<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><JUDGMENT xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-05.00-20081231.xd"><BIB.JUDGMENT><REF.CASE FILE="ECRCJ2006PLA.0700621501.case.xml"><NO.CASE>C-53/05</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>62005J0053</NO.CELEX><NO.SEQ>0005.0002</NO.SEQ><PAGE.FIRST.ECR>6233</PAGE.FIRST.ECR><PAGE.SEQ>1</PAGE.SEQ><PAGE.LAST.ECR>6248</PAGE.LAST.ECR><PAGE.TOTAL>16</PAGE.TOTAL><AUTHOR>CJ</AUTHOR></BIB.JUDGMENT><CURR.TITLE><LEFT>WYROK Z DNIA <DATE ISO="20060706">6.7.2006 r.</DATE> — SPRAWAC-53/05</LEFT><RIGHT>KOMISJA PRZECIWKO PORTUGALII</RIGHT></CURR.TITLE><TITLE><TI><P><HT TYPE="UC">Wyrok Trybunału</HT> (trzecia izba)</P><P>z dnia <DATE ISO="20060706">6 lipca 2006 r.</DATE><NOTE NOTE.ID="E0001" NUMBERING="STAR"><P>Język postępowania: portugalski.</P></NOTE></P></TI></TITLE><JUDGMENT.INIT><P>W sprawie C-53/05</P><P>mającej za przedmiot skargę o stwierdzenie, na podstawie art. 226 WE, uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, wniesioną w dniu <DATE ISO="20050209">9 lutego 2005 r.</DATE>,</P></JUDGMENT.INIT><PARTIES><PLAINTIFS><P><HT TYPE="BOLD">Komisja Wspólnot Europejskich,</HT> reprezentowana przez P. Andradego i W. Wilsa, działających w charakterze pełnomocników, z adresem do doręczeń w Luksemburgu,</P><PARTY.STATUS>strona skarżąca,</PARTY.STATUS></PLAINTIFS><AGAINST>przeciwko</AGAINST><DEFENDANTS><P><HT TYPE="BOLD">Republice Portugalskiej,</HT> reprezentowanej przez L. Fernandesa i N. Gonçalvesa, działających w charakterze pełnomocników,</P><PARTY.STATUS>strona pozwana,</PARTY.STATUS></DEFENDANTS></PARTIES><?PAGE NO="I-6234"?><PREAMBLE><PREAMBLE.INIT><P>TRYBUNAŁ (trzecia izba),</P><P>w składzie: A. Rosas, prezes izby, J. Malenovský (sprawozdawca), J.P. Puissochet, A. Borg Barthet i A. Ó Caoimh, sędziowie,</P><P>rzecznik generalny: E. Sharpston,</P><P>sekretarz: R. Grass,</P></PREAMBLE.INIT><GR.VISA><VISA>uwzględniając procedurę pisemną,</VISA><VISA>po zapoznaniu się z opinią rzecznika generalnego na posiedzeniu w dniu <DATE ISO="20060404">4 kwietnia 2006 r.</DATE>,</VISA></GR.VISA><PREAMBLE.FINAL><P>wydaje następujący</P></PREAMBLE.FINAL></PREAMBLE><CONTENTS.JUDGMENT><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P>Wyrok</P></TI></TITLE><NP><NO.P>1</NO.P><TXT>W skardze Komisja Wspólnot Europejskich wnosi do Trybunału o stwierdzenie, że zwolniwszy z obowiązku zapłaty wynagrodzenia należnego twórcom z tytułu publicznego użyczenia wszystkie kategorie przedsiębiorstw biorące utwory w publiczne użyczenie, Republika Portugalska uchybiła zobowiązaniom państwa członkowskiego, które na niej ciążą na mocy art. 1 i 5 dyrektywy Rady 92/100/EWG z dnia <DATE ISO="19921119">19 listopada 1992 r.</DATE> w sprawie prawa najmu i użyczenia oraz niektórych praw pokrewnych prawu autorskiemu w zakresie własności intelektualnej (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="346" DATE.PUB="1992" PAGE.FIRST="61">Dz.U. L 346, str. 61</REF.DOC.OJ>), zwanej dalej <QUOT.START ID="QS0001" REF.END="QE0001" CODE="201E"/>dyrektywą<QUOT.END ID="QE0001" REF.START="QS0001" CODE="201D"/>.</TXT></NP><?PAGE NO="I-6235"?><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P>Ramy prawne</P></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><P>Uregulowania wspólnotowe</P></TI></TITLE><NP><NO.P>2</NO.P><TXT>Motyw siódmy dyrektywy stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><CONSID><P><QUOT.START ID="QS0002" REF.END="QE0002" CODE="201E"/>W celu umożliwienia wykonywania działalności twórcom i wykonawcom konieczne są dla nich stosowne dochody stanowiące podstawę dla dalszej pracy twórczej i artystycznej, a inwestycje konieczne w szczególności w przypadku producentów fonogramów i filmów są szczególnie wysokie i ryzykowne; możliwość zapewnienia tego rodzaju dochodów oraz zwrócenia się tego typu inwestycji może być efektywnie zagwarantowana jedynie poprzez stosowną ochronę prawną każdego zainteresowanego właściciela praw [uprawnionego]<QUOT.END ID="QE0002" REF.START="QS0002" CODE="201D"/>.