2024-06-202406C127201902010-00-TRA-DOC-EL-ARRET-C-0201-19-202402567-07

Απόφαση της 27.6.2024 – Υπόθεση C‑201/19 P

Servier κ.λπ. κατά Επιτροπής

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (πρώτο τμήμα)

της 27ης Ιουνίου 2024 ( * )

Περιεχόμενα

I. Το νομικό πλαίσιο 6

Α. Ο κανονισμός (ΕΚ) 1/2003 6

Β. Οι κατευθυντήριες γραμμές του 2004 για τις συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας 7

Γ. Οι κατευθυντήριες γραμμές του 2014 για την εφαρμογή του άρθρου 101 [ΣΛΕΕ] σε συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας 7

II. Ιστορικό της διαφοράς 8

Α. Η περινδοπρίλη 8

Β. Οι ένδικες διαφορές σχετικά με την περινδοπρίλη 9

1. Οι αποφάσεις του ΕΓΔΕ 9

2. Οι αποφάσεις των εθνικών δικαστηρίων 10

Γ. Οι συμφωνίες διακανονισμού των ένδικων διαφορών σχετικά με την περινδοπρίλη 11

1. Οι συμφωνίες διακανονισμού Niche και Matrix 11

2. Η συμφωνία διακανονισμού Teva 12

3. Οι συμφωνίες Krka 13

4. Η συμφωνία διακανονισμού Lupin 14

III. Η επίδικη απόφαση 15

IV. Η διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση 16

V. Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου και τα αιτήματα των διαδίκων 16

VI. Επί της αιτήσεως αναιρέσεως 18

Α. Προκαταρκτικές παρατηρήσεις επί του παραδεκτού 19

Β. Επί του πρώτου και του δεύτερου λόγου αναιρέσεως, σχετικά με τα κριτήρια εκτίμησης των εννοιών του περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου και του δυνητικού ανταγωνισμού 20

1. Επί του παραδεκτού 21

2. Επί της ουσίας 22

α) Προκαταρκτικές παρατηρήσεις 22

β) Επί των κριτηρίων σχετικά με τον δυνητικό ανταγωνισμό (δεύτερος λόγος αναιρέσεως) 28

1) Επιχειρήματα των διαδίκων 28

2) Εκτίμηση του Δικαστηρίου 30

γ) Επί των κριτηρίων σχετικά με τον χαρακτηρισμό του περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου (πρώτος λόγος αναιρέσεως) 38

1) Επιχειρήματα των διαδίκων 38

2) Εκτίμηση του Δικαστηρίου 41

Γ. Επί του τρίτου και του έκτου λόγου αναιρέσεως, σχετικά με τις συμφωνίες διακανονισμού Niche και Matrix 48

1. Επί του τρίτου λόγου αναιρέσεως 48

α) Επί του πρώτου σκέλους, σχετικά με τον δυνητικό ανταγωνισμό 49

1) Επιχειρήματα των διαδίκων 49

2) Εκτίμηση του Δικαστηρίου 51

β) Επί του δευτέρου σκέλους, σχετικά με τον χαρακτηρισμό του περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου 57

1) Επιχειρήματα των διαδίκων 57

2) Εκτίμηση του Δικαστηρίου 59

2. Επί του έκτου λόγου αναιρέσεως, σχετικά με τον χαρακτηρισμό των συμφωνιών διακανονισμού Niche και Matrix ως χωριστών παραβάσεων 61

α) Επιχειρήματα των διαδίκων 61

β) Εκτίμηση του Δικαστηρίου 62

Δ. Επί του τέταρτου λόγου αναιρέσεως, σχετικά με τη συμφωνία διακανονισμού Teva 65

1. Επί του πρώτου σκέλους, σχετικά με τον δυνητικό ανταγωνισμό 66

α) Επιχειρήματα των διαδίκων 66

β) Εκτίμηση του Δικαστηρίου 67

2. Επί του δεύτερου σκέλους, σχετικά με τον χαρακτηρισμό του περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου 69

α) Επί των σκοπών της συμφωνίας διακανονισμού Teva 70

1) Επιχειρήματα των διαδίκων 70

2) Εκτίμηση του Δικαστηρίου 70

β) Επί των μικτών αποτελεσμάτων της συμφωνίας διακανονισμού Teva 71

1) Επιχειρήματα των διαδίκων 71

2) Εκτίμηση του Δικαστηρίου 72

γ) Επί του επιζήμιου χαρακτήρα των ρητρών της συμφωνίας διακανονισμού Teva. 72

1) Επιχειρήματα των διαδίκων 72

2) Εκτίμηση του Δικαστηρίου 73

δ) Επί της αντίστροφης πληρωμής 77

1) Επιχειρήματα των διαδίκων 77

2) Εκτίμηση του Δικαστηρίου 78

Ε. Επί του πέμπτου λόγου αναιρέσεως, σχετικά με τη συμφωνία διακανονισμού Lupin 79

1. Επί του πρώτου σκέλους, σχετικά με τον δυνητικό ανταγωνισμό 79

α) Επιχειρήματα των διαδίκων 79

β) Εκτίμηση του Δικαστηρίου 81

2. Επί του δεύτερου σκέλους, σχετικά με τον χαρακτηρισμό του περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου 82

α) Επί της αντίστροφης πληρωμής 82

1) Επιχειρήματα των διαδίκων 82

2) Εκτίμηση του Δικαστηρίου 83

β) Επί του επιζήμιου χαρακτήρα των ρητρών της συμφωνίας διακανονισμού Lupin 84

1) Επιχειρήματα των διαδίκων 84

2) Εκτίμηση του Δικαστηρίου 86

γ) Επί του πεδίου εφαρμογής της συμφωνίας διακανονισμού Lupin 88

1) Επιχειρήματα των διαδίκων 88

2) Εκτίμηση του Δικαστηρίου 88

3. Επί του τρίτου σκέλους, σχετικά με την ημερομηνία παύσης της παράβασης 89

α) Επιχειρήματα των διαδίκων 89

β) Εκτίμηση του Δικαστηρίου 90

ΣΤ. Επί του έβδομου λόγου αναιρέσεως, σχετικά με τα πρόστιμα 93

1. Επί του πρώτου σκέλους, σχετικά με την παραβίαση της αρχής της νομιμότητας αξιοποίνων πράξεων και ποινών 93

α) Επιχειρήματα των διαδίκων 93

β) Εκτίμηση του Δικαστηρίου 94

2. Επί του δεύτερου σκέλους, σχετικά με παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας 95

α) Επιχειρήματα των διαδίκων 95

β) Εκτίμηση του Δικαστηρίου 96

Ζ. Συμπεράσματα επί της αιτήσεως αναιρέσεως 98

VII. Επί της προσφυγής ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου 98

Επί των δικαστικών εξόδων 100

«Αίτηση αναιρέσεως – Ανταγωνισμός – Φαρμακευτικά προϊόντα – Αγορά της περινδοπρίλης – Άρθρο 101 ΣΛΕΕ – Συμπράξεις – Δυνητικός ανταγωνισμός – Περιορισμός του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου – Στρατηγική για την καθυστέρηση της εισόδου γενόσημων εκδοχών της περινδοπρίλης στην αγορά – Συμφωνία φιλικού διακανονισμού ένδικων διαφορών που αφορούν διπλώματα ευρεσιτεχνίας – Διάρκεια της παράβασης – Έννοια της ενιαίας παράβασης – Ακύρωση ή μείωση του προστίμου»

Στην υπόθεση C‑201/19 P,

με αντικείμενο αίτηση αναιρέσεως δυνάμει του άρθρου 56 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που ασκήθηκε στις 28 Φεβρουαρίου 2019,

Servier SAS, με έδρα το Suresnes (Γαλλία),

Servier Laboratories Ltd, με έδρα το Stoke Poges (Ηνωμένο Βασίλειο),

Les Laboratoires Servier SAS, με έδρα το Suresnes,

εκπροσωπούμενες από τους O. de Juvigny, J. Jourdan, T. Reymond, A. Robert, avocats, J. Killick, advocaat, και την M. I. F. Utges Manley, solicitor,

αναιρεσείουσες,

όπου οι λοιποί διάδικοι είναι:

η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη αρχικώς από την F. Castilla Contreras, τον B. Mongin και τον C. Vollrath, στη συνέχεια, από την F. Castilla Contreras, τον F. Castillo de la Torre, τον B. Mongin, την J. Norris και τον C. Vollrath, και, τέλος, από την F. Castilla Contreras, τον F. Castillo de la Torre, την J. Norris και τον C. Vollrath,

καθής πρωτοδίκως,

υποστηριζόμενη από:

το Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας, εκπροσωπούμενο αρχικώς από την D. Guðmundsdóttir, επικουρούμενη από τον J. Holmes, KC, στη συνέχεια, από τον L. Baxter, τον F. Shibli, την D. Guðmundsdóttir και την J. Simpson, επικουρούμενους από τον J. Holmes, KC, και τον P. Woolfe, barrister, και, τέλος, από τον S. Fuller, επικουρούμενο από τον J. Holmes, KC, και τον P. Woolfe, barrister,

παρεμβαίνον στη διαδικασία αναιρέσεως,

τη European Federation of Pharmaceutical Industries and Associations (EFPIA), με έδρα τη Γενεύη (Ελβετία), εκπροσωπούμενη από την F. Carlin, avocate,

παρεμβαίνουσα πρωτοδίκως,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πρώτο τμήμα),

συγκείμενο από τους A. Arabadjiev (εισηγητή), πρόεδρο τμήματος, K. Lenaerts, Πρόεδρο του Δικαστηρίου, ασκούντα καθήκοντα δικαστή του πρώτου τμήματος, P. G. Xuereb, A. Kumin και I. Ziemele, δικαστές,

γενική εισαγγελέας: J. Kokott

γραμματέας: M. Longar, και R. Şereş, διοικητικοί υπάλληλοι,

έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 20ής και της 21ης Οκτωβρίου 2021,

αφού άκουσε τη γενική εισαγγελέα, που ανέπτυξε τις προτάσεις της κατά τη συνεδρίαση της 14ης Ιουλίου 2022,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Με την αίτηση αναιρέσεως, η Servier SAS, η Servier Laboratories Ltd και η Les Laboratoires Servier SAS ζητούν τη μερική αναίρεση της απόφασης του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 12ης Δεκεμβρίου 2018, Servier κ.λπ. κατά Επιτροπής (T‑691/14, στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, EU:T:2018:922), με την οποία το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε εν μέρει την προσφυγή τους με αίτημα την ακύρωση της απόφασης C(2014) 4955 final της Επιτροπής, της 9ης Ιουλίου 2014, σχετικά με διαδικασία βάσει του άρθρου 101 [ΣΛΕΕ] και του άρθρου 102 [ΣΛΕΕ] [υπόθεση AT.39612 – Perindropil (Servier)] (στο εξής: επίδικη απόφαση), καθόσον τις αφορά και, επικουρικώς, τη μείωση του ποσού του προστίμου που τους επιβλήθηκε με την απόφαση αυτή.

I.	Το νομικό πλαίσιο

Α.	Ο κανονισμός (ΕΚ) 1/2003

2	Το άρθρο 2 του κανονισμού (ΕΚ) 1/2003 του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2002, για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού που προβλέπονται στα άρθρα [101] και [102 ΣΛΕΕ] (ΕΕ 2003, L 1, σ. 1), φέρει τον τίτλο «[β]άρος αποδείξεως» και ορίζει τα εξής:

«Στο πλαίσιο του συνόλου των εθνικών και των κοινοτικών διαδικασιών εφαρμογής των άρθρων [101] και [102 ΣΛΕΕ], η απόδειξη της παράβασης του άρθρου [101,] παράγραφος 1 ή του άρθρου [102 ΣΛΕΕ] βαρύνει το μέρος ή την αρχή που ισχυρίζεται την παράβαση. Η απόδειξη ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου [101,] παράγραφος 3[, ΣΛΕΕ] βαρύνει την επιχείρηση ή ένωση επιχειρήσεων που επικαλείται τη διάταξη αυτή.»

Β.	Οι κατευθυντήριες γραμμές του 2004 για τις συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας

3	Το σημείο 209 των κατευθυντήριων γραμμών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της 27ης Απριλίου 2004, σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου [101 ΣΛΕΕ] σε συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας (ΕΕ 2004, C 101, σ. 2, στο εξής: κατευθυντήριες γραμμές του 2004 για τις συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας), έχει ως εξής:

«Στο πλαίσιο μιας συμφωνίας διευθέτησης και μη διεκδίκησης, θεωρείται εν γένει ότι οι ρήτρες μη αμφισβήτησης δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου [101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ]. Είναι δεδομένο ότι στις συμφωνίες αυτού του είδους τα μέρη συμφωνούν ότι δεν θα αμφισβητήσουν εκ των υστέρων τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας που καλύπτονται από τη συμφωνία. Πράγματι, ο ίδιος ο σκοπός της συμφωνίας είναι η διευθέτηση υπάρχουσας διαφοράς ή/και η αποφυγή μελλοντικών διαφορών.»

Γ.	Οι κατευθυντήριες γραμμές του 2014 για την εφαρμογή του άρθρου 101 [ΣΛΕΕ] σε συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας

4	Τα σημεία 242 και 243 των κατευθυντήριων γραμμών για την εφαρμογή του άρθρου 101 [ΣΛΕΕ] σε συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας (ΕΕ 2014, C 89, σ. 3) έχουν ως εξής:

«Ρήτρες μη αμφισβήτησης σε συμφωνίες διευθέτησης

242. Στο πλαίσιο μιας συμφωνίας διευθέτησης, θεωρείται εν γένει ότι οι ρήτρες μη αμφισβήτησης δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 101 παράγραφος 1 [ΣΛΕΕ]. Είναι δεδομένο ότι στις συμφωνίες αυτού του είδους τα μέρη συμφωνούν ότι δεν θα αμφισβητήσουν εκ των υστέρων τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας που βρέθηκαν στο επίκεντρο της διαφοράς. Πράγματι, ο ίδιος ο σκοπός της συμφωνίας είναι η διευθέτηση υφιστάμενων διαφορών και/ή η αποφυγή διαφορών στο μέλλον.

243. Ωστόσο, οι ρήτρες μη αμφισβήτησης σε συμφωνίες διευθέτησης μπορεί σε ειδικές περιπτώσεις να αποβούν επιζήμιες για τον ανταγωνισμό και να εμπίπτουν στο άρθρο 101 παράγραφος 1 [ΣΛΕΕ]. Ο περιορισμός της ελευθερίας αμφισβήτησης ενός δικαιώματος διανοητικής ιδιοκτησίας δεν αποτελεί μέρος του ειδικού αντικειμένου του δικαιώματος διανοητικής ιδιοκτησίας και ενδέχεται να περιορίσει τον ανταγωνισμό. Για παράδειγμα, μια ρήτρα μη αμφισβήτησης ενδέχεται να παραβιάζει το άρθρο 101 παράγραφος 1 σε περίπτωση που δικαίωμα διανοητικής ιδιοκτησίας χορηγήθηκε κατόπιν ανακριβών ή παραπλανητικών πληροφοριών […] Ο ενδελεχής έλεγχος των εν λόγω ρητρών μπορεί επίσης να είναι αναγκαίος σε περίπτωση που ο δικαιοπάροχος, πέραν της παραχώρησης των δικαιωμάτων τεχνολογίας, προσφέρει οικονομικό ή άλλο αντάλλαγμα στον δικαιοδόχο προκειμένου να συμφωνήσει να μην αμφισβητήσει το κύρος των δικαιωμάτων τεχνολογίας ή σε περίπτωση που τα δικαιώματα τεχνολογίας αποτελούν αναγκαία εισροή για την παραγωγή του δικαιοδόχου […].»

II.	Ιστορικό της διαφοράς

5	Το ιστορικό της διαφοράς, όπως προκύπτει, ιδίως, από τις σκέψεις 1 έως 73 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, μπορεί να συνοψισθεί ως εξής.

Α.	Η περινδοπρίλη

Η Servier SAS είναι η μητρική εταιρία του φαρμακευτικού ομίλου Servier, ο οποίος περιλαμβάνει τη Les Laboratoires Servier SAS και τη Servier Laboratories Ltd (στο εξής, μεμονωμένα ή από κοινού: Servier). Η εταιρία Les Laboratoires Servier εξειδικεύεται στην ανάπτυξη πρωτότυπων φαρμάκων, η δε θυγατρική της Biogaran SAS στην ανάπτυξη γενόσημων φαρμάκων.

Η Servier ανέπτυξε την περινδοπρίλη, φάρμακο που χρησιμοποιείται κυρίως για την καταπολέμηση της υπέρτασης και της καρδιακής ανεπάρκειας. Το φάρμακο αυτό περιλαμβάνεται στους αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτασίνης. Η δραστική ουσία της περινδοπρίλης έχει τη μορφή άλατος. Αρχικώς χρησιμοποιούνταν το άλας της ερβουμίνης.

Η αίτηση για τη χορήγηση του διπλώματος ευρεσιτεχνίας EP0049658 σχετικά με τη δραστική ουσία περινδοπρίλη κατατέθηκε από εταιρία του ομίλου Servier ενώπιον του Ευρωπαϊκού Γραφείου Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας (ΕΓΔΕ) στις 29 Σεπτεμβρίου 1981. Η ισχύς του συγκεκριμένου διπλώματος ευρεσιτεχνίας επρόκειτο να λήξει στις 29 Σεπτεμβρίου 2001, αλλά η προστασία του παρατάθηκε σε πολλά κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων στο Ηνωμένο Βασίλειο, έως τις 22 Ιουνίου 2003. Στη Γαλλία, η προστασία του εν λόγω διπλώματος ευρεσιτεχνίας παρατάθηκε έως τις 22 Μαρτίου 2005, στη δε Ιταλία έως τις 13 Φεβρουαρίου 2009.

Στις 16 Σεπτεμβρίου 1988 η Servier κατέθεσε ενώπιον του ΕΓΔΕ πλείονες αιτήσεις για τη χορήγηση διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας σχετικά με τις μεθόδους παρασκευής της δραστικής ουσίας περινδοπρίλης τα οποία έληγαν στις 16 Σεπτεμβρίου 2008, ήτοι τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας EP0308339 (στο εξής: δίπλωμα ευρεσιτεχνίας 339), EP0308340 (στο εξής: δίπλωμα ευρεσιτεχνίας 340), EP0308341 (στο εξής: δίπλωμα ευρεσιτεχνίας 341) και EP0309324.

Στις 6 Ιουλίου 2001 η Servier κατέθεσε ενώπιον του ΕΓΔΕ αίτηση για την κατοχύρωση του διπλώματος ευρεσιτεχνίας EP1296947 (στο εξής: δίπλωμα ευρεσιτεχνίας 947), σχετικά με την κρυσταλλική μορφή άλφα της περινδοπρίλης ερβουμίνης και τη μέθοδο παρασκευής της, το οποίο χορηγήθηκε από το ΕΓΔΕ στις 4 Φεβρουαρίου 2004.

Στις 6 Ιουλίου 2001 η Servier κατέθεσε επίσης αιτήσεις χορήγησης εθνικών διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας σε πλείονα κράτη μέλη προτού αυτά γίνουν συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης για τη χορήγηση ευρωπαϊκών διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, η οποία υπεγράφη στο Μόναχο στις 5 Οκτωβρίου 1973 και τέθηκε σε ισχύ στις 7 Οκτωβρίου 1977. Για παράδειγμα, η Servier κατέθεσε αιτήσεις χορήγησης διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας που αντιστοιχούσαν στο δίπλωμα ευρεσιτεχνίας 947 στη Βουλγαρία (BG 107 532), στην Τσεχική Δημοκρατία (PV2003‑357), στην Εσθονία (P200300001), στην Ουγγαρία (HU225340), στην Πολωνία (P348492) και στη Σλοβακία (PP0149‑2003). Τα ως άνω διπλώματα ευρεσιτεχνίας χορηγήθηκαν στις 16 Μαΐου 2006 στη Βουλγαρία, στις 17 Αυγούστου 2006 στην Ουγγαρία, στις 23 Ιανουαρίου 2007 στην Τσεχική Δημοκρατία, στις 23 Απριλίου 2007 στη Σλοβακία και στις 24 Μαρτίου 2010 στην Πολωνία.

Β.	Οι ένδικες διαφορές σχετικά με την περινδοπρίλη

12	Μεταξύ του 2003 και του 2009, ανέκυψε σειρά ένδικων διαφορών μεταξύ της Servier και των παρασκευαστών που ετοιμάζονταν να διαθέσουν στην αγορά γενόσημη εκδοχή της περινδοπρίλης.

1.	Οι αποφάσεις του ΕΓΔΕ

Το 2004 δέκα παρασκευαστές γενόσημων φαρμάκων, μεταξύ των οποίων η Niche Generics Ltd (στο εξής: Niche), η KRKA, tovarna zdravil, d.d. (στο εξής: Krka), η Lupin Ltd και η Norton Healthcare Ltd,, θυγατρική της Ivax Europe, η οποία συγχωνεύθηκε μεταγενέστερα με την Teva Pharmaceuticals Ltd, μητρική εταιρία του ομίλου Teva, ο οποίος ειδικεύεται στην παρασκευή γενόσημων φαρμάκων, άσκησαν ενώπιον του ΕΓΔΕ ανακοπή κατά του διπλώματος ευρεσιτεχνίας 947 και ζήτησαν την ανάκλησή του, προβάλλοντας λόγους αντλούμενους από έλλειψη καινοτομίας και εφευρετικής δραστηριότητας, καθώς και από ανεπαρκή περιγραφή της εφεύρεσης.

Στις 27 Ιουλίου 2006 το τμήμα ανακοπών του ΕΓΔΕ απεφάνθη υπέρ του κύρους του διπλώματος ευρεσιτεχνίας 947 (στο εξής: απόφαση του ΕΓΔΕ της 27ης Ιουλίου 2006). Η απόφαση αυτή προσεβλήθη ενώπιον του τεχνικού συμβουλίου προσφυγών του ΕΓΔΕ. Αφού συνήψε συμφωνία φιλικού διακανονισμού με τη Servier, η Niche παραιτήθηκε από τη διαδικασία ανακοπής στις 9 Φεβρουαρίου 2005. Η Krka και η Lupin παραιτήθηκαν από τη διαδικασία ενώπιον του τεχνικού συμβουλίου προσφυγών του ΕΓΔΕ στις 11 Ιανουαρίου 2007 και στις 5 Φεβρουαρίου 2007, αντιστοίχως.

Με απόφαση της 6ης Μαΐου 2009, το τεχνικό συμβούλιο προσφυγών του ΕΓΔΕ ακύρωσε την απόφαση του ΕΓΔΕ της 27ης Ιουλίου 2006 και ανακάλεσε το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας 947. Η αίτηση αναθεώρησης που κατέθεσε η Servier κατά της απόφασης αυτής του τεχνικού συμβουλίου προσφυγών απορρίφθηκε στις 19 Μαρτίου 2010.

2.	Οι αποφάσεις των εθνικών δικαστηρίων

Το κύρος του διπλώματος ευρεσιτεχνίας 947 αμφισβητήθηκε ενώπιον ορισμένων εθνικών δικαστηρίων από παρασκευαστές γενόσημων φαρμάκων και η Servier άσκησε αγωγές λόγω προσβολής δικαιωμάτων που αντλούνται από δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, καθώς και αιτήσεις λήψης προσωρινών μέτρων κατά των παρασκευαστών αυτών. Οι περισσότερες από τις διαδικασίες αυτές περατώθηκαν προτού τα επιληφθέντα δικαστήρια μπορέσουν να αποφανθούν οριστικώς επί του κύρους του διπλώματος ευρεσιτεχνίας 947 λόγω συμφωνιών φιλικού διακανονισμού που συνήφθησαν, από το 2005 έως και το 2007, μεταξύ της Servier, αφενός, και των Niche, Matrix Laboratories Ltd (στο εξής: Matrix), Teva, Krka και Lupin, αφετέρου.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, μόνον η ένδικη διαφορά μεταξύ της Servier και της Apotex Inc. οδήγησε, διά της δικαστικής οδού, στη διαπίστωση της ακυρότητας του διπλώματος ευρεσιτεχνίας 947. Συγκεκριμένα, την 1η Αυγούστου 2006, η Servier άσκησε ενώπιον του High Court of Justice (England & Wales), Chancery Division (patents court) [ανώτερου δικαστηρίου (Αγγλία και Ουαλία), τμήμα εμπορικών και λοιπών ιδιωτικών διαφορών (ευρεσιτεχνία και συναφή δικαιώματα)], αγωγή λόγω προσβολής των δικαιωμάτων από το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας 947 κατά της Apotex, η οποία είχε αρχίσει να διαθέτει γενόσημη εκδοχή της περινδοπρίλης στην αγορά του Ηνωμένου Βασιλείου. Στις 8 Αυγούστου 2006 εκδόθηκε προσωρινή διαταγή υπέρ της Servier και κατά της Apotex. Στις 6 Ιουλίου 2007, κατόπιν ανταγωγής της Apotex, η προσωρινή αυτή διαταγή ήρθη, το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας 947 ακυρώθηκε και, ως εκ τούτου, δόθηκε στην εν λόγω επιχείρηση η δυνατότητα να διαθέτει στην αγορά του Ηνωμένου Βασιλείου γενόσημη εκδοχή της περινδοπρίλης. Στις 9 Μαΐου 2008 η απόφαση περί κήρυξης της ακυρότητας του διπλώματος ευρεσιτεχνίας 947 επικυρώθηκε κατ’ έφεση.

Στις Κάτω Χώρες, στις 13 Νοεμβρίου 2007, η Katwijk Farma BV, θυγατρική της Apotex, προσέφυγε ενώπιον δικαστηρίου του εν λόγω κράτους μέλους ζητώντας την ακύρωση του διπλώματος ευρεσιτεχνίας 947. Η Servier υπέβαλε ενώπιον του δικαστηρίου αυτού αίτηση για την έκδοση προσωρινής διαταγής, η οποία απορρίφθηκε στις 30 Ιανουαρίου 2008. Το ίδιο δικαστήριο, με απόφαση της 11ης Ιουνίου 2008 στο πλαίσιο διαδικασίας κινηθείσας στις 15 Αυγούστου 2007 από τη Pharmachemie BV, εταιρία του ομίλου Teva, ακύρωσε το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας 947 όσον αφορά τις Κάτω Χώρες. Κατόπιν της απόφασης αυτής, η Servier και η Katwijk Farma παραιτήθηκαν από τις σχετικές αιτήσεις τους.

Γ.	Οι συμφωνίες διακανονισμού των ένδικων διαφορών σχετικά με την περινδοπρίλη

1.	Οι συμφωνίες διακανονισμού Niche και Matrix

Η Niche είναι θυγατρική της Unichem Laboratories Ltd (στο εξής: Unichem), εταιρίας ινδικού δικαίου η οποία ειδικεύεται στην παρασκευή γενόσημων φαρμάκων. Στις 26 Μαρτίου 2001 οι εταιρίες στα δικαιώματα των οποίων υπεισήλθαν η Niche και η Matrix συνήψαν συμφωνία συνεργασίας για την ανάπτυξη γενόσημης εκδοχής της περινδοπρίλης. Κατά τη συμφωνία αυτή, η εταιρία στα δικαιώματα της οποίας υπεισήλθε η Matrix ήταν επιφορτισμένη με την παραγωγή της δραστικής ουσίας του φαρμάκου αυτού, ενώ η άλλη εταιρία που μετείχε στη συμφωνία ήταν υπεύθυνη για την απόκτηση των αδειών κυκλοφορίας καθώς και για τη διανομή του φαρμάκου.

Στις 25 Ιουνίου 2004 η Servier άσκησε αγωγή λόγω προσβολής των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας 339, 340 και 341 ενώπιον του High Court of Justice (England & Wales)), Chancery Division (patents court) [ανώτερου δικαστηρίου (Αγγλία και Ουαλία), τμήμα εμπορικών και λοιπών ιδιωτικών διαφορών (ευρεσιτεχνία και συναφή δικαιώματα)] κατά της Niche, η οποία άσκησε ανταγωγή και ζήτησε την ακύρωση του διπλώματος ευρεσιτεχνίας 947. Η Matrix μετέσχε στη διαδικασία αυτή προβαίνοντας σε καταθέσεις ενώπιον του ως άνω δικαστηρίου. Η ημερομηνία της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως για την εν λόγω διαδικασία είχε οριστεί στις 7 και 8 Φεβρουαρίου 2005.

Στις 8 Φεβρουαρίου 2005 η Servier συνήψε δύο συμφωνίες διακανονισμού των ως άνω διαφορών καθώς και των διαδικασιών ενώπιον του ΕΓΔΕ σχετικά με το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας 947, εκ των οποίων η πρώτη συμφωνία συνήφθη με τη Niche και την Unichem (στο εξής: συμφωνία διακανονισμού Niche) και η δεύτερη με τη Matrix (στο εξής: συμφωνία διακανονισμού Matrix).

Καθεμιά από τις συμφωνίες αυτές περιείχε, αφενός, τις λεγόμενες ρήτρες «μη εμπορίας», με τις οποίες οι εν λόγω επιχειρήσεις δεσμεύονταν, έως τη λήξη της ισχύος των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας της Servier για την περινδοπρίλη, να απέχουν από την παρασκευή, την προμήθεια ή τη διάθεση στο εμπόριο οποιασδήποτε γενόσημης μορφής περινδοπρίλης που παρασκευάζεται με μεθόδους προστατευόμενες από τα ως άνω διπλώματα ευρεσιτεχνίας και, αφετέρου, τις λεγόμενες ρήτρες «μη αμφισβήτησης», με τις οποίες οι ως άνω επιχειρήσεις δεσμεύονταν να απέχουν και να παραιτηθούν από κάθε ενέργεια που κατατείνει στην αμφισβήτηση του κύρους των εν λόγω διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας ή τη διαπίστωση της μη προσβολής ενός διπλώματος ευρεσιτεχνίας.

Ως αντάλλαγμα, η Servier δεσμευόταν, αφενός, να μην ασκήσει αγωγές λόγω προσβολής διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας κατά των εν λόγω επιχειρήσεων και, αφετέρου, να τις αποζημιώσει για τις δαπάνες που θα προέκυπταν ενδεχομένως από τη λήξη του προγράμματός τους για την ανάπτυξη εκδοχής της περινδοπρίλης που παρασκευάζεται σύμφωνα με τις μεθόδους που προστατεύονται από τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας της Servier. Βάσει της αποζημίωσης αυτής έπρεπε να καταβληθεί, αφενός, στη Niche και, αφετέρου, στη Matrix, ποσό 11,8 εκατομμυρίων λιρών στερλινών (GBP). Οι συμφωνίες αυτές κάλυπταν, μεταξύ άλλων, όλα τα κράτη μέλη του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) στα οποία ίσχυαν τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας 339, 340, 341 και 947.

Βάσει τρίτης συμφωνίας, η οποία επίσης συνήφθη στις 8 Φεβρουαρίου 2005, η Niche δεσμεύθηκε να μεταβιβάσει στην Biogaran φακέλους σχετικούς με τις άδειες κυκλοφορίας τριών φαρμάκων εκτός της περινδοπρίλης και άδεια κυκλοφορίας στην αγορά που ελήφθη στη Γαλλία για ένα από τα τρία αυτά φάρμακα (στο εξής: συμφωνία Biogaran). Σε αντάλλαγμα, η Biogaran όφειλε να καταβάλει στη Niche το ποσό των 2,5 εκατομμυρίων GBP, το οποίο δεν θα επιστρεφόταν ακόμη και σε περίπτωση μη λήψης των εν λόγω αδειών κυκλοφορίας.

2.	Η συμφωνία διακανονισμού Teva

Στις 9 Αυγούστου 2005 η Ivax άσκησε ενώπιον του High Court of Justice (England & Wales), Chancery Division (patents court) [ανώτερου δικαστηρίου (Αγγλία και Ουαλία), τμήμα εμπορικών και λοιπών ιδιωτικών διαφορών (ευρεσιτεχνία και συναφή δικαιώματα)] αγωγή με αίτημα την ακύρωση του διπλώματος ευρεσιτεχνίας 947. Η διαδικασία αυτή ανεστάλη εν αναμονή της έκδοσης της απόφασης που θα περάτωνε τη διαδικασία ενώπιον του ΕΓΔΕ σχετικά με την ανάκληση του εν λόγω διπλώματος ευρεσιτεχνίας.

Στις 13 Ιουνίου 2006 η Servier και η Teva UK Limited συνήψαν συμφωνία διακανονισμού (στο εξής: συμφωνία διακανονισμού Teva). Η συμφωνία αυτή, η οποία κάλυπτε μόνο το Ηνωμένο Βασίλειο, είχε διάρκεια τριών ετών, με δυνατότητα ανανέωσης για δύο επιπλέον έτη. Βάσει της συμφωνίας αυτής, η Teva δεσμευόταν να προμηθεύεται αποκλειστικά από τη Servier την περινδοπρίλη που προοριζόταν για διανομή στο Ηνωμένο Βασίλειο. Πέραν της ρήτρας αποκλειστικής προμήθειας, η εν λόγω συμφωνία περιείχε επίσης ρήτρα μη αμφισβήτησης των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας 339, 340, 341 και 947, των οποίων δικαιούχος ήταν η Servier, καθώς και ρήτρα μη εμπορίας, με πεδίο εφαρμογής την επικράτεια του Ηνωμένου Βασιλείου. Δυνάμει της ως άνω ρήτρας, η Teva όφειλε να απόσχει από την παραγωγή ή τη διάθεση στο εμπόριο στο εν λόγω πρώην κράτος μέλος οποιασδήποτε γενόσημης μορφής της περινδοπρίλης που η Servier θεωρούσε ότι προσβάλλει τα δικά της διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Ως αντάλλαγμα, η Servier κατέβαλε στην Teva το ποσό των 5 εκατομμυρίων GBP.

Η συμφωνία διακανονισμού Teva περιείχε εξάλλου ρήτρα κατ’ αποκοπήν αποζημίωσης. Κατά τη ρήτρα αυτή, εάν η Servier δεν ήταν σε θέση να προμηθεύσει περινδοπρίλη στην Teva από την 1η Αυγούστου 2006 και εφεξής, η επιχείρηση αυτή θα ήταν υποχρεωμένη να καταβάλει κατ’ αποκοπήν αποζημίωση ύψους 500 000 GBP μηνιαίως στην Teva, η οποία δεν είχε κανένα δικαίωμα να στραφεί κατά της Servier, ούτε το δικαίωμα να καταγγείλει τη συμφωνία διακανονισμού Teva.

Δεδομένου ότι η Servier δεν προμήθευσε την Teva με περινδοπρίλη την 1η Αυγούστου 2006, βάσει της συμφωνίας διακανονισμού Teva της κατέβαλε κατ’ αποκοπήν αποζημίωση ύψους 5,5 εκατομμυρίων GBP, με αποτέλεσμα το συνολικό ποσό των πληρωμών που πραγματοποιήθηκαν βάσει της συμφωνίας διακανονισμού Teva να ανέλθει σε 10,5 εκατομμύρια GBP.

Στις 23 Φεβρουαρίου 2007 η Servier και η Teva συνήψαν τροποποιητική πράξη της συμφωνίας διακανονισμού Teva. Πέραν της επιβεβαίωσης της ρήτρας αποκλειστικής προμήθειας, η εν λόγω τροποποιητική πράξη προέβλεπε ότι η Teva μπορούσε να αρχίσει να διανέμει την περινδοπρίλη της Servier είτε σε ημερομηνία που θα όριζε η Servier, είτε κατά την ημερομηνία ανάκλησης ή λήξης του διπλώματος ευρεσιτεχνίας 947, είτε κατά την ημερομηνία κατά την οποία η Apotex θα άρχιζε να διανέμει γενόσημη έκδοση της περινδοπρίλης στο Ηνωμένο Βασίλειο.

3.	Οι συμφωνίες Krka

Στις 3 Οκτωβρίου 2006 το High Court of Justice (England & Wales)), Chancery Division (patents court) [ανώτερο δικαστήριο (Αγγλία και Ουαλία), τμήμα εμπορικών και λοιπών ιδιωτικών διαφορών (ευρεσιτεχνία και συναφή δικαιώματα)] εξέδωσε, στο πλαίσιο αγωγών λόγω προσβολής των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας 340 και 947, προσωρινή διαταγή κατά της Krka και απέρριψε την αίτηση για τη διεξαγωγή συνοπτικής διαδικασίας με την οποία η Krka αμφισβητούσε, στο πλαίσιο ανταγωγής, το κύρος του διπλώματος ευρεσιτεχνίας 947.

Κατόπιν της απόφασης αυτής και της απόφασης του ΕΓΔΕ της 27ης Ιουλίου 2006, η Servier και η Krka συνήψαν τρεις συμφωνίες (στο εξής: συμφωνίες Krka). Στις 27 Οκτωβρίου 2006 συνήψαν συμφωνία διακανονισμού των διαφορών σχετικά με τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας 340 και 947, καθώς και συμφωνία παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης, και στις 5 Ιανουαρίου 2007 συμφωνία μεταβίβασης και παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης.

Με την εν λόγω συμφωνία διακανονισμού, η Servier παραιτήθηκε από τις αγωγές που είχε ασκήσει λόγω προσβολής των ως άνω διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας κατά της Krka, η δε Krka δεσμεύτηκε να μην αμφισβητήσει το κύρος των εν λόγω διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας σε ολόκληρο τον κόσμο και να μην εμπορευτεί γενόσημη εκδοχή της περινδοπρίλης η οποία θα προσέβαλλε το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας 947.

Με τη συμφωνία παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης, η Servier παραχώρησε στην Krka αποκλειστική και ανέκκλητη άδεια εκμετάλλευσης του διπλώματος ευρεσιτεχνίας 947 στην Τσεχική Δημοκρατία, τη Λεττονία, τη Λιθουανία, την Ουγγαρία, την Πολωνία, τη Σλοβενία και τη Σλοβακία. Ως αντάλλαγμα, η Krka υποχρεούνταν να καταβάλει στη Servier αμοιβή ύψους 3 % επί του καθαρού ποσού των πωλήσεών της στο σύνολο των χωρών αυτών.

34	Δυνάμει της συμφωνίας μεταβίβασης και παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης, η Krka μεταβίβασε στη Servier δύο αιτήσεις χορήγησης διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας σχετικά με την περινδοπρίλη. Ως αντάλλαγμα για τη μεταβίβαση αυτή, η Servier κατέβαλε στην Krka το ποσό των 30 εκατομμυρίων ευρώ.

4.	Η συμφωνία διακανονισμού Lupin

Στις 18 Οκτωβρίου 2006 η Lupin άσκησε, ενώπιον του High Court of Justice (England & Wales), Chancery Division (patents court) [ανωτέρου δικαστηρίου (Αγγλία και Ουαλία), τμήμα εμπορικών και λοιπών ιδιωτικών διαφορών (ευρεσιτεχνία και συναφή δικαιώματα)], αγωγή με αίτημα την ακύρωση του διπλώματος ευρεσιτεχνίας 947 και την αναγνώριση της μη προσβολής του εν λόγω διπλώματος ευρεσιτεχνίας από τη γενόσημη εκδοχή της περινδοπρίλης την οποία είχε την πρόθεση να διαθέσει στο εμπόριο στο Ηνωμένο Βασίλειο.

36	Στις 30 Ιανουαρίου 2007 η Servier και η Lupin έθεσαν τέλος στη διαφορά αυτή και στη μεταξύ τους διαδικασία ενώπιον του ΕΓΔΕ σχετικά με το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας 947, μέσω συμφωνίας φιλικού διακανονισμού (στο εξής: συμφωνία διακανονισμού Lupin).

Η συμφωνία αυτή περιείχε τη λεγόμενη ρήτρα «μη αμφισβήτησης», με την οποία η Lupin δεσμευόταν να μην αμφισβητήσει τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας της Servier που αφορούσαν την περινδοπρίλη. Περιείχε επίσης τη λεγόμενη ρήτρα «μη εμπορίας». Βάσει της τελευταίας ρήτρας, η Lupin δεσμεύτηκε να μην πωλεί γενόσημη εκδοχή της «περινδοπρίλης ερβουμίνης […] και κανένα άλας της ουσίας αυτής». Από τη σκέψη 54 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης προκύπτει ότι «[ε]ντούτοις, επιτρεπόταν στη Lupin να εμπορεύεται προϊόντα που προμήθευε η Servier ή τη δική της περινδοπρίλη στις χώρες στις οποίες γενόσημος εκδοχή της περινδοπρίλης ήταν διαθέσιμη στην αγορά ή σε περίπτωση λήξης της ισχύος όλων των σχετικών διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας της Servier ή στις χώρες στις οποίες τρίτος είχε θέσει σε κυκλοφορία στην αγορά γενόσημο εκδοχή της περινδοπρίλης και στις οποίες η Servier δεν είχε καταθέσει καμία αίτηση ασφαλιστικών μέτρων για την απαγόρευση της πώλησής της». Οι εν λόγω ρήτρες μη αμφισβήτησης και μη εμπορίας εφαρμόζονταν στο έδαφος όλων των κρατών μελών του ΕΟΧ.

Επιπλέον, η συμφωνία διακανονισμού Lupin περιείχε ρήτρα μεταβίβασης και παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης, δυνάμει της οποίας η Lupin μεταβίβασε στη Servier δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας τα οποία καλύπτονταν από τρεις αιτήσεις διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας σχετικά με μεθόδους παρασκευής της περινδοπρίλης, δικαιώματα τα οποία η Servier δεσμευόταν να παραχωρήσει εκ νέου στη Lupin εν είδει άδειας εκμετάλλευσης. Ως αντάλλαγμα για τη μεταβίβαση αυτή, η Servier κατέβαλε στη Lupin 40 εκατομμύρια ευρώ.

39	Τέλος, η συμφωνία διακανονισμού με τη Lupin προέβλεπε ότι η Servier και η Lupin θα χρησιμοποιούσαν «όλα τα εύλογα μέσα» προκειμένου να συνάψουν συμφωνία προμήθειας με την οποία η Servier θα προμήθευε περινδοπρίλη στη Lupin.

III.	Η επίδικη απόφαση

Στις 9 Ιουλίου 2014 η Επιτροπή εξέδωσε την επίδικη απόφαση. Η Επιτροπή έκρινε, αφενός, ότι οι συμφωνίες διακανονισμού με τις Niche, Matrix, Teva, Krka και Lupin συνιστούσαν περιορισμούς του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου και ως εκ του αποτελέσματος. Κατά συνέπεια, χαρακτήρισε τις συμφωνίες αυτές παραβάσεις του άρθρου 101 ΣΛΕΕ. Η Επιτροπή έκρινε, αφετέρου, ότι η σύναψη των εν λόγω συμφωνιών, σε συνδυασμό με άλλες ενέργειες, όπως η απόκτηση τεχνολογιών σχετικά με τη δραστική ουσία της περινδοπρίλης, συνιστούσε, εκ μέρους της Servier στρατηγική με σκοπό την καθυστέρηση της εισόδου γενόσημων εκδοχών του φαρμάκου αυτού στην αγορά, στην οποία η εν λόγω επιχείρηση κατείχε δεσπόζουσα θέση. Η Επιτροπή έκρινε ότι η ως άνω κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης συνιστούσε παράβαση του άρθρου 102 ΣΛΕΕ.

Στα άρθρα 1 έως 5 της απόφασης αυτής, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η Servier είχε παραβεί το άρθρο 101 ΣΛΕΕ, λόγω της συμμετοχής της στις συμφωνίες Niche, Matrix, Teva, Krka και Lupin. Ειδικότερα, στα άρθρα 1 και 2 της εν λόγω απόφασης, η Επιτροπή υπογράμμισε ότι η συμφωνία διακανονισμού Niche και η συμφωνία διακανονισμού Matrix συνιστούσαν, η κάθε μία, παράβαση καλύπτουσα όλα τα κράτη που ήταν μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης, με εξαίρεση την Ιταλία και την Κροατία, ότι οι παραβάσεις αυτές είχαν αρχίσει στις 8 Φεβρουαρίου 2005, εκτός από την περίπτωση της Λεττονίας, όπου είχαν αρχίσει την 1η Ιουλίου 2005, της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας, όπου είχαν αρχίσει την 1η Ιανουαρίου 2007, και της Μάλτας, όπου είχαν αρχίσει την 1η Μαρτίου 2007, και ότι οι παραβάσεις αυτές είχαν λήξει στις 15 Σεπτεμβρίου 2008, εκτός από την περίπτωση του Ηνωμένου Βασιλείου, όπου είχαν λήξει στις 6 Ιουλίου 2007, και των Κάτω Χωρών, όπου είχαν λήξει στις 12 Δεκεμβρίου 2007.

42	Στο άρθρο 3 της επίδικης απόφασης, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η συμφωνία διακανονισμού Teva συνιστούσε παράβαση που κάλυπτε το Ηνωμένο Βασίλειο, η οποία είχε αρχίσει στις 13 Ιουνίου 2006 και έληξε στις 6 Ιουλίου 2007.

Στο άρθρο 5 της επίδικης απόφασης, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η συμφωνία διακανονισμού Lupin συνιστούσε παράβαση που κάλυπτε όλα τα κράτη που ήταν τότε μέλη της Ένωσης, με εξαίρεση την Κροατία. Η Επιτροπή επισήμανε ότι η εν λόγω παράβαση άρχισε στις 30 Ιανουαρίου 2007, εκτός από την περίπτωση της Μάλτας, όπου άρχισε την 1η Μαρτίου 2007, και της Ιταλίας, όπου άρχισε στις 13 Φεβρουαρίου 2009, ότι η παράβαση έληξε στις 6 Μαΐου 2009, εκτός από την περίπτωση του Ηνωμένου Βασιλείου, όπου έληξε στις 6 Ιουλίου 2007, των Κάτω Χωρών, όπου έληξε στις 12 Δεκεμβρίου 2007, και της Γαλλίας, όπου έληξε στις 16 Σεπτεμβρίου 2008.

Με το άρθρο 7, παράγραφοι 1 έως 5, της επίδικης απόφασης, η Επιτροπή καθόρισε το συνολικό ποσό των προστίμων που επιβλήθηκαν στη Servier για τις παραβάσεις του άρθρου 101 ΣΛΕΕ σε 289 727 200 ευρώ, εκ των οποίων 131 532 600 ευρώ για τη συμμετοχή της στη συμφωνία διακανονισμού Niche, 79 121 700 ευρώ για τη συμμετοχή της στη συμφωνία διακανονισμού Matrix, 4 309 000 ευρώ για τη συμμετοχή της στη συμφωνία διακανονισμού Teva, 37 661 800 ευρώ για τη συμμετοχή της στη συμφωνία διακανονισμού Krka και 37 102 100 ευρώ για τη συμμετοχή της στη συμφωνία διακανονισμού Lupin.

IV.	Η διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση

45	Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 21 Σεπτεμβρίου 2014, η Servier άσκησε προσφυγή με αίτημα την ακύρωση της επίδικης απόφασης και, επικουρικώς, τη μείωση του ποσού του προστίμου που της είχε επιβληθεί με την απόφαση αυτή.

