-Regolament (UE) 2019/1896 jipprevedi ftehim dwar l-istatus li “l-Unjoni għandha […] tikkonkludi mal-pajjiż terz ikkonċernat”. Konsegwentement, il-ftehim li għandu jiġi ffirmat u konkluż mas-Serbja jaqa’ fil-kompetenza esklużiva tal-Unjoni Ewropea. F’konformità mal-Artikolu 73(3) tar-Regolament (UE) 2019/1896, il-ftehim dwar l-istatus propost huwa bbażat fuq il-mudell ta’ ftehim adottat mill-Kummissjoni f’Diċembru 2021 15 , filwaqt li jitqiesu d-dispożizzjonijiet miftiehma qabel tal-ftehim eżistenti dwar l-istatus mas-Serbja 16 .
Id-dispożizzjonijiet tal-ftehim propost ma jmorrux lil hinn minn dak li huwa meħtieġ biex jintlaħqu l-objettivi tiegħu, jiġifieri, abbażi tal-mudell tal-ftehim dwar l-istatus, li jkopri l-aspetti kollha li huma meħtieġa għat-twettiq tal-azzjonijiet tat-timijiet tal-ġestjoni tal-fruntieri magħmulin mill-korp permanenti stazzjonat f’pajjiż terz fejn il-membri tat-timijiet se jeżerċitaw setgħat eżekuttivi, b’mod partikolari, il-kamp ta’ applikazzjoni tal-operazzjoni, id-dispożizzjonijiet dwar ir-responsabbiltà ċivili u kriminali, il-kompiti u s-setgħat tal-membri tat-timijiet, il-miżuri relatati mal-istabbiliment ta’ uffiċċju antenna u l-miżuri prattiċi relatati mar-rispett tad-drittijiet fundamentali.
3.RIŻULTATI TAL-EVALWAZZJONIJIET EX POST, TAL-KONSULTAZZJONIJIET MAL-PARTIJIET IKKONĊERNATI U TAL-VALUTAZZJONIJIET TAL-IMPATT
•Evalwazzjonijiet ex post/kontrolli tal-idoneità tal-leġiżlazzjoni eżistenti
Billi dan se jkun ftehim ġdid, ma setgħet titwettaq l-ebda evalwazzjoni jew kontroll tal-idoneità tal-istrumenti eżistenti. L-ebda valutazzjoni tal-impatt ma hija meħtieġa għan-negozjati dwar il-ftehim dwar l-istatus.
•Drittijiet fundamentali
F’konformità mal-premessa 88 tar-Regolament (UE) 2019/1896, il-Kummissjoni vvalutat is-sitwazzjoni tad-drittijiet fundamentali rilevanti għall-oqsma koperti mill-ftehim dwar l-istatus fis-Serbja u se tinforma lill-Parlament Ewropew b’dan.
Il-ftehim previst fih miżuri prattiċi relatati mar-rispett tad-drittijiet fundamentali u jiżgura li d-drittijiet fundamentali jiġu rispettati bis-sħiħ matul l-attivitajiet organizzati abbażi tal-Ftehim. Il-Ftehim jipprevedi mekkaniżmu tal-ilmenti indipendenti u effettiv f’konformità mad-dispożizzjonijiet rilevanti tar-Regolament (UE) 2019/1896 biex jimmonitorja u jiżgura r-rispett għad-drittijiet fundamentali fl-attivitajiet kollha organizzati fuq il-bażi tal-Ftehim.
•Protezzjoni tad-data
Peress li d-dispożizzjonijiet tal-ftehim dwar l-istatus relatati mat-trasferiment ta’ data personali ma jvarjawx sostanzjalment mill-mudell tal-ftehim dwar l-istatus, u f’konformità mar-Regolament (UE) 2019/1896, il-Kontrollur Ewropew għall-Protezzjoni tad-Data ma ġiex ikkonsultat dwar id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-ftehim dwar l-istatus.
4.IMPLIKAZZJONIJIET BAĠITARJI
Ftehim dwar l-istatus fih innifsu ma għandu l-ebda implikazzjoni finanzjarja. L-istazzjonament effettiv tat-timijiet ta’ gwardji tal-fruntiera abbażi ta’ pjan operazzjonali jkun jinvolvi kostijiet imġarrba mill-baġit tal-Aġenzija. Operazzjonijiet fil-futur taħt ftehim dwar l-istatus se jiġu ffinanzjati permezz tar-riżorsi proprji tal-Aġenzija kif previst fiċ-ċiklu tal-baġit annwali tal-Unjoni.
Il-kontribuzzjoni tal-Unjoni għall-Aġenzija Ewropea għall-Gwardja tal-Fruntiera u tal-Kosta diġà tifforma parti mill-baġit tal-Unjoni kif stabbilit fil-Konklużjonijiet tal-Kunsill għall-Ftehim dwar il-Qafas Finanzjarju Pluriennali.
5.ELEMENTI OĦRA
•Pjanijiet ta’ implimentazzjoni u arranġamenti dwar il-monitoraġġ, l-evalwazzjoni u r-rapportar
Il-Kummissjoni se tiżgura l-monitoraġġ xieraq tal-implimentazzjoni tal-ftehim dwar l-istatus.