</P></CONSID></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>3</NO.P><TXT>Artykuł 1 dyrektywy stanowi</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><NP><NO.P><QUOT.START ID="QS0003" REF.END="QE0003" CODE="201E"/>1.</NO.P><TXT>Zgodnie z przepisami niniejszego rozdziału państwa członkowskie ustanawiają, z zastrzeżeniem art. 5, prawo zezwalające lub zakazujące najmu i użyczenia oryginałów i egzemplarzy powielonych utworów chronionych prawem autorskim oraz innych przedmiotów ochrony określonych w art. 2 ust. 1.</TXT></NP><NP><NO.P>2.</NO.P><TXT>Do celów niniejszej dyrektywy <QUOT.START ID="QS0004" REF.END="QE0004" CODE="00BB"/>najem<QUOT.END ID="QE0004" REF.START="QS0004" CODE="00AB"/> oznacza ograniczone czasowo przekazanie do korzystania w celach bezpośrednio lub pośrednio gospodarczych lub handlowych.</TXT></NP><?PAGE NO="I-6236"?><NP><NO.P>3.</NO.P><TXT>Do celów niniejszej dyrektywy <QUOT.START ID="QS0005" REF.END="QE0005" CODE="00BB"/>użyczenie<QUOT.END ID="QE0005" REF.START="QS0005" CODE="00AB"/> oznacza ograniczone czasowo przekazanie do korzystania niesłużącego celom bezpośrednio lub pośrednio gospodarczym lub handlowym oraz przekazywanie dokonywane przez instytucje dostępne dla publiczności.</TXT></NP><NP><NO.P>4.</NO.P><TXT>Prawa określone w ust. 1 nie wygasną [nie wyczerpią się] ani przez sprzedaż oryginałów lub egzemplarzy powielonych wskazanych w art. 2 ust. 1 utworów chronionych prawem autorskim i innych przedmiotów ochrony, ani przez inne dotyczące ich czynności rozpowszechniania<QUOT.END ID="QE0003" REF.START="QS0003" CODE="201D"/>.</TXT></NP></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>4</NO.P><TXT>Artykuł 5 ust. 1-3 dyrektywy ma następującą treść:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><NP><NO.P><QUOT.START ID="QS0006" REF.END="QE0006" CODE="201E"/>1.</NO.P><TXT>Państwa członkowskie mogą ustanowić odstępstwa od wyłącznego prawa przewidzianego w art. 1 w zakresie publicznego użyczenia, o ile przynajmniej twórcy otrzymają wynagrodzenie za takie użyczenie. Państwa członkowskie mają swobodę przy ustalaniu wynagrodzenia, biorąc pod uwagę swoje cele promocji kultury.</TXT></NP><NP><NO.P>2.</NO.P><TXT>Jeżeli państwa członkowskie nie zastosują wyłącznego prawa użyczania przewidzianego art. 1 w odniesieniu do fonogramów, filmów i programów komputerowych, to wprowadzają one wynagrodzenie przynajmniej na rzecz twórców.</TXT></NP><NP><NO.P>3.</NO.P><TXT>Państwa członkowskie mogą wyłączyć określone kategorie przedsiębiorstw z płatności wynagrodzenia określonej w ust. 1 i 2<QUOT.END ID="QE0006" REF.START="QS0006" CODE="201D"/>.</TXT></NP></QUOT.S></P></NP></GR.SEQ><?PAGE NO="I-6237"?><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><P>Uregulowania krajowe</P></TI></TITLE><NP><NO.P>5</NO.P><TXT>Postanowienia dyrektywy wprowadzone zostały do portugalskiego porządku prawnego przy pomocy rozporządzenia z mocą ustawy nr 332/97 z dnia <DATE ISO="19971127">27 listopada 1997 r.</DATE> (Diário da República I, seria A, nr 275 z dnia <DATE ISO="19971127">27 listopada 1997 r.</DATE>, str. 6393), zwanego dalej <QUOT.START ID="QS0007" REF.END="QE0007" CODE="201E"/>rozporządzeniem z mocą ustawy<QUOT.END ID="QE0007" REF.START="QS0007" CODE="201D"/>. W preambule rozporządzenia z mocą ustawy znalazł się następujący zapis:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START ID="QS0008" REF.END="QE0008" CODE="201E"/>Niniejsze rozporządzenie z mocą ustawy ustanawia prawo publicznego użyczenia utworów chronionych prawem autorskim, lecz jego wejście w życie w portugalskim porządku prawnym ograniczone jest postanowieniami prawa wspólnotowego oraz uwzględnia specyfikę kulturową i poziom rozwoju kraju, a także wynikające z nich środki i kierunki polityki kulturalnej<QUOT.END ID="QE0008" REF.START="QS0008" CODE="201D"/>.