46	Με δικόγραφο που κατέθεσε στις 2 Φεβρουαρίου 2015, η European Federation of Pharmaceutical Industries and Associations (EFPIA) ζήτησε να παρέμβει υπέρ της Servier. Το αίτημα αυτό έγινε δεκτό με διάταξη του προέδρου του δευτέρου τμήματος του Γενικού Δικαστηρίου της 14ης Οκτωβρίου 2015.

47	Με την προσφυγή της, η Servier προέβαλε 17 λόγους προς στήριξη του αιτήματος ακυρώσεως της επίδικης απόφασης.

Όσον αφορά τις παραβάσεις του άρθρου 101 ΣΛΕΕ, το Γενικό Δικαστήριο δέχθηκε τους λόγους ακυρώσεως που στρέφονταν κατά της διαπίστωσης της παράβασης που προέκυπτε από τις συμφωνίες Krka. Απέρριψε τους λόγους που αφορούσαν τον παράνομο χαρακτήρα των συμφωνιών διακανονισμού Niche, Matrix, Teva και Lupin (στο εξής: επίμαχες συμφωνίες». Απέρριψε τα επικουρικά αιτήματα της Servier περί ακύρωσης ή μείωσης των προστίμων που της είχαν επιβληθεί λόγω της συμμετοχής της στις συμφωνίες διακανονισμού Niche, Teva και Lupin. Αντιθέτως, μείωσε το ποσό του προστίμου που επιβλήθηκε στη Servier λόγω της συμμετοχής της στη συμφωνία διακανονισμού Matrix σε 55 385 190 ευρώ.

V.	Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου και τα αιτήματα των διαδίκων

49	Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 28 Φεβρουαρίου 2019, η Servier άσκησε την υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως.

50	Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 22 Μαΐου 2019, το Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας ζήτησε να παρέμβει στην υπό κρίση υπόθεση υπέρ της Επιτροπής. Με απόφαση της 16ης Ιουνίου 2019, ο Πρόεδρος του Δικαστηρίου δέχθηκε το αίτημα αυτό.

Το Δικαστήριο κάλεσε τους διαδίκους να υποβάλουν τις γραπτές παρατηρήσεις τους έως τις 4 Οκτωβρίου 2021 επί των αποφάσεων της 30ής Ιανουαρίου 2020, Generics (UK) κ.λπ. (C‑307/18, EU:C:2020:52), της 25ης Μαρτίου 2021, Lundbeck κατά Επιτροπής (C‑591/16 P, EU:C:2021:243), της 25ης Μαρτίου 2021, Sun Pharmaceutical Industries και Ranbaxy (UK) κατά Επιτροπής (C‑586/16 P, EU:C:2021:241), της 25ης Μαρτίου 2021, Generics (UK) κατά Επιτροπής (C‑588/16 P, EU:C:2021:242), της 25ης Μαρτίου 2021, Arrow Group και Arrow Generics κατά Επιτροπής (C‑601/16 P, EU:C:2021:244), και της 25ης Μαρτίου 2021, Xellia Pharmaceuticals και Alpharma κατά Επιτροπής (C‑611/16 P, EU:C:2021:245). Η Servier, η Επιτροπή και το Ηνωμένο Βασίλειο ανταποκρίθηκαν στο αίτημα αυτό εντός της ταχθείσας προθεσμίας.

52	Με την αίτηση αναιρέσεως, η Servier ζητεί από το Δικαστήριο:

–	να αναιρέσει τα σημεία 4, 5 και 6 του διατακτικού της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης,

–

να ακυρώσει το άρθρο 1, στοιχείο βʹ, το άρθρο 2, στοιχείο βʹ, το άρθρο 3, στοιχείο βʹ, το άρθρο 5, στοιχείο βʹ, και, κατά συνέπεια, το άρθρο 7, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, το άρθρο 7, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, το άρθρο 7, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, και το άρθρο 7, παράγραφος 5, στοιχείο βʹ, της επίδικης απόφασης ή, άλλως, να αναπέμψει την υπόθεση στο Γενικό Δικαστήριο προκειμένου αυτό να αποφανθεί επί των αποτελεσμάτων των επίμαχων συμφωνιών,

–

επικουρικώς, να αναιρέσει τα σημεία 4 και 5 του διατακτικού της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης κατά το μέρος που επικυρώνουν τις διαπιστώσεις που περιέχονται στην επίδικη απόφαση σχετικά με την ύπαρξη διακριτών παραβάσεων και σωρευτικών προστίμων για τις συμφωνίες διακανονισμού Niche και Matrix και, κατά συνέπεια, να ακυρώσει το άρθρο 1, στοιχείο βʹ, το άρθρο 2, στοιχείο βʹ, το άρθρο 7, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, και το άρθρο 7, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της επίδικης απόφασης,

–

όλως επικουρικώς, να αναιρέσει τα σημεία 4 και 5 του διατακτικού της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης και να ακυρώσει το άρθρο 7, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, το άρθρο 7, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, το άρθρο 7, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, και το άρθρο 7, παράγραφος 5, στοιχείο βʹ, της επίδικης απόφασης, λαμβανομένου υπόψη του λόγου αναιρέσεως που αφορά παραβίαση των αρχών της νομιμότητας των αξιοποίνων πράξεων και ποινών καθώς και της αναλογικότητας στο πλαίσιο του καθορισμού του ύψους του προστίμου,

–

να αναιρέσει το σημείο 5 του διατακτικού της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης και να ακυρώσει το άρθρο 5, στοιχείο βʹ, καθώς και το άρθρο 7, παράγραφος 5, στοιχείο βʹ, της επίδικης απόφασης, λαμβανομένου υπόψη του λόγου αναιρέσεως που αφορά τη διάρκεια της προβαλλόμενης παράβασης και τον υπολογισμό του ύψους του προστίμου σε σχέση με τη συμφωνία που συνήφθη μεταξύ της Servier και της Lupin, και να καθορίσει αναλόγως το ύψος του προστίμου κατά την άσκηση της αρμοδιότητας πλήρους δικαιοδοσίας του, και

–	να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.

53	Η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο:

–	να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως και

–	να καταδικάσει τις αναιρεσείουσες στα έξοδα της διαδικασίας ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και ενώπιον του Δικαστηρίου.

54	Η EFPIA ζητεί από το Δικαστήριο:

–	να αναιρέσει τα σημεία 4, 5 και 6 του διατακτικού της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης,

–

να ακυρώσει το άρθρο 1, στοιχείο βʹ, το άρθρο 2, στοιχείο βʹ, το άρθρο 3, στοιχείο βʹ, το άρθρο 5, στοιχείο βʹ, της επίδικης απόφασης και, κατά συνέπεια, το άρθρο 7, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, το άρθρο 7, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, το άρθρο 7, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, και το άρθρο 7, παράγραφος 5, στοιχείο βʹ, της επίδικης απόφασης, ή άλλως, να την αναπέμψει ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και

–	να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα της πρωτόδικης και της αναιρετικής διαδικασίας

55	Το Ηνωμένο Βασίλειο ζητεί από το Δικαστήριο να δεχθεί τα αιτήματα της Επιτροπής.

VI.	Επί της αιτήσεως αναιρέσεως

Προς στήριξη της αιτήσεώς αναιρέσεως, η Servier προβάλλει επτά λόγους. Ο πρώτος λόγος στηρίζεται σε πλάνη περί το δίκαιο κατά την εφαρμογή της έννοιας του περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου, κατά το άρθρο 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ. Ο δεύτερος λόγος αφορά πλάνη περί το δίκαιο όσον αφορά τον δυνητικό ανταγωνισμό που ασκούσαν οι παρασκευαστές γενόσημων φαρμάκων στη Servier. Ο τρίτος, ο τέταρτος και ο πέμπτος λόγος αναιρέσεως αφορούν, αντιστοίχως, τις διαπιστώσεις του Γενικού Δικαστηρίου σχετικά με τις συμφωνίες διακανονισμού Niche, Matrix, Teva και Lupin. Επικουρικώς, με τον έκτο λόγο αναιρέσεως, η Servier προβάλλει πλάνη περί το δίκαιο όσον αφορά τον χαρακτηρισμό των συμφωνιών διακανονισμού Niche και Matrix ως διακριτών παραβάσεων. Όλως επικουρικώς, με τον έβδομο λόγο αναιρέσεως, η Servier προβάλλει παραβίαση της αρχής της νομιμότητας των αξιοποίνων πράξεων και ποινών, καθώς και της αρχής της αναλογικότητας, όσον αφορά τα πρόστιμα που της επιβλήθηκαν δυνάμει του άρθρου 101 ΣΛΕΕ.

Α.	Προκαταρκτικές παρατηρήσεις επί του παραδεκτού

Στο μέτρο που η Επιτροπή αμφισβητεί το παραδεκτό ορισμένων λόγων αναιρέσεως και επιχειρημάτων που προβάλλει η Servier στο πλαίσιο της αναιρετικής διαδικασίας και της προσάπτει, μεταξύ άλλων, ότι δεν προσδιόρισε επακριβώς τα μέρη του σκεπτικού της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης κατά των οποίων βάλλουν οι λόγοι και τα επιχειρήματα αυτά, ότι διατύπωσε γενικόλογους ισχυρισμούς που δεν σχετίζονται με τις αιτιάσεις και τη συλλογιστική που εκτίθενται στην επίδικη και στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, ότι επανέλαβε ορισμένα από τα επιχειρήματα που προέβαλε πρωτοδίκως, χωρίς να εξηγήσει πώς αποδεικνύουν πολλαπλή πλάνη περί το δίκαιο στην οποία υπέπεσε το Γενικό Δικαστήριο, και ότι αμφισβήτησε πραγματικές εκτιμήσεις του Γενικού Δικαστηρίου, πρέπει να υπομνησθούν εκ προοιμίου τα όρια του δικαστικού ελέγχου που ασκεί το Δικαστήριο κατ’ αναίρεση.

Συναφώς, υπογραμμίζεται κατ’ αρχάς ότι από το άρθρο 256, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ και το άρθρο 58, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης προκύπτει ότι η αίτηση αναιρέσεως περιορίζεται σε νομικά ζητήματα και ότι, ως εκ τούτου, το Γενικό Δικαστήριο είναι το μόνο αρμόδιο να προβαίνει στη διαπίστωση και εκτίμηση των κρίσιμων πραγματικών περιστατικών καθώς και των αποδεικτικών στοιχείων (απόφαση της 10ης Ιουλίου 2019, VG κατά Επιτροπής, C‑19/18 P, EU:C:2019:578, σκέψη 47 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

Αντιθέτως, όταν το Γενικό Δικαστήριο έχει διαπιστώσει ή εκτιμήσει ορισμένα πραγματικά περιστατικά, το Δικαστήριο είναι αρμόδιο να ασκεί τον έλεγχό του, εφόσον το Γενικό Δικαστήριο τους έχει προσδώσει ορισμένο νομικό χαρακτηρισμό και έχει συναγάγει από αυτά ορισμένες έννομες συνέπειες. Η εξουσία ελέγχου του Δικαστηρίου εκτείνεται, μεταξύ άλλων, στο ζήτημα αν το Γενικό Δικαστήριο εφάρμοσε ορθά νομικά κριτήρια κατά την εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών (πρβλ. απόφαση της 2ας Μαρτίου 2021, Επιτροπή κατά Ιταλίας κ.λπ., C‑425/19 P, EU:C:2021:154, σκέψη 53 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

Εν συνεχεία, πρέπει να υπομνησθεί ότι είναι παραδεκτές κατά την αναιρετική διαδικασία οι αιτιάσεις σχετικά με τη διαπίστωση των πραγματικών περιστατικών και την εκτίμησή τους στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, εφόσον ο αναιρεσείων ισχυρίζεται ότι το Γενικό Δικαστήριο προέβη σε διαπιστώσεις, η ανακρίβεια του περιεχομένου των οποίων προκύπτει από τη δικογραφία, ή παραμόρφωσε το περιεχόμενο των αποδεικτικών μέσων που του υποβλήθηκαν (απόφαση της 18ης Ιανουαρίου 2007, PKK και KNK κατά Συμβουλίου, C‑229/05 P, EU:C:2007:32, σκέψη 35).

Η παραμόρφωση πρέπει να προκύπτει προδήλως από τα στοιχεία της δικογραφίας, χωρίς να απαιτείται εκ νέου εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών και των αποδεικτικών στοιχείων (απόφαση της 28ης Ιανουαρίου 2021, Qualcomm και Qualcomm Europe κατά Επιτροπής, C‑466/19 P, EU:C:2021:76, σκέψη 43). Αν η παραμόρφωση αυτή συνίσταται σε ερμηνεία εγγράφου αντίθετη προς το περιεχόμενο του εγγράφου αυτού, τούτο πρέπει να προκύπτει προδήλως από τη δικογραφία και προϋποθέτει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπερέβη προδήλως τα όρια της εύλογης εκτίμησης των αποδεικτικών αυτών στοιχείων. Συναφώς, δεν αρκεί να αποδειχθεί ότι ένα έγγραφο μπορεί να τύχει διαφορετικής ερμηνείας από εκείνη που δέχθηκε το Γενικό Δικαστήριο (απόφαση της 17ης Οκτωβρίου 2019, Alcogroup και Alcodis κατά Επιτροπής, C‑403/18 P, EU:C:2019:870, σκέψη 64 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

Τέλος, πρέπει να υπομνησθεί ότι, όπως προκύπτει από το άρθρο 256 ΣΛΕΕ, το άρθρο 58, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το άρθρο 168, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, και το άρθρο 169, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, η αίτηση αναιρέσεως πρέπει να παραθέτει επακριβώς τα επικρινόμενα σημεία της απόφασης ή της διάταξης της οποίας ζητείται η αναίρεση, καθώς και τα νομικά επιχειρήματα που στηρίζουν κατά τρόπο συγκεκριμένο το αίτημα αυτό (πρβλ. απόφαση της 20ής Σεπτεμβρίου 2016, Μαλλής κ.λπ. κατά Επιτροπής και ΕΚΤ, C‑105/15 P έως C‑109/15 P, EU:C:2016:702, σκέψεις 33 και 34). Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, δεν πληροί την επιταγή αυτή αίτηση αναιρέσεως η οποία περιορίζεται στην επανάληψη των λόγων και των επιχειρημάτων που προβλήθηκαν ήδη ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου. Συγκεκριμένα, μια τέτοια αίτηση αναιρέσεως αποτελεί στην πραγματικότητα αίτηση για απλή επανεξέταση του δικογράφου της προσφυγής που κατατέθηκε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, η οποία δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα του Δικαστηρίου (απόφαση της 24ης Μαρτίου 2022, Hermann Albers κατά Επιτροπής, C‑656/20 P, EU:C:2022:222, σκέψη 35 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).).

Εντούτοις, σε περίπτωση που ο αναιρεσείων αμφισβητεί την ερμηνεία ή την εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης από το Γενικό Δικαστήριο, τα νομικά ζητήματα που εξετάστηκαν πρωτοδίκως μπορούν να αποτελέσουν εκ νέου αντικείμενο συζήτησης στο πλαίσιο αιτήσεως αναιρέσεως. Πράγματι, αν ο αναιρεσείων δεν μπορούσε να στηρίξει, κατά τον τρόπο αυτόν, την αίτηση αναιρέσεως σε λόγους και επιχειρήματα που είχε ήδη προβάλει ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, η αναιρετική διαδικασία θα καθίστατο εν μέρει άνευ αντικειμένου (απόφαση της 24ης Μαρτίου 2022, Hermann Albers κατά Επιτροπής, C‑656/20 P, EU:C:2022:222, σκέψη 36 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

Β.	Επί του πρώτου και του δεύτερου λόγου αναιρέσεως, σχετικά με τα κριτήρια εκτίμησης των εννοιών του περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου και του δυνητικού ανταγωνισμού

64	Με τον πρώτο και τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως, η Servier υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κατά την ερμηνεία και την εφαρμογή των εννοιών του περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου και του δυνητικού ανταγωνισμού.

1.	Επί του παραδεκτού

Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι ο πρώτος και ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως είναι εν μέρει απαράδεκτοι. Βάλλει κατά του γενικού και αφηρημένου χαρακτήρα μέρους της επιχειρηματολογίας της Servier, η οποία, κατά την Επιτροπή, δεν εξέθεσε με τον απαιτούμενο βαθμό ακρίβειας τα μέρη εκείνα του σκεπτικού της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης τα οποία αμφισβητεί και τα προβαλλόμενα νομικά σφάλματα. Θεωρεί, εξάλλου, ότι η Servier απλώς επαναλαμβάνει τα επιχειρήματα που προέβαλε πρωτοδίκως, χωρίς να εξηγεί ποια είναι τα νομικά σφάλματα στα οποία υπέπεσε το Γενικό Δικαστήριο καθόσον απέρριψε τα επιχειρήματα αυτά. Επομένως, κατά την Επιτροπή, ο πρώτος και ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως είναι παραδεκτοί μόνο στο μέτρο που η επιχειρηματολογία της Servier συνδέεται με αιτίαση που αφορά ειδικά τις συμφωνίες διακανονισμού Niche, Matrix, Teva ή Lupin, προσδιορίζει επακριβώς τα μέρη του σκεπτικού της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης κατά των οποίων βάλλει και εκθέτει τα νομικά σφάλματα στα οποία φέρεται να υπέπεσε το Γενικό Δικαστήριο.

Εν προκειμένω, είναι αληθές ότι ο πρώτος και ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως της Servier αποσκοπούν στην αμφισβήτηση, κατά τρόπο γενικό και αφηρημένο, του κύρους των νομικών κριτηρίων βάσει των οποίων το Γενικό Δικαστήριο απεφάνθη επί του χαρακτηρισμού των επίμαχων συμφωνιών ως περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου. Είναι επίσης αληθές ότι, στο πλαίσιο των λόγων αυτών, η αίτηση αναιρέσεως δεν εκθέτει συστηματικά και με ακρίβεια τις σκέψεις της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης που αποτελούν το αντικείμενο των επικρίσεών της, ούτε τα νομικά επιχειρήματα που αποσκοπούν στην απόδειξη της ύπαρξης νομικών σφαλμάτων, και ενίοτε περιορίζεται περιστασιακά στην επανάληψη πρωτοδίκως προβληθέντων επιχειρημάτων.

Εντούτοις, όπως αναγνωρίζει ρητώς η Επιτροπή, η επιχειρηματολογία αυτή, παρά τον γενικό χαρακτήρα της, συμπίπτει και συμπληρώνει την επιχειρηματολογία που αναπτύσσει η Servier όσον αφορά ειδικά κάθε μία από τις επίμαχες συμφωνίες, στο πλαίσιο του τρίτου, του τέταρτου, του πέμπτου και του έκτου λόγου αναιρέσεως. Το γεγονός ότι η Servier επέλεξε να διαχωρίσει τη νομική επιχειρηματολογία της σχετικά με τον παραβατικό χαρακτήρα των επίμαχων συμφωνιών σε δύο μέρη, ένα γενικό μέρος που αφορά την εξέταση όλων των συμφωνιών και ένα ειδικό και εξατομικευμένο μέρος για κάθε μία από τις εν λόγω συμφωνίες μεμονωμένα, δεν καθιστά την επιχειρηματολογία αυτή απαράδεκτη υπό το πρίσμα των αρχών που υπενθυμίζονται στις σκέψεις 58 έως 63 της παρούσας απόφασης. Πράγματι, από τον συνδυασμό των ως άνω λόγων αναιρέσεως προκύπτει ότι η αίτηση αναιρέσεως καθιστά δυνατό να προσδιοριστούν με επαρκή ακρίβεια τόσο οι σκέψεις της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης κατά των οποίων βάλλει η Servier όσο και τα νομικά επιχειρήματα που προέβαλε προς στήριξη των αιτιάσεών της.

Δεδομένου ότι ο πρώτος και ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως είναι αρκούντως σαφείς και ακριβείς ώστε να μπορεί να αμυνθεί η Επιτροπή και να ασκήσει το Δικαστήριο τον έλεγχό του, οι λόγοι αυτοί είναι παραδεκτοί. Το Δικαστήριο θα αποφανθεί επί των λοιπών λόγων απαραδέκτου που προέβαλε ειδικότερα η Επιτροπή στο πλαίσιο της εξέτασης του τρίτου, του τέταρτου, του πέμπτου και του έκτου λόγου αναιρέσεως.

2.	Επί της ουσίας

α)	Προκαταρκτικές παρατηρήσεις

Υπενθυμίζεται ότι, βάσει του άρθρου 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά και απαγορεύονται όλες οι συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων, όλες οι αποφάσεις ενώσεων επιχειρήσεων και κάθε εναρμονισμένη πρακτική που δύνανται να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών και που έχουν ως αντικείμενο ή ως αποτέλεσμα την παρεμπόδιση, τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού εντός της εσωτερικής αγοράς.

Ειδικότερα, για να εμπίπτει μια συμπεριφορά επιχειρήσεων στην προβλεπόμενη στο άρθρο 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ κατ’ αρχήν απαγόρευση, πρέπει να προκύπτει από τη συμπεριφορά αυτή η ύπαρξη συμπαιγνίας μεταξύ τους, ήτοι η ύπαρξη συμφωνίας μεταξύ επιχειρήσεων, απόφασης ενώσεων επιχειρήσεων ή εναρμονισμένης πρακτικής [πρβλ. απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2020, Generics (UK) κ.λπ., C‑307/18, EU:C:2020:52, σκέψη 31 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].

Η τελευταία ως άνω απαίτηση προϋποθέτει, όσον αφορά συμφωνίες οριζόντιας συνεργασίας που συνάπτονται μεταξύ επιχειρήσεων οι οποίες λειτουργούν στο ίδιο επίπεδο της αλυσίδας παραγωγής ή διανομής, ότι η εν λόγω συμπαιγνία χωρεί μεταξύ επιχειρήσεων που τελούν σε κατάσταση ανταγωνισμού, εάν όχι πραγματικού, τουλάχιστον δυνητικού [απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2020, Generics (UK) κ.λπ., C‑307/18, EU:C:2020:52, σκέψη 32].

Επιπλέον, απαιτείται, σύμφωνα με το ίδιο το γράμμα της εν λόγω διάταξης, να αποδειχθεί είτε ότι η συγκεκριμένη συμπεριφορά έχει ως αντικείμενο την παρεμπόδιση, τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού είτε ότι η επίμαχη συμπεριφορά έχει τέτοιο αποτέλεσμα (απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2023, European Superleague Company, C 333/21, EU:C:2023:1011, σκέψη 158). Εξ αυτού προκύπτει ότι η διάταξη αυτή, όπως έχει ερμηνευθεί από το Δικαστήριο, διακρίνει σαφώς μεταξύ της έννοιας του περιορισμού ως εκ του αντικειμένου και εκείνης του περιορισμού ως εκ του αποτελέσματος, καθεμιά από τις οποίες υπόκειται σε διαφορετικούς κανόνες περί απόδειξης [απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2020, Generics (UK) κ.λπ., C‑307/18, EU:C:2020:52, σκέψη 63].

Συγκεκριμένα, όσον αφορά τις πρακτικές που χαρακτηρίζονται περιορισμοί του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου, δεν συντρέχει λόγος να αναζητηθούν ούτε, κατά μείζονα λόγο, να αποδειχθούν τα αποτελέσματά τους στον ανταγωνισμό, στο μέτρο που από την πείρα προκύπτει ότι τέτοιες συμπεριφορές επιφέρουν μειώσεις της παραγωγής και αυξήσεις τιμών, με τελικό αποτέλεσμα την κακή κατανομή των πόρων εις βάρος ιδίως των καταναλωτών (πρβλ. αποφάσεις της 19ης Μαρτίου 2015, Dole Food και Dole Fresh Fruit Europe κατά Επιτροπής, C‑286/13 P, EU:C:2015:184, σκέψη 115, και της 21ης Δεκεμβρίου 2023, European Superleague Company, C‑333/21, EU:C:2023:1011, σκέψη 159).

Αντιθέτως, όταν δεν αποδεικνύεται ότι το αντικείμενο συμφωνίας, απόφασης ένωσης επιχειρήσεων ή εναρμονισμένης πρακτικής είναι αντίθετο προς τους κανόνες του ανταγωνισμού, πρέπει να εξεταστούν τα αποτελέσματά της, προκειμένου να αποδειχθεί ότι ο ανταγωνισμός πράγματι είτε παρεμποδίστηκε, είτε περιορίστηκε, είτε νοθεύτηκε αισθητά (πρβλ. απόφαση της 26ης Νοεμβρίου 2015, Maxima Latvija, C‑345/14, EU:C:2015:784, σκέψη 17).

Η διάκριση αυτή εξηγείται από το ότι ορισμένες μορφές συμπαιγνίας μεταξύ επιχειρήσεων μπορούν να θεωρηθούν, ως εκ της φύσεώς τους, ως παραβλάπτουσες την ορθή λειτουργία του ανταγωνισμού (αποφάσεις της 20ής Νοεμβρίου 2008, Beef Industry Development Society και Barry Brothers, C‑209/07, EU:C:2008:643, σκέψη 17, και της 14ης Μαρτίου 2013, Allianz Hungária Biztosító κ.λπ., C‑32/11, EU:C:2013:160, σκέψη 35). Η έννοια του περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου πρέπει να ερμηνεύεται στενά και μπορεί να εφαρμόζεται μόνο σε ορισμένες συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων οι οποίες, αυτές καθεαυτές και λαμβανομένου υπόψη του περιεχομένου των διατάξεών τους, των σκοπών τους οποίους επιδιώκουν, καθώς και του οικονομικού και νομικού πλαισίου στο οποίο εντάσσονται, είναι αρκούντως επιζήμιες για τον ανταγωνισμό ώστε να μπορεί να γίνει δεκτό ότι παρέλκει η εξέταση των αποτελεσμάτων τους (πρβλ. αποφάσεις της 26ης Νοεμβρίου 2015, Maxima Latvija, C‑345/14, EU:C:2015:784, σκέψη 20, και της 21ης Δεκεμβρίου 2023, European Superleague Company, C‑333/21, EU:C:2023:1011, σκέψεις 161 και 162 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

Συναφώς, όσον αφορά το οικονομικό και νομικό πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται η επίμαχη συμπεριφορά, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη η φύση των επηρεαζόμενων προϊόντων ή υπηρεσιών, καθώς και οι πραγματικές συνθήκες που χαρακτηρίζουν τη λειτουργία και τη διάρθρωση του οικείου τομέα ή των οικείων τομέων ή των σχετικών αγορών. Αντιθέτως, ουδόλως απαιτείται να εξετάζονται και, κατά μείζονα λόγο, να αποδεικνύονται τα πραγματικά ή δυνητικά, αρνητικά ή θετικά αποτελέσματα της εν λόγω συμπεριφοράς ως προς τον ανταγωνισμό (απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2023, European Superleague Company, C‑333/21, EU:C:2023:1011, σκέψη 166).

Όσον αφορά τους σκοπούς που επιδιώκονται με την επίμαχη συμπεριφορά, πρέπει να προσδιορισθούν οι αντικειμενικοί σκοποί των οποίων η επίτευξη επιδιώκεται με τη συμπεριφορά αυτήν όσον αφορά τον ανταγωνισμό. Αντιθέτως, το γεγονός ότι οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις ενήργησαν χωρίς να έχουν την πρόθεση να παρεμποδίσουν, να περιορίσουν ή να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό και το γεγονός ότι επιδίωξαν ορισμένους θεμιτούς σκοπούς δεν έχουν καθοριστική σημασία για την εφαρμογή του άρθρου 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ (απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2023, European Superleague Company, C‑333/21, EU:C:2023:1011, σκέψη 167 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

Η εφαρμογή των αρχών που μόλις υπομνήσθηκαν όσον αφορά αθέμιτες πρακτικές υπό τη μορφή συμφωνιών οριζόντιας συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων, όπως οι επίμαχες συμφωνίες, συνεπάγεται ότι πρέπει να καθοριστεί, σε πρώτο στάδιο, αν οι πρακτικές αυτές μπορούν να χαρακτηριστούν ως περιορισμός του ανταγωνισμού εκ μέρους επιχειρήσεων που τελούν σε κατάσταση ανταγωνισμού, έστω δυνητική. Σε περίπτωση καταφατικής απάντησης πρέπει να εξακριβωθεί, σε δεύτερο στάδιο, αν, λαμβανομένων υπόψη των οικονομικών χαρακτηριστικών τους, οι εν λόγω πρακτικές μπορούν να χαρακτηριστούν περιορισμός του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου.

Όσον αφορά το πρώτο στάδιο της εν λόγω ανάλυσης, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι, στο ειδικό πλαίσιο του ανοίγματος της αγοράς ενός φαρμάκου στους παρασκευαστές γενόσημων φαρμάκων, προκειμένου να εκτιμηθεί αν ένας από τους παρασκευαστές αυτούς, μολονότι δεν δραστηριοποιείται σε μια αγορά, τελεί σε σχέση δυνητικού ανταγωνισμού με παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων δραστηριοποιούμενο στην αγορά αυτή, πρέπει να εξετάζεται αν υπάρχουν πραγματικές και συγκεκριμένες δυνατότητες να εισέλθει ο πρώτων εκ των ως άνω παρασκευαστών και να ανταγωνιστεί τον δεύτερο [πρβλ. απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2020, Generics (UK) κ.λπ., C‑307/18, EU:C:2020:52, σκέψη 36 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].

Συνεπώς, πρέπει να εκτιμηθεί, κατά πρώτον, εάν, κατά την ημερομηνία σύναψης τέτοιων συμφωνιών, ο παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων είχε προβεί σε επαρκείς προπαρασκευαστικές ενέργειες που θα καθιστούσαν δυνατή την πρόσβασή του στη σχετική αγορά εντός τέτοιου χρονικού διαστήματος ώστε να ασκήσει ανταγωνιστική πίεση στον παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων. Από τις ενέργειες αυτές μπορεί να αποδειχθεί η ύπαρξη της σταθερής βούλησης καθώς και της ικανότητας του παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων να εισέλθει στην αγορά ενός φαρμάκου το οποίο περιέχει δραστική ουσία που έχει περιέλθει σε δημόσια χρήση, ακόμη και όταν υπάρχουν διπλώματα ευρεσιτεχνίας για μέθοδο τα οποία κατέχει ο παρασκευαστής πρωτότυπων φαρμάκων. Κατά δεύτερον, πρέπει να εξακριβωθεί ότι η είσοδος στην αγορά ενός τέτοιου παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων δεν προσκρούει σε ανυπέρβλητους φραγμούς εισόδου [πρβλ. απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2020, Generics (UK) κ.λπ., C‑307/18, EU:C:2020:52, σκέψεις 43 έως 45].

Το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι τυχόν διπλώματα ευρεσιτεχνίας που προστατεύουν ένα πρωτότυπο φάρμακο ή μια από τις μεθόδους παρασκευής του εντάσσονται αναμφισβήτητα στο οικονομικό και νομικό πλαίσιο που χαρακτηρίζει τις σχέσεις ανταγωνισμού μεταξύ των κατόχων των διπλωμάτων αυτών και των παρασκευαστών γενόσημων φαρμάκων. Εντούτοις, η εκτίμηση των δικαιωμάτων που παρέχει ένα δίπλωμα ευρεσιτεχνίας δεν πρέπει να συνίσταται σε εξέταση της ισχύος του διπλώματος ευρεσιτεχνίας ή της πιθανότητας να καταλήξει η διαφορά μεταξύ του κατόχου του και ενός παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων στη διαπίστωση ότι το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας είναι έγκυρο και ότι υπέστη προσβολή. Η εκτίμηση αυτή πρέπει μάλλον να αφορά το ζήτημα εάν, παρά την ύπαρξη του διπλώματος ευρεσιτεχνίας, ο παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων έχει πραγματικές και συγκεκριμένες δυνατότητες να διεισδύσει στην αγορά κατά τον κρίσιμο χρόνο [απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2020, Generics (UK) κ.λπ., C‑307/18, EU:C:2020:52, σκέψη 50].

Εξάλλου, η διαπίστωση δυνητικού ανταγωνισμού μεταξύ παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων και παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων μπορεί να επιβεβαιωθεί από πρόσθετα στοιχεία, όπως η σύναψη συμφωνίας μεταξύ τους όταν ο παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων δεν δραστηριοποιούνταν στη σχετική αγορά, ή η ύπαρξη μεταβίβασης αξίας προς τον εν λόγω παρασκευαστή με αντάλλαγμα την αναβολή της εισόδου του στην αγορά [πρβλ. απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2020, Generics (UK) κ.λπ., C‑307/18, EU:C:2020:52, σκέψεις 54 έως 56].

Σε δεύτερο στάδιο της ως άνω ανάλυσης, προκειμένου να κριθεί αν η αναβολή της εισόδου στην αγορά γενόσημων φαρμάκων, κατόπιν συμφωνίας φιλικού διακανονισμού ένδικης διαφοράς σχετικής με διπλώματα ευρεσιτεχνίας, με αντάλλαγμα μεταβιβάσεις αξίας από τον παρασκευαστή πρωτότυπων προς τον παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων πρέπει να θεωρηθεί αθέμιτη πρακτική η οποία συνιστά περιορισμό του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου, πρέπει να εξεταστεί αν οι εν λόγω μεταβιβάσεις δύνανται να δικαιολογηθούν πλήρως από την ανάγκη αντιστάθμισης των εξόδων ή των πάσης φύσεως προβλημάτων που συνδέονται με τη διαφορά αυτή, όπως είναι τα έξοδα και οι αμοιβές των συμβουλών του παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων, ή από την ανάγκη καταβολής αμοιβής για την πραγματική και αποδεδειγμένη παροχή αγαθών ή υπηρεσιών από τον παρασκευαστή αυτόν προς τον παρασκευαστή του πρωτότυπου φαρμάκου. Αν δεν συμβαίνει αυτό, πρέπει να εξακριβωθεί αν οι ως άνω μεταβιβάσεις αξίας εξηγούνται αποκλειστικά από το εμπορικό συμφέρον των εν λόγω παρασκευαστών φαρμάκων να αποφύγουν τον υγιή ανταγωνισμό. Για τους σκοπούς της ανάλυσης αυτής, πρέπει, σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, να καθοριστεί αν το καθαρό όφελος από τις μεταβιβάσεις αξίας ήταν αρκούντως σημαντικό ώστε να παρακινήσει πράγματι τον παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων να μην εισέλθει στη σχετική αγορά και, ως εκ τούτου, να μην ανταγωνιστεί με θεμιτό τρόπο τον παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων, χωρίς να απαιτείται τα καθαρό αυτό όφελος να είναι οπωσδήποτε μεγαλύτερο από τα κέρδη που θα είχε αποκομίσει ο εν λόγω παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων εάν είχε δικαιωθεί στη σχετική με τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας ένδικη διαδικασία [πρβλ. απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2020, Generics (UK) κ.λπ., C‑307/18, EU:C:2020:52, σκέψεις 84 έως 94].

Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι η αμφισβήτηση του κύρους και του περιεχομένου διπλώματος ευρεσιτεχνίας είναι συμφυής προς τη λειτουργία του ανταγωνισμού στους τομείς όπου υπάρχουν αποκλειστικά δικαιώματα για τεχνολογίες και, επομένως, συμφωνίες φιλικού διακανονισμού με τις οποίες ένας υποψήφιος για είσοδο στην αγορά παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων αναγνωρίζει, τουλάχιστον προσωρινά, το κύρος διπλώματος ευρεσιτεχνίας το οποίο κατέχει παρασκευαστής πρωτότυπων φαρμάκων και δεσμεύεται, ως εκ τούτου, να μην το αμφισβητήσει ούτε να εισέλθει στην αγορά δύνανται να έχουν περιοριστικά για τον ανταγωνισμό αποτελέσματα [πρβλ. απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2020, Generics (UK) κ.λπ., C‑307/18, EU:C:2020:52, σκέψη 81 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].

Υπό το πρίσμα των προεκτεθέντων πρέπει να εξακριβωθεί αν το Γενικό Δικαστήριο απεφάνθη, χωρίς να υποπέσει σε πλάνη περί το δίκαιο, επί της επιχειρηματολογίας την οποία προέβαλε η Servier συγκεκριμένα στο πλαίσιο του τέταρτου λόγου ακυρώσεως και η οποία αφορά πλάνη περί το δίκαιο κατά τον καθορισμό των νομικών κριτηρίων που εφαρμόζονται στην ανάλυση του αντικειμένου και των αποτελεσμάτων των επίμαχων συμφωνιών υπό το πρίσμα του άρθρου 101 ΣΛΕΕ, καθώς και επί της επιχειρηματολογίας που αναπτύχθηκε ειδικότερα σε σχέση με την εφαρμογή των εν λόγω κριτηρίων σε κάθε μία από τις συμφωνίες αυτές.

Επομένως, εφόσον αποδειχθεί η ύπαρξη στοιχείων σχετικών με τον δυνητικό ανταγωνισμό, τα οποία αποτελούν αντικείμενο των γενικών επικρίσεων που διατυπώθηκαν στο πλαίσιο του δεύτερου λόγου αναιρέσεως, πρέπει, στο δεύτερο αυτό στάδιο της ίδιας ανάλυσης, να εξακριβωθεί αν το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε χωρίς να υποπέσει σε πλάνη περί το δίκαιο ότι οι επίμαχες συμφωνίες αποτελούσαν περιορισμό του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου, κατά το άρθρο 101 παράγραφος 1, ΣΛΕΕ. Πρέπει επίσης να εξακριβωθεί αν το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε, στο πλαίσιο αυτό, τους σκοπούς των εν λόγω συμφωνιών και, ειδικότερα, το ζήτημα αν οι μεταβιβάσεις αξίας από τη Servier προς τους παρασκευαστές γενόσημων φαρμάκων ήταν αρκούντως σημαντικές ώστε να τους παρακινήσουν να μην εισέλθουν, έστω και προσωρινά, στην αγορά περινδοπρίλης.

Επιπλέον, πρέπει να επαληθευτεί κατά πόσον το Γενικό Δικαστήριο έλαβε υπόψη, όπου ήταν αναγκαίο, τις προθέσεις των εμπλεκόμενων επιχειρήσεων, προκειμένου να εξακριβώσει αν αντιστοιχούσαν στην ανάλυσή του, συνεκτιμώμενων των στοιχείων που μνημονεύθηκαν στην προηγούμενη σκέψη, των αντικειμενικών σκοπών τους οποίους επιδίωκαν οι εν λόγω επιχειρήσεις όσον αφορά τον ανταγωνισμό – υπό τη διευκρίνιση, ωστόσο, ότι, σύμφωνα με τη νομολογία που μνημονεύθηκε στη σκέψη 77 της παρούσας απόφασης, το γεγονός ότι οι εν λόγω επιχειρήσεις ενήργησαν χωρίς να έχουν την πρόθεση να παρεμποδίσουν, να περιορίσουν ή να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό και το γεγονός ότι επιδίωξαν ορισμένους θεμιτούς σκοπούς δεν είναι καθοριστικής σημασίας για την εφαρμογή του άρθρου 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ. Κρίσιμη είναι μόνον η εκτίμηση του βαθμού οικονομικής βλαπτικότητας της πρακτικής αυτής για την εύρυθμη λειτουργία του ανταγωνισμού στη σχετική αγορά. Η εκτίμηση αυτή πρέπει να στηρίζεται σε αντικειμενικές αξιολογήσεις, εν ανάγκη κατόπιν λεπτομερούς ανάλυσης της εν λόγω πρακτικής, καθώς και των σκοπών της και του οικονομικού και νομικού πλαισίου στο οποίο εντάσσεται [πρβλ. αποφάσεις της 30ής Ιανουαρίου 2020, Generics (UK) κ.λπ., C‑307/18, EU:C:2020:52, σκέψεις 84 και 85, και της 25ής Μαρτίου 2021, Lundbeck κατά Επιτροπής, C‑591/16 P, EU:C:2021:243, σκέψη 131].

Για τον λόγο αυτόν, προκειμένου να κριθεί αν μια συμπαιγνιακή πρακτική μπορεί να χαρακτηριστεί περιορισμός του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου, πρέπει να εξεταστεί το περιεχόμενό της, το ιστορικό της θέσπισής της, το νομικό και οικονομικό πλαίσιό της και ιδίως τα ειδικά χαρακτηριστικά της αγοράς εντός της οποίας θα επέλθουν συγκεκριμένα τα αποτελέσματά της. Το γεγονός ότι οι όροι μιας συμφωνίας που αποσκοπεί στην εφαρμογή της πρακτικής αυτής δεν αποκαλύπτουν αντίθεση προς τους κανόνες του ανταγωνισμού δεν είναι, αυτό καθεαυτό, καθοριστικό (πρβλ. αποφάσεις της 8ης Νοεμβρίου 1983, IAZ International Belgium κ.λπ. κατά Επιτροπής, 96/82 έως 102/82, 104/82, 105/82, 108/82 και 110/82, EU:C:1983:310, σκέψεις 23 έως 25, και της 28ης Μαρτίου 1984, Compagnie royale asturienne des mines και Rheinzink κατά Επιτροπής, 29/83 και 30/83, EU:C:1984:130, σκέψη 26).

Εν προκειμένω, σε τμήμα της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης το οποίο αφορά τα νομικά σφάλματα στα οποία φέρεται να υπέπεσε η Επιτροπή σχετικά με την έννοια του περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε κατ’ αρχάς γενικώς, στις σκέψεις 219 έως 307, τα κριτήρια βάσει των οποίων μπορεί να γίνει δεκτό ότι συμφωνίες φιλικού διακανονισμού διαφορών σχετικών με διπλώματα ευρεσιτεχνίας εμπίπτουν στην εν λόγω έννοια, προτού εκθέσει, στις σκέψεις 316 έως 386 της ίδιας απόφασης, τα κριτήρια εκτίμησης του δυνητικού ανταγωνισμού. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, αντέστρεψε τη σειρά με την οποία πρέπει, κατ’ αρχήν, να εξετάζονται τα δύο αυτά στοιχεία, τα οποία εκτίθενται στη σκέψη 78 της παρούσας απόφασης, διότι παρέλκει η εξέταση του ζητήματος αν συμφωνίες έχουν ως αντικείμενο τον περιορισμό του ανταγωνισμού σε περίπτωση που οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις δεν τελούν σε σχέση ανταγωνισμού. Εντούτοις, η αντιστροφή αυτή δεν ασκεί αφ’ εαυτής επιρροή στο βάσιμο της ανάλυσης των δύο αυτών στοιχείων στην οποία προέβη το Γενικό Δικαστήριο εν προκειμένω. Πράγματι, το Γενικό Δικαστήριο, όταν στη συνέχεια απεφάνθη ειδικά επί των λόγων ακυρώσεως σχετικά με τον παράνομο χαρακτήρα των επίμαχων συμφωνιών υπό το πρίσμα του άρθρου 101 ΣΛΕΕ ακολούθησε τη σειρά αυτή, δεδομένου ότι εξέτασε συστηματικά το ζήτημα της ύπαρξης σχέσης δυνητικού ανταγωνισμού μεταξύ των μετεχόντων στις συμφωνίες αυτές προτού αναλύσει τον χαρακτηρισμό τους ως περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου.

Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, στο μέτρο που ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως αφορά τα κριτήρια σχετικά με τον δυνητικό ανταγωνισμό, πρέπει να εξεταστεί πρώτα ο λόγος αυτός και στη συνέχεια ο πρώτος λόγος αναιρέσεως, ο οποίος αφορά τα κριτήρια για να χαρακτηριστεί ένας περιορισμός ως περιορισμός του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου.

β)	Επί των κριτηρίων σχετικά με τον δυνητικό ανταγωνισμό (δεύτερος λόγος αναιρέσεως)

1)	Επιχειρήματα των διαδίκων

Με τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως, ο οποίος διαρθρώνεται σε τρία σκέλη, η Servier προβάλλει ότι η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση θεμελιώνεται σε ευρεία ερμηνεία της έννοιας του δυνητικού ανταγωνισμού και αντιστρέφει το βάρος απόδειξης το οποίο φέρει η Επιτροπή. Υποστηρίζει, προκαταρκτικώς, ότι από τη σύναψη και μόνον συμφωνίας φιλικού διακανονισμού ένδικων διαφορών σχετικών με διπλώματα ευρεσιτεχνίας δεν μπορεί να συναχθεί ότι υφίσταται δυνητικός ανταγωνισμός μεταξύ των μερών της συμφωνίας αυτής. Εξάλλου, στη σκέψη 386 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι, για να αποδειχθεί η σχέση δυνητικού ανταγωνισμού, αρκούσε η Επιτροπή να συγκεντρώσει, ελλείψει αντίθετων αποδείξεων σχετικών με τεχνικές, κανονιστικές, εμπορικές ή οικονομικές δυσχέρειες, δέσμη συγκλινουσών ενδείξεων από τις οποίες να προκύπτουν ενέργειες με σκοπό την παραγωγή και την εμπορία του επίμαχου προϊόντος εντός αρκούντως σύντομου χρονικού διαστήματος ώστε να ασκηθούν πιέσεις στον δραστηριοποιούμενο στη σχετική αγορά οικονομικό φορέα. Η εκτίμηση αυτή είχε ως αποτέλεσμα να υποπέσει το Γενικό Δικαστήριο σε τρία νομικά σφάλματα.

Με το πρώτο σκέλος του δεύτερου λόγου αναιρέσεως, η Servier υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη τα εμπόδια που τίθενται από διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Έκρινε, στις σκέψεις 384, 444 και 728 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι, ελλείψει μη δυνάμενης να προσβληθεί απόφασης μιας δημόσιας αρχής σχετικά με την ύπαρξη πράξεων που προσβάλλουν δίπλωμα ευρεσιτεχνίας και με το κύρος τέτοιου διπλώματος, η εκ μέρους των διαδίκων εκτίμηση των πιθανοτήτων ευδοκίμησης ενός ένδικου βοηθήματος μπορούσε να ληφθεί υπόψη μόνον όσον αφορά τις προθέσεις τους. Ειδικότερα, το Γενικό Δικαστήριο απέκλεισε το ενδεχόμενο, πριν από την έκδοση τέτοιας απόφασης, να μπορεί να ληφθεί υπόψη η αντίληψη των μερών για το κύρος διπλώματος ευρεσιτεχνίας προκειμένου να καθοριστεί αν οι παρασκευαστές γενόσημων φαρμάκων είχαν την ικανότητα να εισέλθουν στη σχετική αγορά. Στο μέτρο που, εξ ορισμού, συμφωνία φιλικού διακανονισμού ένδικης διαφοράς μπορεί να συναφθεί μόνο πριν από την έκδοση τέτοιας απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο απαίτησε, επομένως, να συντρέχει μια προϋπόθεση η οποία ήταν αδύνατο να ικανοποιηθεί και ήταν ακατάλληλη για το πλαίσιο των ένδικων διαφορών σχετικά με τα φαρμακευτικά διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Εξάλλου, η Servier προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι δεν δέχτηκε, στις σκέψεις 366, 367, 591 και 592 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, να λάβει υπόψη στο πλαίσιο αυτό τις διατάξεις ασφαλιστικών μέτρων λόγω του προσωρινού χαρακτήρα τους.