2024/0075 (NLE)
Proposta għal
DEĊIŻJONI TAL-KUNSILL
dwar l-iffirmar, f’isem l-Unjoni, tal-Ftehim bejn l-Unjoni Ewropea u r-Repubblika tas-Serbja dwar attivitajiet operazzjonali mwettqa mill-Aġenzija Ewropea għall-Gwardja tal-Fruntiera u tal-Kosta fir-Repubblika tas-Serbja
IL-KUNSILL TAL-UNJONI EWROPEA,
Wara li kkunsidra t-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b’mod partikolari l-Artikoli 77(2)(b) u (d) u l-Artikolu 79(2)(c) flimkien mal-Artikolu 218(5) tiegħu,
Wara li kkunsidra l-proposta tal-Kummissjoni Ewropea,
Billi:
(1)F’ċirkostanzi li jirrikjedu l-istazzjonament ta’ timijiet tal-ġestjoni tal-fruntieri mill-korp permanenti tal-Gwardja Ewropea tal-Fruntiera u tal-Kosta f’pajjiż terz, li fih il-membri tat-timijiet se jeżerċitaw setgħat eżekuttivi, l-Artikolu 73(3) tar-Regolament (UE) 2019/1896 17 jipprevedi l-konklużjoni ta’ ftehim dwar l-istatus mill-Unjoni mal-pajjiż terz ikkonċernat abbażi tal-Artikolu 218 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea.
(2)Fit-18 ta’ Novembru 2022, il-Kunsill awtorizza lill-Kummissjoni biex tiftaħ in-negozjati mar-Repubblika tas-Serbja għal ftehim dwar attivitajiet operazzjonali mwettqa mill-Aġenzija Ewropea għall-Gwardja tal-Fruntiera u tal-Kosta fir-Repubblika tas-Serbja (“il-Ftehim”) 18 .
(3)Dawn in-negozjati ġew konklużi b’suċċess.
(4)Din id-Deċiżjoni tikkostitwixxi żvilupp tad-dispożizzjonijiet tal-acquis ta’ Schengen li fihom l-Irlanda mhix qed tieħu sehem, f’konformità mad-Deċiżjoni tal-Kunsill 2002/192/KE 19 ; għalhekk l-Irlanda mhix qed tieħu sehem fl-adozzjoni ta’ din id-Deċiżjoni u mhix marbuta biha jew suġġetta għall-applikazzjoni tagħha.
(5)F’konformità mal-Artikoli 1 u 2 tal-Protokoll Nru 22 dwar il-pożizzjoni tad-Danimarka, anness mat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea u mat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, id-Danimarka mhijiex qiegħda tieħu sehem fl-adozzjoni ta’ din id-Deċiżjoni u mhijiex marbuta biha u lanqas soġġetta għall-applikazzjoni tagħha. Ladarba din id-Deċiżjoni tibni fuq l-acquis ta’ Schengen, id-Danimarka għandha, f’konformità mal-Artikolu 4 ta’ dak il-Protokoll, tiddeċiedi, fi żmien 6 xhur wara li l-Kunsill ikun iddeċieda dwar din id-Deċiżjoni, jekk hijiex se timplimentaha fil-liġi nazzjonali tagħha.
(6)Il-Ftehim jenħtieġ li jiġi ffirmat f’isem l-Unjoni, soġġett għall-konklużjoni tiegħu f’data aktar tard. Id-dikjarazzjoni mehmuża fir-rigward tal-Iżlanda, ir-Renju tan-Norveġja, il-Konfederazzjoni Żvizzera u l-Prinċipat tal-Liechtenstein jenħtieġ li tiġi approvata f’isem l-Unjoni,
ADOTTA DIN ID-DEĊIŻJONI:
Artikolu 1
L-iffirmar tal-Ftehim bejn l-Unjoni Ewropea u r-Repubblika tas-Serbja dwar attivitajiet operazzjonali mwettqa mill-Aġenzija Ewropea għall-Gwardja tal-Fruntiera u tal-Kosta fir-Repubblika tas-Serbja (“il-Ftehim”), huwa b’dan approvat f’isem l-Unjoni, soġġett għall-konklużjoni tal-Ftehim imsemmi.
It-test tal-Ftehim li għandu jiġi ffirmat huwa mehmuż ma’ din id-Deċiżjoni.
Artikolu 2
Id-Dikjarazzjoni mehmuża ma’ din id-Deċiżjoni għandha tiġi approvata f’isem l-Unjoni.
Artikolu 3
Is-Segretarjat Ġenerali tal-Kunsill għandu jistabbilixxi l-istrument ta’ setgħat sħaħ għall-iffirmar tal-Ftehim, soġġett għall-konklużjoni tiegħu, għall-persuna/i indikata/i mill-Kummissjoni.
Artikolu 4
Din id-Deċiżjoni għandha tidħol fis-seħħ fil-jum tal-adozzjoni tagħha.
Magħmul fi Brussell,
Għall-Kunsill
Il-President