</P></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>6</NO.P><TXT>Artykuł 6 rozporządzenia z mocą ustawy stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><NP><NO.P><QUOT.START ID="QS0009" REF.END="QE0009" CODE="201E"/>1.</NO.P><TXT>Twórca ma prawo do wynagrodzenia z tytułu użyczenia publicznego oryginału lub kopii utworu.</TXT></NP><NP><NO.P>2.</NO.P><TXT>Właściciel przedsiębiorstwa udostępniającego odbiorcom oryginał lub kopie utworu ma obowiązek zapłaty wynagrodzenia [...].</TXT></NP><NP><NO.P>3.</NO.P><TXT>Przepisów niniejszego artykułu nie stosuje się do bibliotek publicznych, bibliotek szkolnych, bibliotek szkół wyższych, muzeów, archiwów publicznych, fundacji publicznych oraz instytucji prywatnych, które nie mają celu zarobkowego<QUOT.END ID="QE0009" REF.START="QS0009" CODE="201D"/>.</TXT></NP></QUOT.S></P></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><?PAGE NO="I-6238"?><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P>Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi</P></TI></TITLE><NP><NO.P>7</NO.P><TXT>W dniu <DATE ISO="20031219">19 grudnia 2003 r.</DATE> Komisja, działając na podstawie art. 226 akapit pierwszy WE, wezwała Republikę Portugalską do wprowadzenia w życie przepisów dyrektywy.</TXT></NP><NP><NO.P>8</NO.P><TXT>Po zapoznaniu się z odpowiedzią Republiki Portugalskiej na to wezwanie Komisja wydała w dniu <DATE ISO="20040709">9 lipca 2004 r.</DATE> uzasadnioną opinię, wzywając to państwo członkowskie do podjęcia działań niezbędnych do zastosowania się do tej opinii w terminie dwóch miesięcy od daty jej doręczenia.</TXT></NP><NP><NO.P>9</NO.P><TXT>W opinii tej Komisja stwierdziła, wskazując na przepisy rozporządzenia z mocą ustawy, że Republika Portugalska nie podjęła działań niezbędnych do wprowadzenia w życie art. 1 i 5 dyrektywy.</TXT></NP><NP><NO.P>10</NO.P><TXT>W związku z tym, że Republika Portugalska nie zareagowała na wskazaną wyżej uzasadnioną opinię, Komisja postanowiła wystąpić ze skargą, która jest przedmiotem niniejszego postępowania.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P>W przedmiocie skargi</P></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><P>Argumentacja stron</P></TI></TITLE><NP><NO.P>11</NO.P><TXT>Komisja twierdzi, że art. 6 ust. 3 rozporządzenia z mocą ustawy zwalnia z obowiązku zapłaty wynagrodzenia z tytułu użyczenia publicznego organy administracji<?PAGE NO="I-6239"?> centralnej państwa w odniesieniu do wszystkich świadczonych przez nie usług, a także wszelkie podmioty należące do pośredniej administracji państwowej, jak na przykład przedsiębiorstwa publiczne i publiczne zrzeszenia, jak również wszystkie służby i podmioty administracji zdecentralizowanej oraz wspólnot lokalnych. Do listy tej należy dodać wszystkie osoby prawne prawa prywatnego, które pełnią funkcje o charakterze publicznym, jak np. przedsiębiorstwa użyteczności publicznej, a nawet prywatne szkoły i prywatne wyższe uczelnie, i ogólnie wszelkie instytucje prywatne, które nie mają celu zarobkowego. Skutkiem tego było zwolnienie z wymienionego wyżej obowiązku zapłaty wynagrodzenia wszystkich przedsiębiorstw biorących utwory w użyczenie publiczne.</TXT></NP><NP><NO.P>12</NO.P><TXT>Zgodnie z art. 5 ust. 3 dyrektywy państwa członkowskie nie mogą zwolnić z obowiązku zapłaty wynagrodzenia wszystkich rodzajów przedsiębiorstw — jak to czyni rozporządzenie z mocą ustawy — lecz jedynie niektóre. W ten sposób Republika Portugalska przekroczyła granice swobody działania określone w dyrektywie, a omawiane rozporządzenie z mocą ustawy zwyczajnie uniemożliwia osiągnięcie celu dyrektywy, jakim jest zapewnienie godziwego wynagrodzenia z tytułu pracy twórczej i artystycznej.