Κατά τη Servier, ακόμη και ελλείψει τέτοιας απόφασης, η ικανότητα ενός παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων να εισέλθει στην αγορά μπορεί να τεθεί υπό αμφισβήτηση λόγω της ύπαρξης διπλώματος ευρεσιτεχνίας, εφόσον το δίπλωμα αυτό γίνεται αντιληπτό ως αρκούντως ισχυρό ώστε να αποθαρρύνει τον παρασκευαστή αυτόν από το να εισέλθει «με κίνδυνο» στην αγορά, λαμβανομένης υπόψη της δυνατότητας άσκησης αγωγής λόγω προσβολής διπλώματος ευρεσιτεχνίας από τον παρασκευαστή του πρωτότυπου φαρμάκου. Η Servier υπογραμμίζει, συναφώς, ότι το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε ρητώς ένα τέτοιο αποτρεπτικό αποτέλεσμα το οποίο απορρέει από την εκ μέρους της Krka αντίληψη του κύρους του διπλώματος ευρεσιτεχνίας 947. Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο βάσει της οποίας μπορεί να θεωρηθεί εσφαλμένος ο χαρακτηρισμός των εταιριών Niche, Matrix, Teva και Lupin ως δυνητικών ανταγωνιστριών της Servier.

Με το δεύτερο σκέλος του δεύτερου λόγου αναιρέσεως, η Servier προβάλλει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο καθόσον έκρινε, στη σκέψη 386 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι δέσμη ενδείξεων από τις οποίες προκύπτει η ύπαρξη απλών ενεργειών για την παραγωγή και τη διάθεση στην αγορά γενόσημου φαρμάκου, των οποίων οι πιθανότητες επιτυχίας εντός σύντομου χρονικού διαστήματος είναι άγνωστες, αρκούσαν για να αποδειχθεί πραγματική και συγκεκριμένη ικανότητα εισόδου στην αγορά. Κατά τη Servier, τέτοιες ενέργειες καταδεικνύουν –το πολύ– βούληση εισόδου στην αγορά, αλλά δεν αρκούν για να αποδειχθεί, λόγω των πολύ σοβαρών εμποδίων ως προς την είσοδο αυτή, η συγκεκριμένη πιθανότητα αρκούντως ταχείας εισόδου, η οποία εξαρτάται από το στάδιο της ανάπτυξης του γενόσημου φαρμάκου και από την ικανότητα του παρασκευαστή του φαρμάκου αυτού να λάβει άδεια κυκλοφορίας στην αγορά. Υπό τις συνθήκες αυτές, το Γενικό Δικαστήριο δεν μπορούσε να αποκλείσει, στη σκέψη 340 της απόφασης αυτής, το ενδεχόμενο οι καθυστερήσεις στη διαδικασία εισόδου στην αγορά τις οποίες υφίστανται οι παρασκευαστές γενόσημων φαρμάκων να επηρεάσουν την ικανότητά τους να διεισδύσουν στην αγορά αυτή. Η Servier προβάλλει, εξάλλου, διάφορα σφάλματα σχετικά με την εκτίμηση του δυνητικού ανταγωνισμού, όσον αφορά τις επίμαχες συμφωνίες.

Με το τρίτο σκέλος του δεύτερου λόγου αναιρέσεως, η Servier, υποστηριζόμενη από την EFPIA, προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι έκρινε ότι, προκειμένου να τεθούν υπό αμφισβήτηση οι ενδείξεις περί της ύπαρξης σχέσεων δυνητικού ανταγωνισμού τις οποίες επικαλέστηκε η Επιτροπή, εναπέκειτο στις υπεύθυνες για τις διαπιστωθείσες με την επίδικη απόφαση παραβάσεις επιχειρήσεις να αποδείξουν ότι η είσοδος νεοεισερχομένων επιχειρήσεων στην αγορά προσέκρουε σε ανυπέρβλητα εμπόδια. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, το Γενικό Δικαστήριο αντέστρεψε το βάρος απόδειξης που φέρει η Επιτροπή και επέβαλε στις επιχειρήσεις αυτές την υποχρέωση να αποδείξουν το αδύνατο (probatio diabolica). Προκειμένου να αμφισβητήσει τις ενδείξεις περί της ύπαρξης δυνητικού ανταγωνισμού, η Servier εκτιμά ότι αρκεί να αποδειχθεί ότι οι ισχυρισμοί της Επιτροπής είναι αβέβαιοι ή εσφαλμένοι.

Επιπλέον, στη σκέψη 386 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο δεν μπορούσε, χωρίς να παραβιάσει την αρχή της χρηστής διοίκησης, να επιβάλει στη Servier το βάρος απόδειξης ως προς το ότι οι παρασκευαστές γενόσημων φαρμάκων αντιμετώπιζαν ανυπέρβλητα εμπόδια, δεδομένου ότι, κατά την επιχείρηση αυτή, μόνον οι εν λόγω παρασκευαστές διαθέτουν κρίσιμες πληροφορίες συναφώς. Η Επιτροπή, αρνούμενη να χρησιμοποιήσει τις εξουσίες έρευνας που διαθέτει για να συλλέξει τις εν λόγω πληροφορίες, παραβίασε την αρχή της χρηστής διοίκησης.

97	Η Επιτροπή, υποστηριζόμενη από το Συμβούλιο, αμφισβητεί την επιχειρηματολογία αυτή.

2)	Εκτίμηση του Δικαστηρίου

Όσον αφορά τα κριτήρια βάσει των οποίων διαπιστώνεται η ύπαρξη σχέσης δυνητικού ανταγωνισμού μεταξύ δύο επιχειρήσεων, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, κατ’ ουσίαν, στις σκέψεις 318 έως 321 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι δυνητικός ανταγωνιστής είναι αυτός που διαθέτει πραγματικές και συγκεκριμένες δυνατότητες να διεισδύσει στη σχετική αγορά. Η διαπίστωση αυτή πρέπει να στηρίζεται, κατά το αιτούν δικαστήριο, σε δύο κριτήρια, ήτοι, αφενός, στην ικανότητα και, αφετέρου, στην πρόθεση διείσδυσης στην αγορά αυτή, διευκρινιζομένου ότι το πρώτο από τα κριτήρια αυτά είναι ουσιώδες. Επιπλέον, έκρινε, στις σκέψεις 334 έως 341 της απόφασης αυτής, ότι, για να μπορεί μια επιχείρηση να χαρακτηριστεί δυνητική ανταγωνίστρια, η είσοδός της στην αγορά πρέπει να μπορεί να γίνει αρκετά γρήγορα ώστε να ασκεί ανταγωνιστική πίεση στις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην εν λόγω αγορά.

Στις σκέψεις 342 έως 348 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο υπογράμμισε ότι η απόδειξη της ύπαρξης δυνητικού ανταγωνισμού μπορεί να ενισχυθεί από την αντίληψη, εκ μέρους των δραστηριοποιούμενων στην αγορά επιχειρήσεων, της ανταγωνιστικής απειλής που αντιπροσωπεύει η πιθανότητα εισόδου ενός νεοεισερχομένου στην αγορά αυτή. Επ’ αυτού, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε, παραπέμποντας στη νομολογία του, ότι η σύναψη συμφωνίας μεταξύ των ως άνω επιχειρήσεων μπορεί να συνιστά ένδειξη της αντίληψης αυτής ικανή να επιβεβαιώσει την ύπαρξη δυνητικού ανταγωνισμού.

100

Όταν, βάσει των ως άνω κριτηρίων, μπορεί να αποδειχθεί ότι παρασκευαστές γενόσημων φαρμάκων έχουν πραγματικές και συγκεκριμένες δυνατότητες να εισέλθουν στην αγορά, η διαπίστωση αυτή δεν μπορεί, κατά το Γενικό Δικαστήριο, για τους λόγους που εκτίθενται στις σκέψεις 319 έως 324 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, να τεθεί εν αμφιβόλω από την ύπαρξη εμποδίων για την είσοδο, όπως είναι τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας ή η υποχρέωση λήψης άδειας κυκλοφορίας, εκτός αν πρόκειται για εμπόδια ανυπέρβλητα.

101

Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, κατ’ ουσίαν, στις σκέψεις 355 έως 368 και 384, ότι, εάν δεν υπάρχει μη δυνάμενη να προσβληθεί δικαστική απόφαση με την οποία διαπιστώνεται η ύπαρξη προσβολής δικαιωμάτων αντλούμενων από δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, η ύπαρξη ισχύοντος διπλώματος ευρεσιτεχνίας δεν εμποδίζει την ανάπτυξη δυνητικού ανταγωνισμού. Συγκεκριμένα, κατά το Γενικό Δικαστήριο, το αποκλειστικό δικαίωμα που παρέχεται από δίπλωμα ευρεσιτεχνίας δεν εμποδίζει τους παρασκευαστές γενόσημων φαρμάκων να προβούν σε ενέργειες προκειμένου να είναι σε θέση να εισέλθουν στην αγορά του πρωτότυπου φαρμακευτικού σκευάσματος κατά τη λήξη του ως άνω διπλώματος, ασκώντας έτσι ανταγωνιστική πίεση στον κάτοχο του διπλώματος ευρεσιτεχνίας πριν από τη λήξη του.

102

Ειδικότερα, στις σκέψεις 359 έως 361 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο διευκρίνισε ότι, μολονότι το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας τεκμαίρεται έγκυρο από την καταχώρισή του, δεν υπάρχει τεκμήριο προσβολής διπλώματος ευρεσιτεχνίας, αλλά τέτοια προσβολή πρέπει να διαπιστωθεί δικαστικώς. Ομοίως, κατά το Γενικό Δικαστήριο, σε περίπτωση που δεν έχει διαπιστωθεί προσβολή δικαιωμάτων αντλούμενων από δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, η αναγνώριση του κύρους διπλώματος ευρεσιτεχνίας, όπως αυτή που προκύπτει από την απόφαση του ΕΓΔΕ της 27ης Ιουλίου 2006, δεν αποκλείει το ενδεχόμενο δυνητικού ανταγωνισμού.

103

Το Γενικό Δικαστήριο υπογράμμισε επίσης, στη σκέψη 358 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η νομοθεσία σχετικά με την χορήγηση αδειών κυκλοφορίας φαρμάκων δεν συνιστά ανυπέρβλητο εμπόδιο για την ανάπτυξη δυνητικού ανταγωνισμού, στο μέτρο που η νομοθεσία αυτή επιτρέπει στις αρμόδιες αρχές να χορηγούν άδεια για γενόσημο φάρμακο μολονότι το φάρμακο αναφοράς προστατεύεται με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας.

104

Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η Servier, το Γενικό Δικαστήριο, χωρίς να υποπέσει σε πλάνη περί το δίκαιο και αποφανθέν κατά τρόπο σύμφωνο προς όσα υπενθυμίζονται στις σκέψεις 79 έως 82 της παρούσας απόφασης, εξέθεσε τα κριτήρια βάσει των οποίων μπορεί να συναχθεί η ύπαρξη σχέσης δυνητικού ανταγωνισμού μεταξύ παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων και παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων. Πράγματι, τα κριτήρια που εφάρμοσε το Γενικό Δικαστήριο αντιστοιχούν, κατ’ ουσίαν, σε εκείνα που εφάρμοσε το Δικαστήριο στις σκέψεις 36 έως 57 της απόφασης της 30ής Ιανουαρίου 2020, Generics (UK) κ.λπ. (C‑307/18, EU:C:2020:52).

105

Όσον αφορά, ειδικότερα, τα δύο κριτήρια που αφορούν την ικανότητα και την πρόθεση διείσδυσης στη σχετική αγορά, τα οποία μνημονεύονται στη σκέψη 318 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, διαπιστώνεται ότι αντιστοιχούν στα κριτήρια που εφάρμοσε το Δικαστήριο, ιδίως στη σκέψη 44 της απόφασης της 30ής Ιανουαρίου 2020, Generics (UK) κ.λπ. (C‑307/18, EU:C:2020:52), τα οποία αφορούν τη σταθερή βούληση και την ικανότητα ενός παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων να εισέλθει στην αγορά φαρμάκου που περιέχει δραστική ουσία η οποία έχει περιέλθει σε δημόσια χρήση, ακόμη και όταν υπάρχουν διπλώματα ευρεσιτεχνίας σχετικά με μέθοδο παρασκευής τα οποία κατέχει ο παρασκευαστής πρωτότυπων φαρμάκων.

106

Όσον αφορά την αιτίαση που προβάλλεται προκαταρκτικώς στο πλαίσιο του δεύτερου λόγου αναιρέσεως, είναι αληθές ότι, όπως υποστηρίζει κατ’ ουσίαν η Servier, η ύπαρξη σχέσης δυνητικού ανταγωνισμού μεταξύ δύο επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στο ίδιο επίπεδο της αλυσίδας παραγωγής και εκ των οποίων η μία δεν είναι παρούσα στην αγορά δεν μπορεί να συναχθεί από το γεγονός και μόνον ότι οι επιχειρήσεις αυτές συνήψαν συμφωνία διακανονισμού ένδικης διαφοράς. Εντούτοις, η σύναψη μιας τέτοιας συμφωνίας συνιστά ισχυρή ένδειξη περί της ύπαρξης σχέσης ανταγωνισμού μεταξύ των εν λόγω επιχειρήσεων [πρβλ. απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2020, Generics (UK) κ.λπ., C‑307/18, EU:C:2020:52, σκέψη 55 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία]. Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο καθόσον στηρίχθηκε στην ίδια την ύπαρξη των επίμαχων συμφωνιών προς στήριξη του συμπεράσματος ότι η Servier και οι παρασκευαστές των επίμαχων γενόσημων φαρμάκων τελούσαν σε σχέση δυνητικού ανταγωνισμού.

107

Όσον αφορά το πρώτο σκέλος του δεύτερου λόγου αναιρέσεως, η Servier δεν μπορεί βασίμως να υποστηρίξει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο καθόσον αρνήθηκε να δεχθεί ότι η αντίληψη ενός παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων για την ισχύ διπλώματος ευρεσιτεχνίας, του οποίου το κύρος δεν έχει κριθεί αμετάκλητα στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς, μπορεί να ληφθεί υπόψη προκειμένου να καθοριστεί αν οι παρασκευαστές γενόσημων φαρμάκων είχαν την ικανότητα να εισέλθουν στην αγορά.

108

Εν προκειμένω, και συγκεκριμένα στις σκέψεις 384, 444 και 728 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο δεν έκρινε ότι η αντίληψη ενός παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων για την ισχύ διπλώματος ευρεσιτεχνίας, του οποίου το κύρος δεν έχει κριθεί αμετάκλητα στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς, στερείται παντελώς σημασίας για την εκτίμηση της ύπαρξης σχέσης δυνητικού ανταγωνισμού μεταξύ της Servier και των παρασκευαστών γενόσημων φαρμάκων. Αντιθέτως, διαπίστωσε ότι η αντίληψη αυτή, ενώ μπορεί να είναι κρίσιμη προκειμένου να καθοριστεί αν ένας τέτοιος παρασκευαστής είχε την πρόθεση να εισέλθει στη σχετική αγορά, δεν έχει εντούτοις καμία σημασία για τον καθορισμό της ικανότητάς του να πραγματοποιήσει μια τέτοια είσοδο.

109

Υπενθυμίζεται, ως προς το ζήτημα αυτό, ότι η ύπαρξη διπλώματος ευρεσιτεχνίας το οποίο προστατεύει τη μέθοδο παρασκευής δραστικής ουσίας που έχει περιέλθει σε δημόσια χρήση δεν είναι δυνατόν, αυτή καθεαυτήν, να θεωρηθεί ανυπέρβλητος φραγμός και δεν εμποδίζει να χαρακτηρισθεί ως «δυνητικός ανταγωνιστής» του παρασκευαστή του οικείου πρωτότυπου φαρμάκου ο παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων ο οποίος έχει πράγματι σταθερή βούληση καθώς και ικανότητα εισόδου στην αγορά και ο οποίος, με τις ενέργειές του, δείχνει πρόθυμος να αμφισβητήσει το κύρος του εν λόγω διπλώματος ευρεσιτεχνίας και να αναλάβει τον κίνδυνο να αντιμετωπίσει, κατά την είσοδό του στην αγορά, αγωγή λόγω προσβολής που θα ασκήσει ο δικαιούχος του εν λόγω διπλώματος ευρεσιτεχνίας [απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2020, Generics (UK) κ.λπ., C‑307/18, EU:C:2020:52, σκέψη 46].

110

Διαπιστώνεται ότι η συλλογιστική του Γενικού Δικαστηρίου, η οποία συνοψίζεται στη σκέψη 108 της παρούσας απόφασης, δεν ενέχει πλάνη περί το δίκαιο υπό το πρίσμα της ως άνω νομολογίας και της νομολογίας που υπενθυμίζεται στη σκέψη 81 της παρούσας απόφασης. Συγκεκριμένα, από την εν λόγω νομολογία προκύπτει, μεταξύ άλλων, ότι η ύπαρξη διπλώματος ευρεσιτεχνίας που προστατεύει πρωτότυπο φάρμακο ή κάποια από τις μεθόδους παρασκευής του και το κύρος του οποίου δεν έχει κριθεί αμετάκλητα στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς, και επομένως, κατά μείζονα λόγο, η αντίληψη περί της ισχύος ενός τέτοιου διπλώματος ευρεσιτεχνίας την οποία μπορεί να έχει ένας παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων, μολονότι αποτελεί αναμφισβήτητα μέρος του κρίσιμου πλαισίου, εντούτοις δεν είναι αφ’ εαυτής καθοριστική στο πλαίσιο της εκτίμησης ενδεχόμενης σχέσης δυνητικού ανταγωνισμού μεταξύ του εν λόγω παρασκευαστή και του κατόχου του ως άνω διπλώματος ευρεσιτεχνίας.

111

Εξάλλου, η αντίληψη ενός παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων ως προς την ισχύ ενός διπλώματος ευρεσιτεχνίας, όπως η αντίληψη αυτή προκύπτει όχι από τις δηλώσεις του αλλά από πρόσφατα και αξιόπιστα αποδεικτικά στοιχεία, συνιστά έναν από τους κρίσιμους παράγοντες, μεταξύ άλλων παραγόντων όπως οι προπαρασκευαστικές ενέργειες που έγιναν για την είσοδο στην αγορά, προκειμένου να εκτιμηθούν οι προθέσεις του παρασκευαστή αυτού και, ως εκ τούτου, η ενδεχόμενη σταθερή βούλησή του να πραγματοποιήσει τέτοια είσοδο, πλην όμως η αντίληψη αυτή η οποία είναι, εξ ορισμού, υποκειμενική, δεν είναι, κατ’ αρχήν, κρίσιμη για την εκτίμηση της ικανότητας του παρασκευαστή να εισέλθει πράγματι στην αγορά, ούτε, εξάλλου, για την εκτίμηση της αντικειμενικής ύπαρξης ανυπέρβλητων εμποδίων για μια τέτοια είσοδο.

112

Όσον αφορά το επιχείρημα με το οποίο η Servier προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι αγνόησε τη σημασία των προσωρινών διαταγών εθνικού δικαστηρίου με τις οποίες απαγορεύθηκε σε παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων η πρόσβαση στην αγορά φαρμάκου το οποίο περιέχει δραστική ουσία η οποία έχει περιέλθει σε δημόσια χρήση, το Δικαστήριο έχει υπογραμμίσει τη σχετική σημασία των προσωρινών διαταγών για την εκτίμηση της ύπαρξης δυνητικής σχέσης ανταγωνισμού μεταξύ τέτοιου παρασκευαστή και του κατόχου του διπλώματος ευρεσιτεχνίας, δεδομένου ότι πρόκειται για προσωρινό μέτρο το οποίο ουδόλως προδικάζει το βάσιμο αγωγής λόγω προσβολής διπλώματος ευρεσιτεχνίας [απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2020, Generics (UK) κ.λπ., C‑307/18, EU:C:2020:52, σκέψη 53]. Εξάλλου, εν αντιθέσει προς την επιχειρηματολογία της Servier, το Γενικό Δικαστήριο δεν απέρριψε τη συνεκτίμηση τέτοιων προσωρινών διαταγών στις σκέψεις 366, 367, 591 και 592 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, αλλά απλώς έκρινε, σύμφωνα με την ως άνω νομολογία, ότι η χορήγησή τους, και κατά μείζονα λόγο ο απλός κίνδυνος της έκδοσής τους, δεν μπορούσε να αποκλείσει τον χαρακτηρισμό ενός παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων ως δυνητικού ανταγωνιστή.

113

Ωστόσο, η Servier υποστηρίζει ότι το σκεπτικό της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης σχετικά με τη σημασία που πρέπει να αποδοθεί στην αντίληψη του παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων για την ισχύ του διπλώματος ευρεσιτεχνίας είναι αντιφατικό. Σημειώνει, όπως εκτίθεται στη σκέψη 93 της παρούσας απόφασης, ότι το Γενικό Δικαστήριο δέχθηκε, κατ’ ουσίαν, ότι η αναγνώριση από την Krka του κύρους του διπλώματος ευρεσιτεχνίας 947 είχε ως συνέπεια να αποκλειστεί το ενδεχόμενο να χαρακτηριστούν οι συμφωνίες που συνήφθησαν με τον εν λόγω παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων ως περιορισμός του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου, ενώ έκρινε το αντίθετο όσον αφορά τις επίμαχες συμφωνίες.

114

Εντούτοις, αρκεί η διαπίστωση ότι, όπως ιδίως προκύπτει από τη σκέψη 304 της απόφασης που εκδόθηκε σήμερα στην υπόθεση Επιτροπή κατά Servier κ.λπ. (C‑176/19 P), η πολλαπλή πλάνη περί το δίκαιο στην οποία υπέπεσε το Γενικό Δικαστήριο επηρεάζει το σύνολο της συλλογιστικής σχετικά με τον χαρακτηρισμό των συμφωνιών διακανονισμού και παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης που συνήφθησαν με την Krka ως περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου, η οποία εκτίθεται στις σκέψεις 943 έως 1032 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης. Ειδικότερα, από τις σκέψεις 294 και 295 της σημερινής απόφασης στην υπόθεση Επιτροπή κατά Servier κ.λπ. (C‑176/19 P) προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε τον χαρακτηρισμό της παραβατικής πρακτικής που καταλογίστηκε στη Servier και στην Krka ως περιορισμό του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου βάσει εσφαλμένων κριτηρίων, υπό το πρίσμα των οποίων απέδωσε καθοριστική σημασία στην αναγνώριση από την Krka του κύρους του διπλώματος ευρεσιτεχνίας 947, μολονότι το στοιχείο αυτό δεν ήταν, αφ’ εαυτού, καθοριστικής σημασίας.

115

Δεδομένου ότι η αίτηση αναιρέσεως της Επιτροπής στην υπόθεση C‑176/19 P έγινε εν μέρει δεκτή, το Δικαστήριο αναίρεσε το σημείο 1 του διατακτικού της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, με το οποίο το Γενικό Δικαστήριο είχε ακυρώσει το άρθρο 4 της επίδικης απόφασης, όπου διαπιστωνόταν ότι οι συμφωνίες Krka συνιστούσαν παράβαση υπό το πρίσμα του άρθρου 101 ΣΛΕΕ. Σύμφωνα με το άρθρο 61, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Δικαστήριο απεφάνθη οριστικά, ειδικότερα, επί του πρώτου σκέλους του ένατου λόγου ακυρώσεως της προσφυγής της Servier στην υπόθεση T‑691/14.

116

Για τους λόγους που εκτίθενται στις σκέψεις 427 έως 440 της σημερινής απόφασής του στην υπόθεση Επιτροπή κατά Servier κ.λπ. (C‑176/19 P), το Δικαστήριο απέρριψε την επιχειρηματολογία με την οποία η Servier αμφισβητούσε την ύπαρξη δυνητικού ανταγωνισμού εκ μέρους της Krka. Στη σκέψη 441 της απόφασης αυτής, το Δικαστήριο απέρριψε αιτίαση με την οποία η Servier ισχυριζόταν ότι, λόγω, μεταξύ άλλων, της απόφασης του ΕΓΔΕ της 27ης Ιουλίου 2006, η Krka δεν διέθετε πλέον ούτε την ικανότητα ούτε τη σταθερή βούληση να εισέλθει στις κύριες αγορές της Servier και, ως εκ τούτου, δεν αποτελούσε πλέον πηγή δυνητικού ανταγωνισμού. Πράγματι, το Δικαστήριο έκρινε οριστικά ότι η αιτίαση αυτή δεν ήταν βάσιμη υπό το πρίσμα, ιδίως, της νομολογίας που υπενθυμίζεται στις σκέψεις 81 και 109 της παρούσας απόφασης.

117

Από τα στοιχεία αυτά προκύπτει ότι η αντίφαση στο σκεπτικό την οποία επικαλέστηκε η Servier στο πλαίσιο του πρώτου σκέλους του δεύτερου λόγου της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως βασίζεται σε μέρος του σκεπτικού της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης το οποίο έχει αναιρεθεί οριστικά από το Δικαστήριο. Δεδομένου ότι δεν υφίσταται η προβαλλόμενη αντίφαση, πρέπει να απορριφθεί η αιτίαση της Servier περί αντιφατικού σκεπτικού και, κατά συνέπεια, να απορριφθεί και το πρώτο σκέλος του δεύτερου λόγου αναιρέσεως.

118

Όσον αφορά το δεύτερο σκέλος του δεύτερου λόγου αναιρέσεως, εν αντιθέσει προς όσα υποστηρίζει η Servier, το γεγονός ότι ο παρασκευαστής του γενόσημου φαρμάκου είχε προβεί σε ενέργειες σχετικά με διοικητικές διατυπώσεις προκειμένου να λάβει άδεια κυκλοφορίας του φαρμάκου αυτού μπορεί να ληφθεί υπόψη προκειμένου να αποδειχθεί ότι είχε πραγματικές και συγκεκριμένες δυνατότητες να εισέλθει στην αγορά του πρωτότυπου φαρμάκου. Πράγματι, σύμφωνα με τα στοιχεία που μνημονεύθηκαν στη σκέψη 80 της παρούσας απόφασης, τέτοιου είδους ενέργειες είναι κρίσιμες προκειμένου να αποδειχθεί τόσο η σταθερή βούληση όσο και η ικανότητα του εν λόγω παρασκευαστή να εισέλθει στην αγορά.

119

Η Servier υποστηρίζει επίσης ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο καθόσον δεν δέχτηκε, στη σκέψη 340 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι οι καθυστερήσεις στη διαδικασία εισόδου στην αγορά τις οποίες υφίσταται παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων μπορούν να θίξουν την ικανότητά του να εισέλθει στην εν λόγω αγορά.

120

Εντούτοις, όπως προκύπτει, κατ’ ουσίαν, από το εν λόγω σημείο 340, και όπως επισήμανε, κατ’ ουσίαν, η γενική εισαγγελέας στο σημείο 103 των προτάσεών της, η αναβολή εισόδου που προκαλείται από τέτοιες καθυστερήσεις δεν αρκεί, αυτή καθεαυτήν, για να τεθεί υπό αμφισβήτηση η ιδιότητα ενός παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων ως δυνητικού ανταγωνιστή, ιδίως αν αυτός λαμβάνει μέτρα για την αντιμετώπιση των δυσχερειών που προκάλεσαν τις καθυστερήσεις αυτές. Ειδικότερα, αυτό που έχει σημασία εν προκειμένω είναι κατά πόσον ο ως άνω παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων συνεχίζει να ασκεί ανταγωνιστική πίεση στον παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων ως αποτέλεσμα της σταθερής βούλησης και της ικανότητάς του να εισέλθει στην αγορά. Όπως προκύπτει από τη σκέψη 80 της παρούσας απόφασης, προκειμένου να εξακριβωθεί αν πληρούνται οι εν λόγω προϋποθέσεις, πρέπει να εκτιμηθεί αν ο παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων προέβη σε επαρκείς προπαρασκευαστικές ενέργειες που καθιστούν δυνατή την είσοδό του στην αγορά εντός τέτοιου χρονικού διαστήματος ώστε να ασκήσει ανταγωνιστική πίεση στον παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων, χωρίς ωστόσο, όπως έχει ήδη διευκρινίσει το Δικαστήριο, να είναι κρίσιμο το ζήτημα αν οι ενέργειες προς τούτου θα ολοκληρωθούν όντως εγκαίρως ή αν θα τελεσφορήσουν (απόφαση της 25ης Μαρτίου 2021, Lundbeck κατά Επιτροπής, C‑591/16 P, EU:C:2021:243, σκέψη 84).

121

Εξ αυτού έπεται ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο όταν απεφάνθη, στη σκέψη 340 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι, με την επίδικη απόφαση, η Επιτροπή ορθώς έκρινε ότι «οι καθυστερήσεις στη διαδικασία εισόδου στην αγορά που ενδεχομένως αντιμετώπισαν οι εταιρίες γενοσήμων δεν αρκούσαν αφ’ εαυτών για να αποκλείουν την ιδιότητά τους ως δυνητικών ανταγωνιστών όταν συνεχίζουν να ασκούν τέτοιες πιέσεις λόγω της ικανότητάς τους να εισέλθουν στην αγορά».

122	Λαμβανομένων υπόψη των στοιχείων αυτών, το δεύτερο σκέλος του δευτέρου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.

123

Όσον αφορά το τρίτο σκέλος του δεύτερου λόγου αναιρέσεως, εν αντιθέσει προς όσα υποστηρίζει η Servier, το Γενικό Δικαστήριο δεν αντέστρεψε, στη σκέψη 386 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το βάρος απόδειξης. Στην εν λόγω σκέψη 386, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε απλώς ότι, ελλείψει αντίθετων αποδείξεων σχετικών με τεχνικές, κανονιστικές, εμπορικές ή οικονομικές δυσχέρειες, η Επιτροπή μπορούσε να αποδείξει την ικανότητα και την πρόθεση των παρασκευαστών γενόσημων φαρμάκων να εισέλθουν στην αγορά και, ως εκ τούτου, τις πραγματικές και συγκεκριμένες δυνατότητές τους να εισέλθουν στην αγορά, εφόσον είχε συγκεντρώσει δέσμη συγκλινουσών ενδείξεων από τις οποίες να προκύπτουν, τουλάχιστον, ενέργειες που αποσκοπούν στην παραγωγή και στην εμπορία του επίμαχου φαρμάκου εντός αρκούντως σύντομου χρονικού διαστήματος ώστε να ασκηθούν πιέσεις στον παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων. Πλην όμως, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, όσον αφορά την ευθύνη για παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού, τα πραγματικά στοιχεία τα οποία επικαλείται η μία πλευρά μπορεί να είναι ικανά να υποχρεώσουν την άλλη πλευρά να παράσχει μια εξήγηση ή αιτιολογία, ελλείψει της οποίας να επιτρέπεται να συναχθεί ότι η πρώτη πλευρά ανταποκρίθηκε στο βάρος απόδειξης (αποφάσεις της 1ης Ιουλίου 2010, Knauf Gips κατά Επιτροπής, C‑407/08 P, EU:C:2010:389, σκέψη 80, και της 25ης Μαρτίου 2021, Lundbeck κατά Επιτροπής, C‑591/16 P, EU:C:2021:243, σκέψη 79).

124

Σύμφωνα με τη νομολογία αυτή, αν η Επιτροπή κατορθώσει να αποδείξει την ύπαρξη δυνητικού ανταγωνισμού μεταξύ δύο επιχειρήσεων, βάσει δέσμης συγκλινουσών ενδείξεων, και χωρίς να αγνοήσει τις ενδεχόμενες αντίθετες αποδείξεις των οποίων έλαβε πράγματι γνώση στο πλαίσιο της έρευνας που διεξήγαγε εμπεριστατωμένα και απροκατάληπτα, ιδίως τις αποδείξεις που αφορούν ενδεχόμενα εμπόδια για την είσοδο στην αγορά, τότε εναπόκειται στις επιχειρήσεις αυτές να αντικρούσουν την ύπαρξη τέτοιου ανταγωνισμού με την προσκόμιση αντίθετων αποδείξεων, πράγμα που μπορούν να πράξουν είτε στο πλαίσιο της διοικητικής διαδικασίας είτε, για πρώτη φορά, στο πλαίσιο της προσφυγής ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου (πρβλ. απόφαση της 21ης Ιανουαρίου 2016, Galp Energía España κ.λπ. κατά Επιτροπής, C‑603/13 P, EU:C:2016:38, σκέψη 72). Η συγκεκριμένη κατανομή του βάρους απόδειξης δεν συνιστά ούτε αδικαιολόγητη αντιστροφή του βάρους απόδειξης ούτε probatio diabolica, διότι αρκεί οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις να προσκομίσουν αποδείξεις σχετικά με ένα θετικό γεγονός, ήτοι την ύπαρξη τεχνικών, κανονιστικών, εμπορικών ή οικονομικών δυσχερειών που συνιστούν, κατά την άποψή τους, ανυπέρβλητα εμπόδια για την είσοδο μιας εξ αυτών στην αγορά. Εφόσον προσκομισθεί η εν λόγω απόδειξη, εναπόκειται στην Επιτροπή να εξακριβώσει αν αναιρεί την ανάλυσή της σχετικά με την ύπαρξη δυνητικού ανταγωνισμού.

125

Αν, αντιθέτως, εναπέκειτο στην Επιτροπή να αποδείξει, κατά τρόπο αρνητικό, την απουσία τέτοιων δυσχερειών και, επομένως, την απουσία οιουδήποτε ανυπέρβλητου εμποδίου, κάθε είδους, για την είσοδο μιας από τις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις στην αγορά, ένα τέτοιο βάρος απόδειξης θα αποτελούσε probatio diabolica για το εν λόγω θεσμικό όργανο. Εξάλλου, ορθώς το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε, στη σκέψη 386 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι τα αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με την ύπαρξη δυνητικού ανταγωνισμού είναι συχνά εσωτερικά στοιχεία των εμπλεκομένων επιχειρήσεων, τα οποία αυτές είναι σε καλύτερη θέση να συλλέξουν.

126

Ομοίως, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι το βάρος απόδειξης που περιγράφεται στη σκέψη 124 της παρούσας απόφασης συνιστά παραβίαση της αρχής της χρηστής διοίκησης επειδή θα ισοδυναμούσε με απαίτηση να προσκομίσει ο παρασκευαστής πρωτότυπων φαρμάκων, για την άμυνά του, αποδεικτικά στοιχεία που δεν βρίσκονται στην κατοχή του, αλλά στην κατοχή των παρασκευαστών γενόσημων φαρμάκων. Πράγματι, η αιτίαση αυτή δεν λαμβάνει υπόψη το δικαίωμα πρόσβασης στον φάκελο στις υποθέσεις ανταγωνισμού, σκοπός του οποίου είναι να παράσχει στους αποδέκτες της ανακοίνωσης αιτιάσεων τη δυνατότητα να λάβουν γνώση, ήδη από τη διοικητική διαδικασία, των αποδεικτικών στοιχείων που περιλαμβάνονται στον φάκελο της Επιτροπής, προκειμένου να μπορέσουν να αμυνθούν. Το δικαίωμα αυτό πρόσβασης στον φάκελο συνεπάγεται ότι η Επιτροπή παρέχει στην ενδιαφερόμενη επιχείρηση τη δυνατότητα εξέτασης του συνόλου των περιλαμβανόμενων στον φάκελο της έρευνας εγγράφων τα οποία ενδέχεται να είναι κρίσιμα για την άμυνα της επιχείρησης αυτής. Στα έγγραφα αυτά συγκαταλέγονται τόσο τα ενοχοποιητικά όσο και τα απαλλακτικά στοιχεία, πλην των επιχειρηματικών απορρήτων άλλων επιχειρήσεων, των εσωτερικών εγγράφων της Επιτροπής και άλλων εμπιστευτικών πληροφοριών (απόφαση της 14ης Μαΐου 2020, NKT Verwaltungs και NKT κατά Επιτροπής, C‑607/18 P, EU:C:2020:385, σκέψεις 261 και 262 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Επομένως, όλα τα στοιχεία που περιήλθαν σε γνώση της Επιτροπής κατά το στάδιο της διοικητικής διαδικασίας, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προσκομίστηκαν από τους παρασκευαστές γενόσημων φαρμάκων και είναι δυνητικώς απαλλακτικά, πρέπει να περιλαμβάνονται στον φάκελο, στον οποίο έχει, κατ’ αρχήν, πρόσβαση ο παρασκευαστής πρωτότυπων φαρμάκων και, ως εκ τούτου, ο παρασκευαστής αυτός έχει τη δυνατότητα να εντοπίσει τυχόν ανυπέρβλητα εμπόδια ως προς τους ως άνω παρασκευαστές γενόσημων φαρμάκων, εφόσον υπάρχουν, και να τα επικαλεστεί κατά τη διοικητική διαδικασία ή ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου.

127	Κατά συνέπεια, πρέπει να απορριφθεί το τρίτο σκέλος του δεύτερου λόγου αναιρέσεως και, ως εκ τούτου, ο δεύτερος λόγος στο σύνολό του.

γ)	Επί των κριτηρίων σχετικά με τον χαρακτηρισμό του περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου (πρώτος λόγος αναιρέσεως)

1)	Επιχειρήματα των διαδίκων

128	Με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως, η Servier αμφισβητεί τα κριτήρια βάσει των οποίων το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι οι επίμαχες συμφωνίες συνιστούσαν περιορισμούς του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου. Ο συγκεκριμένος λόγος αποτελείται από τρία σκέλη.

129

Με το πρώτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως, η Servier υποστηρίζει ότι, σύμφωνα με τις προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Ν. Wahl στην υπόθεση CB κατά Επιτροπής (C‑67/13 P, EU:C:2014:1958, σημείο 56), η έννοια του περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου, η οποία πρέπει να ερμηνεύεται στενά, επιφυλάσσεται στις συμπεριφορές των οποίων ο επιζήμιος χαρακτήρας είναι αποδεδειγμένος και μπορεί να εντοπιστεί ευχερώς, υπό το πρίσμα της αποκτηθείσας πείρας και της οικονομικής επιστήμης.

130

Κατά τη Servier όμως η πείρα αυτή δεν υφίστατο κατά την ημερομηνία έκδοσης της επίδικης απόφασης. Ειδικότερα, ελλείψει προγενέστερων αποφάσεων του εν λόγω θεσμικού οργάνου ή των δικαιοδοτικών οργάνων της Ένωσης, η υπό κρίση υπόθεση ήταν καινοφανής. Η Servier υποστηρίζει, συναφώς, ότι η απόφαση της 20ής Νοεμβρίου 2008, Beef Industry Development Society και Barry Brothers (C‑209/07, EU:C:2008:643), δεν ασκεί επιρροή, διότι δεν αφορά συμφωνία διακανονισμού ένδικων διαφορών σχετικών με φαρμακευτικά διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2020, Generics (UK) κ.λπ. (C‑307/18, EU:C:2020:52), αποδεικνύει ότι ο χαρακτηρισμός μιας συμφωνίας φιλικού διακανονισμού ως περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου παραμένει αβέβαιος και αμφιλεγόμενος. Η υπό κρίση υπόθεση διαφέρει επίσης από εκείνη επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση της 25ης Μαρτίου 2021, Lundbeck κατά Επιτροπής (C‑591/16 P, EU:C:2021:243), μεταγενέστερη των πραγματικών περιστατικών της υπό κρίση υπόθεσης, στην οποία οι επίμαχες συμφωνίες δεν είχαν στην πραγματικότητα ως αντικείμενο τον φιλικό διακανονισμό ένδικης διαφοράς.

131

Επιπλέον, η Servier αμφισβητεί ότι οι παραβάσεις του άρθρου 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ που της αποδίδονται μπορούσαν ευχερώς να γίνουν αντιληπτές. Η Επιτροπή, το Γενικό Δικαστήριο, η νομολογία των δικαστηρίων των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής και η προγενέστερη της έκδοσης της επίδικης απόφασης νομική θεωρία δέχονται ότι συμφωνία φιλικού διακανονισμού ένδικων διαφορών σχετικών με φαρμακευτικά διπλώματα ευρεσιτεχνίας δεν είναι, αυτή καθεαυτήν, αντίθετη προς τον ανταγωνισμό. Εξάλλου, η Επιτροπή χρειάστηκε πολλές εκατοντάδες σελίδες για να εκθέσει τη συλλογιστική της επί του σημείου αυτού.

132

Με το δεύτερο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως, η Servier, υποστηριζόμενη από την EFPIA, προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι δεν άντλησε καμία συνέπεια από τον κανόνα που διατυπώνεται στη σκέψη 304 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης και στο σημείο 56 των προτάσεων του γενικού εισαγγελέα Ν. Wahl στην υπόθεση CB κατά Επιτροπής (C‑67/13 P, EU:C:2014:1958), κατά τον οποίο δεν εμπίπτουν στην έννοια του περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου συμφωνίες οι οποίες έχουν αμφίβολα δυνητικά αποτελέσματα στην αγορά ή οι οποίες είναι αναγκαίες για την επίτευξη κύριου σκοπού που δεν περιορίζει τον ανταγωνισμό.

133

Συναφώς, συμφωνίες που θέτουν τέρμα σε διαφορά σχετική με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, χωρίς να υπερβαίνουν το εύρος του διπλώματος αυτού, είναι νόμιμες και σύμφωνες προς το δημόσιο συμφέρον. Εν προκειμένω, η Servier παρατηρεί ότι, μολονότι τρεις από τους δέκα ανακόπτοντες κατά του διπλώματος ευρεσιτεχνίας 947 παραιτήθηκαν από τη διαδικασία ενώπιον του ΕΓΔΕ μετά τη σύναψη συμφωνίας διακανονισμού με τη Servier, το γεγονός αυτό δεν είχε κανένα αποτέλεσμα, δεδομένου ότι η διαδικασία αυτή συνεχίστηκε. Επιπλέον, μεταξύ των επίμαχων συμφωνιών, οι συμφωνίες Teva και Lupin θα μπορούσαν να έχουν το ευνοϊκό για τον ανταγωνισμό αποτέλεσμα της επίσπευσης της ημερομηνίας εισόδου στην αγορά γενόσημων φαρμάκων που δεν προσέβαλλαν δίπλωμα ευρεσιτεχνίας.

134

Με το τρίτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως, η Servier υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη το οικονομικό και νομικό πλαίσιο των επίμαχων συμφωνιών. Το Γενικό Δικαστήριο, στη σκέψη 272 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, απλώς θεώρησε ότι υφίσταται τέτοιος χαρακτηρισμός όταν μια συμφωνία, αφενός, περιλαμβάνει πληρωμή ή παροχή κινήτρου σε παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων, καθώς και ρήτρες μη αμφισβήτησης και μη εμπορίας, και, αφετέρου, συνάπτεται μεταξύ επιχειρήσεων που βρίσκονται σε κατάσταση δυνητικού ανταγωνισμού, η δε κατάσταση αυτή πρέπει να ορίζεται ευρέως.

135

Η Servier παρατηρεί, προκαταρκτικώς, ότι κάθε συμφωνία που περιορίζει την εμπορική ελευθερία ανταγωνιστή δεν περιορίζει κατ’ ανάγκην τον ανταγωνισμό. Ένας τέτοιος χαρακτηρισμός αποκλείεται όταν ο εν λόγω περιορισμός είναι παρεπόμενος μιας νόμιμης συμφωνίας, ιδίως όσον αφορά τις ρήτρες μη αμφισβήτησης που προβλέπονται σε συμφωνία διακανονισμού ένδικων διαφορών σχετικών με διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Η Servier επικαλείται συναφώς το σημείο 209 των κατευθυντήριων γραμμών του 2004 για τις συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας.

136

Η Servier υποστηρίζει, πρώτον, ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο καθόσον έκρινε, στις σκέψεις 269 έως 271 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η ύπαρξη της λεγόμενης «αντίστροφης» πληρωμής, ήτοι πληρωμής από τον παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων υπέρ του παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων με σκοπό να συνάψει συμφωνία διακανονισμού, καθιστά δυνατό τον χαρακτηρισμό μιας τέτοιας συμφωνίας ως περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου. Λόγω όμως του υπερβολικά αφηρημένου χαρακτήρα της ως άνω εκτίμησης, το Γενικό Δικαστήριο αγνόησε τις ιδιαιτερότητες και τα πραγματικά και συγκεκριμένα αποτελέσματα των επίμαχων συμφωνιών.

137

Εν προκειμένω, τα κρίσιμα στοιχεία του πλαισίου καταδεικνύουν ότι η είσοδος παρασκευαστών γενόσημων φαρμάκων στην αγορά της περινδοπρίλης δεν καθυστέρησε λόγω των επίμαχων συμφωνιών, αλλά λόγω του διπλώματος ευρεσιτεχνίας 947. Όλοι οι παρασκευαστές γενόσημων φαρμάκων που αντιτάχθηκαν στο εν λόγω δίπλωμα ευρεσιτεχνίας αναγκάστηκαν να αναμείνουν τη λήξη της ισχύος του εν λόγω διπλώματος για να εισέλθουν στην αγορά.

138

Η Servier υπογραμμίζει συναφώς ότι το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι οι συμφωνίες Krka δεν συνιστούσαν παράβαση του άρθρου 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, αφού έλαβε υπόψη τα αποτελέσματα των συμφωνιών αυτών και την αναγνώριση, από την ως άνω επιχείρηση, του κύρους του διπλώματος ευρεσιτεχνίας 947. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, επιβεβαίωσε ότι οι ρήτρες μη αμφισβήτησης και μη εμπορίας δεν είναι εγγενώς επιζήμιες για τον ανταγωνισμό.

139

Δεύτερον, η Servier υποστηρίζει ότι, αντιθέτως προς ό,τι προκύπτει από τη σκέψη 267 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, η αντίστροφη πληρωμή δεν είναι, αυτή καθεαυτήν, αντίθετη προς τον ανταγωνισμό, αλλά μπορεί να εξηγηθεί από την ισχύ του οικείου διπλώματος ευρεσιτεχνίας. Συγκεκριμένα, ένα ισχυρό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας θα παρακινούσε τους παρασκευαστές γενόσημων φαρμάκων να συνάψουν συμφωνία φιλικού διακανονισμού της διαφοράς. Σύμφωνα με τη νομολογία που απορρέει από την απόφαση της 25ης Φεβρουαρίου 1986, Windsurfing International κατά Επιτροπής (193/83, EU:C:1986:75, σκέψη 26), το Γενικό Δικαστήριο όφειλε να λάβει υπόψη ένα τέτοιο αντικειμενικό στοιχείο. Εν προκειμένω, η ισχύς του διπλώματος ευρεσιτεχνίας 947 αναγνωρίστηκε με την απόφαση του ΕΓΔΕ της 27ης Ιουλίου 2006 και από το High Court of Justice (England & Wales), Chancery Division (patents court) [ανώτερο δικαστήριο (Αγγλία και Ουαλία), τμήμα εμπορικών και λοιπών ιδιωτικών διαφορών (ευρεσιτεχνία και συναφή δικαιώματα)], το οποίο εξέδωσε προσωρινές διαταγές κατά της Apotex και της Krka, πράγμα το οποίο, εξάλλου, το Γενικό Δικαστήριο έλαβε υπόψη, στη σκέψη 971 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, κρίνοντας ότι αυτές είχαν αποτελέσει «ένα από τα καταλυτικά στοιχεία» που κατέληξαν στις συμφωνίες Krka.

140

Το Γενικό Δικαστήριο, κρίνοντας, στη σκέψη 280 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι το αντίθετο προς τον ανταγωνισμό αντικείμενο συμφωνίας διακανονισμού μπορεί να τεκμαίρεται όταν η εν λόγω πληρωμή υπερβαίνει τα έξοδα που είναι εγγενή στον διακανονισμό ένδικων διαφορών σχετικών με διπλώματα ευρεσιτεχνίας, χωρίς η Επιτροπή να υποχρεούται να αποδείξει ότι αντιστοιχούν τουλάχιστον στα κέρδη που προσδοκά ο παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων, στηρίχθηκε σε ευρεία ερμηνεία της έννοιας του περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου. Όμως, η ευρεία αυτή ερμηνεία όχι μόνον αποκλίνει από τις αρχές που αναγνωρίζει η νομολογία, αλλά, επιπλέον, απαλλάσσει την Επιτροπή από το βάρος απόδειξης της παράβασης την ύπαρξη της οποίας επικαλείται.

141	Η Επιτροπή, υποστηριζόμενη από το Συμβούλιο, αμφισβητεί την επιχειρηματολογία αυτή.

2)	Εκτίμηση του Δικαστηρίου

142

Όσον αφορά τα κριτήρια βάσει των οποίων μια συμφωνία φιλικού διακανονισμού ένδικης διαφοράς σχετικής με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας μπορεί να χαρακτηριστεί ως περιορισμός του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου, η Servier υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, με τα τρία σκέλη του πρώτου λόγου αναιρέσεως, τα οποία πρέπει να εξεταστούν από κοινού, ότι ο χαρακτηρισμός αυτός επιφυλάσσεται για τις συμφωνίες των οποίων ο επιζήμιος χαρακτήρας είναι αποδεδειγμένος και μπορεί να εντοπιστεί ευχερώς. Δεν εφαρμόζεται στις συμφωνίες των οποίων τα δυνητικά αποτελέσματα στην αγορά είναι είτε μικτά είτε αναγκαία για την επίτευξη ενός κύριου σκοπού που δεν περιορίζει τον ανταγωνισμό. Δεδομένου, όμως, ότι δεν εφάρμοσε τα κριτήρια αυτά, το Γενικό Δικαστήριο, κατά τη Servier, υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο.

143

Επισημαίνεται εκ προοιμίου ότι, λαμβανομένων υπόψη των κριτηρίων που υπενθυμίζονται στις σκέψεις 69 έως 77 της παρούσας απόφασης, βάσει των οποίων συμφωνία μεταξύ επιχειρήσεων μπορεί να χαρακτηριστεί ως περιορισμός του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου, κατά την έννοια του άρθρου 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, η επιχειρηματολογία αυτή πρέπει να απορριφθεί.

144

Η Servier δεν μπορεί να υποστηρίζει βάσιμα ότι ο χαρακτηρισμός αυτός πρέπει να αποκλειστεί λόγω, ιδίως, της απουσίας προηγούμενης πρακτικής που ακολουθεί η Επιτροπή με τις αποφάσεις της όσον αφορά τέτοιες συμφωνίες. Πράγματι, ουδόλως απαιτείται να έχουν ήδη επιβληθεί κυρώσεις από την Επιτροπή για το ίδιο είδος συμφωνιών, ώστε να μπορούν αυτές να θεωρηθούν περιορισμοί του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου, τούτο δε ακόμη και όταν οι συμφωνίες αυτές συνάπτονται εντός ειδικού πλαισίου όπως αυτό των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας. Σημασία έχουν μόνον τα χαρακτηριστικά των εν λόγω συμφωνιών, από τα οποία πρέπει να συνάγεται ότι ενδέχεται να είναι ιδιαιτέρως επιζήμια για τον ανταγωνισμό, εν ανάγκη κατόπιν λεπτομερούς ανάλυσής των συμφωνιών, των σκοπών τους και του οικονομικού και νομικού πλαισίου στο οποίο εντάσσονται [αποφάσεις της 25ης Μαρτίου 2021, Sun Pharmaceutical Industries και Ranbaxy (UK) κατά Επιτροπής, C‑586/16 P, EU:C:2021:241, σκέψεις 85 έως 87, και της 25ης Μαρτίου 2021, Lundbeck κατά Επιτροπής, C‑591/16 P, EU:C:2021:243, σκέψεις 130 και 131].

145

Ομοίως, η Servier δεν μπορεί να προσάψει στο Γενικό Δικαστήριο ότι δεν έλαβε υπόψη τα θετικά ή τουλάχιστον μικτά αποτελέσματα επί του ανταγωνισμού τα οποία, κατά την άποψή της, θα μπορούσαν να έχουν οι επίμαχες συμφωνίες, δεδομένου ότι, σύμφωνα με τη νομολογία που υπενθυμίζεται στις σκέψεις 76 και 77 της παρούσας απόφασης, η εξέταση των αποτελεσμάτων των συμφωνιών αυτών δεν είναι αναγκαία, ούτε καν λυσιτελής, προκειμένου να διαπιστωθεί αν μπορούν να χαρακτηριστούν ως περιορισμός του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου.

146

Επιπλέον, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, εν προκειμένω, το Γενικό Δικαστήριο διατύπωσε, στις σκέψεις 219 έως 222 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, κανόνες και αρχές που αντιστοιχούν, κατ’ ουσίαν, στους κανόνες και τις αρχές που περιγράφονται στις σκέψεις 69 έως 77 της παρούσας απόφασης. Επομένως, οι εν λόγω σκέψεις της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης δεν ενέχουν πλάνη περί το δίκαιο.

147

Όσον αφορά την επιχειρηματολογία που αντλείται από τη νομολογία του Δικαστηρίου σχετικά με τους παρεπόμενους περιορισμούς των θεμιτών συμφωνιών, επισημαίνεται ότι το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στις σκέψεις 282 έως 291 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι ορθώς η Επιτροπή δεν εξέτασε αν έπρεπε να εφαρμόσει τη νομολογία αυτή.

148

Συναφώς, πρέπει να επισημανθεί ότι, αν μια συγκεκριμένη πράξη ή δραστηριότητα δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της αρχής της απαγόρευσης που θεσπίζεται στο άρθρο 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, λόγω του ουδέτερου αποτελέσματός της, υπό την έννοια ότι δεν συνεπάγεται κανέναν περιορισμό του ανταγωνισμού, ούτε ο παρεπόμενος περιορισμός της εμπορικής αυτονομίας ενός ή περισσοτέρων από τους μετέχοντες στην πράξη ή δραστηριότητα αυτή εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της εν λόγω αρχής της απαγόρευσης, αν ο περιορισμός είναι αντικειμενικά αναγκαίος για την υλοποίηση της πράξης ή της δραστηριότητας και ανάλογος προς τους σκοπούς που αυτή επιδιώκει (πρβλ. απόφαση της 11ης Σεπτεμβρίου 2014, MasterCard κ.λπ. κατά Επιτροπής, C‑382/12 P, EU:C:2014:2201, σκέψη 89 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

149

Πράγματι, όταν δεν είναι δυνατόν να αποσυνδεθεί ένας τέτοιος παρεπόμενος περιορισμός από την κύρια πράξη ή δραστηριότητα χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η ύπαρξη και το αντικείμενό τους, τότε η συμβατότητα του περιορισμού αυτού προς το άρθρο 101 ΣΛΕΕ πρέπει να κρίνεται μαζί με τη συμβατότητα της κύριας πράξης ή δραστηριότητας της οποίας αποτελεί παρεπόμενο, ακόμη κι αν, εξεταζόμενος αυτοτελώς, ένας τέτοιος περιορισμός θα μπορούσε, εκ πρώτης όψεως, να φαίνεται ότι εμπίπτει στο πεδίο της απαγόρευσης του άρθρου 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ (απόφαση της 23ης Ιανουαρίου 2018, F. Hoffmann-La Roche κ.λπ., C‑179/16, EU:C:2018:25, σκέψη 70).

150

Οσάκις πρέπει να καθορισθεί κατά πόσον ένας περιορισμός του ανταγωνισμού μπορεί να μην εμπίπτει στην απαγόρευση του άρθρου 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, λόγω του ότι είναι παρεπόμενος κάποιας κύριας πράξης που δεν είναι αντίθετη προς τους κανόνες του ανταγωνισμού, πρέπει να εξετάζεται αν η υλοποίηση της πράξης αυτής θα ήταν αδύνατη χωρίς τον επίμαχο περιορισμό. Το γεγονός ότι η έλλειψη του επίμαχου περιορισμού απλώς θα δυσχέραινε την υλοποίηση της εν λόγω πράξης, ήτοι θα την έκανε λιγότερο επικερδή, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι προσδίδει στον εν λόγω περιορισμό τον χαρακτήρα του αντικειμενικώς αναγκαίου που απαιτείται για να μπορέσει να χαρακτηρισθεί ως «παρεπόμενος». Πράγματι, μια τέτοια ερμηνεία θα οδηγούσε στη διεύρυνση της έννοιας αυτής, ώστε να περιλαμβάνει περιορισμούς που δεν είναι απολύτως αναγκαίοι για την υλοποίηση της κύριας πράξης. Το αποτέλεσμα αυτό θα έθιγε την πρακτική αποτελεσματικότητα της απαγόρευσης που προβλέπει το άρθρο 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ (απόφαση της 23ης Ιανουαρίου 2018, F. Hoffmann-La Roche κ.λπ., C‑179/16, EU:C:2018:25, σκέψη 71).

151

Εν προκειμένω, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στη σκέψη 291 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι οι περιορισμοί του ανταγωνισμού που απέρρεαν από τις ρήτρες μη αμφισβήτησης και μη εμπορίας που προβλέπονταν στις επίμαχες συμφωνίες δεν στηρίζονταν σε αναγνώριση του κύρους των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας της Servier, αλλά σε μεταβίβαση αξίας της Servier υπέρ του επίμαχου παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων, η οποία συνιστούσε κίνητρο για τον εν λόγω παρασκευαστή ούτως ώστε να παραιτηθεί από την άσκηση ανταγωνιστικών πιέσεων στη Servier. Ως εκ τούτου, απέκλεισε την εφαρμογή της νομολογίας που υπενθυμίζεται στη σκέψη 148 της παρούσας απόφασης με την αιτιολογία ότι οι επίμαχες συμφωνίες συνιστούσαν περιορισμούς του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου, οι οποίες δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως «πράξ[εις] που δεν παράγ[ουν] αντίθετα προς τον ανταγωνισμό αποτελέσματα» λόγω των προβαλλόμενων ουδέτερων αποτελεσμάτων τους στο επίπεδο του ανταγωνισμού. Εξάλλου, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι οι ρήτρες μη αμφισβήτησης και μη εμπορίας μπορούσαν να είναι το αναγκαίο παρεπόμενο μόνον μιας συμφωνίας διακανονισμού στηριζόμενης σε αναγνώριση του κύρους του επίμαχου διπλώματος ευρεσιτεχνίας από τα μέρη της συμφωνίας αυτής, πλην όμως δεν συντρέχει τέτοια περίπτωση εν προκειμένω. Υπό τις συνθήκες αυτές, ορθώς το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στη σκέψη 291 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η Επιτροπή ορθώς δεν εξέτασε το ενδεχόμενο εφαρμογής της νομολογίας αυτής σχετικά με τους παρεπόμενους περιορισμούς.

152	Στις σκέψεις 296 έως 307 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε τις αιτιάσεις με τις οποίες η Servier υποστήριζε ότι, καθόσον οι επίμαχες συμφωνίες είχαν εκ φύσεως μικτά αποτελέσματα, δεν μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως περιορισμός του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου.

153

Στο πλαίσιο αυτό, στη σκέψη 304 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η Επιτροπή και ο δικαστής ουδόλως μπορούν, κατά την εξέταση του περιοριστικού χαρακτήρα του αντικειμένου μιας συμφωνίας και, ειδικότερα, στο πλαίσιο της συνεκτίμησης του οικονομικού και νομικού πλαισίου στο οποίο εντάσσεται, να αγνοήσουν πλήρως τα δυνητικά αποτελέσματα της συμφωνίας αυτής και, ως εκ τούτου, δεν μπορούν να θεωρούνται περιοριστικές του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου οι συμφωνίες οι οποίες, λαμβανομένου υπόψη του πλαισίου στο οποίο εντάσσονται, έχουν μικτά αποτελέσματα στην αγορά

154

Εντούτοις, το σκεπτικό αυτό είναι αντίθετο προς τη νομολογία που υπενθυμίζεται στις σκέψεις 73, 76 και 77 της παρούσας απόφασης, κατά την οποία, όσον αφορά πρακτικές που χαρακτηρίζονται ως περιορισμοί του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου, δεν απαιτείται να αναζητηθούν, ούτε, κατά μείζονα λόγο, να αποδειχθούν τα αποτελέσματά τους επί του ανταγωνισμού, πραγματικά ή δυνητικά, θετικά ή αρνητικά.

155

Βάσει της ως άνω πλάνης περί το δίκαιο, το Γενικό Δικαστήριο αποφάσισε, στις σκέψεις 305 και 306 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, να αποφανθεί επί των αιτιάσεων της Servier οι οποίες αφορούσαν τα μικτά αποτελέσματα των επίμαχων συμφωνιών στο πλαίσιο της εξέτασης των λόγων ακυρώσεως που αφορούσαν ειδικώς καθεμία από τις συμφωνίες αυτές. Εντούτοις, υπό την επιφύλαξη της ακόλουθης εξέτασης των επιχειρημάτων της Servier σχετικά με καθεμιά από τις εν λόγω συμφωνίες, τα οποία προβλήθηκαν στο πλαίσιο του τρίτου, του τέταρτου και του πέμπτου λόγου αναιρέσεως, επισημαίνεται ότι η ως άνω πλάνη περί το δίκαιο δεν έχει καμία συνέπεια, κατ’ αρχήν, όσον αφορά τη νομιμότητα της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, διότι, εν πάση περιπτώσει, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε για άλλους λόγους το σύνολο των επιχειρημάτων σχετικά με τα φερόμενα ως ευνοϊκά ή μικτά αποτελέσματα των επίμαχων συμφωνιών τα οποία προέβαλε πρωτοδίκως η Servier.

156

Επ’ αυτού, η Servier υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι το Γενικό Δικαστήριο αρνήθηκε να λάβει υπόψη το ότι οι επίμαχες συμφωνίες δεν είχαν ως αντικείμενο να ζημιώσουν τον ανταγωνισμό, αλλά να θέσουν τέρμα στις ένδικες διαφορές μεταξύ αυτής και των παρασκευαστών γενόσημων φαρμάκων, δεδομένου ότι οι παρασκευαστές αυτοί αναγνώριζαν την ισχύ του διπλώματος ευρεσιτεχνίας 947. Επιπλέον, η συμφωνία διακανονισμού Lupin είχε ως αντικείμενο την πρόωρη είσοδο της Lupin στην αγορά και η συμφωνία διακανονισμού Teva είχε ως κύριο σκοπό την προμήθεια της Teva με περινδοπρίλη. Η Servier υπογραμμίζει, στο πλαίσιο αυτό, ότι το Γενικό Δικαστήριο έλαβε ωστόσο υπόψη την αναγνώριση από την Krka του κύρους του εν λόγω διπλώματος ευρεσιτεχνίας και έκρινε ότι οι συμφωνίες που συνήφθησαν με την επιχείρηση αυτή δεν συνιστούσαν παράβαση του άρθρου 101 ΣΛΕΕ.

157

Εντούτοις, αρκεί να υπομνησθεί ότι, μολονότι οι σκοποί τους οποίους επιδιώκουν οι συμφωνίες όσον αφορά τον ανταγωνισμό είναι όντως κρίσιμοι για την εκτίμηση του ενδεχόμενου αντίθετου προς τον ανταγωνισμό αντικειμένου τους, το γεγονός ότι οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις ενήργησαν χωρίς να έχουν την πρόθεση να παρεμποδίσουν, να περιορίσουν ή να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό και το γεγονός ότι επιδίωξαν ορισμένους θεμιτούς σκοπούς δεν έχουν καθοριστική σημασία για την εφαρμογή του άρθρου 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ (απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2023, European Superleague Company, C‑333/21, EU:C:2023:1011, σκέψη 167 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Συνεπώς, το γεγονός ότι μια εμπορική στρατηγική που συνίσταται στο ότι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στο ίδιο επίπεδο της αλυσίδας παραγωγής διαπραγματεύονται τέτοιες συμφωνίες μεταξύ τους προκειμένου να θέσουν τέρμα σε ένδικη διαφορά σχετική με το κύρος διπλώματος ευρεσιτεχνίας είναι οικονομικώς εύλογη από την πλευρά των επιχειρήσεων αυτών ουδόλως αποδεικνύει ότι η επιδίωξη της στρατηγικής αυτής είναι δικαιολογημένη από την πλευρά του δικαίου του ανταγωνισμού.

158

Επιπλέον, η αιτίαση της Servier με την οποία προβάλλεται αντίφαση μεταξύ των εκτιμήσεων του Γενικού Δικαστηρίου όσον αφορά τις επίμαχες συμφωνίες και εκείνων που διατυπώθηκαν σε σχέση με τις συμφωνίες Krka πρέπει να απορριφθεί για τους λόγους που εκτίθενται στις σκέψεις 114 έως 117 της παρούσας απόφασης. Συγκεκριμένα, στις σκέψεις 442 έως 474 της σημερινής απόφασης στην υπόθεση Επιτροπή κατά Servier κ.λπ. (C‑176/19 P), το Δικαστήριο, αφού δέχθηκε εν μέρει την αίτηση αναιρέσεως της Επιτροπής, απέρριψε οριστικά την επιχειρηματολογία της Servier με την οποία αμφισβητούνταν ο χαρακτηρισμός των συμφωνιών διακανονισμού και παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης που συνήφθησαν με την Krka ως περιορισμών του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου. Δεδομένου ότι δεν υφίσταται η προβαλλόμενη αντίφαση, η αιτίαση αυτή πρέπει να απορριφθεί.

159

Όσον αφορά τη σημασία που πρέπει να αποδοθεί στις αντίστροφες πληρωμές για τον χαρακτηρισμό συμφωνιών διακανονισμού ένδικων διαφορών σχετικών με διπλώματα ευρεσιτεχνίας ως περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου, το Γενικό Δικαστήριο, στις σκέψεις 256 έως 273 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, εξέθεσε, κατ’ ουσίαν, ότι η παρουσία, σε αυτό το είδος συμφωνιών, περιοριστικών του ανταγωνισμού ρητρών, όπως οι ρήτρες μη αμφισβήτησης και μη εμπορίας, όταν συνδυάζεται με αντίστροφη πληρωμή, μπορεί να οδηγήσει σε έναν τέτοιο χαρακτηρισμό, αν η πληρωμή αυτή δεν δικαιολογείται από άλλο αντάλλαγμα πέραν εκείνου που συνίσταται στη δέσμευση του παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων να μην ανταγωνιστεί τον παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων που είναι δικαιούχος του οικείου ή των οικείων διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας.

160

Στις σκέψεις 277 έως 280 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, κατ’ ουσίαν, ότι, προκειμένου να διαπιστωθεί αν πληρούται η προϋπόθεση αυτή, πρέπει να εξεταστεί αν η αντίστροφη πληρωμή αποσκοπεί στην αντιστάθμιση του κόστους με το οποίο επιβαρύνθηκε ο παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων και το οποίο είναι εγγενές στον διακανονισμό. Το Γενικό Δικαστήριο διευκρίνισε ότι στο κόστος αυτό περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, τα έξοδα που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο των διαφορών που αποτελούν το αντικείμενο της συμφωνίας διακανονισμού, υπό την προϋπόθεση ότι τα έξοδα αυτά προσδιορίστηκαν από τα μέρη της συμφωνίας και ότι δεν είναι δυσανάλογα σε σχέση με το ποσό των αντικειμενικώς αναγκαίων εξόδων για την ένδικη διαδικασία. Αντιθέτως, κατά την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, στο κόστος αυτό δεν περιλαμβάνεται ούτε η αξία του αποθέματος των φαρμάκων που προσβάλλουν το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας ούτε τα έξοδα έρευνας και ανάπτυξης που πραγματοποιήθηκαν για την τελειοποίηση των φαρμάκων αυτών. Στο εν λόγω κόστος δεν περιλαμβάνονται, κατ’ αρχήν, τα ποσά που οφείλονται ως αποζημίωση, ιδίως στο πλαίσιο καταγγελίας συμβάσεων που συνήψε ο παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων με τρίτους.

161

Με την επιχειρηματολογία της που συνοψίζεται στις σκέψεις 139 και 140 της παρούσας απόφασης, η Servier αμφισβητεί τη συλλογιστική αυτή, υποστηρίζοντας ότι καταλήγει στο να θεωρείται ότι συνιστά αντίστροφη πληρωμή κάθε πληρωμή που υπερβαίνει το ποσό των εξόδων που είναι εγγενή στη συμφωνία διακανονισμού της ένδικης διαφοράς, ακόμη και αν το ποσό αυτό είναι χαμηλότερο από το ποσό των κερδών που θα μπορούσε να αναμένει ότι θα αποκομίσει ο παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων από την είσοδό του στην αγορά.

162

Εξάλλου, η Servier υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο καθόσον έκρινε, στη σκέψη 280 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι δεν αποτελούν, κατ’ αρχήν, μέρος του κόστους το οποίο είναι εγγενές σε φιλικό διακανονισμό ένδικης διαφοράς σχετικής με διπλώματα ευρεσιτεχνίας, οι αποζημιώσεις τις οποίες ενδέχεται να υποχρεωθεί να καταβάλει ο παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων σε τρίτους λόγω της ζημίας που αυτοί υπέστησαν εξαιτίας της απόφασης του εν λόγω παρασκευαστή να μη διαθέσει στο εμπόριο το γενόσημο φάρμακο που αποτελεί το αντικείμενο της διαφοράς.

163

Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι, κατά τη νομολογία, ο παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων μπορεί, αφού αξιολογήσει τις πιθανότητές του να δικαιωθεί στην ένδικη διαδικασία κατά του παρασκευαστή του οικείου πρωτότυπου φαρμάκου, να αποφασίσει να μην εισέλθει στη σχετική αγορά και να συνάψει με αυτόν συμφωνία για τον φιλικό διακανονισμό της εν λόγω διαδικασίας. Μια τέτοια συμφωνία δεν μπορεί να θεωρηθεί, σε όλες τις περιπτώσεις, ως «περιορισμός ως εκ του αντικειμένου», κατά την έννοια του άρθρου 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ. Το γεγονός ότι η συμφωνία αυτή συνοδεύεται από μεταβιβάσεις αξίας από τον παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων προς τον παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων δεν συνιστά επαρκή λόγο ώστε να χαρακτηρισθεί ως περιορισμός ως εκ του αντικειμένου, δεδομένου ότι οι εν λόγω μεταβιβάσεις αξίας μπορούν να αποδειχθούν δικαιολογημένες. Τέτοια περίπτωση μπορεί να συντρέχει όταν ο παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων λαμβάνει από τον παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων ποσά που αντιστοιχούν πράγματι στην αντιστάθμιση των εξόδων ή της διατάραξης της ομαλής λειτουργίας που συνεπάγεται η μεταξύ τους διαφορά ή ποσά που αντιστοιχούν σε αμοιβή για την πραγματική παροχή αγαθών ή υπηρεσιών στον παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων [πρβλ. απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2020, Generics (UK) κ.λπ., C‑307/18, EU:C:2020:52, σκέψεις 84 έως 86].

164

Κατά συνέπεια, όταν συμφωνία φιλικού διακανονισμού ένδικης διαφοράς σχετικής με το κύρος διπλώματος ευρεσιτεχνίας μεταξύ παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων και παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων, κατόχου του διπλώματος αυτού, συνοδεύεται από μεταβιβάσεις αξίας από τον παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων προς τον παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων, πρέπει να εξακριβωθεί, σε πρώτο στάδιο, αν το καθαρό όφελος των μεταβιβάσεων αυτών μπορεί να δικαιολογηθεί πλήρως, όπως εκτίθεται στην προηγούμενη σκέψη, από την ανάγκη αντιστάθμισης των εξόδων ή της ταλαιπωρίας που συνδέονται με τη διαφορά αυτή, όπως είναι τα έξοδα και οι αμοιβές των συμβούλων του τελευταίου αυτού παρασκευαστή, ή από την ανάγκη να καταβληθεί αμοιβή για την πραγματική και αποδεδειγμένη προμήθεια αγαθών ή υπηρεσιών από τον ίδιο προς τον παρασκευαστή του πρωτότυπου φαρμάκου [πρβλ. απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2020, Generics (UK) κ.λπ., C‑307/18, EU:C:2020:52, σκέψη 92]. Πράγματι, ο φιλικός διακανονισμός μιας τέτοιας διαφοράς συνεπάγεται ότι ο παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων αναγνωρίζει το κύρος του επίμαχου διπλώματος ευρεσιτεχνίας, διότι παύει να το αμφισβητεί. Επομένως, στο πλαίσιο «αντίστροφης» πληρωμής, από τον παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων υπέρ του παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων, μόνον η ανάληψη των ως άνω δαπανών ή η καταβολή αμοιβής για τα ως άνω παρασχεθέντα αγαθά ή υπηρεσίες μπορεί να θεωρηθεί συνεπής προς μια τέτοια αναγνώριση και, ως εκ τούτου, δυνάμενη να δικαιολογηθεί υπό το πρίσμα του ανταγωνισμού.

165

Σε δεύτερο στάδιο, αν το καθαρό όφελος από τις μεταβιβάσεις αξίας δεν δικαιολογείται πλήρως από την εν λόγω ανάγκη, πρέπει να εξακριβωθεί αν, ελλείψει τέτοιας δικαιολόγησης, οι μεταβιβάσεις αυτές εξηγούνται αποκλειστικά από το εμπορικό συμφέρον των εν λόγω παρασκευαστών φαρμάκων να μη διεξάγουν υγιή ανταγωνισμό. Για τους σκοπούς της εξέτασης αυτής, πρέπει να καθοριστεί αν το εν λόγω όφελος, συμπεριλαμβανομένων τυχόν δικαιολογημένων δαπανών, είναι αρκούντως σημαντικό ώστε να παρακινήσει πράγματι τον παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων να μην εισέλθει στη σχετική αγορά, χωρίς να απαιτείται να υπερβαίνει κατ’ ανάγκην τα κέρδη που θα είχε αποκομίσει ο εν λόγω παρασκευαστής, αν είχε δικαιωθεί στη σχετική με διπλώματα ευρεσιτεχνίας ένδικη διαδικασία [πρβλ. απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2020, Generics (UK) κ.λπ., C‑307/18, EU:C:2020:52, σκέψεις 87 έως 94].

166

Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο ουδόλως υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας, κατ’ ουσίαν, στις σκέψεις 277 έως 280 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η επιβάρυνση της Servier με τα δικαστικά έξοδα στα οποία υποβλήθηκε παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων στο πλαίσιο της μεταξύ τους ένδικης διαφοράς, η οποία επιλύθηκε με φιλικό διακανονισμό, δικαιολογούνταν από τον «εγγενή χαρακτήρα» των εξόδων αυτών ως προς τον εν λόγω διακανονισμό, υπό την προϋπόθεση ότι τα έξοδα δεν είναι υπερβολικά και, ως εκ τούτου, δυσανάλογα, αλλά και ότι άλλα έξοδα, υπερβολικά «ξένα» προς τη διαφορά και τον φιλικό διακανονισμό της, δεν θα μπορούσαν να θεωρηθούν εγγενή. Πράγματι, η προσέγγιση αυτή που συνεκτιμά τις περιστάσεις υπό τις οποίες είναι δυνατόν να δικαιολογηθεί η λεγόμενη «αντίστροφη» πληρωμή των εξόδων, προκειμένου να συναχθεί ότι δεν υφίσταται μεταβίβαση αξίας παρέχουσα κίνητρο, αντιστοιχεί, κατ’ ουσίαν, σε εκείνη που απορρέει από τη νομολογία που υπενθυμίζεται στις σκέψεις 163 και 164 της παρούσας απόφασης.

167

Όσον αφορά ειδικότερα την κάλυψη από τον παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων των αποζημιώσεων τις οποίες ο παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων θα μπορούσε ενδεχομένως να υποχρεωθεί να καταβάλει σε τρίτους, επισημαίνεται, όπως υπογράμμισε ειδικότερα η γενική εισαγγελέας στο σημείο 159 των προτάσεών της, στο μέρος των προτάσεων αυτών που αφορά την κατάσταση της Niche, ότι μια τέτοιου είδους πληρωμή δεν αποτελεί την άμεση συνέπεια της βούλησης των παρασκευαστών φαρμάκων να επιλύσουν με φιλικό διακανονισμό τις μεταξύ τους ένδικες διαφορές σχετικά με διπλώματα ευρεσιτεχνίας, αλλά τη συνέπεια της απόφασης του παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων να μην εισέλθει στην αγορά του οικείου φαρμάκου. Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο ουδόλως υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο, στη σκέψη 280 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, κρίνοντας, κατ’ ουσίαν, ότι η κάλυψη της καταβολής τέτοιων αποζημιώσεων δεν μπορεί να θεωρηθεί εγγενής σε συμφωνία διακανονισμού όπως οι επίμαχες συμφωνίες.

168

Λαμβανομένων υπόψη των στοιχείων αυτών, και αντιθέτως προς την επιχειρηματολογία της Servier, το Γενικό Δικαστήριο δεν προέβη σε αντιστροφή του βάρους απόδειξης ούτε στη σκέψη 280 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης. Ανεξαρτήτως της διατύπωσης που χρησιμοποιήθηκε στην εν λόγω σκέψη 280, το Γενικό Δικαστήριο περιορίστηκε, κατ’ ουσίαν, στην εκτίμηση ότι τα έξοδα τα οποία ενδεχομένως οφείλει ο παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων σε τρίτους ως αποζημίωση λόγω της απόφασής του να μην εισέλθει στη σχετική αγορά, πρέπει, όταν καλύπτονται από τον παρασκευαστή πρωτότυπου φαρμάκου, να περιλαμβάνονται στις μεταβιβάσεις αξίας υπέρ του παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων, το δε καθαρό όφελος που προκύπτει από αυτές πρέπει να αναλύεται. Το Γενικό Δικαστήριο, διευκρινίζοντας στην ίδια σκέψη 280 ότι «απόκειται στα μέρη της συμφωνίας, εφόσον επιθυμούν να μην χαρακτηριστεί η πληρωμή των εξόδων αυτών ως παροχή κινήτρου και ως ένδειξη της ύπαρξης περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου, να καταδείξουν ότι αυτά είναι εγγενή στη διαφορά ή στον διακανονισμό της και να δικαιολογήσουν το ποσό τους», εφάρμοσε ορθώς τους κανόνες περί κατανομής του βάρους απόδειξης που υπενθυμίζονται στη σκέψη 123 της παρούσας απόφασης.

169

Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω στοιχείων και συνεκτιμώμενου ιδίως του ότι, υπό την επιφύλαξη των αξιολογήσεων που εκτίθενται στη σκέψη 155 της παρούσας απόφασης, στο πλαίσιο της εξέτασης του τρίτου, του τέταρτου και του πέμπτου λόγου αναιρέσεως, η πλάνη περί το δίκαιο την οποία ενέχει η σκέψη 304 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης δεν ασκεί επιρροή επί της νομιμότητας της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.

Γ.	Επί του τρίτου και του έκτου λόγου αναιρέσεως, σχετικά με τις συμφωνίες διακανονισμού Niche και Matrix

1.	Επί του τρίτου λόγου αναιρέσεως

170	Με τον τρίτο λόγο αναιρέσεως, η Servier αμφισβητεί τις εκτιμήσεις του Γενικού Δικαστηρίου σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ στις συμφωνίες διακανονισμού Niche και Matrix. Ο λόγος αυτός περιλαμβάνει δύο σκέλη.

α)	Επί του πρώτου σκέλους, σχετικά με τον δυνητικό ανταγωνισμό

1)	Επιχειρήματα των διαδίκων

171	Με το πρώτο σκέλος του τρίτου λόγου αναιρέσεως, η Servier υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο, κρίνοντας ότι η Niche και η Matrix ήταν δυνητικές ανταγωνίστριές της, υπέπεσε σε πολλαπλή πλάνη περί το δίκαιο.

172	Με την πρώτη αιτίαση, η Servier υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο εκτίμησε εσφαλμένως τα εμπόδια για την είσοδο στην αγορά της περινδοπρίλης τα οποία απορρέουν από την ισχύ των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας της Servier.

173

Αρχικώς, επαναλαμβάνοντας, κατ’ ουσίαν, τα επιχειρήματα που προέβαλε στο πλαίσιο του δεύτερου λόγου αναιρέσεως, η Servier προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι απέρριψε εξαρχής, στη σκέψη 444 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, τη σημασία της αντίληψης που μπορούσαν να έχουν η Niche και η Matrix σχετικά με τα εν λόγω εμπόδια που απέρρεαν από τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας κατά την ανάλυση της ικανότητάς τους να εισέλθουν στην αγορά, καθόσον έκρινε ότι μόνον η κατόπιν δικαστικής απόφασης διαπίστωση πράξεων προσβολής τέτοιων διπλωμάτων μπορούσε να αποτελέσει ανυπέρβλητο εμπόδιο για την είσοδό τους στην αγορά.

174

Εν συνεχεία, κατά τη Servier, το Γενικό Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη τόσο το ότι οι πελάτες της Niche, ειδικότερα δε η Sandoz, είχαν καταγγείλει τις συμφωνίες τους με την επιχείρηση αυτή λόγω του κινδύνου προσβολής διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, όσο και τις προσπάθειες της Matrix να αναπτύξει μια μορφή της γενόσημης εκδοχής της περινδοπρίλης της η οποία δεν θα προσέβαλλε δίπλωμα ευρεσιτεχνίας. Πλην όμως, βάσει των ισχυρισμών της Servier, τα ως άνω στοιχεία συνιστούν αντικειμενικές ενδείξεις για την ύπαρξη εμποδίων που απέρρεαν από διπλώματα ευρεσιτεχνίας όσον αφορά την είσοδο των επιχειρήσεων αυτών στην αγορά.

175	Τέλος, το Γενικό Δικαστήριο δεν εξέτασε αν η Niche και η Matrix είχαν πραγματική και συγκεκριμένη δυνατότητα να εισέλθουν στην αγορά εντός σύντομου χρονικού διαστήματος. Κατά τη Servier, όμως, η Niche δεν μπορούσε να υπερβεί ταχέως τα ως άνω εμπόδια

176

Ως εκ περισσού, η Servier υποστηρίζει ότι, στις σκέψεις 446 και 447 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωσε τα πραγματικά περιστατικά καθόσον έκρινε ότι η Niche, με τις ενέργειές της έναντι της Servier, επιδίωκε να «ανοίξει τον δρόμο» και να εισέλθει στην αγορά της περινδοπρίλης παρά τα εμπόδια που απέρρεαν από τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Στην πραγματικότητα, η Niche, η οποία γνώριζε ότι η περινδοπρίλη της προσέβαλλε δικαιώματα αντλούμενα από δίπλωμα ευρεσιτεχνίας επιθυμούσε να αποφύγει τυχόν αντιδικία με τη Servier.

177

Με τη δεύτερη αιτίαση, η Servier υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο, καθόσον έκρινε ότι οι ενέργειες της Niche και της Matrix αρκούσαν για να αποδείξουν ότι οι επιχειρήσεις αυτές μπορούσαν να εισέλθουν εντός σύντομου χρονικού διαστήματος στην αγορά της περινδοπρίλης, υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο.

178

Πρώτον, προβάλλει ότι το Γενικό Δικαστήριο συγχέει την ικανότητα εισόδου στην αγορά με την πρόθεση εισόδου στην αγορά. Η ικανότητα εισόδου στην αγορά εξαρτάται από την ύπαρξη εμποδίων που οφείλονται σε διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Αντιθέτως, ενέργειες όπως αυτές που αποσκοπούν στη χορήγηση άδειας κυκλοφορίας στην αγορά δεν αρκούν, αυτές καθαυτές, για να αποδείξουν την ως άνω ικανότητα, όπως προκύπτει από τις σκέψεις 458 και 476 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης. Η Servier παραπέμπει συναφώς στην επιχειρηματολογία που ανέπτυξε στο πλαίσιο του δεύτερου σκέλους του δεύτερου λόγου αναιρέσεως, η οποία συνοψίζεται στη σκέψη 94 της παρούσας απόφασης.

179

Δεύτερον, η Servier υποστηρίζει ότι, προκειμένου να αποδείξει ότι η Niche και η Matrix μπορούσαν να εισέλθουν στην αγορά της περινδοπρίλης, η Επιτροπή όφειλε να αναλύσει τις τεχνικές, κανονιστικές και οικονομικές δυσχέρειες τις οποίες αντιμετώπιζαν οι επιχειρήσεις αυτές, καθώς και τις δυσχέρειες που σχετίζονταν με διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Πλην όμως, τα στοιχεία που επικαλέστηκε το Γενικό Δικαστήριο, στις σκέψεις 461, 462 και 480 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, επιβεβαιώνουν ότι η Επιτροπή είχε εξετάσει μόνον τις ενέργειες στις οποίες προέβησαν οι εν λόγω επιχειρήσεις. Το Γενικό Δικαστήριο, καθόσον δεν επέκρινε την απουσία ανάλυσης των πραγματικών και συγκεκριμένων πιθανοτήτων της Niche και της Matrix να ξεπεράσουν τα τεχνικά και κανονιστικά προβλήματα, παρέβη την υποχρέωση δικαστικού ελέγχου που υπέχει και υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο.

180

Με την τρίτη αιτίαση, η Servier υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο, στο μέτρο που της επέβαλλε, στις σκέψεις 463, 480, 483 έως 486, 489 και 498 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, την υποχρέωση να αποδείξει ότι η είσοδος της Niche και της Matrix στην αγορά της περινδοπρίλης προσέκρουε σε ανυπέρβλητα εμπόδια, αντέστρεψε το βάρος απόδειξης που φέρει η Επιτροπή δυνάμει του άρθρου 2 του κανονισμού 1/2003. Η Servier παραπέμπει συναφώς στην επιχειρηματολογία που προέβαλε στο πλαίσιο του τρίτου σκέλους του δεύτερου λόγου αναιρέσεως.

181

Με την τέταρτη αιτίαση, η Servier υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο παρέλειψε να εξετάσει αν, λόγω των εμποδίων, συνολικά εξεταζόμενων, που συνάντησαν η Niche και η Matrix για την είσοδό τους στην αγορά της περινδοπρίλης, στο σύνολό τους, δεν μπορούσαν οι επιχειρήσεις αυτές να θεωρηθούν δυνητικές ανταγωνίστριές της. Το γεγονός ότι καθένα από τα εμπόδια αυτά, εξεταζόμενο μεμονωμένα, μπορούσε να ξεπεραστεί, δεν σημαίνει ότι η Niche και η Matrix μπορούσαν να ξεπεράσουν το σύνολο των εμποδίων αυτών. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, το Γενικό Δικαστήριο παρέβη την υποχρέωση δικαστικού ελέγχου που υπέχει, καθώς και την υποχρέωσή του να εξετάσει τα αποδεικτικά στοιχεία όχι μεμονωμένα, αλλά στο σύνολό τους.

182

Με την πέμπτη αιτίαση, η Servier υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο, στη σκέψη 481 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ερμήνευσε εσφαλμένα την αρχή της χρηστής διοίκησης. Δυνάμει της αρχής αυτής, η Επιτροπή υποχρεούται να εξετάζει όλα τα κρίσιμα στοιχεία για την ανάλυση συγκεκριμένης κατάστασης και, εν ανάγκη, να ζητεί συμπληρωματικές πληροφορίες προκειμένου να επαληθεύσει και να τεκμηριώσει τα συμπεράσματά της. Η Επιτροπή όμως απέρριψε το αίτημα που υπέβαλε η Servier κατά τη διοικητική διαδικασία για προσκόμιση της αλληλογραφίας μεταξύ της Niche ή των εταίρων της και των εθνικών αρχών σχετικά με αιτήσεις για τη χορήγηση άδειας κυκλοφορίας γενόσημης εκδοχής της περινδοπρίλης στην αγορά. Το Γενικό Δικαστήριο, στη σκέψη 481 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, απέρριψε την αιτίαση της Servier περί παραβίασης της αρχής της χρηστής διοίκησης με την αιτιολογία, μεταξύ άλλων, ότι τα ζητηθέντα έγγραφα δεν είχαν «μεγάλη σημασία». Κατά τη Servier, η εφαρμογή ενός τέτοιου κριτηρίου ξένου προς τη νομολογία του Δικαστηρίου συνιστά πλάνη περί το δίκαιο.

183	Η Επιτροπή αμφισβητεί την επιχειρηματολογία αυτή.

2)	Εκτίμηση του Δικαστηρίου

184

Με την πρώτη αιτίαση, η Servier προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι δεν έλαβε επαρκώς υπόψη τα εμπόδια που απορρέουν από την ύπαρξη διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας. Εντούτοις, τα τρία επιχειρήματα που προβλήθηκαν προς στήριξη της αιτίασης αυτής, τα οποία μνημονεύονται στις σκέψεις 173 έως 175 της παρούσας απόφασης, παραβλέπουν το ότι το Γενικό Δικαστήριο έλαβε όντως υπόψη τα ως άνω εμπόδια, που απορρέουν από την ύπαρξη διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, και τα οποία θεμελιώνονται, κατά το μέτρο αυτό, σε εσφαλμένη ερμηνεία της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης. Συγκεκριμένα, όπως επισημαίνεται στη σκέψη 108 της παρούσας απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο δεν έκρινε, ιδίως στη σκέψη 444 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η αντίληψη ενός παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων για την ισχύ διπλώματος ευρεσιτεχνίας στερείται παντελώς σημασίας για την εκτίμηση της ύπαρξης σχέσης δυνητικού ανταγωνισμού μεταξύ της Servier, αφενός, και των Niche και Matrix, αφετέρου, αλλά ότι η αντίληψη αυτή έχει ενδεχομένως σημασία μόνο για να καθοριστεί αν η Niche και η Matrix είχαν την πρόθεση να εισέλθουν στην αγορά και όχι για να εκτιμηθεί η ικανότητά τους να πραγματοποιήσουν τέτοια είσοδο. Όπως όμως κρίθηκε στις σκέψεις 107 έως 111 της παρούσας απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο επ’ αυτού.

185

Όσον αφορά την παράλειψη του Γενικού Δικαστηρίου να λάβει υπόψη το γεγονός ότι πελάτες της Niche, και ειδικότερα η Sandoz, είχαν παύσει τη συνεργασία τους με την επιχείρηση αυτή στο πλαίσιο εμπορίας της περινδοπρίλης λόγω κινδύνου προσβολής δικαιωμάτων αντλούμενων από δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, υπενθυμίζεται ότι, κατά πάγια νομολογία, η υποχρέωση αιτιολόγησης δεν επιβάλλει στο Γενικό Δικαστήριο να παραθέσει αιτιολογία που να ακολουθεί σε όλη τους την έκταση και έναν προς έναν όλους τους συλλογισμούς που διατύπωσαν οι διάδικοι και, συνεπώς, η αιτιολογία μπορεί να συνάγεται εμμέσως, υπό την προϋπόθεση ότι παρέχει στους μεν ενδιαφερομένους τη δυνατότητα να γνωρίζουν τους λόγους για τους οποίους το Γενικό Δικαστήριο δεν δέχθηκε τα επιχειρήματά τους, στο δε Δικαστήριο επαρκή στοιχεία ώστε να ασκήσει τον έλεγχό του (απόφαση της 16ης Φεβρουαρίου 2017, Tudapetrol Mineralölerzeugnisse Nils Hansen κατά Επιτροπής, C‑94/15 P, EU:C:2017:124, σκέψη 21 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

186

Βεβαίως, το Γενικό Δικαστήριο δεν απάντησε ρητώς στην επιχειρηματολογία αυτή της Servier, αλλά, όπως υπογραμμίζει η Επιτροπή και όπως προκύπτει από την αιτιολογική σκέψη 465 της επίδικης απόφασης χωρίς η Servier να αμφισβητήσει την περίσταση αυτή, η απόφαση της Sandoz είχε ληφθεί τον Ιανουάριο του 2004, ήτοι πριν από την απόφαση της Niche και της Matrix να τροποποιήσουν την οικεία μέθοδο παρασκευής της περινδοπρίλης και, ως εκ τούτου, πριν από τις προπαρασκευαστικές ενέργειες της Niche και της Matrix που περιγράφονται στις σκέψεις 433 έως 440 και στις σκέψεις 446 και 447 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, στις οποίες στηρίχθηκε το Γενικό Δικαστήριο για να αποδείξει την πρόθεση των επιχειρήσεων αυτών να εισέλθουν στις ευρωπαϊκές αγορές της περινδοπρίλης. Υπό τις εν λόγω συνθήκες, δεδομένου ότι η επίμαχη περίσταση δεν ήταν, εν πάση περιπτώσει, ικανή να επηρεάσει τις διαπιστώσεις του Γενικού Δικαστηρίου, το Γενικό Δικαστήριο, παραλείποντας να απαντήσει ρητώς στη σχετική επιχειρηματολογία της Servier, δεν παρέβη την υποχρέωση αιτιολόγησης των αποφάσεών του.

187

Όσον αφορά την επιχειρηματολογία που αντλείται από τις προσπάθειες της Matrix να αναπτύξει μια μορφή της γενόσημης εκδοχής της περινδοπρίλης που δεν θα προσέβαλλε δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, αρκεί η διαπίστωση ότι αποσκοπεί στην αμφισβήτηση της εκτίμησης των πραγματικών περιστατικών στην οποία προέβη το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 447 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης και ότι, ως εκ τούτου, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη.

188

Υπενθυμίζεται περαιτέρω ότι το επιχείρημα ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν εξακρίβωσε αν η Niche και η Matrix είχαν πραγματική και συγκεκριμένη δυνατότητα να εισέλθουν στην αγορά εντός σύντομου χρονικού διαστήματος στηρίζεται σε εσφαλμένο νομικό κριτήριο διότι, σύμφωνα με τη νομολογία που υπενθυμίζεται στη σκέψη 80 της παρούσας απόφασης, οι προπαρασκευαστικές ενέργειες του παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων πρέπει να του παρέχουν τη δυνατότητα πρόσβασης στη σχετική αγορά εντός χρονικού διαστήματος τέτοιου ώστε να μπορεί να ασκήσει ανταγωνιστική πίεση στον παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων. Εν πάση περιπτώσει, από τις σκέψεις 442 έως 499 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε ενδελεχώς το ζήτημα αυτό προτού καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η ανταγωνιστική πίεση που ασκούσαν η Niche και η Matrix ήταν πραγματική.

189

Όσον αφορά το επιχείρημα που προβάλλει ως εκ περισσού η Servier προς στήριξη της πρώτης αιτίασής της, διαπιστώνεται ότι είναι απαράδεκτο. Συγκεκριμένα, προβάλλοντας προσχηματικά ότι συντρέχει περίπτωση παραμόρφωσης, η Servier υποστηρίζει, ειδικότερα, ότι η πρωτοβουλία της Niche να «ανοίξει τον δρόμο» για την είσοδο στην αγορά δεν είχε ληφθεί καλόπιστα, αποσκοπώντας στην πραγματικότητα στην αμφισβήτηση των σχετικών με τα πραγματικά περιστατικά εκτιμήσεων του Γενικού Δικαστηρίου στη σκέψη 446 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ζήτημα που δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα του Δικαστηρίου στο πλαίσιο της αναιρετικής διαδικασίας, όπως υπενθυμίζεται στη σκέψη 58 της παρούσας απόφασης.

190	Επομένως, η πρώτη αιτίαση της Servier, η οποία συνοψίζεται στη σκέψη 173 της παρούσας απόφασης, πρέπει να απορριφθεί.

191

Στο πλαίσιο της δεύτερης αιτίασης, η Servier αμφισβητεί, με το πρώτο επιχείρημά της, την εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου ότι οι πραγματοποιηθείσες ενέργειες για την απόκτηση αδειών κυκλοφορίας στην αγορά δύνανται να ληφθούν υπόψη προκειμένου να αποδειχθεί η ύπαρξη δυνητικού ανταγωνισμού. Εντούτοις, το επιχείρημα αυτό πρέπει να απορριφθεί για τους λόγους που εκτίθενται στη σκέψη 118 της παρούσας απόφασης. Πράγματι, ενέργειες όπως αυτές που αποσκοπούν στη χορήγηση άδειας κυκλοφορίας γενόσημου φαρμάκου είναι κρίσιμες προκειμένου να αποδειχθεί τόσο η ικανότητα όσο και η πρόθεση του παρασκευαστή του φαρμάκου αυτού να εισέλθει στην αγορά [πρβλ. απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2020, Generics (UK) κ.λπ., C‑307/18, EU:C:2020:52, σκέψη 44].

192	Με δεύτερο επιχείρημά, η Servier προσάπτει κατ’ ουσίαν στο Γενικό Δικαστήριο ότι δεν ανέλυσε τη πιθανότητα της Niche και της Matrix να κατορθώσουν να υπερβούν τις τεχνικές και κανονιστικές δυσχέρειες που αντιμετώπιζαν.

193	Το επιχείρημα αυτό δεν μπορεί να γίνει δεκτό.

194

Κατ’ αρχάς, το ως άνω επιχείρημα στηρίζεται σε νομικώς εσφαλμένη παραδοχή. Συγκεκριμένα, αντιθέτως προς ό,τι υποστηρίζει η Servier, εκτός αν γίνει δεκτό ότι δεν υφίσταται οποιαδήποτε διάκριση μεταξύ πραγματικού και δυνητικού ανταγωνισμού, η ύπαρξη δυνητικού ανταγωνισμού δεν απαιτεί να αποδειχθεί ότι οι παρασκευαστές γενόσημων φαρμάκων θα είχαν μετά βεβαιότητος εισέλθει στην αγορά και ότι η είσοδος αυτή θα είχε στεφθεί με επιτυχία, αλλά αποκλειστικώς ότι οι εν λόγω παρασκευαστές είχαν πραγματικές και συγκεκριμένες δυνατότητες επί τούτω (απόφαση της 25ης Μαρτίου 2021, Lundbeck κατά Επιτροπής, C‑591/16 P, EU:C:2021:243, σκέψη 63).

195

Εν συνεχεία, επισημαίνεται ότι το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε, στις σκέψεις 442 έως 499 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, διεξοδικά και λεπτομερώς τα φερόμενα ως ανυπέρβλητα εμπόδια που αντιμετώπιζαν η Niche και η Matrix, τόσο όσον αφορά τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας όσο και από τεχνικής, κανονιστικής και οικονομικής απόψεως. Βάσει της εξέτασης αυτής και κατόπιν εκτίμησης των πραγματικών περιστατικών και των αποδεικτικών στοιχείων που του υποβλήθηκαν, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε τους ισχυρισμούς με τους οποίους η Servier αμφισβητούσε ότι η Niche και η Matrix είχαν την ικανότητα και την πρόθεση να εισέλθουν στην αγορά. Λαμβανομένων όμως υπόψη των ως άνω στοιχείων, η Servier δεν μπορεί να υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν ανέλυσε πλήρως το σύνολο των εμποδίων των οποίων έγινε επίκληση προκειμένου να αμφισβητηθεί η ύπαρξη σχέσης δυνητικού ανταγωνισμού με τη Niche και τη Matrix.

196	Τέλος, στο μέτρο που η Servier αμφισβητεί τις πραγματικές εκτιμήσεις στις οποίες κατέληξε το Γενικό Δικαστήριο βασει της ανάλυσης αυτής, αρκεί η διαπίστωση ότι η επιχειρηματολογία αυτή είναι απαράδεκτη στο πλαίσιο αναιρετικής διαδικασίας.

197

Με την τρίτη αιτίασή της, η Servier υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο αντέστρεψε το βάρος απόδειξης όσον αφορά τα ανυπέρβλητα εμπόδια για την είσοδο στη σχετική αγορά. Εντούτοις, αρκεί να υπομνησθεί ότι, για τους λόγους που εκτίθενται στις σκέψεις 123 έως 125 της παρούσας απόφασης, η επιχειρηματολογία της Servier που αντλείται από αντιστροφή του βάρους απόδειξης και probatio diabolica απορρίφθηκε. Επομένως, η τρίτη αιτίαση πρέπει επίσης να απορριφθεί.

198	Με την τέταρτη αιτίασή της, η Servier προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι δεν εξέτασε τα εμπόδια που αντιμετώπισαν η Niche και η Matrix στο σύνολό τους, αλλά μεμονωμένα.

199

Αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η Επιτροπή, η τέταρτη αιτίαση δεν είναι απαράδεκτη επειδή δεν προβλήθηκε από τη Servier στο πλαίσιο της πρωτόδικης προσφυγής της. Συγκεκριμένα, δεδομένου ότι η αιτίαση αυτή στρέφεται κατά της εφαρμογής από το Γενικό Δικαστήριο των κανόνων που διέπουν το βάρος απόδειξης και την εκτίμηση των αποδεικτικών στοιχείων, μπορεί να προβληθεί στο πλαίσιο της αναιρετικής διαδικασίας.

200

Επί της ουσίας, πρέπει να υπομνησθεί ότι, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, η απόδειξη παράβασης στο δίκαιο του ανταγωνισμού μπορεί, πράγματι, να προσκομισθεί από την Επιτροπή μέσω δέσμης αντικειμενικών και συγκλινουσών ενδείξεων οι οποίες, εκτιμώμενες στο σύνολό τους, μπορούν να αποτελέσουν, ελλείψει άλλης εύλογης εξήγησης, την απόδειξη μιας τέτοιας παράβασης, τούτο δε ακόμη και αν κάποια από τις ενδείξεις αυτές δεν είναι, αφ’ εαυτής, επαρκής προς τούτο (απόφαση της 18ης Μαρτίου 2021, Pometon κατά Επιτροπής, C‑440/19 P, EU:C:2021:214, σκέψη 101 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

201

Όσον αφορά την απόδειξη της ύπαρξης δυνητικού ανταγωνισμού ασκούμενου από παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων σε παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων, σύμφωνα με τη νομολογία που υπενθυμίζεται στην προηγούμενη σκέψη και όπως κρίθηκε στις σκέψεις 123 έως 125 της παρούσας απόφασης, αν η Επιτροπή μπορέσει να αποδείξει, βάσει δέσμης συγκλινουσών ενδείξεων και χωρίς να παραβλέψει τα ενδεχόμενα εμπόδια για την είσοδο στην αγορά των οποίων έχει λάβει γνώση, την ύπαρξη δυνητικού ανταγωνισμού, εναπόκειται στις οικείες επιχειρήσεις να αντικρούσουν την ύπαρξή του διά της προσκόμισης αποδείξεων περί του αντιθέτου.

202

Τυχόν αμφιβολία του δικαστή είναι υπέρ της επιχείρησης στην οποία απευθύνεται η απόφαση με την οποία διαπιστώνεται παράβαση, λαμβανομένου υπόψη του τεκμηρίου αθωότητας το οποίο εφαρμόζεται στις διαδικασίες σχετικά με παραβάσεις των κανόνων του ανταγωνισμού που μπορούν να οδηγήσουν στην επιβολή προστίμων ή χρηματικών ποινών (απόφαση της 16ης Φεβρουαρίου 2017, Hansen & Rosenthal et H&R Wax Company Vertrieb κατά Επιτροπής, C‑90/15 P, EU:C:2017:123, σκέψη 18 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

203

Εν προκειμένω, όμως, το Γενικό Δικαστήριο εξέθεσε, στις σκέψεις 432 έως 440 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι από τις ενδείξεις που συγκέντρωσε η Επιτροπή στο πλαίσιο της επίδικης απόφασης μπορούσε να συναχθεί ότι η Niche και η Matrix ήταν δυνητικές ανταγωνίστριες της Servier, και εξέτασε, στις σκέψεις 441 έως 499, το σύνολο των πιθανών εμποδίων, των οποίων είχε ήδη λάβει γνώση, για την είσοδό τους στην αγορά. Κατά συνέπεια, έκρινε, χωρίς να υποπέσει σε πλάνη περί το δίκαιο, ότι εναπέκειτο στην επιχείρηση αυτή να προσκομίσει απόδειξη περί του αντιθέτου, βάσει, ενδεχομένως, άλλων εμποδίων για την είσοδο αυτή. Όπως επισημαίνεται στη σκέψη 195 της παρούσας απόφασης, κατόπιν πλήρους, εμπεριστατωμένης και λεπτομερούς εξέτασης της επιχειρηματολογίας της Servier, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε τους ισχυρισμούς με τους οποίους αμφισβητούνταν το ότι η Niche και η Matrix είχαν την ικανότητα και την πρόθεση να εισέλθουν στην αγορά.

204

Λαμβανομένων υπόψη των ως άνω στοιχείων, επισημαίνεται, εξάλλου, ότι το Γενικό Δικαστήριο ουδόλως υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο καθόσον εξέτασε μεμονωμένα τα φερόμενα εμπόδια για την είσοδο της Niche και της Matrix στην αγορά, χωρίς να ελέγξει, επιπλέον, αν, παρότι κανένα από τα εμπόδια αυτά δεν ήταν ανυπέρβλητο αφ’ εαυτού, το σωρευτικό αποτέλεσμά τους συνεπαγόταν εντούτοις ανυπέρβλητο εμπόδιο. Συγκεκριμένα, μια τέτοια εξέταση δεν είναι, κατ’ αρχήν, αναγκαία και, όπως επισήμανε η γενική εισαγγελέας στο σημείο 91 των προτάσεών της, η Servier δεν εξήγησε, είτε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου είτε με το δικόγραφο της αναίρεσης, σε τι έπρεπε να συνίσταται η εξέταση των αποδεικτικών στοιχείων της οποίας τη μη διενέργεια προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο.

205	Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι η τέταρτη αιτίαση πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμη.

206

Με την πέμπτη αιτίασή της, η Servier προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι δεν διαπίστωσε παραβίαση, από την Επιτροπή, της αρχής της χρηστής διοίκησης λόγω του ότι το θεσμικό αυτό όργανο δεν είχε διατάξει την προσκόμιση της αλληλογραφίας μεταξύ της Niche ή των εταίρων της και των εθνικών αρχών σχετικά με αιτήσεις χορήγησης άδειας κυκλοφορίας γενόσημης εκδοχής της περινδοπρίλης στην αγορά.

207

Διαπιστώνεται ότι, σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν στις σκέψεις 80 και 120 της παρούσας απόφασης, όσον αφορά τη σημασία των ενεργειών που πραγματοποιήθηκαν σχετικά με τη χορήγηση αδειών κυκλοφορίας για την εκτίμηση του δυνητικού ανταγωνισμού, ορθώς το Γενικό Δικαστήριο υπενθύμισε, στη σκέψη 479 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι, προκειμένου να διαπιστώσει την ύπαρξη δυνητικού ανταγωνισμού, η Επιτροπή μπορούσε να στηριχθεί στο ότι ο παρασκευαστής του γενόσημου φαρμάκου είχε ζητήσει άδεια κυκλοφορίας και μετέσχε ενεργά στη διαδικασία για τη χορήγηση τέτοιας άδειας. Αντιθέτως, εναπόκειται στον εν λόγω παρασκευαστή να προσκομίσει αποδεικτικά στοιχεία που να πιστοποιούν την ύπαρξη προβλημάτων τα οποία εμποδίζουν αντικειμενικά τη λήψη της άδειας.

208

Εντούτοις, όπως επισημαίνει η γενική εισαγγελέας στο σημείο 103 των προτάσεών της, κατά τον ίδιο τρόπο που η πιθανή έκβαση εκκρεμούς διαφοράς σχετικής με το κύρος διπλώματος ευρεσιτεχνίας δεν είναι καθοριστική για την εκτίμηση της ύπαρξης σχέσης δυνητικού ανταγωνισμού, όπως προκύπτει από τη νομολογία που υπενθυμίζεται στη σκέψη 81 της παρούσας απόφασης, δεν εναπόκειται επίσης στην Επιτροπή να αξιολογήσει τις πιθανότητες επιτυχίας ή την πιθανή έκβαση διαδικασίας χορήγησης άδειας κυκλοφορίας κινηθείσας ενώπιον των εθνικών αρχών από παρασκευαστή γενόσημου φαρμάκου σε χρόνο κατά τον οποίο η διαδικασία αυτή βρίσκεται ή βρισκόταν σε εξέλιξη. Επομένως, εάν δεν υφίσταται απόφαση μη δυνάμενη να προσβληθεί με την οποία περατώνεται τέτοια διαδικασία, ενδεχόμενα προβλήματα τα οποία εμποδίζουν αντικειμενικώς τη χορήγηση της ζητηθείσας αδείας δεν μπορούν να αποδειχθούν βάσει στοιχείων σχετικών με τις αμφιβολίες που εξέφρασαν οι αρμόδιες εθνικές αρχές, υπό την επιφύλαξη της τελικής τους απόφασης, όσον αφορά τις πιθανότητες να οδηγήσει η ως άνω διαδικασία στη χορήγηση άδειας.

209

Το Γενικό Δικαστήριο, αφού επισήμανε, στη σκέψη 480 της απόφασης αυτής, ότι η Niche είχε υποβάλει πλείονες αιτήσεις άδειας κυκλοφορίας και είχε μετάσχει στις διαδικασίες για τη χορήγησή τους, έκρινε, στη σκέψη 481, ότι δεν μπορούσε να προσαφθεί στην Επιτροπή ότι είχε απορρίψει αίτημα για την προσκόμιση του συνόλου της αλληλογραφίας μεταξύ της Niche και των αρμόδιων αρχών, όσον αφορά τις διαδικασίες για τη χορήγηση άδειας κυκλοφορίας στην αγορά. Επ’ αυτού, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, κατ’ ουσίαν, ότι, δεδομένου ότι η Servier διέθετε στο πλαίσιο της διοικητικής διαδικασίας πίνακα ο οποίος συνόψιζε το περιεχόμενο της αλληλογραφίας αυτής, η άρνηση της Επιτροπής να διατάξει την προσκόμιση των οικείων εγγράφων ήταν δικαιολογημένη, καθότι τα έγγραφα αυτά δεν είχαν «μεγάλη σημασία» για την άμυνα της Servier. Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο υπογράμμισε, μεταξύ άλλων, το γεγονός ότι η Niche δεν είχε προσκομίσει την επίμαχη αλληλογραφία, είτε κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας είτε ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, προς στήριξη των αιτιάσεών της που αποσκοπούσαν στην αμφισβήτηση της ιδιότητάς της ως δυνητικής ανταγωνίστριας της Servier.

210

Εν προκειμένω, επισημαίνεται, λαμβανομένων υπόψη όσων κρίθηκαν στη σκέψη 208 της παρούσας απόφασης, ότι η ζητηθείσα πρόσβαση στην επίμαχη αλληλογραφία δεν ήταν ικανή να παράσχει στη Servier στοιχεία που να αποδεικνύουν την ύπαρξη προβλημάτων τα οποία εμπόδιζαν αντικειμενικώς τη λήψη των αδειών κυκλοφορίας που αιτήθηκαν η Niche και η Matrix. Ως εκ τούτου, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η Επιτροπή δεν ήταν υποχρεωμένη να διατάξει την προσκόμιση της εν λόγω αλληλογραφίας και ότι, επομένως, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε εν προκειμένω σε πλάνη περί το δίκαιο καθόσον δεν διαπίστωσε παραβίαση, εκ μέρους της Επιτροπής, της αρχής της χρηστής διοίκησης. Κατά συνέπεια, η πέμπτη αιτίαση πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμη.

211	Κατόπιν όλων των ανωτέρω, το πρώτο σκέλος του τρίτου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.

β)	Επί του δευτέρου σκέλους, σχετικά με τον χαρακτηρισμό του περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου

1)	Επιχειρήματα των διαδίκων

212	Με το δεύτερο σκέλος του τρίτου λόγου αναιρέσεως, η Servier προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι επικύρωσε τον χαρακτηρισμό των συμφωνιών διακανονισμού Niche και Matrix ως περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου.

213

Προκαταρκτικώς, η Servier παραπέμπει στην επιχειρηματολογία που ανέπτυξε στο πλαίσιο του πρώτου λόγου αναιρέσεως, η οποία εκτίθεται στις σκέψεις 129 έως 140 της παρούσας απόφασης, με την οποία υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο εφάρμοσε, στις σκέψεις 526, 552, 555, 557 και 558 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, νομικά κριτήρια αντίθετα προς τη νομολογία σχετικά με την έννοια του περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου.

214

Με την πρώτη αιτίαση, η Servier υποστηρίζει ότι εσφαλμένως το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι οι πληρωμές των 11,8 εκατομμυρίων GBP προς τη Niche και τη Matrix αποτελούσαν το αντάλλαγμα για να δεχτούν οι επιχειρήσεις αυτές να μην την ανταγωνιστούν. Συγκεκριμένα, από το γράμμα της συμφωνίας διακανονισμού Niche προκύπτει ότι το ποσό αυτό αποτελούσε το αντάλλαγμα για τα έξοδα και τις αποζημιώσεις που θα επιβάρυναν ενδεχομένως τη Niche και την Unichem λόγω της παύσης του προγράμματός τους για την ανάπτυξη γενόσημης εκδοχής της περινδοπρίλης η οποία προσέβαλλε τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας της Servier. Το Γενικό Δικαστήριο έσφαλε όταν έκρινε, στη σκέψη 537 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι τα εν λόγω έξοδα και αποζημιώσεις δεν ήταν εγγενή στη συμφωνία διακανονισμού, μολονότι η συμφωνία αυτή εξέθετε τη Niche και τη Matrix σε έντονο κίνδυνο όσον αφορά τη στοιχειοθέτηση της ευθύνης τους. Το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη, στη σκέψη 539 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης καθόσον έκρινε ότι τα έξοδα και οι αποζημιώσεις που πράγματι κατέβαλαν η Niche και η Matrix ήταν λιγότερα από τα 11,8 εκατομμύρια GBP που εισέπραξε καθεμιά τους από τη Servier. Συγκεκριμένα, πρόκειται για στοιχεία μεταγενέστερα της ημερομηνίας σύναψης των συμφωνιών διακανονισμού Niche και Matrix, ημερομηνία κατά την οποία ο κίνδυνος που διέτρεχαν οι επιχειρήσεις αυτές δεν μπορούσε να εκτιμηθεί επακριβώς.

215

Με τη δεύτερη αιτίαση, η Servier υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι το Γενικό Δικαστήριο, δεχόμενο ότι οι πληρωμές ύψους 11,8 εκατομμυρίων GBP που εισέπραξαν η Niche και η Matrix αποτέλεσαν το αντάλλαγμα για τις ρήτρες μη αμφισβήτησης και μη εμπορίας που οι ίδιες είχαν συνομολογήσει, υπέπεσε σε τρία σφάλματα.

216

Πρώτον, το Γενικό Δικαστήριο αρνήθηκε, στη σκέψη 541 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, να εξετάσει κατά πόσον οι πληρωμές αυτές μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως παροχή κινήτρου και να συγκρίνει το ύψος τους με τα κέρδη τα οποία η Niche και η Matrix μπορούσαν να αναμένουν από την είσοδό τους στην αγορά της περινδοπρίλης. Κατά τη Servier, η σύγκριση αυτή δεν ήταν περιττή, όπως τουναντίον έκρινε το Γενικό Δικαστήριο, αλλά αναγκαία. Εξάλλου, η Επιτροπή προέβη σε μια τέτοια σύγκριση στην αιτιολογική σκέψη 1338 της επίδικης απόφασης, της οποίας το κύρος αμφισβήτησε πρωτοδίκως η Servier στο πλαίσιο της προσφυγής της. Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο υποκατέστησε με τη δική του αιτιολογία την αιτιολογία της Επιτροπής.

217	Δεύτερον, το Γενικό Δικαστήριο, καθόσον έκρινε ότι η Servier δεν είχε αποδείξει ότι το ποσό των 11,8 εκατομμυρίων GBP ήταν ανεπαρκές ώστε να παράσχει κίνητρο για μη είσοδο στη σχετική αγορά, αντέστρεψε το βάρος απόδειξης και παραβίασε την αρχή του τεκμηρίου αθωότητας.

218

Τρίτον, στη σκέψη 563 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη, στο πλαίσιο των συμφωνιών διακανονισμού Niche, Matrix και Biogaran, τα προβλήματα που αντιμετώπιζαν η Niche και η Matrix και τα οποία απέρρεαν από κανονιστικά, τεχνικά, οικονομικά ή σχετικά με διπλώματα ευρεσιτεχνίας εμπόδια. Το Γενικό Δικαστήριο απλώς εξέτασε το πλαίσιο αυτό εντός των ορίων της ανάλυσής του σχετικά με τον δυνητικό ανταγωνισμό, ενώ, κατά τη Servier, τα ως άνω εμπόδια συνιστούν την πραγματική αιτία της αποδοχής των ρητρών μη αμφισβήτησης και μη εμπορίας.

219

Όσον αφορά ειδικότερα τη συμφωνία Biogaran, η Servier αμφισβητεί ότι το ποσό των 2,5 εκατομμυρίων GBP που καταβλήθηκε στη Niche βάσει της συμφωνίας αυτής υπερέβαινε την αξία των φακέλων των αδειών κυκλοφορίας στην αγορά που μεταβιβάστηκαν στην Biogaran. Ακόμη και αν συνέβαινε κάτι τέτοιο, η Servier εκτιμά ότι τούτο δεν θα αρκούσε για να αποδείξει τον χαρακτήρα της πληρωμής αυτής ως παροχής κινήτρου χωρίς να συνεκτιμηθεί το πλαίσιο της ως άνω συμφωνίας. Η Servier υπογραμμίζει ότι το ποσό της εν λόγω πληρωμής, το οποίο κρίθηκε με την επίδικη απόφαση απλώς ως συμπληρωματική παροχή κινήτρου, ήταν πολύ χαμηλό για να ωθήσει τη Niche να συνάψει συμφωνία φιλικού διακανονισμού.

220	Η Επιτροπή αμφισβητεί την επιχειρηματολογία αυτή.

2)	Εκτίμηση του Δικαστηρίου

221

Με τα προκαταρκτικά επιχειρήματά της, η Servier επαναλαμβάνει ότι το Γενικό Δικαστήριο εφάρμοσε εσφαλμένα νομικά κριτήρια στο πλαίσιο της εκτίμησης της ύπαρξης περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου, και παραπέμπει στην επιχειρηματολογία που προέβαλε προς στήριξη του πρώτου λόγου αναιρέσεως Τα προκαταρκτικά αυτά επιχειρήματα πρέπει να απορριφθούν για τους ίδιους λόγους με εκείνους που εκτίθενται στις σκέψεις 142 έως 169 της παρούσας απόφασης.

222

Με την πρώτη αιτίασή της, η Servier αμφισβητεί την εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου ότι οι πληρωμές της ύψους 11,8 εκατομμυρίων GBP προς τη Niche και τη Matrix πραγματοποιήθηκαν ως αντάλλαγμα για να μην εισέλθουν αυτές στην αγορά. Εντούτοις, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η ως άνω επιχειρηματολογία στηρίζεται εξ ολοκλήρου στην παραδοχή ότι οι αποζημιώσεις τις οποίες ένας παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων θα μπορούσε να υποχρεωθεί να καταβάλει σε τρίτους λόγω της ζημίας που αυτοί υπέστησαν συνεπεία της απόφασης του εν λόγω παρασκευαστή να παύσει τη διάθεση στο εμπόριο του γενόσημου φαρμάκου που αποτελεί το αντικείμενο της διαφοράς αποτελούν, κατ’ αρχήν, μέρος των εξόδων που είναι εγγενή στον φιλικό διακανονισμό ένδικης διαφοράς σχετικής με διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Για τους λόγους όμως που εκτέθηκαν στη σκέψη 167 της παρούσας απόφασης, η παραδοχή αυτή είναι εσφαλμένη. Ως εκ τούτου, η πρώτη αιτίαση πρέπει να απορριφθεί.

223

Με τη δεύτερη αιτίασή της, η Servier προβάλλει, πρώτον, το επιχείρημα ότι το Γενικό Δικαστήριο όφειλε να συγκρίνει τις πληρωμές ύψους 11,8 εκατομμυρίων GBP προς τη Niche και τη Matrix με τα κέρδη τα οποία οι ίδιες μπορούσαν να αναμένουν από την είσοδό τους στην αγορά περινδοπρίλης. Εντούτοις, το επιχείρημα αυτό είναι αβάσιμο. Πράγματι, αρκεί να υπομνησθεί ότι, σύμφωνα με όσα κρίθηκαν στη σκέψη 165 της παρούσας απόφασης, προκειμένου να εξακριβωθεί αν οι μεταβιβάσεις αξίας από τον παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων προς τον παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων συνιστούν το αντάλλαγμα προκειμένου αυτός να μην εισέλθει στη σχετική αγορά, πρέπει να καθοριστεί αν το καθαρό όφελος των εν λόγω μεταβιβάσεων αξίας είναι αρκούντως σημαντικό ώστε να δεχτεί πράγματι ο παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων να μην εισέλθει στην αγορά, χωρίς να απαιτείται το καθαρό όφελος να υπερβαίνει κατ’ ανάγκην τα κέρδη που θα είχε αποκομίσει αν είχε δικαιωθεί στην ένδικη διαδικασία για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας [πρβλ. απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2020, Generics (UK) κ.λπ., C‑307/18, EU:C:2020:52, σκέψεις 87 έως 94].

224

Με δεύτερο επιχείρημα, η Servier προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι αντέστρεψε το βάρος απόδειξης όσον αφορά τη σύγκριση που μνημονεύεται στην προηγούμενη σκέψη της παρούσας απόφασης. Εντούτοις, από την εν λόγω σκέψη προκύπτει ότι το επιχείρημα αυτό είναι αλυσιτελές, δεδομένου ότι η προβαλλόμενη αντιστροφή του βάρους απόδειξης αφορά σύγκριση η οποία δεν ήταν αναγκαία.

225

Με τρίτο επιχείρημα, η Servier προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι δεν έλαβε υπόψη τα εμπόδια που αντιμετώπιζαν η Niche και η Matrix. Διαπιστώνεται ότι, με το επιχείρημα αυτό, η Servier αμφισβητεί τον αντίθετο προς τον ανταγωνισμό χαρακτήρα του αντικειμένου που επιδιώκουν οι συμφωνίες διακανονισμού Niche, Matrix και Biogaran, υποστηρίζοντας ότι οι επιχειρήσεις αυτές επιθυμούσαν να συνάψουν φιλικό διακανονισμό όχι λόγω του κινήτρου που προέκυψε από αντίστροφη πληρωμή που προσέφερε η Servier, αλλά λόγω των εμποδίων που αντιμετώπιζε το σχέδιό τους να εισέλθουν στην αγορά της περινδοπρίλης. Επικαλείται έτσι την πρόθεση των επιχειρήσεων αυτών και το γεγονός ότι δεν επιδίωκαν σκοπό αντίθετο προς τους κανόνες του ανταγωνισμού, αλλά θεμιτό σκοπό.

226

Συναφώς, πρέπει να υπομνησθεί ότι, όπως προκύπτει από τις σκέψεις 159 έως 168 της παρούσας απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο στις σκέψεις 277 έως 280 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης η οποία να καθιστά μη σύννομη την εκ μέρους του εκτίμηση της κατάστασης της Niche και της Matrix, στις σκέψεις 527 έως 547 της ίδιας απόφασης, όσον αφορά το κατά πόσον μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως παροχή κινήτρων οι μεταβιβάσεις αξίας που πραγματοποίησαν υπέρ αυτών η Servier και η θυγατρική της Biogaran. Κατά τα λοιπά, στο μέτρο που η Servier επιδιώκει να θέσει υπό αμφισβήτηση τις πραγματικές εκτιμήσεις στις οποίες προέβη συναφώς η Επιτροπή, οι αιτιάσεις της είναι απαράδεκτες.

227

Όσον αφορά τα επιχειρήματα της Servier που αντλούνται από εμπόδια σχετικά με διπλώματα ευρεσιτεχνίας όσον αφορά την είσοδο της Niche και της Matrix στην αγορά, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι αλληλεπικαλύπτονται με τα επιχειρήματα που προβλήθηκαν στο πλαίσιο του δυνητικού ανταγωνισμού και τα οποία το Δικαστήριο απέρριψε στις σκέψεις 184 έως 211 της παρούσας απόφασης. Συγκεκριμένα, στο μέτρο που το Δικαστήριο έκρινε ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν είχε υποπέσει σε καμία πλάνη περί το δίκαιο η οποία να καθιστά μη σύννομη την εκτίμησή του ότι τα εμπόδια αυτά δεν συνιστούσαν ανυπέρβλητα εμπόδια για την είσοδο στην αγορά, δεν υπάρχει κανένας λόγος, αφής στιγμής δεν υφίστανται τέτοια εμπόδια, να αμφισβητηθεί ότι οι διαπιστωθείσες μεταβιβάσεις αξίας αποτέλεσαν το κίνητρο για την απόφαση της Niche και της Matrix να μην εισέλθουν στις αγορές της περινδοπρίλης στην Ένωση και ότι η πραγματική αιτία για την απόφαση αυτή ανάγεται στα ως άνω εμπόδια.

228

Στο μέτρο που η Servier επικαλείται την απουσία αντίθετης προς τον ανταγωνισμό πρόθεσης των μετεχόντων στις συμφωνίες διακανονισμού Niche και Matrix, υπενθυμίζεται ότι, όπως προκύπτει από τη σκέψη 157 της παρούσας απόφασης, το γεγονός ότι οι εν λόγω επιχειρήσεις ενήργησαν χωρίς να έχουν την πρόθεση να παρεμποδίσουν, να περιορίσουν ή να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό και το γεγονός ότι επιδίωξαν ορισμένους θεμιτούς σκοπούς δεν έχουν καθοριστική σημασία για την εφαρμογή του άρθρου 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ (απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2023, European Superleague Company, C‑333/21, EU:C:2023:1011, σκέψη 167 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Συνεπώς, το γεγονός ότι μια εμπορική στρατηγική που συνίσταται στο ότι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στο ίδιο επίπεδο της αλυσίδας παραγωγής διαπραγματεύονται τέτοιες συμφωνίες μεταξύ τους προκειμένου να θέσουν τέρμα σε ένδικη διαφορά σχετική με το κύρος διπλώματος ευρεσιτεχνίας είναι οικονομικώς εύλογη από την πλευρά των επιχειρήσεων αυτών ουδόλως αποδεικνύει ότι η επιδίωξη της εν λόγω στρατηγικής είναι δικαιολογημένη από την πλευρά του δικαίου του ανταγωνισμού. Επομένως, το τρίτο επιχείρημα της Servier είναι αβάσιμο.

229	Κατόπιν των ανωτέρω σκέψεων, το δεύτερο σκέλος του τρίτου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί και, ως εκ τούτου, ο τρίτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό του.

2.	Επί του έκτου λόγου αναιρέσεως, σχετικά με τον χαρακτηρισμό των συμφωνιών διακανονισμού Niche και Matrix ως χωριστών παραβάσεων

230	Με τον έκτο λόγο αναιρέσεως, η Servier αμφισβητεί το σκεπτικό βάσει του οποίου το Γενικό Δικαστήριο δεν δέχθηκε ότι οι συμφωνίες διακανονισμού Niche και Matrix συνιστούσαν ενιαία παράβαση.

α)	Επιχειρήματα των διαδίκων

231

Κατά τη Servier, το Γενικό Δικαστήριο, καθόσον επιβεβαίωσε, στη σκέψη 1302 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι οι συμφωνίες διακανονισμού Niche και Matrix συνιστούσαν δύο χωριστές παραβάσεις, για καθεμιά από τις οποίες η Επιτροπή μπορούσε να επιβάλει επιμέρους πρόστιμο στη Niche και στη Matrix, υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο.

232

Πρώτον, η Servier υποστηρίζει ότι μια συνεχιζόμενη συμπεριφορά, χαρακτηριζόμενη από πλείονες ενέργειες με κοινό σκοπό, συνιστά ενιαία παράβαση. Πλην όμως, οι συμφωνίες διακανονισμού Niche και Matrix, οι οποίες υπογράφηκαν την ίδια ημέρα και από τον ίδιο εκπρόσωπο της Servier, είχαν τον ίδιο σκοπό, όπως προκύπτει από τη σκέψη 1296 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης. Αντιθέτως προς τη διαπίστωση του Γενικού Δικαστηρίου στη σκέψη 1280 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, οι δύο αυτές συμφωνίες είχαν ως αποτέλεσμα τον συντονισμό της συμπεριφοράς της Niche και της Matrix έναντι της Servier. Λόγω της συμπληρωματικότητας των συμφωνιών αυτών, το Γενικό Δικαστήριο έπρεπε να δεχθεί τον λόγο ακυρώσεως με τον οποίο η Servier υποστήριζε ότι συνιστούσαν ενιαία παράβαση.

233

Δεύτερον, η Servier υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε τον χαρακτηρισμό της ενιαίας παράβασης στηριζόμενο σε νομικώς εσφαλμένα κριτήρια. Επισημαίνει συναφώς ότι το Γενικό Δικαστήριο, στις σκέψεις 1296, 1297 και 1300 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, απέρριψε κατά τα φαινόμενα τον χαρακτηρισμό της ως άνω παράβασης ως ενιαίας παράβασης, με την αιτιολογία ότι η Niche και η Matrix δεν είχαν την ίδια πρόθεση. Εντούτοις, ένα τέτοιο υποκειμενικό κριτήριο δεν έχει σχέση με τη νομολογία του Γενικού Δικαστηρίου κατά την οποία ο εν λόγω χαρακτηρισμός δεν στηρίζεται στο υποκειμενικό στοιχείο της πρόθεσης των διαδίκων, αλλά σε αντικειμενικά στοιχεία (απόφαση της 3ης Μαρτίου 2011, Siemens κατά Επιτροπής, T‑110/07, EU:T:2011:68, σκέψη 246). Δεδομένου ότι το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, βάσει των στοιχείων που μνημονεύθηκαν στη σκέψη 1296 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι οι συμφωνίες διακανονισμού Niche και Matrix επιδίωκαν τον ίδιο σκοπό, όφειλε να συναγάγει εξ αυτού την ύπαρξη ενιαίας παράβασης, παρά τις διαφορές στις προθέσεις μεταξύ των επιχειρήσεων αυτών.

234

Επιπλέον, η Servier επισημαίνει ότι, στη σκέψη 1298 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο αναφέρθηκε στο ότι δεν υπήρχε «σύμπτωση συμφερόντων» μεταξύ της Niche και της Matrix. Το εν λόγω κριτήριο όμως ούτε είναι λυσιτελές ούτε απαιτείται από τη νομολογία. Σε κάθε περίπτωση, η ως άνω εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου στηρίζεται σε παραμόρφωση των πραγματικών περιστατικών, στο μέτρο που οι επιχειρήσεις αυτές είχαν συνάψει προφορική συμφωνία επιμερισμού των κερδών και συμφωνία καταμερισμού των ευθυνών έναντι των διανομέων, όπως τούτο προκύπτει από τη σκέψη 1299.

235

Τρίτον, κατά τη Servier, το Γενικό Δικαστήριο δεν μπορούσε να στηριχθεί στις ήσσονος σημασίας διαφορές μεταξύ των συμφωνιών διακανονισμού Niche και Matrix, οι οποίες επισημάνθηκαν στη σκέψη 1298 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, προκειμένου να αμφισβητήσει την ύπαρξη κοινού σκοπού επιδιωκόμενου από τις εν λόγω επιχειρήσεις.

236

Τέταρτον, το Γενικό Δικαστήριο δεν μπορούσε να στηριχθεί σε διαφωνίες μεταξύ της Niche και της Matrix κατά την εφαρμογή των συμφωνιών τους με τη Servier, προκειμένου να απορρίψει, στη σκέψη 1299 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, την ύπαρξη ενιαίας παράβασης. Συγκεκριμένα, οι εν λόγω διαφωνίες είναι μεταγενέστερες της σύναψης των συμφωνιών.

237	Πέμπτον, το γεγονός ότι η Matrix δεν συμμετείχε εξαρχής στις διαπραγματεύσεις μεταξύ της Niche και της Servier ή ότι δεν γνώριζε την ύπαρξη της συμφωνίας Biogaran δεν είναι ικανό να θέσει υπό αμφισβήτηση την ύπαρξη ενιαίας παράβασης.

238	Η Επιτροπή αμφισβητεί την επιχειρηματολογία αυτή.

β)	Εκτίμηση του Δικαστηρίου

239

Με την επιχειρηματολογία της, η Servier υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο εφάρμοσε εσφαλμένο νομικό κριτήριο προκειμένου να καθορίσει αν η Niche και η Matrix είχαν διαπράξει δύο χωριστές παραβάσεις. Προβάλλει παραμόρφωση των πραγματικών περιστατικών στο πλαίσιο της διατύπωσης του έκτου λόγου αναιρέσεως και αμφισβητεί, κατ’ ουσίαν, τον νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών που έγινε δεκτός από το Γενικό Δικαστήριο με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση.

240

Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, παράβαση του άρθρου 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ μπορεί να προκύπτει όχι μόνον από μεμονωμένη πράξη, αλλά και από σειρά πράξεων ή ακόμη και από συνεχιζόμενη συμπεριφορά, έστω και αν ένα ή περισσότερα στοιχεία αυτής της σειράς πράξεων ή της συνεχιζόμενης συμπεριφοράς θα μπορούσαν επίσης να αποτελέσουν, εξεταζόμενα αφ’ εαυτών και μεμονωμένα, παράβαση της εν λόγω διάταξης. Επομένως, όταν οι διάφορες συμπεριφορές εντάσσονται σε ένα «συνολικό σχέδιο», λόγω του ότι επιδιώκουν τον ίδιο σκοπό, ήτοι τη νόθευση του ανταγωνισμού εντός της εσωτερικής αγοράς, η Επιτροπή δικαιούται να καταλογίσει την ευθύνη για τις συμπεριφορές αυτές αναλόγως της συμμετοχής στην παράβαση, η οποία λαμβάνεται υπόψη στο σύνολό της (πρβλ. απόφαση της 6ης Δεκεμβρίου 2012, Επιτροπή κατά Verhuizingen Coppens, C‑441/11 P, EU:C:2012:778, σκέψη 41 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

241

Επιχείρηση η οποία έχει μετάσχει σε μια τέτοια ενιαία και διαρκή παράβαση με ενέργειές της, εμπίπτουσες στην έννοια της αντίθετης προς τους κανόνες του ανταγωνισμού «συμφωνίας» ή «εναρμονισμένης πρακτικής», κατά το άρθρο 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, οι οποίες απέβλεπαν στην υλοποίηση της παράβασης στο σύνολό της, μπορεί συνεπώς να θεωρηθεί συνυπαίτια, για όλη τη διάρκεια της συμμετοχής της στην εν λόγω παράβαση, για ενέργειες στις οποίες προέβησαν άλλες επιχειρήσεις στο πλαίσιο της ίδιας παράβασης (πρβλ. απόφαση της 6ης Δεκεμβρίου 2012, Επιτροπή κατά Verhuizingen Coppens, C‑441/11 P, EU:C:2012:778, σκέψη 42 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

242

Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι προκειμένου να χαρακτηριστούν διάφορες συμπεριφορές ως ενιαία και διαρκής παράβαση, δεν χρειάζεται να επαληθεύεται αν εμφανίζουν μεταξύ τους δεσμό συμπληρωματικότητας υπό την έννοια ότι καθεμιά από αυτές αποσκοπεί στην αντιμετώπιση μίας ή περισσοτέρων συνεπειών της κανονικής λειτουργίας του ανταγωνισμού και συντείνουν, μέσω της αλληλεπίδρασής τους, στην επέλευση του συνόλου των αντιθέτων προς τον ανταγωνισμό αποτελεσμάτων τα οποία επιδίωξαν όσοι ενήργησαν στο πλαίσιο ενός συνολικού σχεδίου με ενιαίο σκοπό. Αντιθέτως, η προϋπόθεση περί ενιαίου σκοπού συνεπάγεται ότι πρέπει να εξετάζεται εάν υφίστανται στοιχεία που χαρακτηρίζουν τις επιμέρους ενέργειες που συνθέτουν την παράβαση και από τα οποία μπορεί να συναχθεί ότι οι ενέργειες άλλων εμπλεκομένων στην παράβαση επιχειρήσεων δεν είχαν τον ίδιο σκοπό ή το ίδιο αποτέλεσμα και, ως εκ τούτου, δεν εντάσσονται σε ένα «συνολικό σχέδιο», αν και επιδιώκουν τον ίδιο σκοπό νόθευσης του ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά (απόφαση της 26ης Ιανουαρίου 2017, Villeroy & Boch κατά Επιτροπής, C‑644/13 P, EU:C:2017:59, σκέψη 50 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

243

Επισημαίνεται, επιπλέον, ότι, όπως κατ’ ουσίαν παρατήρησε η γενική εισαγγελέας στα σημεία 239 και 240 των προτάσεών της, προκειμένου η Επιτροπή να χαρακτηρίσει ορισμένες συμπεριφορές είτε ως χωριστές παραβάσεις είτε ως ενιαία παράβαση, οφείλει να αποδείξει κατά τρόπο αντικειμενικό, βάσει των στοιχείων του φακέλου και υπό τον έλεγχο του δικαστή της Ένωσης, ότι πληρούνται τα κριτήρια που έχουν τεθεί για τον χαρακτηρισμό μιας συμπεριφοράς κατά τον ένα ή τον άλλον τρόπο. Συγκεκριμένα, όπως έκρινε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 1294 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, αν αποδειχθεί ότι η Επιτροπή υπέπεσε σε πλάνη προβαίνοντας σε αυτόν τον νομικό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών, η απόφαση με την οποία διαπιστώνεται η παράβαση πρέπει να ακυρωθεί και το ύψος του καθορισθέντος προστίμου να υπολογιστεί εκ νέου.

244

Εν προκειμένω, το Γενικό Δικαστήριο υπενθύμισε, κατ’ ουσίαν, τα νομολογιακά στοιχεία περί των οποίων γίνεται λόγος στη σκέψη 242 της παρούσας απόφασης, επισημαίνοντας στη σκέψη 1295 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης ότι, «προκειμένου να διαπιστώσει την ύπαρξη ενιαίας παράβασης, απόκειται στην Επιτροπή να αποδείξει ότι οι επίμαχες συμφωνίες εντάσσονται στο πλαίσιο συνολικού σχεδίου το οποίο οι οικείες επιχειρήσεις έθεσαν εν γνώσει τους σε εφαρμογή προκειμένου να επιτύχουν έναν κοινό, αντίθετο προς τον ανταγωνισμό σκοπό και […] οφείλει να εξετάσει, συναφώς, όλα τα πραγματικά στοιχεία τα οποία μπορούν να αποδείξουν ή να θέσουν υπό αμφισβήτηση το εν λόγω συνολικό σχέδιο». Διαπιστώνεται ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο όσον αφορά το νομικό κριτήριο που πρέπει να εφαρμόζεται για τον προσδιορισμό ενιαίας παράβασης.

245

Όσον αφορά την εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών της υπόθεσης, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στις σκέψεις 1296 και 1297 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι, μολονότι ήταν αληθές ότι η Servier επιδίωκε έναν και τον αυτό σκοπό κατά τη σύναψη των συμφωνιών διακανονισμού Niche και Matrix, από την περίσταση αυτή δεν μπορούσε να διαπιστωθεί ότι, από την πλευρά τους, η Niche και η Matrix επιδίωκαν από κοινού έναν ίδιο σκοπό που αποδείκνυε την ύπαρξη κοινού σχεδίου, ούτε κατά μείζονα λόγο ότι μετείχαν στο σχέδιο αυτό με τη Servier. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, το Γενικό Δικαστήριο εφάρμοσε ορθώς τα κριτήρια που παρατίθενται στις σκέψεις 240 έως 242 της παρούσας απόφασης, κατά τα οποία ο χαρακτηρισμός της «ενιαίας παράβασης» απαιτεί καθεμιά από τις οικείες αντίθετες προς τον ανταγωνισμό συμπεριφορές να εντάσσεται στο πλαίσιο του ίδιου συνολικού σχεδίου, λόγω του πανομοιότυπου αντίθετου προς τον ανταγωνισμό αντικειμένου τους.

246

Στις σκέψεις 1298 και 1299 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η σύναψη των συμφωνιών διακανονισμού Niche και Matrix την ίδια ημέρα, στον ίδιο τόπο και από τον ίδιο εκπρόσωπο δεν συνιστούσε περίσταση επαρκή για να αποδειχθεί η ύπαρξη κοινού σχεδίου μεταξύ της Niche και της Matrix. Το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε την ύπαρξη πολλών διαφορών μεταξύ των ρητρών των συμφωνιών αυτών και δεν δέχτηκε τις ενδείξεις για την ύπαρξη προφορικής συμφωνίας μεταξύ της Niche και της Matrix σχετικά με την υλοποίηση των εν λόγω συμφωνιών, συνήγαγε δε εξ αυτού ότι οι ως άνω επιχειρήσεις δεν είχαν «κοινό σχέδιο» που να καθιστά δυνατό τον χαρακτηρισμό της συμπεριφοράς τους ως «ενιαίας παράβασης».

247

Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στη σκέψη 1300 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι οι πραγματικές περιστάσεις που περιβάλλουν τη σύναψη των συμφωνιών διακανονισμού Niche και Matrix αποδείκνυαν ότι η Matrix επιδίωξε μάλλον να αξιοποιήσει μια ευκαιρία που προσέφερε η Servier παρά ότι ενήργησε σε συνεννόηση με τη Niche με σκοπό να τεθεί τέλος στο σχέδιό τους που αφορούσε την περινδοπρίλη. Η συμμετοχή της Matrix στις συνομιλίες που οδήγησαν στη σύναψη των συμφωνιών διακανονισμού Niche και Matrix, για τις οποίες είχε ενημερωθεί με καθυστέρηση, περιορίστηκε, κατά το Γενικό Δικαστήριο, στη διαπραγμάτευση της μεταβίβασης αξίας από τη Servier υπέρ αυτής. Εξάλλου, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε, στη σκέψη 1301 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η συμφωνία Biogaran είχε συναφθεί εν αγνοία της Matrix.

248	Ωστόσο, η Servier υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο απέδωσε υπερβολική σημασία στην πρόθεση των μερών, ενώ η νομολογία απαιτεί αντικειμενική αξιολόγηση της σύνδεσης των αντίθετων προς τον ανταγωνισμό συμπεριφορών με ένα συνολικό σχέδιο.

249

Εντούτοις, όπως επισήμανε η γενική εισαγγελέας στο σημείο 248 των προτάσεών της, προκειμένου να διαπιστωθεί ενιαία παράβαση, πρέπει να αποδειχθεί ότι οι συμπεριφορές επιχειρήσεων αποτελούν μέρος συνολικού σχεδίου λόγω της συμβολής τους στην επίτευξη κοινού οικονομικού σκοπού. (πρβλ. απόφαση της 16ης Ιουνίου 2022, Toshiba Samsung Storage Technology και Toshiba Samsung Storage Technology Korea κατά Επιτροπής, C‑700/19 P, EU:C:2022:484, σκέψη 107 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Επομένως, η απόδειξη ενός τέτοιου κοινού σκοπού μπορεί να αποδειχθεί, μεταξύ άλλων, βάσει στοιχείων σχετικών με την πρόθεση των μερών, διότι η έννοια του συνολικού σχεδίου συνεπάγεται ότι τα μέρη είχαν την πρόθεση να συνεργαστούν για την υλοποίηση του σχεδίου αυτού και, επομένως, οι προθέσεις τους σε σχέση με την εν λόγω συνεργασία είναι κρίσιμες, υπό την προϋπόθεση ότι αποδεικνύονται βάσει αντικειμενικών και αξιόπιστων στοιχείων, προκειμένου να διαπιστωθεί αν η συμπεριφορά τους συνιστά ενιαία παράβαση.

250

Υπό τις συνθήκες αυτές, η Servier δεν μπορεί βασίμως να υποστηρίζει ότι ο νομικός χαρακτηρισμός των πραγματικών περιστατικών εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου θεμελιώνεται σε εσφαλμένο νομικό κριτήριο. Ομοίως, η Servier δεν απέδειξε ούτε παραμόρφωση των πραγματικών περιστατικών από το Γενικό Δικαστήριο.

251	Κατά συνέπεια, ο έκτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.

Δ.	Επί του τέταρτου λόγου αναιρέσεως, σχετικά με τη συμφωνία διακανονισμού Teva

252	Με τον τέταρτο λόγο αναιρέσεως, η Servier αμφισβητεί τις εκτιμήσεις του Γενικού Δικαστηρίου σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ στη συμφωνία διακανονισμού Teva. Ο λόγος αυτός περιλαμβάνει δύο σκέλη.

1.	Επί του πρώτου σκέλους, σχετικά με τον δυνητικό ανταγωνισμό

α)	Επιχειρήματα των διαδίκων

253

Με το πρώτο σκέλος του τέταρτου λόγου αναιρέσεως, η Servier υποστηρίζει ότι η ανάλυση του δυνητικού ανταγωνισμού στην οποία προέβη το Γενικό Δικαστήριο ενέχει πολλαπλή πλάνη περί το δίκαιο. Βάσει της επιχειρηματολογίας που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του δεύτερου λόγου αναιρέσεως, η Servier προσάπτει, γενικώς, στο Γενικό Δικαστήριο ότι της επέβαλε, στις σκέψεις 589, 591, 592, 600, 601 και 603 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το βάρος να αποδείξει ότι η είσοδος της Teva στην αγορά προσέκρουε σε ανυπέρβλητα εμπόδια, προκειμένου να αποδείξει την απουσία δυνητικού ανταγωνισμού.

254

Με την πρώτη αιτίαση, η Servier αμφισβητεί την εκτίμηση, στις σκέψεις 589, 591, 592 και 596 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, κατά την οποία τα διπλώματά της ευρεσιτεχνίας, καθώς και η αντίληψη που μπορούσαν να έχουν τα εμπλεκόμενα μέρη σχετικά αυτά, και ειδικότερα ο κίνδυνος έκδοσης προσωρινής διαταγής δυνάμει των εν λόγω διπλωμάτων, δεν συνιστούσαν ανυπέρβλητα εμπόδια για μια τέτοια είσοδο.

255

Με τη δεύτερη αιτίαση, η Servier προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι έκρινε, στη σκέψη 599 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι οι καθυστερήσεις στις διαδικασίες χορήγησης άδειας κυκλοφορίας στην αγορά δεν αρκούν για να αποκλειστεί η ιδιότητα δυνητικού ανταγωνιστή ενός παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων. Το Γενικό Δικαστήριο δεν ανέλυσε το αποτέλεσμα των καθυστερήσεων αυτών, ενώ η Servier είχε αποδείξει ότι είχαν θέσει σε κίνδυνο το σχέδιο της Teva. Επιπλέον, το Γενικό Δικαστήριο δεν δέχτηκε τη σημασία που έχει για τους παρασκευαστές γενόσημων φαρμάκων το να είναι μεταξύ των πρώτων που θα εισέλθουν στη σχετική αγορά, ενώ η Επιτροπή είχε αναγνωρίσει ρητώς τη σημασία αυτή στην αιτιολογική σκέψη 1126 της επίδικης απόφασης.

256	Με την τρίτη αιτίαση, η Servier προβάλλει πλείονες παραμορφώσεις.

257	Αφενός, στις σκέψεις 586 και 609 έως 612 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωσε τα στοιχεία που προσκόμισε η Servier και τα οποία αποδείκνυαν ότι η Teva δεν είχε απόθεμα περινδοπρίλης για την οποία είχε χορηγηθεί άδεια κυκλοφορίας στην αγορά.

258

Αφετέρου, η Servier υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο, στη σκέψη 594 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, παραμόρφωσε το περιεχόμενο του δικογράφου της προσφυγής καθόσον έκρινε ότι η Servier δεν είχε αμφισβητήσει τη δήλωση με την οποία η Teva παραδέχτηκε ότι ήταν διατεθειμένη να αναλάβει τον κίνδυνο να εμπλακεί σε δικαστική διαμάχη στο πλαίσιο προσβολής διπλώματος ευρεσιτεχνίας εξαιτίας της εισόδου της στην αγορά της περινδοπρίλης.

259

Με την τέταρτη αιτίαση, η Servier προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι αρνήθηκε, στη σκέψη 610 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, να λάβει υπόψη τα αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με τα ελαττώματα της γενόσημης περινδοπρίλης που παρασκευάζεται από τη δραστική ουσία την οποία προμηθεύει η Hetero Drugs Ltd (στο εξής: Hetero), με την αιτιολογία ότι ήταν μεταγενέστερα της σύναψης της συμφωνίας διακανονισμού Teva. Δεδομένου ότι τα ως άνω αποδεικτικά στοιχεία είναι προγενέστερα της έρευνας της Επιτροπής, έχουν σημαντική αποδεικτική αξία. Το Γενικό Δικαστήριο, κρίνοντας, στη σκέψη 611 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι το ηλεκτρονικό μήνυμα που απέστειλε η Teva στη Hetero στις 15 Οκτωβρίου 2007 αποσκοπούσε «σαφώς στην εφαρμογή» της συμφωνίας διακανονισμού Teva, το Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωσε το περιεχόμενο του εν λόγω ηλεκτρονικού μηνύματος.

260	Η Επιτροπή αμφισβητεί την επιχειρηματολογία αυτή.

β)	Εκτίμηση του Δικαστηρίου

261

Τα προκαταρκτικά επιχειρήματα και η πρώτη αιτίαση σχετικά με το βάρος απόδειξης της ύπαρξης ανυπέρβλητων εμποδίων για είσοδο στην αγορά στηρίζονται σε εσφαλμένη αντίληψη των νομικών κριτηρίων που εφαρμόζονται για την αξιολόγηση του δυνητικού ανταγωνισμού, όπως κρίθηκε στις σκέψεις 81, 107 έως 111 και 123 έως 125 της παρούσας απόφασης. Επομένως, τα ως άνω επιχειρήματα και η εν λόγω αιτίαση πρέπει να απορριφθούν για τους ίδιους λόγους με εκείνους που εκτίθενται στις σκέψεις αυτές.

262

Ομοίως, στο μέτρο που η εν λόγω αιτίαση αντλείται ειδικότερα από τον κίνδυνο έκδοσης προσωρινής διαταγής επί τη βάσει των ως άνω διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, υπενθυμίζεται, όπως κρίθηκε στη σκέψη 112 της παρούσας απόφασης, ότι η έκδοση τέτοιας διαταγής, κατά μείζονα δε λόγο ο απλός κίνδυνος έκδοσης προσωρινής διαταγής, δεν μπορεί αυτή καθεαυτήν να αποκλείσει την ιδιότητα δυνητικού ανταγωνιστή ενός παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων.

263

Όσον αφορά τη δεύτερη αιτίαση, πρέπει να υπομνησθεί ότι, σύμφωνα με όσα κρίθηκαν στη σκέψη 120 της παρούσας απόφασης, η καθυστέρηση στις διαδικασίες χορήγησης άδειας κυκλοφορίας δεν αρκεί, αφ’ εαυτής, για να τεθεί υπό αμφισβήτηση η ιδιότητα του δυνητικού ανταγωνιστή. Επομένως, η αιτίαση αυτή πρέπει να απορριφθεί για τους ίδιους λόγους με εκείνους που εκτίθενται στη σκέψη 120. Όσον αφορά τη μνεία, στην αιτιολογική σκέψη 1126 της επίδικης απόφασης, του πλεονεκτήματος που θα απέλαυε ο «πρωτοεισερχόμενος» παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων που θα έθετε το προϊόν του σε κυκλοφορία στην αγορά, ουδόλως προκύπτει από τη μνεία αυτή ότι μόνον ο παρασκευαστής που είναι σε θέση να θέσει το προϊόν του σε κυκλοφορία στην αγορά μπορεί να θεωρηθεί δυνητικός ανταγωνιστής του παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων. Κατά τα λοιπά, αρκεί η διαπίστωση ότι η Servier αμφισβητεί τις πραγματικές εκτιμήσεις του Γενικού Δικαστηρίου σχετικά με τέτοια καθυστέρηση και ότι, ως εκ τούτου, η επιχειρηματολογία της είναι απαράδεκτη.

264

Όσον αφορά την προβαλλόμενη παραμόρφωση των αποδεικτικών στοιχείων σχετικά με την έλλειψη αποθεμάτων περινδοπρίλης της Teva καλυπτόμενων από άδεια κυκλοφορίας, επισημαίνεται ότι, όπως τόνισε και η Επιτροπή, δεδομένου ότι η Servier δεν προσδιόρισε επακριβώς τα αποδεικτικά στοιχεία των οποίων προβάλλει παραμόρφωση, η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να απαντήσει στην αιτίαση αυτή και το Δικαστήριο δεν μπορεί να προβεί στον έλεγχό του και, ως εκ τούτου, η εν λόγω αιτίαση πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη.

265

Όσον αφορά την παραμόρφωση του δικογράφου της προσφυγής της Servier στη σκέψη 594 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, καθόσον το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει ότι η Servier δεν αμφισβήτησε την πραγματική βάση της διαπίστωσης που προκύπτει από δήλωση της Teva ότι ήταν έτοιμη να θέσει σε κυκλοφορία την περινδοπρίλη της παρά τον κίνδυνο εμπλοκής της σε δικαστικές διαμάχες λόγω προσβολής διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, διαπιστώνεται ότι το Γενικό Δικαστήριο απάντησε στην επιχειρηματολογία της Servier επί της ουσίας, εν πάση περιπτώσει, και υπενθύμισε, στη σκέψη 591, ότι οι κίνδυνοι για την Teva να εμπλακεί σε δικαστική διαμάχη και να εκδοθεί εις βάρος της προσωρινή διαταγή λόγω προσβολής διπλώματος ευρεσιτεχνίας κατόπιν της εισόδου της στην αγορά της περινδοπρίλης δεν επέτρεπαν «να αποκλειστεί η ύπαρξη πραγματικών και συγκεκριμένων δυνατοτήτων για την Teva να υπερβεί τα εμπόδια που συνδέονται με τα επίμαχα διπλώματα ευρεσιτεχνίας». Εξάλλου, από τη σκέψη 594 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης προκύπτει ότι η Teva γνώριζε τους κινδύνους τέτοιας προσβολής και έκδοσης προσωρινών διαταγών ήδη από τον Φεβρουάριο του 2006, μολονότι, όπως προκύπτει από τη σκέψη 598, συνέχισε τις προπαρασκευαστικές της ενέργειες.

266

Εξάλλου, όπως υπενθυμίζεται στη σκέψη 109 της παρούσας απόφασης, η ύπαρξη, αυτή καθεαυτήν, διπλώματος ευρεσιτεχνίας το οποίο προστατεύει τη μέθοδο παρασκευής δραστικής ουσίας που έχει περιέλθει σε δημόσια χρήση δεν είναι δυνατόν να θεωρηθεί ανυπέρβλητο εμπόδιο για την είσοδο στην αγορά και δεν εμποδίζει να χαρακτηρισθεί ως «δυνητικός ανταγωνιστής» του παρασκευαστή του οικείου πρωτότυπου φαρμάκου ο παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων ο οποίος έχει πράγματι σταθερή βούληση καθώς και ικανότητα εισόδου στην αγορά και ο οποίος, με τις ενέργειές του, δείχνει πρόθυμος να αμφισβητήσει το κύρος του εν λόγω διπλώματος ευρεσιτεχνίας και να αναλάβει τον κίνδυνο να αντιμετωπίσει, κατά την είσοδό του στην αγορά, αγωγή λόγω προσβολής που θα ασκήσει ο δικαιούχος του εν λόγω διπλώματος ευρεσιτεχνίας [απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2020, Generics (UK) κ.λπ., C‑307/18, EU:C:2020:52, σκέψη 46].

267

Επομένως, από τα στοιχεία που υπενθυμίζονται στη σκέψη 265 της παρούσας απόφασης προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο, χωρίς να χρειάζεται να στηριχθεί στο ότι η Servier δεν αμφισβήτησε την πρόθεση της Teva να εισέλθει στην αγορά με κίνδυνο, εξέτασε επί της ουσίας τα επιχειρήματα της Servier και αιτιολόγησε επαρκώς κατά νόμον, υπό το πρίσμα της νομολογίας που μνημονεύεται στη σκέψη 266 της παρούσας απόφασης, το συμπέρασμά του ότι η ύπαρξη των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας της Servier δεν συνιστούσε ανυπέρβλητο εμπόδιο για τη δυνητική είσοδο της Teva στην αγορά.

268	Επομένως, η αιτίαση περί παραμόρφωσης του περιεχομένου της σκέψης 594 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης είναι αλυσιτελής, διότι αφορά επάλληλη αιτιολογία της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης.

269

Με την τέταρτη αιτίασή της, η Servier αμφισβητεί την εκτίμηση του ηλεκτρονικού μηνύματος της Hetero της 15ης Οκτωβρίου 2007 με το πρόσχημα της παραμόρφωσής του. Αιτίαση τέτοιας φύσεως δεν εμπίπτει, σύμφωνα με τη νομολογία που υπενθυμίζεται στη σκέψη 58 της παρούσας απόφασης, στην αρμοδιότητα του Δικαστηρίου στο πλαίσιο της αναιρετικής διαδικασίας.

270	Λαμβανομένων υπόψη των στοιχείων αυτών, το πρώτο σκέλος του τέταρτου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.

2.	Επί του δεύτερου σκέλους, σχετικά με τον χαρακτηρισμό του περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου

271

Με το δεύτερο σκέλος του τέταρτου λόγου αναιρέσεως, η Servier προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι, στις σκέψεις 698, 700 και 704 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, επικύρωσε τον χαρακτηρισμό της συμφωνίας διακανονισμού Teva ως περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου. Συναφώς, η Servier, επαναλαμβάνοντας την επιχειρηματολογία που εκτέθηκε στο πλαίσιο του πρώτου λόγου αναιρέσεως, υποστηρίζει ότι το γεγονός ότι η συμφωνία διακανονισμού Teva περιέχει ρήτρες που περιορίζουν τον ανταγωνισμό και πληρωμή που παρακινεί την Teva να αποδεχθεί τέτοιες ρήτρες δεν αρκεί για να χαρακτηριστεί η συμφωνία αυτή ως περιορισμός του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου, ενώ, ιδίως, η εν λόγω συμφωνία διευκόλυνε επίσης πρόωρη είσοδο της Teva στην αγορά και είχε, επομένως, ευνοϊκά για τον ανταγωνισμό αποτελέσματα.

272

Πριν εξεταστούν οι ειδικές αιτιάσεις που προβάλλει η Servier στο πλαίσιο αυτό, υπενθυμίζεται εκ προοιμίου ότι, σύμφωνα με τη νομολογία που μνημονεύεται στις σκέψεις 73, 76 και 77 της παρούσας απόφασης, τα ενδεχόμενα ευνοϊκά για τον ανταγωνισμό αποτελέσματα μιας συμφωνίας δεν ασκούν επιρροή στο πλαίσιο της εξέτασης του αντίθετου προς τον ανταγωνισμό αντικειμένου της, μεταξύ άλλων και για τη διαπίστωση του τυχόν επιζήμιου χαρακτήρα της. Υπογραμμίζεται επίσης ότι, όπως προκύπτει από τη νομολογία που υπενθυμίζεται ιδίως στη σκέψη 83 της παρούσας απόφασης, η αναβολή της εισόδου γενόσημων φαρμάκων στην αγορά ως αντάλλαγμα για μεταβιβάσεις αξίας από τον παρασκευαστή πρωτότυπων προς τον παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων πρέπει να θεωρηθεί ότι συνιστά περιορισμό του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου εφόσον οι ως άνω μεταβιβάσεις εξηγούνται αποκλειστικώς από το εμπορικό συμφέρον των εν λόγω παρασκευαστών φαρμάκων να αποφύγουν τον υγιή ανταγωνισμό.

α)	Επί των σκοπών της συμφωνίας διακανονισμού Teva

1)	Επιχειρήματα των διαδίκων

273

Η Servier υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο καθόσον παρέλειψε να λάβει υπόψη τους σκοπούς τους οποίους επιδίωκε αντικειμενικώς η συμφωνία διακανονισμού Teva, για τον λόγο και μόνον ότι η συμφωνία αυτή περιείχε ρήτρες περιοριστικές του ανταγωνισμού. Κατά τη Servier, το Γενικό Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη το ότι ο εφοδιασμός της Teva με περινδοπρίλη ήταν ο κύριος σκοπός της συμφωνίας αυτής. Ο φιλικός διακανονισμός ένδικων διαφορών σχετικά με τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας της Servier αποτελούσε απλώς «δευτερεύοντα» σκοπό, του οποίου η εμβέλεια ήταν περιορισμένη, δεδομένου ότι δεν εκτεινόταν στη διαδικασία που εκκρεμούσε ενώπιον του ΕΓΔΕ σχετικά με το κύρος του διπλώματος ευρεσιτεχνίας 947. Κατά τη Servier, οι σκοποί αυτοί δεν είναι, αφ’ εαυτών, επιζήμιοι για τον ανταγωνισμό.

274

Επιπλέον, ο παραλληλισμός τον οποίον επιχείρησε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 704 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης μεταξύ της συμφωνίας διακανονισμού Teva και των περιστάσεων της υπόθεσης επί της οποίας εξεδόθη η απόφαση της 20ής Νοεμβρίου 2008, Beef Industry Development Society και Barry Brothers (C‑209/07, EU:C:2008:643), είναι εσφαλμένη, δεδομένου ότι οι περιστάσεις αυτές δεν αφορούσαν την είσοδο νέου ανταγωνιστή στην αγορά, αλλά την αποχώρηση ανταγωνιστικών επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνταν ήδη στην αγορά αυτή.

275	Η Επιτροπή αμφισβητεί την επιχειρηματολογία αυτή.

2)	Εκτίμηση του Δικαστηρίου

276

Η Servier αμφισβητεί την ύπαρξη περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου στηριζόμενη στην προβαλλόμενη νομιμότητα ορισμένων από τους σκοπούς που επιδιώκονται με τη συμφωνία διακανονισμού Teva και στη σχετική πρόθεση των μερών. Κατά τη Servier, το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο καθόσον δεν έλαβε υπόψη, στο πλαίσιο του χαρακτηρισμού της συμφωνίας διακανονισμού Teva ως περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου, τους ως άνω σκοπούς και τη σχετική πρόθεση.

277

Εντούτοις, υπενθυμίζεται ότι, προκειμένου να χαρακτηριστεί μια συμπεριφορά ως περιορισμός του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου, πρέπει να προσδιοριστούν οι αντικειμενικοί σκοποί που επιδιώκει να επιτύχει η συμπεριφορά αυτή όσον αφορά τον ανταγωνισμό. Αντιθέτως, όπως κρίθηκε στη σκέψη 87 της παρούσας απόφασης, το γεγονός ότι οι επιχειρήσεις ενήργησαν χωρίς να έχουν την πρόθεση να παρεμποδίσουν, να περιορίσουν ή να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό και το γεγονός ότι επιδίωξαν ορισμένους θεμιτούς σκοπούς δεν είναι καθοριστικής σημασίας για την εφαρμογή του άρθρου 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ. Κρίσιμη είναι μόνον η εκτίμηση του βαθμού οικονομικής βλαπτικότητας της πρακτικής αυτής για την εύρυθμη λειτουργία του ανταγωνισμού στη σχετική αγορά. Η εκτίμηση αυτή πρέπει να στηρίζεται σε αντικειμενικές αξιολογήσεις, εν ανάγκη κατόπιν λεπτομερούς ανάλυσης της εν λόγω πρακτικής, καθώς και των σκοπών της και του οικονομικού και νομικού πλαισίου στο οποίο εντάσσεται [πρβλ. αποφάσεις της 30ής Ιανουαρίου 2020, Generics (UK) κ.λπ., C‑307/18, EU:C:2020:52, σκέψεις 84 και 85, και της 25ης Μαρτίου 2021, Lundbeck κατά Επιτροπής, C‑591/16 P, EU:C:2021:243, σκέψη 131].

278

Επιπλέον, στο μέτρο που η Servier, υπογραμμίζοντας ότι η συμφωνία διακανονισμού Teva είχε ως «κύριο» σκοπό την προμήθεια της Teva σε περινδοπρίλη και ως «δευτερεύοντα» σκοπό τη διευθέτηση ένδικων διαφορών, επιδιώκει να επικαλεστεί τη νομολογία σχετικά με τους παρεπόμενους περιορισμούς, πρέπει να γίνει δεκτό, για τους λόγους που εκτίθενται στις σκέψεις 148 έως 151 της παρούσας απόφασης, ότι η νομολογία αυτή δεν εφαρμόζεται σε κατάσταση όπως αυτή την οποία διαλαμβάνει η συμφωνία διακανονισμού Teva. Συγκεκριμένα, πρώτον, η ρήτρα της συμφωνίας διακανονισμού Teva η οποία προέβλεπε την προμήθεια περινδοπρίλης στην Teva δεν είναι ουδέτερη ως προς τον ανταγωνισμό, λόγω της ύπαρξης αντίστροφων πληρωμών που συνιστούν μεταβιβάσεις αξίας και, δεύτερον, λαμβανομένης υπόψη της ύπαρξης των ίδιων πληρωμών, οι περιορισμοί του ανταγωνισμού που απορρέουν από τις ρήτρες μη αμφισβήτησης και μη εμπορίας δεν μπορούν να θεωρηθούν ως αντικειμενικώς αναγκαίοι για την προαναφερθείσα ρήτρα προμήθειας ούτε για τον διακανονισμό ένδικων διαφορών, τούτο δε κατά μείζονα λόγο όταν οι ρήτρες μη εμπορίας και μη αμφισβήτησης ερμηνεύονται υπό το πρίσμα του αποκλειστικού χαρακτήρα της ρήτρας προμήθειας.

279	Επομένως, η αιτίαση αυτή της Servier πρέπει να απορριφθεί, χωρίς να απαιτείται να κριθεί εν προκειμένω η σημασία της απόφασης της 20ής Νοεμβρίου 2008, Beef Industry Development Society και Barry Brothers (C‑209/07, EU:C:2008:643).

β)	Επί των μικτών αποτελεσμάτων της συμφωνίας διακανονισμού Teva

1)	Επιχειρήματα των διαδίκων

280

Η Servier υποστηρίζει ότι, κατά την ημερομηνία σύναψης της συμφωνίας διακανονισμού Teva, τα δυνητικά αποτελέσματά της, εξεταζόμενα στο σύνολό τους και στο μέτρο που μπορούσαν να προσδιοριστούν κατά την ημερομηνία αυτή, ήταν μικτά και, ως εκ τούτου, ο χαρακτηρισμός της συμφωνίας Teva ως περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου πρέπει να αποκλειστεί, όπως προκύπτει από την επιχειρηματολογία της στο πλαίσιο του πρώτου λόγου αναιρέσεως. Το Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωσε τα πραγματικά περιστατικά σχετικά με το πλαίσιο της εν λόγω συμφωνίας, ιδίως στις σκέψεις 644 και 667 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, και αγνόησε τα ευνοϊκά για τον ανταγωνισμό αποτελέσματά της.

281	Η Επιτροπή αμφισβητεί την επιχειρηματολογία αυτή.

2)	Εκτίμηση του Δικαστηρίου

282

Η Servier δεν μπορεί να επικαλεστεί ευνοϊκά ή τουλάχιστον μικτά αποτελέσματα επί του ανταγωνισμού τα οποία θα μπορούσε να επιφέρει η συμφωνία διακανονισμού Teva, δεδομένου ότι, σύμφωνα με τη νομολογία που υπενθυμίζεται στις σκέψεις 73, 76 και 77 της παρούσας απόφασης, η εξέταση τέτοιων αποτελεσμάτων, πραγματικών ή δυνητικών, αρνητικών ή θετικών, δεν είναι αναγκαία προκειμένου να κριθεί αν η συμφωνία μπορεί να χαρακτηριστεί ως περιορισμός του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου. Επομένως, ανεξαρτήτως του ότι τα προβαλλόμενα ευνοϊκά αποτελέσματα που απορρέουν από πρόωρη είσοδο της Teva στην αγορά δεν ήταν βέβαιο ότι θα επέρχονταν, καθότι η Servier είχε το συμβατικό δικαίωμα να εμποδίσει μια τέτοια είσοδο μέσω πρόσθετης αντίστροφης πληρωμής, η επιχειρηματολογία αυτή δεν μπορεί, εν πάση περιπτώσει, να ευδοκιμήσει. Συνεπώς η υπό κρίση αιτίαση πρέπει να απορριφθεί.

γ)	Επί του επιζήμιου χαρακτήρα των ρητρών της συμφωνίας διακανονισμού Teva.

1)	Επιχειρήματα των διαδίκων

283

Όσον αφορά τη ρήτρα μη αμφισβήτησης της συμφωνίας διακανονισμού Teva, η Servier επαναλαμβάνει την επιχειρηματολογία που ανέπτυξε στο πλαίσιο του πρώτου λόγου αναιρέσεως, κατά την οποία αυτό το είδος συνήθους ρήτρας δεν είναι, αφ’ εαυτού, επιζήμιο για τον ανταγωνισμό. Στις σκέψεις 648 και 649 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη τη νομολογία που απορρέει από την απόφαση της 25ης Φεβρουαρίου 1986, Windsurfing International κατά Επιτροπής (193/83, EU:C:1986:75), και υπέπεσε σε πλάνη κρίνοντας ότι το γεγονός ότι η ως άνω ρήτρα δεν περιλάμβανε τη διαδικασία ενώπιον του ΕΓΔΕ ήταν άνευ σημασίας.

284

Όσον αφορά τη ρήτρα μη εμπορίας της συμφωνίας Teva, το Γενικό Δικαστήριο, στις σκέψεις 663 και 664 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, δεν έλαβε υπόψη του ότι το πεδίο εφαρμογής της ρήτρας περιοριζόταν στην περινδοπρίλη η οποία προσέβαλλε τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας της Servier, ενώ άφηνε την Teva ελεύθερη να αναπτύξει μορφή του φαρμάκου αυτού η οποία δεν θα προσέβαλλε τα εν λόγω διπλώματα. Το Γενικό Δικαστήριο εσφαλμένως επίσης δεν δέχτηκε, στη σκέψη 666, αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με την ανάπτυξη από την Teva μιας εκδοχής του φαρμάκου που δεν θα συνιστούσε προσβολή διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας. Επιπλέον, το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη καθόσον δεν έλαβε υπόψη το ότι η προμήθεια της Teva σε γενόσημη περινδοπρίλη μετριάζει, ή ακόμη και αναιρεί τα τυχόν περιοριστικά αποτελέσματα της ως άνω ρήτρας. Πλην όμως, το Γενικό Δικαστήριο δέχθηκε, στη σκέψη 954 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι ο περιοριστικός του ανταγωνισμού χαρακτήρας της συμφωνίας διακανονισμού που συνήφθη με την Krka μπορούσε να αντισταθμιστεί από τα ευνοϊκά για τον ανταγωνισμό αποτελέσματα της συμφωνίας παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης που συνήφθη με την ίδια επιχείρηση.

285	Όσον αφορά τη ρήτρα αποκλειστικής προμήθειας, η Servier προβάλλει τρεις αιτιάσεις.

286

Κατ’ αρχάς, το Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωσε το περιεχόμενο της ρήτρας αυτής. Αντιθέτως προς όσα έκρινε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 662 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, η εν λόγω ρήτρα δεν απαγόρευε στην Teva να απευθύνεται σε άλλους προμηθευτές. Επομένως, η Teva παρέμενε ελεύθερη να απευθύνεται σε τρίτους προμηθευτές που παράγουν περινδοπρίλη διαφορετική από εκείνη που αποτελείται από την κρυσταλλική μορφή άλφα της ερβουμίνης, η οποία προστατεύεται με το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας 947. Το Γενικό Δικαστήριο εσφαλμένως συνήγαγε, στη σκέψη 663, ότι η συμφωνία διακανονισμού Teva έβαινε πέραν των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας της Servier.

287	Εν συνεχεία, η Servier υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο, στη σκέψη 672 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, έκρινε εσφαλμένως και αναιτιολόγητα ότι η ρήτρα αποκλειστικής προμήθειας ήταν ασυνήθης. Όμως, αυτό το είδος ρήτρας είναι σύννομο και χρησιμοποιείται συχνά, μεταξύ άλλων και από την Teva.

288

Τέλος, η Servier υποστηρίζει ότι η ρήτρα αποκλειστικής προμήθειας θα έπρεπε να είχε εκτιμηθεί εντός του πλαισίου της, λαμβανομένου υπόψη του ανταγωνισμού που θα υφίστατο αν δεν υπήρχε η εν λόγω ρήτρα. Στο μέτρο που η συμφωνία διακανονισμού Teva παρέσχε στην Teva τη δυνατότητα να εισέλθει στην αγορά της περινδοπρίλης, αποκλείεται ο χαρακτηρισμός της ως περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου.

289	Η Επιτροπή αμφισβητεί τόσο το παραδεκτό όσο και το βάσιμο της επιχειρηματολογίας αυτής.

2)	Εκτίμηση του Δικαστηρίου

290

Με την ως άνω επιχειρηματολογία, η Servier αμφισβητεί την εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου σχετικά με τον χαρακτηρισμό της συμφωνίας διακανονισμού Teva ως περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου και υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι ούτε η ρήτρα μη αμφισβήτησης ούτε η ρήτρα μη εμπορίας ούτε και η ρήτρα αποκλειστικής προμήθειας της ως άνω συμφωνίας μπορούσαν να προκαλέσουν αντίθετα προς τον ανταγωνισμό αποτελέσματα.

291

Όπως όμως υπενθυμίζεται στη σκέψη 88 της παρούσας απόφασης, προκειμένου να κριθεί αν μια συμπαιγνιακή πρακτική μπορεί να χαρακτηριστεί περιορισμός του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου, πρέπει να εξεταστεί το περιεχόμενό της, το ιστορικό της θέσπισής της, καθώς και το νομικό και οικονομικό πλαίσιό της, ιδίως δε τα ειδικά χαρακτηριστικά της αγοράς εντός της οποίας θα επέλθουν συγκεκριμένα τα αποτελέσματά της. Το γεγονός ότι οι όροι μιας συμφωνίας που αποσκοπεί στην εφαρμογή της εν λόγω πρακτικής δεν αποκαλύπτουν αντίθεση προς τους κανόνες του ανταγωνισμού δεν είναι, αυτό καθεαυτό, καθοριστικό.

292

Ειδικότερα, ο χαρακτηρισμός ενός μέτρου ως περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου δεν εξαρτάται ούτε από τη μορφή των συμβάσεων ή άλλων νομικών πράξεων που αποσκοπούν στην εφαρμογή μιας τέτοιας αθέμιτης πρακτικής ούτε από την υποκειμενική αντίληψη των μερών για την έκβαση της μεταξύ τους ένδικης διαφοράς ως προς το κύρος διπλώματος ευρεσιτεχνίας. Κρίσιμη είναι μόνον η εκτίμηση του βαθμού οικονομικής βλαπτικότητας της πρακτικής αυτής για την εύρυθμη λειτουργία του ανταγωνισμού στη σχετική αγορά. Η εκτίμηση αυτή πρέπει να στηρίζεται σε αντικειμενικές αξιολογήσεις, εν ανάγκη κατόπιν λεπτομερούς ανάλυσης της εν λόγω πρακτικής, καθώς και των σκοπών της και του οικονομικού και νομικού πλαισίου στο οποίο εντάσσεται [πρβλ. αποφάσεις της 30ής Ιανουαρίου 2020, Generics (UK) κ.λπ., C‑307/18, EU:C:2020:52, σκέψεις 84 και 85, και της 25ης Μαρτίου 2021, Lundbeck κατά Επιτροπής, C‑591/16 P, EU:C:2021:243, σκέψη 131].

293

Επομένως, συμφωνίες φιλικού διακανονισμού με τις οποίες ένας υποψήφιος για την είσοδο σε αγορά παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων αναγνωρίζει, τουλάχιστον προσωρινά, το κύρος διπλώματος ευρεσιτεχνίας που κατέχει παρασκευαστής πρωτότυπων φαρμάκων και δεσμεύεται, ως εκ τούτου, να μην το αμφισβητήσει ούτε να εισέλθει στην αγορά αυτή δύνανται να έχουν περιοριστικά για τον ανταγωνισμό αποτελέσματα, δεδομένου ότι η αμφισβήτηση του κύρους και της εμβέλειας ενός διπλώματος ευρεσιτεχνίας είναι συμφυής προς τη λειτουργία του ανταγωνισμού στους τομείς όπου υπάρχουν αποκλειστικά δικαιώματα για τεχνολογίες [απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2020, Generics (UK) κ.λπ., C‑307/18, EU:C:2020:52, σκέψη 81].

294

Όπως υπογράμμισε, κατ’ ουσίαν, το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 305 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, προκειμένου να κριθεί αν μια συμφωνία μπορεί να χαρακτηριστεί ως περιορισμός του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου δεν είναι αναγκαίο να αναλυθεί κάθε ρήτρα της χωριστά, αλλά να εκτιμηθεί αν η συμφωνία αυτή, στο σύνολό της, είναι αρκούντως επιζήμια για την εύρυθμη λειτουργία του ανταγωνισμού στη σχετική αγορά ώστε να δικαιολογείται ένας τέτοιος χαρακτηρισμός. Ως εκ τούτου, λόγω των στενών σχέσεων μεταξύ των ρητρών μη αμφισβήτησης, μη εμπορίας και αποκλειστικής προμήθειας της συμφωνίας Teva, οι ρήτρες αυτές έπρεπε να εξεταστούν στο σύνολό τους.

295

Επιπλέον, η επιχειρηματολογία της Servier δεν λαμβάνει υπόψη τη νομολογία που υπενθυμίζεται στη σκέψη 83 της παρούσας απόφασης από την οποία προκύπτει ότι το κριτήριο βάσει του οποίου μπορεί να εξακριβωθεί αν συμφωνία φιλικού διακανονισμού όπως η συμφωνία διακανονισμού Teva συνιστά περιορισμό του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου συνίσταται στην εξακρίβωση του κατά πόσον οι μεταβιβάσεις αξίας από τον παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων προς τον παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων συνιστούν το αντάλλαγμα για να μην εισέλθει ο τελευταίος στη σχετική αγορά [πρβλ. απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2020, Generics (UK) κ.λπ., C‑307/18, EU:C:2020:52, σκέψεις 87 έως 94].

296

Εν προκειμένω, στις σκέψεις 644 και 645 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε τη λυσιτέλεια των δυνητικά ουδέτερων ή ευνοϊκών για τον ανταγωνισμό αποτελεσμάτων της συμφωνίας διακανονισμού Teva, καθώς και τη δυνατότητα εφαρμογής της νομολογίας σχετικά με τους παρεπόμενους περιορισμούς, χωρίς να υποπέσει σε νομικά σφάλματα ικανά να κλονίσουν το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε με τις σκέψεις αυτές, όπως προκύπτει από το σκεπτικό που παρατίθεται στις σκέψεις 76 και 77, 148 έως 151, 272 και 278 της παρούσας απόφασης.

297

Όσον αφορά τους περιορισμούς που επιβλήθηκαν στην Teva σχετικά με τη συμπεριφορά της στην αγορά, το Γενικό Δικαστήριο επιβεβαίωσε, κατ’ ουσίαν, τις διαπιστώσεις που περιέχονται στην επίδικη απόφαση. Για τους λόγους που εκτίθενται στις σκέψεις 647 έως 678 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε, πρώτον, ότι η ρήτρα μη αμφισβήτησης απαγόρευε στην Teva να αποδείξει ότι η περινδοπρίλη της δεν προσέβαλλε τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας της Servier και να αμφισβητήσει το κύρος τους στο Ηνωμένο Βασίλειο. Δεύτερον, διαπίστωσε ότι η ρήτρα μη εμπορίας επέβαλλε στην Teva την υποχρέωση να απέχει στο Ηνωμένο Βασίλειο από κάθε παραγωγή ή διάθεση στην αγορά της δικής της περινδοπρίλης, η οποία κατά τη Servier προσέβαλλε διπλώματα ευρεσιτεχνίας, ή από οποιαδήποτε εκδοχή του εν λόγω φαρμάκου που θα προσέβαλλε ομοίως κατά τη Servier δικαιώματα αντλούμενα από δίπλωμα ευρεσιτεχνίας. Τρίτον, διαπίστωσε ότι η ρήτρα αποκλειστικής προμήθειας, η οποία συνδεόταν στενά με την προηγούμενη ρήτρα, άφηνε στην Teva εναλλακτική επιλογή η οποία συνίστατο είτε στη διανομή της περινδοπρίλης της Servier που αποτελείται από την κρυσταλλική μορφή άλφα της ερβουμίνης είτε, σε περίπτωση μη προμήθειας από τη Servier, στη λήψη κατ’ αποκοπήν αποζημίωσης ύψους 500 000 GBP μηνιαίως. Το από κοινού αποτέλεσμα της εναλλακτικής αυτής επιλογής και του συνδυασμού των ως άνω ρητρών ήταν, στην πράξη, να έχει η Servier τη δυνατότητα να εμποδίσει την Teva να διαθέσει στην αγορά του Ηνωμένου Βασιλείου, χωρίς τη συγκατάθεσή της, γενόσημη εκδοχή της περινδοπρίλης αποτελούμενη από την κρυσταλλική μορφή άλφα της ερβουμίνης.

298

Η Servier προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωση του περιεχομένου της ρήτρας αποκλειστικής προμήθειας και της ρήτρας μη εμπορίας. Αντιθέτως προς ό,τι προκύπτει από τις σκέψεις 662 και 663 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, οι ρήτρες αυτές, πρώτον, κάλυπταν μόνον την εκδοχή της περινδοπρίλης που αποτελείται από την κρυσταλλική μορφή άλφα της ερβουμίνης και, ως εκ τούτου, η Teva παρέμενε ελεύθερη να αγοράζει άλλες μορφές περινδοπρίλης από τρίτους καθώς και να τις εμπορεύεται και, δεύτερον, το περιεχόμενο των ρητρών αυτών δεν υπερέβη το πεδίο εφαρμογής των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας της Servier.

299

Ως προς αυτό το ζήτημα, όσον αφορά τη σκέψη 663 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, από τη σκέψη 6 της ίδιας απόφασης προκύπτει ότι το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας 947 αφορά ειδικά την εκδοχή της περινδοπρίλης που αποτελείται από την κρυσταλλική μορφή άλφα της ερβουμίνης και τις μεθόδους παρασκευής της, χωρίς η εν λόγω απόφαση να περιέχει περαιτέρω εξηγήσεις που να θέτουν υπό αμφισβήτηση την περίσταση αυτή. Πλην όμως, από τους όρους της συμφωνίας διακανονισμού Teva προκύπτει ότι οι ρήτρες μη εμπορίας και αποκλειστικής προμήθειας εφαρμόζονταν επίσης μόνον στην περινδοπρίλη που αποτελείται από την κρυσταλλική μορφή άλφα της ερβουμίνης, η οποία, επομένως, ενέπιπτε κατ’ ανάγκην στο πεδίο εφαρμογής του εν λόγω διπλώματος ευρεσιτεχνίας. Συνεπώς, η διαπίστωση, στη σκέψη 663 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, κατά την οποία οι ρήτρες αυτές εκτείνονταν πέραν του πεδίου εφαρμογής των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας της Servier τα οποία αφορούσε η συμφωνία διακανονισμού Teva, θεμελιώνεται σε παραμόρφωση του περιεχομένου της συμφωνίας αυτής.

300

Εντούτοις, το Γενικό Δικαστήριο ορθώς και χωρίς περιθώρια αμφιβολίας έλαβε υπόψη ότι η εφαρμογή των εν λόγω ρητρών περιοριζόταν στην περινδοπρίλη που αποτελείται από την κρυσταλλική μορφή άλφα της ερβουμίνης στο πλαίσιο της εκ μέρους του ανάλυσης του αντικειμένου των ρητρών αυτών από απόψεως ανταγωνισμού, στις σκέψεις 665 και 666 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης. Επομένως, από το σύνολο των σκέψεων 662, 665 και 666 της απόφασης αυτής προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν παραμόρφωσε το περιεχόμενο των ρητρών ως προς το ζήτημα αυτό. Εξάλλου, όπως επισήμανε η γενική εισαγγελέας στο σημείο 175 των προτάσεών της, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την επιχειρηματολογία της Servier ως αλυσιτελή, με την αιτιολογία ότι η μορφή της περινδοπρίλης την οποία η Teva σκόπευε να διαθέσει στην αγορά, κατά τον χρόνο υπογραφής της συμφωνίας διακανονισμού Teva, ήταν ακριβώς εκείνη που αποτελούσε αντικείμενο των ρητρών μη εμπορίας και αποκλειστικής προμήθειας που περιλαμβάνονταν στην εν λόγω συμφωνία. Υπό τις συνθήκες αυτές, η περίσταση ότι το πεδίο εφαρμογής των ως άνω ρητρών περιοριζόταν στην εν λόγω μορφή περινδοπρίλης δεν θέτει υπό αμφισβήτηση τον περιοριστικό χαρακτήρα τους όσον αφορά τον ανταγωνισμό, όπως αναλύθηκε από το Γενικό Δικαστήριο. Επομένως, η παραμόρφωση των ρητρών αυτών που διαπιστώθηκε στη σκέψη 299 της παρούσας απόφασης δεν αναιρεί το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε το Γενικό Δικαστήριο όσον αφορά τον αντίθετο προς τον ανταγωνισμό χαρακτήρα τους και αφορά, εν τέλει, επάλληλη αιτιολογία της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης. Ομοίως, το επιχείρημα της Servier σχετικά με τον φερόμενο ως συνήθη χαρακτήρα των ίδιων ρητρών δεν μπορεί να ευδοκιμήσει, διότι ουδόλως θέτει υπό αμφισβήτηση τον ως άνω αντίθετο προς τον ανταγωνισμό χαρακτήρα.

301

Περαιτέρω, πρέπει να απορριφθούν τα λοιπά επιχειρήματα της Servier σχετικά με τον προβαλλόμενο μη επιζήμιο χαρακτήρα των ρητρών μη αμφισβήτησης και μη εμπορίας στο μέτρο που, όπως ορθώς υποστήριξε η Επιτροπή, αποσκοπούν, στην πραγματικότητα, στην αμφισβήτηση των εκτιμήσεων του Γενικού Δικαστηρίου σχετικά με τα υποβληθέντα αποδεικτικά στοιχεία καθώς και σχετικά με τα κρίσιμα πραγματικά στοιχεία για την ερμηνεία της συμφωνίας διακανονισμού Teva.

δ)	Επί της αντίστροφης πληρωμής

1)	Επιχειρήματα των διαδίκων

302

Προκαταρκτικώς, η Servier επαναλαμβάνει ότι η πρόβλεψη αντίστροφης πληρωμής σε συμφωνία διακανονισμού ένδικων διαφορών σχετικών με διπλώματα ευρεσιτεχνίας δεν είναι, αυτή καθεαυτήν, αντίθετη προς τον ανταγωνισμό. Το αυτό ισχύει, κατά μείζονα λόγο, όταν το εν λόγω είδος πληρωμής προβλέπεται στο πλαίσιο συμφωνίας προμήθειας όπως η συμφωνία διακανονισμού Teva. Η Servier παραπέμπει συναφώς στην επιχειρηματολογία που ανέπτυξε στο πλαίσιο του τρίτου σκέλους του πρώτου λόγου αναιρέσεως, η οποία συνοψίζεται στις σκέψεις 139 και 140 της παρούσας απόφασης.

303

Όσον αφορά τη ρήτρα κατ’ αποκοπήν αποζημίωσης που προβλέπεται στη συμφωνία διακανονισμού Teva, η Servier υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πολλαπλή πλάνη περί το δίκαιο στις σκέψεις 660 και 699 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης καθόσον έκρινε ότι η αποζημίωση αυτή αποτελούσε μέρος της αντίστροφης πληρωμής βάσει της οποίας η συμφωνία αυτή χαρακτηρίστηκε ως περιορισμός του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου. Το Γενικό Δικαστήριο εσφαλμένως δεν δέχτηκε, στη σκέψη 685 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, τον συνήθη χαρακτήρα αυτού του είδους ρήτρας. Ακόμη και αν η εν λόγω αποζημίωση είχε ως σκοπό την αποζημίωση της Teva ως αντάλλαγμα για το ότι δέχτηκε να μην εισέλθει στην αγορά της περινδοπρίλης, τούτο δεν θα αρκούσε για να χαρακτηριστεί ως αντίστροφη πληρωμή. Συγκεκριμένα, η κατ’ αποκοπήν αποζημίωση δεν συνδέεται με τον φιλικό διακανονισμό διαφορών σχετικών με διπλώματα ευρεσιτεχνίας, αλλά με τη μη εκπλήρωση της υποχρέωσης αποκλειστικής προμήθειας που προβλέπεται στη συμφωνία διακανονισμού Teva. Ως εκ της φύσεώς της, η καταβολή τέτοιας κατ’ αποκοπήν αποζημίωσης ήταν αβέβαιη. Επομένως, η εν λόγω αποζημίωση δεν έπρεπε να ληφθεί υπόψη στο πλαίσιο της σύγκρισης με το κόστος που είναι εγγενές στον φιλικό διακανονισμό ένδικων διαφορών σχετικών με διπλώματα ευρεσιτεχνίας.

304

Όσον αφορά την καταβολή του ποσού των 5 εκατομμυρίων GBP στην Teva, η Servier παραπέμπει στην επιχειρηματολογία της στο πλαίσιο του πρώτου λόγου αναιρέσεως, προκειμένου να αμφισβητήσει τη σημασία της πληρωμής αυτής για τον χαρακτηρισμό του περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου. Κατά τη Servier, η ως άνω πληρωμή αποσκοπούσε στην κάλυψη των δαπανών στις οποίες υποβλήθηκε η Teva λόγω της καταγγελίας των συμφωνιών της με τη Hetero και την Alembic Pharmaceuticals Ltd, της παρασκευής γενόσημης εκδοχής της περινδοπρίλης, της καταστροφής των υφιστάμενων αποθεμάτων, καθώς και λόγω δικαστικών εξόδων. Πλην όμως, οι δαπάνες αυτές απορρέουν άμεσα από τη συμφωνία διακανονισμού Teva.

305

Η Servier προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι παραμόρφωσε τα επιχειρήματά της σχετικά με την αιτία της πληρωμής του ποσού των 5 εκατομμυρίων GBP, καθόσον έκρινε, στη σκέψη 697 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η Servier είχε υποστηρίξει ότι η πληρωμή αυτή αποσκοπούσε στο να «διασφαλίσει» τη ρήτρα αποκλειστικής προμήθειας που προβλεπόταν στη συμφωνία Teva, ενώ η ίδια είχε προβάλλει ότι η συμφωνία αυτή είχε ως σκοπό, κατά την άποψή της, να διασφαλίσει τις υπηρεσίες της Teva ως διανομέα γενόσημων φαρμάκων στο Ηνωμένο Βασίλειο. Το Γενικό Δικαστήριο δεν επαλήθευσε το στοιχείο αυτό.

306	Η Επιτροπή αμφισβητεί τόσο το παραδεκτό όσο και το βάσιμο της ως άνω επιχειρηματολογίας.

2)	Εκτίμηση του Δικαστηρίου

307

Το επιχείρημα ότι οι πληρωμές της Servier υπέρ της Teva δεν έπρεπε να εξομοιωθούν με αντίστροφη πληρωμή με την αιτιολογία ότι η συμφωνία διακανονισμού Teva δεν είναι πράγματι συμφωνία φιλικού διακανονισμού αλλά συμφωνία αποκλειστικής προμήθειας δεν μπορεί να γίνει δεκτό. Συγκεκριμένα, η περίσταση αυτή ουδόλως μεταβάλλει το ότι, όπως προκύπτει από τις σκέψεις 290 έως 300 της παρούσας απόφασης, η συμφωνία διακανονισμού Teva ενείχε περιορισμούς του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου και, ως εκ τούτου, όπως υπενθυμίζεται, ιδίως, στη σκέψη 272 της παρούσας απόφασης, το ότι μπορεί να συνιστά τέτοια πληρωμή το γεγονός ότι η Servier κατέβαλε χρηματικά ποσά ως αντάλλαγμα για την αποδοχή των περιορισμών αυτών από την Teva.

308

Εξάλλου, για να εμπίπτει μια συμπαιγνιακού χαρακτήρα πρακτική στην απαγόρευση του άρθρου 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, πρέπει να πληροί διάφορες προϋποθέσεις οι οποίες δεν εξαρτώνται από τη νομική φύση της εν λόγω πρακτικής ή από τις νομικές πράξεις που αποσκοπούν στην εφαρμογή της, αλλά από τις σχέσεις της με τον ανταγωνισμό, όπως υπενθυμίζεται στη σκέψη 292 της παρούσας απόφασης. Δεδομένου ότι η εφαρμογή της ως άνω διάταξης στηρίζεται στην αξιολόγηση των οικονομικών επιπτώσεων της επίμαχης πρακτικής, η ίδια αυτή διάταξη δεν μπορεί να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι καθιερώνει οποιοδήποτε τεκμήριο κατά μιας κατηγορίας συμφωνιών καθοριζόμενης από τη νομική της φύση, καθότι κάθε συμφωνία πρέπει να εκτιμάται σε σχέση με το ειδικό της περιεχόμενο και το οικονομικό της πλαίσιο, και ιδίως υπό το φως της κατάστασης της οικείας αγοράς (πρβλ. αποφάσεις της 30ής Ιουνίου 1966, LTM, 56/65, EU:C:1966:38, σ. 319, και της 17ης Νοεμβρίου 1987, British American Tobacco και Reynolds Industries κατά Επιτροπής, 142/84 και 156/84, EU:C:1987:490, σκέψη 40). Κατά τα λοιπά, η αποτελεσματικότητα του δικαίου του ανταγωνισμού της Ένωσης θα διακυβευόταν σοβαρά αν οι μετέχοντες σε αντίθετες προς τον ανταγωνισμό συμφωνίες μπορούσαν να αποκλείσουν την εφαρμογή του άρθρου 101 ΣΛΕΕ απλώς και μόνον δίνοντας μια συγκεκριμένη μορφή στις συμφωνίες αυτές.

309

Τα επιχειρήματα με τα οποία η Servier υποστηρίζει ότι ούτε η αρχική καταβολή ποσού 5 εκατομμυρίων GBP ούτε η κατ’ αποκοπήν αποζημίωση ύψους 5,5 εκατομμυρίων GBP πρέπει να θεωρηθούν ως μέρος αντίστροφης πληρωμής πρέπει επίσης να απορριφθούν. Ειδικότερα, όπως προκύπτει από τις σκέψεις 161 έως 167 της παρούσας απόφασης, πρέπει να εξακριβωθεί αν το καθαρό όφελος των μεταβιβάσεων αυτών μπορεί να δικαιολογηθεί πλήρως από την ανάγκη αποζημίωσης των δαπανών ή της ταλαιπωρίας που συνδέονται με την εν λόγω ένδικη διαφορά και, σε περίπτωση αρνητικής απάντησης, να εκτιμηθεί αν το καθαρό όφελος των εν λόγω μεταβιβάσεων αξίας ήταν αρκούντως σημαντικό ώστε να παρακινήσει πράγματι τον παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων να μην εισέλθει στη σχετική αγορά.

310

Από τις σκέψεις 687 έως 699 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης προκύπτει όμως ότι το Γενικό Δικαστήριο ανέλυσε εμπεριστατωμένα το ζήτημα αν οι δύο επίμαχες πληρωμές ήταν αναγκαίες, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που απορρέουν από τη νομολογία που υπενθυμίζεται στις σκέψεις 161 έως 167 της παρούσας απόφασης, αλλά και το ζήτημα αν οι δύο αυτές πληρωμές, λαμβανομένης ιδίως υπόψη της σημασίας τους, οδήγησαν την Teva να αποδεχθεί τους περιορισμούς του ανταγωνισμού που προβλέπονταν στη συμφωνία διακανονισμού Teva. Δεδομένου ότι η Servier δεν μπόρεσε να προβάλει στοιχεία ικανά να θέσουν υπό αμφισβήτηση τις διαπιστώσεις της Επιτροπής στην επίδικη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο, κατόπιν των εκτιμήσεων που εκτίθενται στις σκέψεις 687 έως 699 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, έκρινε, χωρίς να υποπέσει σε πλάνη περί το δίκαιο, ότι το ποσό των 10,5 εκατομμυρίων GBP που κατέβαλε η Servier στην Teva ώθησε την Teva να μην εισέλθει στην αγορά.

311	Η επιχειρηματολογία της Servier σχετικά με την αντίστροφη πληρωμή πρέπει ως εκ τούτου να απορριφθεί, καθώς και ο τέταρτος λόγος αναιρέσεως στο σύνολό του.

Ε.	Επί του πέμπτου λόγου αναιρέσεως, σχετικά με τη συμφωνία διακανονισμού Lupin

312	Με τον πέμπτο λόγο αναιρέσεως, η Servier αμφισβητεί τις εκτιμήσεις του Γενικού Δικαστηρίου σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ στη συμφωνία διακανονισμού Lupin. Ο λόγος αυτός περιλαμβάνει τρία σκέλη.

1.	Επί του πρώτου σκέλους, σχετικά με τον δυνητικό ανταγωνισμό

α)	Επιχειρήματα των διαδίκων

313

Με το πρώτο σκέλος του πέμπτου λόγου αναιρέσεως, η Servier προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κατά την εφαρμογή του νομικού κριτηρίου σχετικά με τον χαρακτηρισμό της Lupin ως δυνητικής ανταγωνίστριας και παραπέμπει, συναφώς, στην επιχειρηματολογία που ανέπτυξε στο πλαίσιο του δεύτερου λόγου αναιρέσεως.

314	Πρώτον, η Servier υποστηρίζει ότι η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση ενέχει πλείονες παραμορφώσεις.

315

Όσον αφορά τα πραγματικά περιστατικά, το Γενικό Δικαστήριο, αφενός, έκρινε, στις σκέψεις 729 και 730 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι, μετά την απόφαση του ΕΓΔΕ της 27ης Ιουλίου 2006, τα αποδεικτικά στοιχεία της δικογραφίας δεν αναφέρουν και ούτε καν υποδηλώνουν ότι η Lupin είχε εξετάσει το ενδεχόμενο να μην αμφισβητήσει περαιτέρω το κύρος του διπλώματος ευρεσιτεχνίας 947. Η εν λόγω διαπίστωση είναι όμως ανακριβής και το Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωσε τα πραγματικά περιστατικά ως προς το ζήτημα αυτό. Η Lupin άσκησε έφεση κατά της απόφασης αυτής και υπέβαλε αίτηση με αίτημα να κηρυχθεί η ακυρότητα του διπλώματος ευρεσιτεχνίας 947 ενώπιον δικαστηρίου του Ηνωμένου Βασιλείου, η οποία ενώθηκε με τις σχετικές αιτήσεις της Apotex και της Krka, αλλά δεν ήταν βέβαιη για τις πιθανότητες επιτυχίας της, αντιθέτως προς ό,τι προκύπτει από την αιτιολογική σκέψη 1016 της επίδικης απόφασης.

316

Αφετέρου, το Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωσε τα πραγματικά περιστατικά κρίνοντας, στις σκέψεις 748 και 749 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η Lupin είχε ξεκινήσει, κατά την ημερομηνία σύναψης της συμφωνίας διακανονισμού Lupin, διαπραγματεύσεις με εμπορικούς εταίρους για τη διανομή γενόσημης εκδοχής της περινδοπρίλης. Εντούτοις, η Servier θεωρεί ότι οι διαπραγματεύσεις αυτές ήταν περιορισμένες και δεν ολοκληρώθηκαν ποτέ.

317	Το Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωσε επίσης το περιεχόμενο του δικογράφου της προσφυγής καθόσον έκρινε, στη σκέψη 736 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η Servier δεν αμφισβήτησε, όσον αφορά τη Lupin, τα κριτήρια εκτίμησης που εφάρμοσε η Επιτροπή για να αποδείξει την ύπαρξη δυνητικού ανταγωνισμού.

318	Δεύτερον, η Servier προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι δεν έλαβε επαρκώς υπόψη τη σχετική με τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας διαμορφωθείσα κατάσταση καθώς και το εμπορικό πλαίσιο εντός των οποίων ενεργούσε η Lupin.

319

Όσον αφορά τη σχετική με τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας διαμορφωθείσα κατάσταση, στη σκέψη 728 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο εσφαλμένως έκρινε ότι η αντίληψη της Lupin για την κατάσταση αυτή ήταν κρίσιμη μόνον προκειμένου να αξιολογηθεί η πρόθεση της εν λόγω επιχείρησης να εισέλθει στην αγορά.

320

Όσον αφορά τις εμπορικές δυσχέρειες, η Servier προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι έκρινε, στη σκέψη 749 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η Lupin είχε πραγματικές και συγκεκριμένες δυνατότητες εμπορίας της γενόσημης εκδοχής της περινδοπρίλης σε ολόκληρη την Ένωση, μολονότι είχε παρουσία μόνο στο Ηνωμένο Βασίλειο. Συναφώς, η Servier προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι παραμόρφωσε την επιχειρηματολογία της καθόσον έκρινε ότι η ίδια περιορίστηκε στην επίκληση ανυπέρβλητων εμπορικών εμποδίων, παρά το ότι είχε επισημάνει ότι η Lupin, δεδομένου ότι δεν διέθετε εμπορικούς εταίρους, δεν μπορούσε να εισέλθει εντός σύντομου χρονικού διαστήματος στην αγορά, πράγμα που επιβεβαιώθηκε στη συνέχεια στην πράξη.

321	Η Επιτροπή αμφισβητεί την επιχειρηματολογία αυτή.

β)	Εκτίμηση του Δικαστηρίου

322

Επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, υπό το πρόσχημα της επίκλησης της ουσιώδους ανακρίβειας ορισμένων πραγματικών περιστατικών σε σχέση με τα στοιχεία της δικογραφίας ή της επίκλησης παραμόρφωσης των αποδεικτικών στοιχείων, η Servier αμφισβητεί στην πραγματικότητα την εκτίμηση των εν λόγω περιστατικών και στοιχείων από το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 730, 748 και 749 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ζήτημα που δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα του Δικαστηρίου στο πλαίσιο της αναιρετικής διαδικασίας, σύμφωνα με τη νομολογία που υπενθυμίζεται στη σκέψη 58 της παρούσας απόφασης.

323

Όσον αφορά τον ισχυρισμό ότι το Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωσε το περιεχόμενο του δικογράφου της προσφυγής της Servier, επισημαίνεται ότι από τη σαφή και ακριβή διατύπωση του σημείου 108 του δικογράφου της προσφυγής προκύπτει ότι η Servier αμφισβητούσε τα νομικά κριτήρια που εφάρμοσε η Επιτροπή. Συγκεκριμένα, η Servier υποστήριζε ότι το θεσμικό αυτό όργανο είχε εφαρμόσει εσφαλμένα τη νομολογία σχετικά με την εκτίμηση του δυνητικού ανταγωνισμού. Η Επιτροπή, στο μέτρο που δέχτηκε στην επίδικη απόφαση ότι το γεγονός ότι οι παρασκευαστές γενόσημων φαρμάκων δεν αντιμετώπιζαν ανυπέρβλητα εμπόδια ισοδυναμούσε με αποδοχή της ύπαρξης πραγματικών και συγκεκριμένων δυνατοτήτων εισόδου στην αγορά, κατέστησε κενούς περιεχομένου τους όρους «πραγματικές και συγκεκριμένες δυνατότητες» και «δέχθηκε νομικό κριτήριο αντίθετο προς τη νομολογία».

324

Εντούτοις, ανεξαρτήτως της παραμόρφωσης αυτής, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν περιορίστηκε στην εξέταση μόνον του ζητήματος της ύπαρξης τυχόν ανυπέρβλητων εμποδίων για την είσοδο της Lupin στην αγορά, αλλά εξέτασε επίσης λεπτομερώς, ειδικότερα δε στις σκέψεις 718 έως 724 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, τις προπαρασκευαστικές ενέργειες στις οποίες προέβη η επιχείρηση αυτή για να εισέλθει στην αγορά και από τις οποίες μπορούσε να συναχθεί, σύμφωνα με όσα κρίθηκαν στις σκέψεις 79, 80 και 104 έως 111 της παρούσας απόφασης, ότι η Lupin είχε την πρόθεση και την ικανότητα και, ως εκ τούτου, πραγματικές και συγκεκριμένες δυνατότητες να πραγματοποιήσει μια τέτοια είσοδο. Επιπλέον, σύμφωνα με όσα κρίθηκαν στις σκέψεις 118, 120 και 121 της παρούσας απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας, για τους λόγους που εκτίθενται στις σκέψεις 736 έως 743 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι τα επιχειρήματα της Servier σχετικά με τις δυσχέρειες που αντιμετώπισε η Lupin στο πλαίσιο των διαδικασιών χορήγησης άδειας κυκλοφορίας στην αγορά δεν ήταν ικανά να θέσουν υπό αμφισβήτηση την ιδιότητά της ως δυνητικής ανταγωνίστριας. Επομένως, η κατ’ αυτόν τον τρόπο διαπιστωθείσα παραμόρφωση δεν ασκεί επιρροή επί του κύρους του διατακτικού της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης.

325

Εξάλλου, διαπιστώνεται ότι τα επιχειρήματα της Servier σχετικά με την εκτίμηση της κατάστασης σχετικά με τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας όσον αφορά τη Lupin παραβλέπουν ότι το Γενικό Δικαστήριο έλαβε όντως υπόψη τα εμπόδια που απορρέουν από την ύπαρξη διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και θεμελιώνονται, κατά το μέτρο αυτό, σε εσφαλμένη ερμηνεία της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης. Συγκεκριμένα, όπως επισημαίνεται στη σκέψη 108 της παρούσας απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο δεν έκρινε, μεταξύ άλλων στη σκέψη 728 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η αντίληψη ενός παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων για την ισχύ διπλώματος ευρεσιτεχνίας στερείται παντελώς σημασίας για την εκτίμηση της ύπαρξης σχέσης δυνητικού ανταγωνισμού μεταξύ της Servier, αφενός, και της Lupin, αφετέρου, αλλά ότι η αντίληψη αυτή έχει ενδεχομένως σημασία μόνον για να καθοριστεί αν η Lupin είχε την πρόθεση να εισέλθει στην αγορά και όχι για να εκτιμηθεί η ικανότητά της να πραγματοποιήσει τέτοια είσοδο. Όπως όμως κρίθηκε στις σκέψεις 107 έως 111 της παρούσας απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε επ’ αυτού σε πλάνη περί το δίκαιο. Επομένως, τα επιχειρήματα αυτά πρέπει να απορριφθούν.

326

Όσον αφορά τις αιτιάσεις της Servier σχετικά με τα εμπόδια κανονιστικής και εμπορικής φύσεως που έπρεπε να αντιμετωπίσει η Lupin, ιδίως εκείνα που σχετίζονται με την ανάγκη εξεύρεσης εμπορικών εταίρων, καθώς και σχετικά με την προβαλλόμενη παραμόρφωση της επιχειρηματολογίας που προέβαλε πρωτοδίκως η Servier όσον αφορά τέτοιες εμπορικές δυσχέρειες, η Servier επιδιώκει στην πραγματικότητα να αμφισβητήσει τις πραγματικές εκτιμήσεις του Γενικού Δικαστηρίου στις σκέψεις 736 έως 742 και 744 έως 749 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, πράγμα που δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα του Δικαστηρίου στο πλαίσιο της αναιρετικής διαδικασίας, σύμφωνα με τη νομολογία που υπενθυμίζεται στη σκέψη 58 της παρούσας απόφασης.

327	Επομένως, το πρώτο σκέλος του πέμπτου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.

2.	Επί του δεύτερου σκέλους, σχετικά με τον χαρακτηρισμό του περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου

328

Με το δεύτερο σκέλος του πέμπτου λόγου αναιρέσεως, η Servier, επαναλαμβάνοντας την επιχειρηματολογία που ανέπτυξε στο πλαίσιο του πρώτου λόγου αναιρέσεως, προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο καθόσον χαρακτήρισε τη συμφωνία διακανονισμού Lupin ως περιορισμό του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου.

α)	Επί της αντίστροφης πληρωμής

1)	Επιχειρήματα των διαδίκων

329

Η Servier, παραπέμποντας στην επιχειρηματολογία που ανέπτυξε στο πλαίσιο του πρώτου λόγου αναιρέσεως, αμφισβητεί τη συλλογιστική του Γενικού Δικαστηρίου κατά την οποία εμπορική συμφωνία η οποία συνάπτεται παράλληλα με συμφωνία διακανονισμού ένδικων διαφορών σχετικών με διπλώματα ευρεσιτεχνίας συνιστά αντίστροφη πληρωμή η οποία καθιστά τη συμφωνία διακανονισμού αντίθετη προς τον ανταγωνισμό ως εκ του αντικειμένου, εφόσον η εν λόγω συμφωνία δεν συνήφθη υπό τους όρους της αγοράς.

330

Η Servier αμφισβητεί τη διαπίστωση του Γενικού Δικαστηρίου, στη σκέψη 827 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η καταβολή ποσού 40 εκατομμυρίων ευρώ στη Lupin συνιστούσε αντίστροφη πληρωμή. Η σύγκριση στην οποία προέβη το Γενικό Δικαστήριο, στη σκέψη 816 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, μεταξύ του ποσού αυτού και των προσδοκώμενων από τη Lupin κερδών δεν ασκεί επιρροή, δεδομένου ότι το ποσό αυτό αντιπροσωπεύει το αντάλλαγμα για διπλώματα ευρεσιτεχνίας και ότι η Lupin δεν δέχτηκε να μην εισέλθει στην αγορά, αλλά εξάρτησε την είσοδό της στην αγορά από την τήρηση ορισμένων προϋποθέσεων. Ακόμη και αν το εν λόγω ποσό υπερέβαινε την αξία των κερδών που θα πραγματοποιούσε η Lupin εντός δύο ετών, η Επιτροπή δεν απέδειξε ότι η αξία αυτή αρκούσε για να ωθήσει τη Lupin να μην εισέλθει, επ’ αόριστον, στην αγορά της περινδοπρίλης.

331	Η Επιτροπή αμφισβητεί την επιχειρηματολογία αυτή.

2)	Εκτίμηση του Δικαστηρίου

332

Επισημαίνεται ότι με την επιχειρηματολογία της η Servier υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι, αντιθέτως προς ό,τι έκρινε το Γενικό Δικαστήριο, η καταβολή ποσού 40 εκατομμυρίων ευρώ στην οποία προέβη υπέρ της Lupin με αντάλλαγμα τη μεταβίβαση των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας σχετικά με τρεις αιτήσεις διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας δεν συνιστά αντίστροφη πληρωμή, αλλά νόμιμη αντιπαροχή για την απόκτηση των δικαιωμάτων αυτών.

333

Συναφώς, πρέπει να υπομνησθεί ότι, μολονότι, όπως προκύπτει από τις σκέψεις 163 και 166 της παρούσας απόφασης, τα ποσά που αντιστοιχούν σε αμοιβή για την παροχή αγαθών ή υπηρεσιών στον παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων μπορούν να αποδειχθούν δικαιολογημένα, τούτο δεν συμβαίνει αν τα ποσά αυτά είναι υπερβολικά και, ως εκ τούτου, μη αναγκαία προς τούτο. Στην περίπτωση αυτή, όπως κρίθηκε στη σκέψη 165 της παρούσας απόφασης, πρέπει να εξακριβωθεί αν το καθαρό όφελος κατόπιν της καταβολής των ως άνω ποσών, συμπεριλαμβανομένων τυχόν δικαιολογημένων δαπανών, είναι αρκούντως σημαντικό ώστε να παρακινήσει πράγματι παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων να μην εισέλθει στη σχετική αγορά, χωρίς να απαιτείται το όφελος αυτό να υπερβαίνει κατ’ ανάγκην τα κέρδη που θα είχε αποκομίσει ο εν λόγω παρασκευαστής αν είχε δικαιωθεί στη σχετική με διπλώματα ευρεσιτεχνίας ένδικη διαδικασία η οποία επιλύθηκε με φιλικό διακανονισμό.

334

Εν προκειμένω, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε, κατ’ ουσίαν, στις σκέψεις 814 έως 824 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η πληρωμή από τη Servier ποσού 40 εκατομμυρίων ευρώ στη Lupin ως αντιπαροχή για τη μεταβίβαση τριών αιτήσεων διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας τις οποίες είχε καταθέσει η Lupin έπρεπε να ληφθεί υπόψη στο πλαίσιο των μεταβιβάσεων αξίας βάσει των οποίων μπορούσε να καθοριστεί η ύπαρξη αντίστροφης πληρωμής η οποία συνιστούσε το αντάλλαγμα προκειμένου να δεχθεί η Lupin να μην εισέλθει στην αγορά. Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε, στη σκέψη 825 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η Servier δεν προσκόμισε στοιχεία από τα οποία να μπορεί να συναχθεί ότι η πληρωμή αυτή αντιστοιχούσε σε συναλλαγή πραγματοποιηθείσα υπό τους συνήθεις όρους της αγοράς. Εκτιμώντας, επομένως, κατ’ ουσίαν, ότι η μεταβιβασθείσα τεχνολογία δεν δικαιολογούσε το ύψος ενός τέτοιου ποσού, το Γενικό Δικαστήριο κατέληξε, στη σκέψη 827, στο συμπέρασμα ότι η πληρωμή αυτή είχε χαρακτήρα κινήτρου στο πλαίσιο του διακανονισμού της σχετικής με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας ένδικης διαφοράς μεταξύ της Servier και της Lupin. Λαμβανομένων όμως υπόψη των κριτηρίων που υπενθυμίζονται στην προηγούμενη σκέψη της παρούσας απόφασης, οι εκτιμήσεις αυτές του Γενικού Δικαστηρίου δεν ενέχουν καμία πλάνη περί το δίκαιο.

335

Δεδομένου ότι δεν υφίστανται τα νομικά σφάλματα που επικαλέστηκε η Servier, δυνάμει των οποίων θα μπορούσε να αμφισβητηθεί το κύρος των εν λόγω εκτιμήσεων του Γενικού Δικαστηρίου, πρέπει, κατά τα λοιπά, να απορριφθεί η επιχειρηματολογία της Servier, στο μέτρο που με αυτήν ζητείται, στην πραγματικότητα, από το Δικαστήριο να προβεί σε νέα εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών και των αποδεικτικών στοιχείων, πράγμα που δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητά του στο πλαίσιο της αναιρετικής διαδικασίας, σύμφωνα με τη νομολογία που υπενθυμίζεται στη σκέψη 58 της παρούσας απόφασης.

336	Επομένως, η επιχειρηματολογία της Servier πρέπει να απορριφθεί.

β)	Επί του επιζήμιου χαρακτήρα των ρητρών της συμφωνίας διακανονισμού Lupin

1)	Επιχειρήματα των διαδίκων

337

Όσον αφορά τη ρήτρα μη αμφισβήτησης που προβλεπόταν στη συμφωνία διακανονισμού Lupin, η Servier προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι έκρινε, στη σκέψη 836 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η ρήτρα αυτή συνιστούσε πρόδηλο περιορισμό του ανταγωνισμού, χωρίς να εξετάσει το πλαίσιο στο οποίο εντασσόταν. Κατά την άποψη της Servier, η συμφωνία διακανονισμού Lupin δεν επηρέασε την αμφισβήτηση του κύρους του διπλώματος ευρεσιτεχνίας 947 από τρίτους όπως η Apotex, όπως άλλωστε επισήμανε το Γενικό Δικαστήριο σε σχέση με τις συμφωνίες που συνήφθησαν μεταξύ της Servier και της Krka. Όσον αφορά τα λοιπά διπλώματα ευρεσιτεχνίας της Servier, η ίδια υποστηρίζει ότι η Lupin δεν είχε ούτε την πρόθεση ούτε τη δυνατότητα να τα αμφισβητήσει, το ζήτημα δε αυτό παρέλειψε να εξετάσει το Γενικό Δικαστήριο.

338

Η Servier αμφισβητεί μάλιστα ότι η ρήτρα μη εμπορίας που προβλεπόταν στη συμφωνία διακανονισμού Lupin μπορούσε να περιορίσει τον ανταγωνισμό. Το Γενικό Δικαστήριο, στις σκέψεις 843 και 844 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, παρέλειψε να λάβει υπόψη το πλαίσιο της ως άνω ρήτρας, από το οποίο προκύπτει ότι η είσοδος της Lupin στην αγορά του Ηνωμένου Βασιλείου είχε παρεμποδιστεί από το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας 947 και τις προσωρινές διαταγές που είχαν εκδοθεί υπέρ της Servier, καθώς και από το ότι η Lupin δεν διέθετε, στο εν λόγω πρώην κράτος μέλος, ούτε άδειες κυκλοφορίας ούτε εμπορικούς εταίρους.

339

Αντιθέτως, η συμφωνία διακανονισμού Lupin προέβλεπε ότι η Lupin διατηρούσε τη δυνατότητα εισόδου στην αγορά της περινδοπρίλης που καλυπτόταν από τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας της Servier, υπό την προϋπόθεση ότι η Servier θα είχε προηγουμένως επιτρέψει σε τρίτους να εισέλθουν στην αγορά αυτή κατόπιν άδειας εκμετάλλευσης των διπλωμάτων της ευρεσιτεχνίας. Μια τέτοια δυνατότητα πρόωρης εισόδου θα απέκλειε τον χαρακτηρισμό της συμφωνίας διακανονισμού Lupin ως περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου. Στη σκέψη 954 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο αναγνώρισε ρητώς ότι τα αντίθετα προς τον ανταγωνισμό αποτελέσματα ρήτρας μη εμπορίας μπορούσαν να εξουδετερωθούν με την παραχώρηση άδειας εκμετάλλευσης διπλώματος ευρεσιτεχνίας.

340

Εντούτοις, το Γενικό Δικαστήριο απέκλεισε, στη σκέψη 852 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, τη δυνατότητα αυτή λόγω του αβέβαιου χαρακτήρα μιας τέτοιας πρόωρης εισόδου. Τέτοιος λόγος δεν περιλαμβάνεται στην επίδικη απόφαση. Η Servier υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο, υποκαθιστώντας με τη δική του αιτιολογία την αιτιολογία της Επιτροπής, υπερέβη τα όρια των αρμοδιοτήτων του και παραβίασε την αρχή της εκατέρωθεν ακροάσεως. Εν πάση περιπτώσει, η αιτιολογία αυτή είναι προδήλως εσφαλμένη και παραμορφώνει τα πραγματικά περιστατικά.

341

Η Servier υποστηρίζει ότι η ρήτρα σχετικά με τη σύναψη συμφωνίας προμήθειας περινδοπρίλης είναι ευνοϊκή για τον ανταγωνισμό, αντιθέτως προς ό,τι έκρινε το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 858 και 859 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, δεδομένου ότι παρείχε στη Lupin τη δυνατότητα να εισέλθει στην αγορά της περινδοπρίλης. Ο εν λόγω ευνοϊκός χαρακτήρας δεν αναιρείται ούτε από το ότι η δέσμευση της Servier να συνάψει συμφωνία προμήθειας με τη Lupin υπέκειτο σε προϋποθέσεις ούτε από το ότι δεν συνήφθη τελικά καμία τέτοια συμφωνία. Όσον αφορά την απουσία ρητής κύρωσης σε περίπτωση μη εκπλήρωσης της ως άνω δέσμευσης, η Servier υπογραμμίζει ότι η επίδικη απόφαση δεν περιείχε τέτοια αιτιολογία. Η Servier υποστηρίζει ότι ο μόνος λόγος για τον οποίο δεν συνήφθη οριστικά καμία συμφωνία προμήθειας οφείλεται στο ότι η Lupin μπόρεσε να λάβει άδεια κυκλοφορίας για την περινδοπρίλη της.

342

Η Servier εκτιμά ότι η ρήτρα μεταβίβασης και παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης που προβλεπόταν στη συμφωνία διακανονισμού Lupin μπορούσε να ερμηνευθεί ως σιωπηρή παραχώρηση άδειας εκμετάλλευσης για τα δικά της διπλώματα ευρεσιτεχνίας, ρήτρα της οποίας τα αποτελέσματα ήταν ευνοϊκά για τον ανταγωνισμό. Η Servier προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι απέρριψε το εν λόγω επιχείρημα με την αιτιολογία ότι το περιεχόμενο της ρήτρας ήταν ασαφές και αβέβαιο. Πλην όμως, ο πρώτος από τους προαναφερθέντες λόγους σχετικά με το ασαφές περιεχόμενο της εν λόγω ρήτρας είναι αβάσιμος και δεν περιλαμβάνεται στην επίδικη απόφαση. Ο δε δεύτερος, ο οποίος αφορά τον αβέβαιο χαρακτήρα της δυνατότητας να παραχωρήσει η Servier άδεια εκμετάλλευσης διπλώματος ευρεσιτεχνίας στη Lupin λόγω των προϋποθέσεων που υπενθυμίζονται στη σκέψη 339 της παρούσας απόφασης, δεν θέτει υπό αμφισβήτηση τον ευνοϊκό για τον ανταγωνισμό χαρακτήρα της ρήτρας μεταβίβασης άδειας εκμετάλλευσης.

343	Η Επιτροπή αμφισβητεί την επιχειρηματολογία αυτή.

2)	Εκτίμηση του Δικαστηρίου

344

Το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε, στις σκέψεις 836 και 837 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι ο περιοριστικός του ανταγωνισμού χαρακτήρας της ρήτρας μη αμφισβήτησης που προβλεπόταν στη συμφωνία διακανονισμού Lupin ήταν «πρόδηλος», στο μέτρο που η ρήτρα αυτή προέβλεπε ότι η Lupin όφειλε να παραιτηθεί από το δικαίωμα αμφισβήτησης, σε όλα τα κράτη μέλη του ΕΟΧ, του κύρους των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας της Servier που προστατεύουν την περινδοπρίλη.

345

Στις σκέψεις 839 έως 864 της απόφασης αυτής, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε ότι η ρήτρα μη εμπορίας που προβλεπόταν στη συμφωνία διακανονισμού Lupin απαγόρευε στη Lupin να διαθέτει γενόσημη εκδοχή της περινδοπρίλης σε κάθε εθνική αγορά που καλύπτεται από την εν λόγω συμφωνία, εκτός τριών περιπτώσεων: πρώτον, σε περίπτωση λήξης, ακύρωσης ή ανάκλησης των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας της Servier· δεύτερον, εάν η Servier επέτρεπε τη διάθεση στην αγορά από τρίτον γενόσημης εκδοχής παρασκευασθείσας από την ίδια· ή, τρίτον, εάν η Servier παραιτούνταν από αίτηση προσωρινών μέτρων ή δεν κατόρθωνε να επιτύχει την έκδοση τέτοιων μέτρων κατά τρίτου ο οποίος θα εμπορευόταν γενόσημη εκδοχή της περινδοπρίλης η οποία δεν παρασκευάζεται από την ίδια.

346

Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι, παρά τις ασάφειες ορισμένων ρητρών της συμφωνίας διακανονισμού Lupin όσον αφορά το κατά πόσον το πεδίο εφαρμογής της συμφωνίας αυτής εκτεινόταν και σε άλλες μορφές περινδοπρίλης πέραν εκείνης που αποτελείται από την κρυσταλλική μορφή άλφα της ερβουμίνης την οποία αφορούσε το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας 947, η πρακτική συνέπεια των ως άνω ρητρών ήταν να απαγορευθεί στη Lupin η είσοδος στην αγορά της περινδοπρίλης ενόσω τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας της Servier παρέμεναν σε ισχύ, εκτός αν η Servier είχε προηγουμένως επιτρέψει την είσοδο τρίτων στην αγορά αυτή ή εκτός αν τα εν λόγω διπλώματα ευρεσιτεχνίας δεν παρείχαν στη Servier τη δυνατότητα να αντιταχθεί σε μια τέτοια είσοδο.

347

Στις σκέψεις 858 έως 860 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την κρισιμότητα του γεγονότος ότι η συμφωνία διακανονισμού Lupin προέβλεπε τη μελλοντική σύναψη συμφωνίας προμήθειας μεταξύ της Servier και της Lupin, κατ’ ουσίαν διότι η Servier δεν ήταν υποχρεωμένη να συνάψει τέτοια συμφωνία και διότι η μη σύναψη τέτοιας συμφωνίας δεν θα είχε σημαντικές έννομες συνέπειες για τα μέρη.

348	Για τους λόγους που εκτίθενται στις σκέψεις 865 έως 887 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι οι περιορισμοί που επιβλήθηκαν στη Lupin ορθώς χαρακτηρίστηκαν από την Επιτροπή ως περιορισμός του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου.

349

Με την επιχειρηματολογία της, η Servier υποστηρίζει ότι οι ρήτρες μη αμφισβήτησης, μη εμπορίας, μεταβίβασης και παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης, καθώς και η ρήτρα σύναψης συμφωνίας προμήθειας, οι οποίες προβλέπονται στη συμφωνία διακανονισμού Lupin, δεν ήταν αντίθετες προς τους κανόνες του ανταγωνισμού. Διαπιστώνεται ότι η επιχειρηματολογία αυτή δεν λαμβάνει υπόψη τη νομολογία που υπενθυμίζεται στη σκέψη 83 της παρούσας απόφασης από την οποία προκύπτει ότι το κριτήριο βάσει του οποίου μπορεί να εξακριβωθεί αν συμφωνία όπως η συμφωνία διακανονισμού Lupin συνιστά περιορισμό του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου συνίσταται στην εξακρίβωση του κατά πόσον οι μεταβιβάσεις αξίας από τον παρασκευαστή πρωτότυπων φαρμάκων προς τον παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων συνιστούν το αντάλλαγμα για να μην εισέλθει ο τελευταίος στη σχετική αγορά Όπως όμως προκύπτει από τις σκέψεις 332 έως 336 της παρούσας απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο καθόσον έκρινε ότι η συμφωνία διακανονισμού Lupin προέβλεπε αντίστροφη πληρωμή ύψους 40 εκατομμυρίων ευρώ.

350

Επιπλέον, από τη σκέψη 293 της παρούσας απόφασης προκύπτει ότι συμφωνίες φιλικού διακανονισμού με τις οποίες ένας υποψήφιος για την είσοδο σε αγορά παρασκευαστής γενόσημων φαρμάκων αναγνωρίζει, τουλάχιστον προσωρινά, το κύρος διπλώματος ευρεσιτεχνίας που κατέχει παρασκευαστής πρωτότυπων φαρμάκων και δεσμεύεται, ως εκ τούτου, να μην το αμφισβητήσει ούτε να εισέλθει στην αγορά αυτή δύνανται να έχουν περιοριστικά για τον ανταγωνισμό αποτελέσματα, δεδομένου ότι η αμφισβήτηση του κύρους και της εμβέλειας ενός διπλώματος ευρεσιτεχνίας είναι συμφυής προς τη λειτουργία του ανταγωνισμού στους τομείς όπου υπάρχουν αποκλειστικά δικαιώματα για τεχνολογίες [απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2020, Generics (UK) κ.λπ., C‑307/18, EU:C:2020:52, σκέψη 81]. Εξάλλου, το γεγονός ότι μια συμφωνία κατανομής της αγοράς περιορίζει τις δυνατότητες δυνητικού ανταγωνιστή να ανταγωνιστεί τον κάτοχο διπλώματος ευρεσιτεχνίας χωρίς, ωστόσο, να αποκλείει κάθε πιθανότητα ανταγωνισμού εκ μέρους του εν λόγω ανταγωνιστή δεν αναιρεί το συμπέρασμα ότι μια τέτοια συμφωνία συνιστά περιορισμό του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου.

351	Συνεπώς, δεδομένου ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο στο σκεπτικό της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης που συνοψίζεται στις σκέψεις 344 έως 348 της παρούσας απόφασης, η επιχειρηματολογία αυτή πρέπει να απορριφθεί.

352

Κατά τα λοιπά, όσον αφορά τα επιχειρήματα της Servier που συνοψίζονται στις σκέψεις 339 έως 342 της παρούσας απόφασης, σχετικά με τα φερόμενα ως ευνοϊκά για τον ανταγωνισμό αποτελέσματα της συμφωνίας διακανονισμού Lupin, αρκεί να υπομνησθεί ότι, σύμφωνα με τη νομολογία που παρατίθεται στις σκέψεις 73, 76 και 77 της παρούσας απόφασης, τα αποτελέσματα αυτά είναι άνευ σημασίας στο πλαίσιο της εξέτασης της ύπαρξης περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου.

γ)	Επί του πεδίου εφαρμογής της συμφωνίας διακανονισμού Lupin

1)	Επιχειρήματα των διαδίκων

353

Η Servier αμφισβητεί την εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου, στις σκέψεις 875 έως 877 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η Επιτροπή βασίμως έκρινε ότι το πεδίο εφαρμογής των περιοριστικών του ανταγωνισμού ρητρών που προβλέπονταν στη συμφωνία διακανονισμού Lupin εκτεινόταν και σε άλλα προϊόντα πέραν της περινδοπρίλης που αποτελείται από την κρυσταλλική μορφή άλφα της ερβουμίνης την οποία αφορούσε το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας 947, που αποτελούσε αντικείμενο των ένδικων διαφορών που επιλύθηκαν με φιλικό διακανονισμό μέσω της συμφωνίας αυτής, και μπορούσε, ως εκ τούτου, να δικαιολογηθεί ο χαρακτηρισμός της εν λόγω συμφωνίας ως περιορισμός του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου.

354

Αποδεχόμενο κατ’ αυτόν τον τρόπο τη δυσμενέστερη για τη Servier ερμηνεία της συμφωνίας διακανονισμού Lupin, το Γενικό Δικαστήριο παραβίασε την αρχή του τεκμηρίου αθωότητας καθώς και τη νομολογία κατά την οποία τυχόν αμφιβολία του δικαστή πρέπει να αποβαίνει υπέρ της επιχείρησης στην οποία απευθύνεται η απόφαση με την οποία διαπιστώνεται παράβαση.

355

Η Servier υποστηρίζει επίσης ότι η εκτίμηση, στη σκέψη 877 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι ρήτρες μη εμπορίας και μη αμφισβήτησης που προβλέπονται σε συμφωνία διακανονισμού ένδικων διαφορών σχετικών με διπλώματα ευρεσιτεχνίας μπορούν να χαρακτηριστούν ως περιορισμός του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου για τον λόγο και μόνον ότι υπερβαίνουν το πεδίο εφαρμογής ενός «σαφώς προσδιοριζόμενου διπλώματος ευρεσιτεχνίας» είναι νομικώς εσφαλμένη. Συγκεκριμένα, μια συμφωνία αυτού του είδους θα μπορούσε νομίμως να καλύπτει ένα σύνολο διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας προκειμένου να αποφευχθούν μελλοντικές ένδικες διαφορές. Εν προκειμένω, η συμφωνία διακανονισμού Lupin ουδόλως εμπόδισε τη Lupin να διαθέσει στο εμπόριο δικές της εκδοχές της περινδοπρίλης οι οποίες δεν προσέβαλλαν το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας 947.

356	Η Επιτροπή αμφισβητεί την επιχειρηματολογία αυτή.

2)	Εκτίμηση του Δικαστηρίου

357

Στη σκέψη 877 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι η ύπαρξη, σε συμφωνία διακανονισμού διαφοράς σχετικής με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, ρητρών μη αμφισβήτησης και μη εμπορίας των οποίων το περιεχόμενο εκτείνεται πέραν του πεδίου εφαρμογής του διπλώματος αυτού «είναι προδήλως επιζήμια για την ομαλή λειτουργία του ανταγωνισμού ώστε η συμπερίληψη των ρητρών αυτών να χαρακτηριστεί περιορισμός ως εκ του αντικειμένου, χωρίς καν να απαιτείται να αποδειχθεί, επιπλέον, η ύπαρξη παροχής κινήτρου».

358

Στη σκέψη 878 της απόφασης αυτής, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι, ακόμη και αν υποτεθεί ότι η Επιτροπή εσφαλμένως έκρινε ότι το πεδίο εφαρμογής της συμφωνίας διακανονισμού Lupin εκτεινόταν πέραν του πεδίου εφαρμογής του διπλώματος ευρεσιτεχνίας 947, το εν λόγω σφάλμα δεν είναι ικανό να κλονίσει τη διαπίστωση της Επιτροπής περί περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου, στο μέτρο που η διαπίστωση αυτή στηρίζεται κατ’ ουσίαν στην ύπαρξη αντίστροφης πληρωμής η οποία ώθησε τη Lupin να μην εισέλθει στη σχετική αγορά. Επομένως, από την κρίση αυτή, καθώς και από το ότι οι αιτιάσεις της Servier με τις οποίες αμφισβητείται η ύπαρξη τέτοιας πληρωμής εν προκειμένω απορρίφθηκαν στις σκέψεις 329 έως 336 της παρούσας απόφασης, προκύπτει ότι οι εκτιμήσεις που εκτίθενται στη σκέψη 877 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης έχουν επάλληλο χαρακτήρα. Επομένως, οι αιτιάσεις της Servier κατά της σκέψης 877 είναι αλυσιτελείς και πρέπει να απορριφθούν.

359	Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι το δεύτερο σκέλος του πέμπτου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.

3.	Επί του τρίτου σκέλους, σχετικά με την ημερομηνία παύσης της παράβασης

α)	Επιχειρήματα των διαδίκων

360	Με το τρίτο σκέλος του πέμπτου λόγου αναιρέσεως, η Servier προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο όσον αφορά τον προσδιορισμό της ημερομηνίας παύσης της σχετικής με τη συμφωνία διακανονισμού Lupin παράβασης.

361

Η Servier υπενθυμίζει ότι αμφισβήτησε, στο πλαίσιο της προσφυγής που άσκησε πρωτοδίκως, τον προσδιορισμό της ημερομηνίας αυτής επικαλούμενη ανακολουθία καθώς και ελλιπή αιτιολογία της επίδικης απόφασης ως προς το ζήτημα αυτό. Όσον αφορά τη Γαλλία, η Επιτροπή προσδιόρισε ως ημερομηνία παύσης της παράβασης την ημερομηνία εισόδου ενός άλλου παρασκευαστή γενόσημων φαρμάκων, της Sandoz AG, στην αγορά αυτή τον Σεπτέμβριο του 2008. Αντιθέτως, δεν έλαβε υπόψη την ημερομηνία εισόδου της Sandoz στις αγορές του Βελγίου, της Τσεχικής Δημοκρατίας, της Ιρλανδίας και της Ουγγαρίας και έκρινε ότι η παράβαση είχε παύσει με την έκδοση της απόφασης του ΕΓΔΕ της 6ης Μαΐου 2009.

362

Το Γενικό Δικαστήριο, καθόσον δεν επέκρινε την ως άνω ασυνέπεια και πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως, υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο. Στηρίχθηκε μάλιστα, στη σκέψη 898 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, στη διφορούμενη διατύπωση της συμφωνίας διακανονισμού Lupin, στις δε σκέψεις 899 και 903 της απόφασης αυτής, στηρίχθηκε στο ότι τα μέρη συνέχισαν να εφαρμόζουν τη συμφωνία διακανονισμού Lupin μετά την είσοδο της Sandoz στην αγορά της περινδοπρίλης. Η αιτιολογία όμως αυτή δεν περιλαμβάνεται στην επίδικη απόφαση. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, το Γενικό Δικαστήριο υποκατέστησε με τη δική του αιτιολογία την αιτιολογία της Επιτροπής. Ωστόσο, κατά τη Servier, η αιτιολογία που παρέθεσε το Γενικό Δικαστήριο είναι ανακριβής. Το γεγονός ότι η Lupin δεν εισήλθε στην αγορά οφείλεται στο ότι δεν διέθετε τις απαιτούμενες προς τούτο άδειες.

363

Η Servier υποστηρίζει ότι, σύμφωνα με τους όρους της συμφωνίας διακανονισμού Lupin, η είσοδος της Sandoz στην αγορά είχε ως αποτέλεσμα την απαλλαγή της Lupin από την υποχρέωση μη εμπορίας, όπως προκύπτει από την αιτιολογική σκέψη 2127 της επίδικης απόφασης όσον αφορά τη γαλλική αγορά. Για τον ίδιο λόγο, το Γενικό Δικαστήριο έπρεπε να αναγνωρίσει ότι η είσοδος της Sandoz είχε επίσης ως αποτέλεσμα την παύση της παράβασης σχετικά με τη συμφωνία διακανονισμού Lupin στο Βέλγιο τον Ιούλιο του 2008, στην Τσεχική Δημοκρατία τον Ιανουάριο του 2009, στην Ιρλανδία τον Ιούνιο του 2008 και στην Ουγγαρία τον Δεκέμβριο του 2008.

364	Η Servier ζητεί από το Δικαστήριο να ακυρώσει το άρθρο 7, παράγραφος 5, στοιχείο βʹ, της επίδικης απόφασης και να μειώσει αναλόγως το πρόστιμο που της επιβλήθηκε από 37 102 100 ευρώ σε 34 745 100 ευρώ.

365	Η Επιτροπή αμφισβητεί την επιχειρηματολογία αυτή.

366

Κατά το θεσμικό αυτό όργανο, η ερμηνεία της ρήτρας μη εμπορίας που προβλεπόταν στη συμφωνία διακανονισμού Lupin, η οποία εκτίθεται στην αιτιολογική σκέψη 1039 της επίδικης απόφασης, θεμελιώνεται στις δηλώσεις της Servier. Σύμφωνα με την ερμηνεία αυτή, η εν λόγω ρήτρα εξακολούθησε να παράγει τα αποτελέσματά της μετά την είσοδο στις αγορές του Βελγίου, της Τσεχικής Δημοκρατίας, της Ιρλανδίας και της Ουγγαρίας γενόσημης εκδοχής της περινδοπρίλης παρασκευαζόμενης από τη Sandoz.

367

Μετά την κυκλοφορία από τη Sandoz, στις 17 Σεπτεμβρίου 2008, του φαρμάκου αυτού, το οποίο δεν περιλάμβανε κανέναν από τους κρυστάλλους που προστατεύονται από το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας 947, η Lupin ζήτησε από τη Servier να επιβεβαιώσει αν μπορούσε να θέσει σε κυκλοφορία το γενόσημο φάρμακο της. Με την από 31ης Μαρτίου 2009 απάντησή της, η Servier δεν απάντησε θετικά στο εν λόγω αίτημα. Υπό τις συνθήκες αυτές, η είσοδος της Lupin στην αγορά κατέστη δυνατή μόνο κατόπιν της έκδοσης της απόφασης του ΕΓΔΕ της 6ης Μαΐου 2009.

β)	Εκτίμηση του Δικαστηρίου

368

Με την επιχειρηματολογία της, η Servier υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι καθόσον η Επιτροπή δεν δέχτηκε ότι η σχετική με τη συμφωνία διακανονισμού Lupin παράβαση είχε παύσει στις αγορές του Βελγίου, της Τσεχικής Δημοκρατίας, της Ιρλανδίας και της Ουγγαρίας κατά την ημερομηνία εισόδου στις αγορές αυτές γενόσημης εκδοχής της περινδοπρίλης παρασκευαζόμενης από τη Sandoz, όπως είχε πράξει για τη γαλλική αγορά, υπέπεσε σε πρόδηλη πλάνη εκτίμησης, η δε επίδικη απόφαση ενέχει αντιφατική αιτιολογία, την οποία όφειλε να επικρίνει το Γενικό Δικαστήριο.

369

Συναφώς, όπως προκύπτει από την αιτιολογική σκέψη 3136 της επίδικης απόφασης, η Επιτροπή θεώρησε ότι οι παραβάσεις του άρθρου 101 ΣΛΕΕ είχαν αρχίσει κατά την ημερομηνία σύναψης των επίμαχων συμφωνιών και έπαυσαν «την ημερομηνία από την οποία οι ανταγωνίστριες εταιρίες που παρασκεύαζαν γενόσημα φάρμακα ήταν σε θέση να επιδείξουν ανταγωνιστική συμπεριφορά». Κατά το άρθρο 5 της επίδικης απόφασης, η σχετική με τη συμφωνία διακανονισμού Lupin παράβαση άρχισε στις 30 Ιανουαρίου 2007 και έπαυσε στις 6 Μαΐου 2009, ημερομηνία έκδοσης της απόφασης με την οποία το ΕΓΔΕ ανακάλεσε το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας 947, εξαιρουμένων όμως πέντε εθνικών αγορών. Μεταξύ των αγορών αυτών περιλαμβάνεται η αγορά της Γαλλίας, για την οποία η Επιτροπή έκρινε ότι η παράβαση είχε παύσει στις 16 Σεπτεμβρίου 2008, ημερομηνία εισόδου στην αγορά αυτή γενόσημης εκδοχής της περινδοπρίλης παρασκευαζόμενης από τη Sandoz.

370

Πλην όμως, στην αιτιολογική σκέψη 410 της επίδικης απόφασης, η Επιτροπή επισήμανε ότι η Sandoz είχε κυκλοφορήσει στην αγορά τη δική της γενόσημη περινδοπρίλη στο Βέλγιο τον Ιούλιο του 2008, στην Τσεχική Δημοκρατία τον Ιανουάριο του 2009, στην Ιρλανδία τον Ιούνιο του 2008 και στην Ουγγαρία τον Δεκέμβριο του 2008.

371

Στο πλαίσιο λόγου ακυρώσεως που αφορούσε τα πρόστιμα που της είχαν επιβληθεί βάσει του άρθρου 101 ΣΛΕΕ, η Servier αμφισβήτησε τη διάρκεια της παράβασης που αφορούσε τη συμφωνία διακανονισμού Lupin. Υποστήριξε ότι η Επιτροπή όφειλε, όπως είχε πράξει για τη γαλλική αγορά, να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η παράβαση αυτή είχε παύσει στο Βέλγιο, στην Τσεχική Δημοκρατία, στην Ιρλανδία και στην Ουγγαρία κατά την ημερομηνία εισόδου της Sandoz στις εν λόγω αγορές.

372

Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στη σκέψη 894 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η συμφωνία αυτή μπορούσε να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι επέτρεπε «την είσοδο της Lupin στην αγορά με τα δικά της προϊόντα όταν γενόσημο “προϊόν” το οποίο δεν παρασκευάζεται από τη Servier τίθεται προς κυκλοφορία στην αγορά χωρίς παράβαση προσωρινής διαταγής και χωρίς να έχει ακόμη απορριφθεί αίτηση προσωρινών μέτρων κατατεθείσα από τη Servier».

373

Εντούτοις, λόγω της ασαφούς διατύπωσης του ορισμού του όρου «προϊόν» που χρησιμοποιείται στη συμφωνία διακανονισμού Lupin, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι δεν υπήρχε σαφής απάντηση στο ερώτημα αν η είσοδος της Sandoz σε αγορά με προϊόν που δεν αποτελείται από την κρυσταλλική μορφή άλφα της ερβουμίνης που προστατεύεται από το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας 947 μπορούσε να έχει ως συνέπεια να μην παράγει πλέον αποτελέσματα η ρήτρας μη εμπορίας. Κατά το Γενικό Δικαστήριο, οι ως άνω αβεβαιότητες μπορούσαν να αποτρέψουν τη Lupin να εισέλθει στις σχετικές αγορές, τούτο δε παρά την άφιξη της γενόσημης εκδοχής της περινδοπρίλης της Sandoz στις αγορές αυτές.

374

Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στη σκέψη 902 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι «η περίσταση ότι […] η ρήτρα μη εμπορίας παρέμεινε σε ισχύ, υποδηλώνοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο τη διατήρηση της σύμπτωσης της βούλησης των μερών –ενδεχομένως, σε αντίθεση προς την ερμηνεία των προϋποθέσεων εφαρμογής της ρήτρας, την οποία θα μπορούσε να δώσει, εκ των υστέρων, μεταξύ άλλων, κριτής της σύμβασης–, αρκούσε για να μπορέσει η Επιτροπή να διαπιστώσει ότι η σύμπτωση βούλησης της Servier και της Lupin και, επομένως, η παράβαση, συνεχίζονταν, παρά τις εισόδους της Sandoz στην αγορά».

375

Τέλος, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε, στη σκέψη 903 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι «[ε]ν πάση περιπτώσει, […] η Servier και η Lupin συνέχισαν να εφαρμόζουν τη ρήτρα μη εμπορίας μετά τις διαδοχικές εισόδους της Sandoz στις τέσσερις επίμαχες αγορές». Δεδομένου όμως ότι η παράβαση μπορεί να θεωρηθεί ότι συνεχίστηκε και πέραν της περιόδου κατά την οποία μια συμφωνία είναι τυπικά σε ισχύ, όταν οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις εξακολούθησαν να ασκούν απαγορευμένη συμπεριφορά, το Γενικό Δικαστήριο, για τους λόγους που εκτίθενται στις σκέψεις 905 και 906, απέρριψε το επιχείρημα της Servier.

376

Εν προκειμένω, όπως υπενθυμίζεται στη σκέψη 369 της παρούσας απόφασης, η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη, στην επίδικη απόφαση, ως κριτήριο για τον προσδιορισμό του τέλους της περιόδου παράβασης την ημερομηνία από την οποία είχαν παύσει οι παραβατικές συμπεριφορές αυτές καθαυτές, αλλά «την ημερομηνία από την οποία οι ανταγωνίστριες εταιρίες που παρασκεύαζαν γενόσημα φάρμακα ήταν σε θέση να επιδείξουν ανταγωνιστική συμπεριφορά». Κατά συνέπεια, ελλείψει οιασδήποτε ένδειξης περί του αντιθέτου στο σκεπτικό της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η κατάσταση που είχε προκύψει από την είσοδο στις εθνικές αγορές της γενόσημης εκδοχής της περινδοπρίλης που παρασκευάζεται από τη Sandoz ήγειρε, σε όλες τις σχετικές αγορές, το ζήτημα αν η οικεία ρήτρα μη εμπορίας εξακολουθούσε να παράγει τα αποτελέσματά της.

377

Εντούτοις, το Γενικό Δικαστήριο δεν παρέθεσε καμία εξήγηση, στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, για τους λόγους για τους οποίους η γαλλική αγορά έτυχε διαφορετικής μεταχείρισης, στην αιτιολογική σκέψη 2127 της επίδικης απόφασης, σε σχέση με τη βελγική, την τσεχική, την ιρλανδική και την ουγγρική αγορά. Ασφαλώς, το Γενικό Δικαστήριο έκανε λόγο, στη σκέψη 900 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, για αβεβαιότητες ακόμη και όσον αφορά τη γαλλική αγορά, σε σχέση με την ημερομηνία κατά την οποία η Lupin ήταν ελεύθερη να εισέλθει στην αγορά αυτή επειδή η Sandoz είχε ήδη εισέλθει εκεί, πλην όμως δεν συνήγαγε εξ αυτού καμία συνέπεια όσον αφορά την ημερομηνία κατά την οποία έπαυσε η παράβαση στην εν λόγω αγορά. Συνεπώς, από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση δεν μπορεί να γίνει κατανοητό γιατί η Επιτροπή δεν ενήργησε μη σύννομα, κατά το Γενικό Δικαστήριο, στο μέτρο που αντιμετώπισε τη γαλλική αγορά διαφορετικά από τις τέσσερις άλλες προαναφερθείσες αγορές.

378

Συγκεκριμένα, μολονότι το ζήτημα αυτό, το οποίο συνδέεται με την κατάσταση που προέκυψε από την είσοδο της Sandoz στην αγορά, ετέθη υπό παρόμοιους όρους στη Γαλλία, στο Βέλγιο, την Τσεχική Δημοκρατία, την Ιρλανδία και την Ουγγαρία, εντούτοις, το Γενικό Δικαστήριο δεν έκανε δεκτό τον λόγο ακυρώσεως της Servier ο οποίος αφορούσε αντιφατική αιτιολογία της επίδικης απόφασης.

379	Λαμβανομένων υπόψη των στοιχείων αυτών, διαπιστώνεται ότι η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση ενέχει πλάνη περί το δίκαιο και ότι το τρίτο σκέλος του πέμπτου λόγου αναιρέσεως πρέπει να γίνει δεκτό.

ΣΤ.	Επί του έβδομου λόγου αναιρέσεως, σχετικά με τα πρόστιμα

380	Με τον έβδομο λόγο αναιρέσεως, η Servier αμφισβητεί τις εκτιμήσεις του Γενικού Δικαστηρίου σχετικά με τα αιτήματά της για ακύρωση των προστίμων που της επιβλήθηκαν καθώς και σχετικά με τον υπολογισμό των προστίμων αυτών. Ο λόγος αυτός περιλαμβάνει δύο σκέλη.

1.	Επί του πρώτου σκέλους, σχετικά με την παραβίαση της αρχής της νομιμότητας αξιοποίνων πράξεων και ποινών

α)	Επιχειρήματα των διαδίκων

381

Κατά τη Servier, το Γενικό Δικαστήριο, κρίνοντας, στη σκέψη 1660 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η Servier «θα έπρεπε να αναμένει, εν ανάγκη έχοντας αναζητήσει τη συμβουλή ειδικών, ότι η συμπεριφορά της μπορούσε να κριθεί μη συμβατή προς τους κανόνες ανταγωνισμού του δικαίου της Ένωσης», παραβίασε την αρχή της νομιμότητας αξιοποίνων πράξεων και ποινών που κατοχυρώνεται στο άρθρο 49, παράγραφος 1, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, παρέβη την υποχρέωση αιτιολόγησης που υπέχει και απεφάνθη βάσει αντιφατικής αιτιολογίας σε σχέση με την αιτιολογία που εκτίθεται στη σκέψη 1666 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, κατά την οποία «ο παραβατικός χαρακτήρας [των συμφωνιών τις οποίες αφορά η επίδικη απόφαση] μπορούσε να μην είναι σαφής για έναν εξωτερικό παρατηρητή όπως η Επιτροπή ή νομικοί ειδικευμένοι στον επίμαχο τομέα».

382

Συγκεκριμένα, η Servier θεωρεί ότι, δυνάμει της ως άνω αρχής, η Επιτροπή δεν μπορεί να επιβάλει πρόστιμα σε πολύπλοκη και καινοφανή κατάσταση, η οποία χαρακτηρίζεται από την απουσία προγενέστερων αποφάσεων ή νομολογίας. Κατά τη Servier, η υπό κρίση υπόθεση ήταν και πολύπλοκη και καινοφανής. Το καινοφανές της υπόθεσης αυτής επιβεβαιώνεται από δήλωση του προϊσταμένου μονάδας της Επιτροπής που ήταν υπεύθυνος για την έρευνα η οποία κατέληξε στην έκδοση της επίδικης απόφασης, από τις αιτιολογικές σκέψεις 3091, 3092 και 3107 της ίδιας απόφασης, καθώς και από τις εκτιμήσεις του Γενικού Δικαστηρίου στη σκέψη 1660 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης.

383

Η πολυπλοκότητα των οικονομικών και νομικών ζητημάτων που τέθηκαν προκύπτει ιδίως από την εξαιρετική έκταση της επίδικης απόφασης καθώς και από τις σχετικές δηλώσεις της Επιτροπής προς τον Γραμματέα του Γενικού Δικαστηρίου στο πλαίσιο της πρωτόδικης διαδικασίας. Η πολυπλοκότητα αυτή οδήγησε την Επιτροπή, κατά τη διάρκεια του 2014, στην τροποποίηση των κατευθυντήριων γραμμών του 2004 για τις συμφωνίες μεταφοράς τεχνολογίας, προκειμένου να διευκρινιστεί ότι συμφωνίες φιλικού διακανονισμού ένδικων διαφορών μπορούσαν να απαγορευθούν βάσει του άρθρου 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ.

384	Η Servier βάλλει κατά της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης με την αιτιολογία ότι το Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωσε τα πραγματικά περιστατικά καθόσον υπονόησε ότι αρκούσε να προσφύγει σε συμβουλές ειδικών για να προσδιορίσει τον παραβατικό χαρακτήρα της συμπεριφοράς της υπό το πρίσμα του άρθρου 101 ΣΛΕΕ.

385	Η Επιτροπή αμφισβητεί την επιχειρηματολογία αυτή.

β)	Εκτίμηση του Δικαστηρίου

386

Κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, η αρχή της νομιμότητας αξιοποίνων πράξεων και ποινών επιτάσσει να ορίζει σαφώς ο νόμος τις παραβάσεις και τις ποινές που αυτές επισύρουν. Η προϋπόθεση αυτή πληρούται όταν ο διοικούμενος έχει τη δυνατότητα να γνωρίζει, με βάση το γράμμα της οικείας διάταξης και, εν ανάγκη, με τη βοήθεια της ερμηνείας που δίδεται στη διάταξη αυτή από τα δικαστήρια, ποιες πράξεις και παραλείψεις επάγονται την ποινική ευθύνη του (απόφαση της 22ας Μαΐου 2008, Evonik Degussa κατά Επιτροπής, C‑266/06 P, EU:C:2008:295, σκέψη 39 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

387

Η αρχή της νομιμότητας αξιοποίνων πράξεων και ποινών δεν μπορεί επομένως να ερμηνευθεί ως απαγορεύουσα τη βαθμιαία αποσαφήνιση των κανόνων περί ποινικής ευθύνης διά της νομολογιακής ερμηνείας από τη μία υπόθεση στην άλλη, υπό την προϋπόθεση ότι το αποτέλεσμα είναι ευλόγως προβλέψιμο κατά τον χρόνο της διάπραξης της παράβασης, λαμβανομένης υπόψη ιδίως της ερμηνείας που χρησιμοποιούσε κατά την περίοδο εκείνη η σχετική με την επίμαχη διάταξη νόμου νομολογία (απόφαση της 22ας Οκτωβρίου 2015, AC-Treuhand κατά Επιτροπής, C‑194/14 P, EU:C:2015:717, σκέψη 41 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

388

Το περιεχόμενο της έννοιας της προβλεψιμότητας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το περιεχόμενο του οικείου νομοθετήματος, από τον τομέα τον οποίο καλύπτει, καθώς και από τον αριθμό και την ιδιότητα των αποδεκτών του. Η προβλεψιμότητα του νόμου δεν εμποδίζει το ενδιαφερόμενο πρόσωπο να προσφύγει σε συμβουλές ειδικών προκειμένου να αξιολογήσει, όσο τούτο είναι ευλόγως δυνατό με βάση τις συγκεκριμένες περιστάσεις, τις συνέπειες που μπορούν να προκύψουν από μια συγκεκριμένη πράξη. Τούτο ισχύει ειδικότερα όσον αφορά τους επαγγελματίες, οι οποίοι είναι συνηθισμένοι να επιδεικνύουν μεγάλη σύνεση κατά την άσκηση του επαγγέλματός τους. Επίσης, από αυτούς αναμένεται να επιδεικνύουν ιδιαίτερη μέριμνα για την αξιολόγηση των κινδύνων που ενέχει το επάγγελμά τους (απόφαση της 22ας Οκτωβρίου 2015, AC-Treuhand κατά Επιτροπής, C‑194/14 P, EU:C:2015:717, σκέψη 42 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

389

Εν προκειμένω, στις σκέψεις 1656 έως 1658 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο υπενθύμισε τη νομολογία αυτή του Δικαστηρίου. Στις σκέψεις 1659 έως 1665, το Γενικό Δικαστήριο υπογράμμισε, κατ’ ουσίαν, ότι, λαμβανομένου υπόψη του περιεχομένου της απαγόρευσης που προβλέπεται στο άρθρο 101, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, δεν ήταν δυνατό να αγνοεί η Servier ότι, αμείβοντας τους παρασκευαστές γενόσημων φαρμάκων για να μην εισέλθουν στην αγορά περινδοπρίλης, υιοθετούσε συμπεριφορά απαγορευμένη από την εν λόγω διάταξη. Συναφώς, πρέπει να υπογραμμιστεί, για τους λόγους που εκτίθενται στη σκέψη 144 της παρούσας απόφασης, ότι ο φερόμενος ως καινοφανής χαρακτήρας της προσέγγισης που συνίσταται στον χαρακτηρισμό των συμπεριφορών που προκάλεσαν τις διαπιστωθείσες παραβάσεις ως περιορισμών του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου δεν μπορεί να θέσει υπό αμφισβήτηση τον χαρακτηρισμό αυτό.

390

Εξάλλου, όπως υπογράμμισε το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 1666 και 1667 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το ότι οι επίμαχες συμφωνίες και το πλαίσιό τους ήταν πολύπλοκες και μπορούσαν να προκαλέσουν ορισμένες δυσχέρειες κατά τη διοικητική διαδικασία, δικαιολογώντας ως εκ τούτου τη διάρκεια της διαδικασίας αυτής και την έκταση της επίδικης απόφασης, δεν μπορεί να θέσει υπό αμφισβήτηση το ότι δεν ήταν δυνατόν οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις να αγνοούν τον παράνομο χαρακτήρα των εν λόγω συμφωνιών. Συγκεκριμένα, όπως προκύπτει από την ανάγνωση του συνόλου της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το ίδιο το αντικείμενο των συμφωνιών αυτών ήταν να αποκλειστούν από την αγορά της περινδοπρίλης οι δυνητικοί ανταγωνιστές της Servier, ήτοι οι παρασκευαστές γενόσημων φαρμάκων, με την καταβολή αντίστροφων πληρωμών, μέσου που ουδεμία σχέση έχει με τον ελεύθερο ανταγωνισμό.

391	Υπό τις συνθήκες αυτές, το πρώτο σκέλος του έβδομου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.

2.	Επί του δεύτερου σκέλους, σχετικά με παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας

α)	Επιχειρήματα των διαδίκων

392

Με το δεύτερο σκέλος του έβδομου λόγου αναιρέσεως, η Servier βάλλει κατά της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης καθόσον απέρριψε τον πρωτοδίκως προβληθέντα λόγο ακυρώσεως σχετικά με παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας, με τον οποίο η εν λόγω επιχείρηση αμφισβητούσε τον καθορισμό του βασικού ποσού του προστίμου για την παράβαση του άρθρου 101 ΣΛΕΕ στο 11 % της αξίας των πωλήσεών της.

393	Το Γενικό Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη τον σύνθετο και καινοφανή χαρακτήρα της επίμαχης κατάστασης, καθώς και ορισμένα άλλα στοιχεία του ευρύτερου πλαισίου τα οποία δικαιολογούσαν μείωση του ποσού του προστίμου που επιβλήθηκε στη Servier.

394

Το Γενικό Δικαστήριο, απορρίπτοντας, στη σκέψη 1797 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, την κρισιμότητα των δικαστικών αποφάσεων με τις οποίες αναγνωρίστηκε το κύρος του διπλώματος ευρεσιτεχνίας 947, παρέβλεψε το σχετικό με τα εν λόγω διπλώματα πλαίσιο της υπόθεσης. Παραδόξως, στη Servier επιβλήθηκαν βαρύτερες κυρώσεις λόγω του ότι η απόφαση του ΕΓΔΕ της 27ης Ιουλίου 2006 ήταν υπέρ αυτής και παρατάθηκε κατ’ αυτόν τον τρόπο η διάρκεια της διαδικασίας σχετικά με το κύρος του διπλώματος ευρεσιτεχνίας 947. Η Servier εκτιμά ότι οι κυρώσεις που της επιβλήθηκαν ήταν τόσο αυστηρές που θα δικαιολογούνταν μόνον αν το εν λόγω δίπλωμα ευρεσιτεχνίας βασιζόταν σε ψευδή στοιχεία.

395

Προκειμένου να εκτιμήσει τη σοβαρότητα των παραβάσεων, η Επιτροπή, στην αιτιολογική σκέψη 3130 της επίδικης απόφασης, στηρίχθηκε στο μέγεθος των μεριδίων αγοράς που κατείχε η Servier, το οποίο εκτίμησε σε ποσοστό άνω του 90 %. Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στη σκέψη 1602 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η εκτίμηση αυτή, η οποία στηριζόταν σε εσφαλμένο ορισμό της σχετικής αγοράς, ήταν εσφαλμένη. Ωστόσο, δεν συνήγαγε τις συνέπειες του ως άνω σφάλματος ως προς τον υπολογισμό του ύψους του προστίμου. Στη δε σκέψη 1954 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, απλώς παρέπεμψε στις σκέψεις 1948 έως 1953 της ίδιας απόφασης, χωρίς ωστόσο να εκθέσει τους λόγους για τους οποίους δεν είχε μειώσει το ύψος του προστίμου. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, το Γενικό Δικαστήριο παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας και παρέβη την υποχρέωση αιτιολογήσεως που υπέχει.

396	Το Γενικό Δικαστήριο δεν έλαβε επίσης υπόψη το ότι οι επίμαχες συμφωνίες δεν ήταν μυστικές. Πλην όμως, σε άλλες υποθέσεις, τούτο θα είχε ως αποτέλεσμα να εφαρμόσει η Επιτροπή χαμηλότερο συντελεστή για τη σοβαρότητα της παράβασης από αυτόν που χρησιμοποιήθηκε εν προκειμένω.

397

Πέραν του ότι οι συμφωνίες αυτές δεν καθυστέρησαν την είσοδο γενόσημων φαρμάκων στην αγορά, η Servier παρατηρεί ότι εσφαλμένως κρίθηκαν, στη σκέψη 1883 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ως ακραία μορφή κατανομής της αγοράς και περιορισμού της παραγωγής. Η εκτίμηση αυτή έρχεται σε αντίθεση με την εκτίμηση που διαλαμβάνεται στη σκέψη 1666, κατά την οποία οι ως άνω συμφωνίες ενδέχεται να μη στοιχειοθετούν καταφανώς παράβαση.

398	Η Επιτροπή αμφισβητεί την επιχειρηματολογία αυτή.

β)	Εκτίμηση του Δικαστηρίου

399

Εκ προοιμίου, πρέπει να απορριφθεί το επιχείρημα ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη, για την αξιολόγηση της σοβαρότητας των παραβάσεων, τον φερόμενο ως καινοφανή χαρακτήρα τους. Υπενθυμίζεται, συναφώς, ότι, για τους λόγους που εκτίθενται στη σκέψη 144 της παρούσας απόφασης, το γεγονός αυτό δεν ασκεί επιρροή στον χαρακτηρισμό των επίμαχων συμφωνιών ως περιορισμού του ανταγωνισμού ως εκ του αντικειμένου. Εξάλλου, όπως επισημαίνεται στη σκέψη 390 της παρούσας απόφασης, το ίδιο το αντικείμενο των συμφωνιών αυτών ήταν ο αποκλεισμός των δυνητικών ανταγωνιστών της Servier από την αγορά.

400

Επιπλέον, η Servier, επικαλούμενη τη σημασία των δικαιωμάτων που παρέχονται από τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας προκειμένου να αμφισβητήσει τη σκέψη 1797 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφαση, απλώς επαναλαμβάνει ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη την προβαλλόμενη αναγνώριση από τα μέρη του κύρους του διπλώματος ευρεσιτεχνίας 947. Πλην όμως, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο επικυρώνοντας την ανάλυση της Επιτροπής κατά την οποία οι επίμαχες συμφωνίες είχαν ως αντικείμενο, πέραν του φιλικού διακανονισμού ένδικων διαφορών σχετικά με διπλώματα ευρεσιτεχνίας, τον αποκλεισμό ανταγωνιστών από την αγορά, πράγμα που συνιστά ακραία μορφή κατανομής της αγοράς και περιορισμού της παραγωγής.

401

Επιπλέον, εν αντιθέσει προς όσα υποστηρίζει η Servier, και λαμβανομένου υπόψη του αντικειμένου των επίμαχων συμφωνιών, το Γενικό Δικαστήριο ουδόλως υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας, στις σκέψεις 1786 έως 1791 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η Επιτροπή μπορούσε, για τον υπολογισμό του ύψους των προστίμων, να θεωρήσει ότι η Servier είχε παραβεί εσκεμμένα το άρθρο 101 ΣΛΕΕ.

402

Όσον αφορά την αξιολόγηση των μεριδίων αγοράς που κατείχε η Servier, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο και δεν παραμόρφωσε την επίδικη απόφαση όταν διαπίστωσε, στη σκέψη 1951 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η Επιτροπή είχε λάβει υπόψη το ότι η Servier είχε διαπράξει πλείονες παραβάσεις σχετικά με το ίδιο προϊόν, στις ίδιες γεωγραφικές περιοχές και κατά τα ίδια χρονικά διαστήματα. Προκειμένου να αποφευχθεί η επιβολή δυσανάλογης κύρωσης, το θεσμικό αυτό όργανο αποφάσισε να περιορίσει, για κάθε παράβαση, το ποσοστό της αξίας των πραγματοποιηθεισών από τη Servier πωλήσεων που ελήφθη υπόψη για τον καθορισμό του βασικού ποσού του προστίμου. Η διόρθωση αυτή είχε ως αποτέλεσμα μέση μείωση κατά 54,5 % των συνολικών πωλήσεων που ελήφθησαν υπόψη στο πλαίσιο των παραβάσεων του άρθρου 101 ΣΛΕΕ.

403

Λαμβανομένων υπόψη των ως άνω μειώσεων, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στη σκέψη 1954 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι τα ποσά των προστίμων δεν ήταν δυσανάλογα, τούτο δε παρά το ότι η Επιτροπή είχε εκτιμήσει ότι η Servier διέθετε πολύ υψηλά μερίδια αγοράς, βάσει ορισμού της σχετικής αγοράς τον οποίο το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ανακριβή.

404

Όσον αφορά το επιχείρημα της Servier ότι το ύψος των προστίμων έπρεπε να μειωθεί λαμβανομένου υπόψη του ότι οι επίμαχες συμφωνίες δεν ήταν μυστικές και δεν είχαν καθυστερήσει την είσοδο στην αγορά των γενόσημων εκδοχών της περινδοπρίλης, αρκεί η διαπίστωση ότι η Servier ζητεί στην πραγματικότητα από το Δικαστήριο να εκτιμήσει εκ νέου στοιχεία της διαφοράς που προβλήθηκαν πρωτοδίκως. Το αίτημα αυτό δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα του Δικαστηρίου στο πλαίσιο της αναιρετικής διαδικασίας. Πράγματι, δεν εναπόκειται στο Δικαστήριο, όταν αποφαίνεται επί νομικών ζητημάτων στο πλαίσιο της αναιρετικής διαδικασίας, να υποκαθιστά, για λόγους επιείκειας, με την κρίση του την κρίση του Γενικού Δικαστηρίου, αποφαινόμενο κατά πλήρη δικαιοδοσία επί του ύψους των προστίμων που επιβάλλονται σε επιχειρήσεις λόγω παράβασης εκ μέρους τους του δικαίου της Ένωσης (απόφαση της 22ας Νοεμβρίου 2012, E.ON Energie κατά Επιτροπής, C‑89/11 P, EU:C:2012:738, σκέψη 125 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

405	Λαμβανομένων υπόψη των στοιχείων αυτών, πρέπει να απορριφθεί το δεύτερο σκέλος του έβδομου λόγου αναιρέσεως και, κατά συνέπεια, ο έβδομος λόγος αναιρέσεως στο σύνολό του.

Ζ.	Συμπεράσματα επί της αιτήσεως αναιρέσεως

406

Δεδομένου ότι το τρίτο σκέλος του πέμπτου λόγου αναιρέσεως έγινε δεκτό, πρέπει, σύμφωνα με τα αιτήματα της Servier, να αναιρεθεί το σημείο 5 του διατακτικού της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, καθόσον απορρίπτει τις αιτιάσεις που διαλαμβάνονται στον επικουρικώς προβληθέντα λόγο αναιρέσεως της Servier, όσον αφορά τη διάρκεια της προβαλλόμενης παράβασης και τον υπολογισμό του ύψους του προστίμου για τη σχετική με τη συμφωνία διακανονισμού με τη Lupin παράβαση. Απορρίπτεται κατά τα λοιπά η αίτηση αναιρέσεως.

VII.	Επί της προσφυγής ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου

407	Σύμφωνα με το άρθρο 61, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Δικαστήριο μπορεί, σε περίπτωση αναιρέσεως της απόφασης του Γενικού Δικαστηρίου, να αποφανθεί το ίδιο οριστικά επί της διαφοράς, εφόσον αυτή είναι ώριμη προς εκδίκαση.

408

Όπως προκύπτει από τη σκέψη 891 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, στο πλαίσιο της προσφυγής της, η Servier ανέπτυξε πρωτοδίκως, στο πλαίσιο επικουρικού λόγου ακυρώσεως, αιτιάσεις με τις οποίες αμφισβητούσε τη διάρκεια της παράβασης σχετικά με τη συμφωνία διακανονισμού Lupin, με την αιτιολογία ότι η Επιτροπή όφειλε, όπως είχε πράξει και για τη γαλλική αγορά, να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η εν λόγω παράβαση είχε παύσει στο Βέλγιο, στην Τσεχική Δημοκρατία, στην Ιρλανδία και στην Ουγγαρία κατά την ημερομηνία εισόδου της Sandoz στις αγορές αυτές.

409

Οι ως άνω αιτιάσεις αποτέλεσαν αντικείμενο κατ’ αντιμωλία συζητήσεως ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και η εξέτασή τους δεν απαιτεί τη λήψη κανενός συμπληρωματικού μέτρου οργάνωσης της διαδικασίας ή τη διεξαγωγή αποδείξεων. Το Δικαστήριο εκτιμά ότι η προσφυγή στην υπόθεση T‑691/14 είναι ώριμη προς εκδίκαση όσον αφορά τις εν λόγω αιτιάσεις και ότι πρέπει να αποφανθεί οριστικώς επ’ αυτών.

410

Για τους λόγους που εκτίθενται στις σκέψεις 369 έως 378 της παρούσας απόφασης, πρέπει να κριθεί βάσιμη η αιτίαση που αντλείται από πλάνη περί το δίκαιο στην οποία υπέπεσε το Γενικό Δικαστήριο, καθόσον δεν διαπίστωσε ότι ήταν αντιφατική η αιτιολογία σχετικά με την παύση της παράβασης που απορρέει από τη συμφωνία διακανονισμού Lupin στη γαλλική αγορά, αφενός, και στη βελγική, την τσεχική, την ιρλανδική και την ουγγρική αγορά, αφετέρου.

411

Κατά συνέπεια, πρέπει να ακυρωθεί το άρθρο 5 της επίδικης απόφασης, κατά το μέρος που διαπιστώνει ότι η σχετική με τη συμφωνία διακανονισμού Lupin παράβαση έληξε στις 6 Μαΐου 2009, όσον αφορά το Βέλγιο, την Τσεχική Δημοκρατία, την Ιρλανδία και την Ουγγαρία. Πρέπει επίσης να ακυρωθεί το άρθρο 7, παράγραφος 5, στοιχείο βʹ, της επίδικης απόφασης, καθόσον καθορίζει το ύψους του προστίμου της Servier λόγω της συμμετοχής της στη συμφωνία διακανονισμού Lupin σε 37 102 100 ευρώ.

412

Δεδομένου ότι το Δικαστήριο διαπίστωσε την έλλειψη νομιμότητας της επίδικης απόφασης, στο πλαίσιο της πλήρους δικαιοδοσίας του μπορεί να υποκαταστήσει με την εκτίμησή του εκείνη της Επιτροπής και, κατά συνέπεια, να καταργήσει, να μειώσει ή να αυξήσει το πρόστιμο. Η αρμοδιότητα αυτή ασκείται λαμβανομένων υπόψη όλων των σχετικών πραγματικών περιστάσεων (απόφαση της 12ης Νοεμβρίου 2014, Guardian Industries και Guardian Europe κατά Επιτροπής, C‑580/12 P, EU:C:2014:2363, σκέψη 78 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

413

Λαμβανομένου υπόψη του ότι η νομιμότητα του άρθρου 5 της επίδικης απόφασης δεν αμφισβητήθηκε ενώπιον του δικαστή της Ένωσης στο μέτρο που κρίθηκε ότι η παράβαση που απορρέει από τη συμφωνία διακανονισμού Lupin έπαυσε στις 16 Σεπτεμβρίου 2008 στη Γαλλία, λόγω της εισόδου της Sandoz στην αγορά του εν λόγω κράτους μέλους κατά την ημερομηνία αυτή, διαπιστώνεται ότι το εν λόγω πραγματικό στοιχείο θεωρείται αδιαμφισβήτητο. Επομένως, η αντιφατική αιτιολογία της επίδικης απόφασης βάσει της οποίας το Δικαστήριο ακύρωσε το άρθρο 5 της απόφασης αυτής, στο μέτρο που προβλέπει ότι η παράβαση την οποία διαπιστώνει έπαυσε στις 6 Μαΐου 2009 όσον αφορά το Βέλγιο, την Τσεχική Δημοκρατία, την Ιρλανδία και την Ουγγαρία, μπορεί να διορθωθεί μόνον με την εφαρμογή της ίδιας συλλογιστικής με εκείνην που προκρίθηκε όσον αφορά τη Γαλλία, προκειμένου να καθοριστεί το ύψος του προστίμου σχετικά με την παράβαση που προκύπτει από τη συμφωνία διακανονισμού Lupin.

414

Επομένως, πρέπει να γίνει δεκτό, για τον καθορισμό του ύψους του προστίμου, σύμφωνα με τα στοιχεία που προκύπτουν από την αιτιολογική σκέψη 410 της επίδικης απόφασης, ότι η σχετική με τη συμφωνία διακανονισμού Lupin παράβαση τερματίστηκε στο Βέλγιο τον Ιούλιο του 2008, στην Τσεχική Δημοκρατία τον Ιανουάριο του 2009, στην Ιρλανδία τον Ιούνιο του 2008 και στην Ουγγαρία τον Δεκέμβριο του 2008.

415	Από τη διαπίστωση αυτή προκύπτει ότι η διάρκεια που πρέπει να ληφθεί υπόψη για τον καθορισμό του ύψους του προστίμου πρέπει να καθοριστεί σε 1,4 έτος για το Βέλγιο, σε 1,9 έτος για την Τσεχική Δημοκρατία, σε 1,3 έτος για την Ιρλανδία και σε 1,8 έτος για την Ουγγαρία.

416

Στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας, η Servier υπέβαλε στο Δικαστήριο υπολογισμό υπό τη μορφή πίνακα, ο οποίος περιλαμβάνει καθένα από τα στάδια της μεθόδου που ακολούθησε η Επιτροπή για τον καθορισμό του ύψους του προστίμου για τη σχετική με τη συμφωνία διακανονισμού Lupin παράβαση. Ο υπολογισμός αυτός περιλαμβάνει την αναθεωρημένη διάρκεια της παράβασης που μνημονεύθηκε στην προηγούμενη σκέψη της παρούσας απόφασης και στηρίζεται στα στοιχεία που παρέσχε η Επιτροπή στο πλαίσιο της πρωτόδικης διαδικασίας. Από τον ως άνω υπολογισμό προκύπτει ότι το διορθωμένο κατ’ αυτόν τον τρόπο ύψος του προστίμου αυτού σε 34 745 100 ευρώ.

417

Δεδομένου ότι η Επιτροπή δεν αμφισβήτησε το ύψος αυτό ούτε την ως άνω μέθοδο υπολογισμού, η οποία αντιστοιχεί εξάλλου στη μέθοδο που η ίδια είχε επιλέξει στην επίδικη απόφαση, το πρόστιμο που επιβλήθηκε στη Servier με το άρθρο 7, παράγραφος 5, στοιχείο βʹ, της επίδικης απόφασης πρέπει, λαμβανομένων υπόψη όλων των πραγματικών και νομικών στοιχείων της υπό κρίση υπόθεσης, να καθοριστεί στο ποσό των 34 745 100 ευρώ.

Επί των δικαστικών εξόδων

418	Δυνάμει του άρθρου 184, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, όταν το Δικαστήριο δέχεται την αίτηση αναιρέσεως και κρίνει το ίδιο οριστικά τη διαφορά, αποφαίνεται και επί των εξόδων.

419	Κατά το άρθρο 138, παράγραφος 1, του Κανονισμού αυτού, το οποίο εφαρμόζεται στη διαδικασία αναιρέσεως δυνάμει του άρθρου 184, παράγραφος 1, του ίδιου Κανονισμού, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπήρχε σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου.

420

Κατά το άρθρο 138, παράγραφος 3, του Κανονισμού Διαδικασίας, σε περίπτωση μερικής ήττας των διαδίκων, κάθε διάδικος φέρει τα δικαστικά του έξοδα. Ωστόσο, αν τούτο δικαιολογείται από τις περιστάσεις της συγκεκριμένης υπόθεσης, το Δικαστήριο μπορεί να αποφασίσει ότι ένας διάδικος, πέραν των δικαστικών εξόδων του, φέρει και μέρος των εξόδων του αντιδίκου.

421	Εν προκειμένω, η Servier ζήτησε να καταδικαστεί η Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα της αναιρετικής διαδικασίας, η δε Επιτροπή ηττήθηκε στο πλαίσιο της αιτήσεως αναιρέσεως καθώς και εν μέρει πρωτοδίκως.

422	Δεδομένου ότι η αίτηση αναιρέσεως έγινε εν μέρει δεκτή, κάθε διάδικος πρέπει να φέρει τα δικαστικά έξοδά στο πλαίσιο τόσο της πρωτόδικης διαδικασίας όσο και της αιτήσεως αναιρέσεως

423

Βάσει του άρθρου 184, παράγραφος 4, του Κανονισμού Διαδικασίας, όταν η αναίρεση δεν ασκήθηκε από παρεμβαίνοντα πρωτοδίκως, αυτός μπορεί να καταδικασθεί στα έξοδα της αναιρετικής δίκης μόνον εάν έλαβε μέρος στην ενώπιον του Δικαστηρίου έγγραφη ή προφορική διαδικασία. Όταν ο εν λόγω διάδικος μετέχει στη δίκη, το Δικαστήριο μπορεί να αποφασίσει ότι αυτός φέρει τα δικαστικά του έξοδα.

424	Δεδομένου ότι η EFPIA μετέσχε στην ενώπιον του Δικαστηρίου διαδικασία, κρίνεται ότι πρέπει, υπό τις περιστάσεις της υπό κρίση υποθέσεως, να φέρει τα δικαστικά έξοδά της.

425	Το άρθρο 140, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, το οποίο εφαρμόζεται στην αναιρετική διαδικασία δυνάμει του άρθρου 184, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, ορίζει ότι τα κράτη μέλη που παρεμβαίνουν στη δίκη φέρουν τα δικαστικά έξοδά τους.

426	Εν προκειμένω, το Ηνωμένο Βασίλειο φέρει τα δικαστικά έξοδά του.

Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πρώτο τμήμα) αποφασίζει:

Αναιρεί το σημείο 5 του διατακτικού της απόφασης του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 12ης Δεκεμβρίου 2018, Servier κ.λπ. κατά Επιτροπής (T‑691/14, EU:T:2018:922), καθόσον απορρίπτονται οι αιτιάσεις του πρώτου λόγου ακυρώσεως που προέβαλαν επικουρικώς πρωτοδίκως οι Servier SAS, Servier Laboratories Ltd et Les Laboratoires Servier SAS, σχετικά με τη διάρκεια της παράβασης και τον υπολογισμό του ύψους του προστίμου στο πλαίσιο της παράβασης που διαλαμβάνεται στο άρθρο 5 της απόφασης C(2014) 4955 final της Επιτροπής, της 9ης Ιουλίου 2014, σχετικά με διαδικασία βάσει του άρθρου 101 [ΣΛΕΕ] και του άρθρου 102 [ΣΛΕΕ] [υπόθεση AT.39612 – Perindropil (Servier)].

2)	Ακυρώνει το άρθρο 5 της απόφασης C(2014) 4955 final, καθόσον ορίζεται ότι η διαπιστωθείσα παράβαση έληξε στις 6 Μαΐου 2009, όσον αφορά το Βέλγιο, την Τσεχική Δημοκρατία, την Ιρλανδία και την Ουγγαρία.

3)	Ακυρώνει το άρθρο 7, παράγραφος 5, στοιχείο βʹ, της απόφασης C(2014) 4955 final, καθόσον καθορίζεται το ύψος του προστίμου που επιβλήθηκε στη Servier SAS και στη Les Laboratoires Servier SAS, οι οποίες ευθύνονται αλληλεγγύως και εις ολόκληρον για την καταβολή του, σε 37 102 100 ευρώ.

4)	Καθορίζει το ύψος του προστίμου για την καταβολή του οποίου ευθύνονται αλληλεγγύως και εις ολόκληρον η Servier SAS και η Les Laboratoires Servier SAS, λόγω της παράβασης που διαπιστώθηκε στο άρθρο 5 της απόφασης C(2014) 4955 final σε 34 745 100 ευρώ.

5)	Απορρίπτει την αίτηση αναιρέσεως κατά τα λοιπά.

6)	Οι Servier SAS, Servier Laboratories Ltd et Les Laboratoires Servier SAS φέρουν τα δικαστικά έξοδά τους που αφορούν τόσο την πρωτοβάθμια όσο και την αναιρετική διαδικασία.

7)	Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φέρει τα δικαστικά έξοδά της που αφορούν τόσο την πρωτοβάθμια όσο και την αναιρετική διαδικασία.

8)	Η European Federation of Pharmaceutical Industries and Associations (EFPIA) φέρει τα δικαστικά έξοδά της που αφορούν τόσο την πρωτοβάθμια όσο και την αναιρετική διαδικασία.

9)	Το Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας φέρει τα δικαστικά έξοδά του.

(υπογραφές)

( * ) Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.