</TXT></NP><NP><NO.P>13</NO.P><TXT>Komisja wskazuje ponadto na ścisły związek między użyczeniem publicznym, w którym biorącym do używania są służby lub podmioty publiczne, a najmem utworów przez przedsiębiorców. W obu przypadkach dochodzi do korzystania z utworów chronionych. Różnice w zakresie ochrony prawnej przyznanej chronionym utworom w poszczególnych państwach członkowskich mają wpływ na funkcjonowanie wspólnego rynku i mogą powodować zakłócenia konkurencji. Użyczanie utworów, dzieł literackich, fonogramów i wideogramów rozpowszechnione jest na szeroką skalę. Osoby korzystające z tych utworów i przedmiotów nie nabywają ich i w związku z tym twórcy nie otrzymują za nie wynagrodzenia.</TXT></NP><NP><NO.P>14</NO.P><TXT>Komisja dodaje, że aby umożliwić obywatelom bezpłatne korzystanie z dzieł kulturalnych, państwa członkowskie obowiązane są wynagradzać wszystkie podmioty,<?PAGE NO="I-6240"?> które przyczyniają się do funkcjonowania bibliotek, a zatem nie tylko ich personel, lecz przede wszystkim twórców utworów. Wynagradzanie twórców leży we wspólnym interesie Wspólnoty.</TXT></NP><NP><NO.P>15</NO.P><TXT>Na swoją obronę Republika Portugalska twierdzi, że art. 5 dyrektywy, a w szczególności jego ust. 3, jest niedookreślonym <QUOT.START ID="QS0010" REF.END="QE0010" CODE="201E"/>tekstem kompromisu<QUOT.END ID="QE0010" REF.START="QS0010" CODE="201D"/>, którego wykładnia jest trudna i który może wywoływać spory co do jego znaczenia i zakresu stosowania. Przepis ten został celowo sformułowany w sposób otwarty i elastyczny, aby uwzględnić różny poziom rozwoju kulturalnego poszczególnych państw członkowskich. Ponadto w dyrektywie nie znalazła się żadna wskazówka umożliwiająca ustalenie treści wymienionego wyżej artykułu.</TXT></NP><NP><NO.P>16</NO.P><TXT>Republika Portugalska twierdzi ponadto, że transpozycja dyrektywy stwarza bezpośrednio problem wyboru <QUOT.START ID="QS0011" REF.END="QE0011" CODE="201E"/>kategorii przedsiębiorstw<QUOT.END ID="QE0011" REF.START="QS0011" CODE="201D"/>, a pośrednio problem odpowiedzi na pytanie, czy osoby będące pośrednimi adresatami dyrektywy mogą — a jeśli tak, to w jakim stopniu — skorzystać w taki sam lub prawie taki sam sposób z przepisów tej dyrektywy, które upoważniają państwa członkowskie do ustanowienia wyjątków od obowiązku zapłaty wynagrodzenia określonego w art. 5 ust. 3 dyrektywy o użyczeniu publicznym. Problem ten nakłada się na kwestię sprzeczności ust. 3 tego artykułu z zasadami równego traktowania, bezstronności, solidarności i spójności społecznej. Jeśli zwolnienie z obowiązku zapłaty wynagrodzenia z tytułu użyczenia publicznego miałoby dotyczyć tylko niektórych <QUOT.START ID="QS0012" REF.END="QE0012" CODE="201E"/>kategorii przedsiębiorstw<QUOT.END ID="QE0012" REF.START="QS0012" CODE="201D"/>, obywatele portugalscy nie mieliby równego dostępu do dóbr intelektualnych. Ponadto, co do zasady, podmioty prawa autorskiego powinny były otrzymać stosowne wynagrodzenie z tytułu odtwarzania i rozpowszechniania utworu.</TXT></NP><?PAGE NO="I-6241"?><NP><NO.P>17</NO.P><TXT>Republika Portugalska dodaje, że do użyczeń publicznych dochodzi rzadko, albowiem odnośny rynek ogranicza się do terytorium państwa i ma niewielkie znaczenie ekonomiczne. Sytuacja ta pozostaje zatem bez wpływu na wspólny rynek. Dlatego też można stwierdzić, że cele związane z rozwojem kulturalnym są bardziej istotne niż niekorzystne dla wspólnego rynku skutki i w związku z tym usunięcie tych skutków byłoby sprzeczne z zasadą proporcjonalności.</TXT></NP><NP><NO.P>18</NO.P><TXT>Na koniec wskazane państwo członkowskie podnosi, że z uwagi na specyfikę kulturową poszczególnych państw członkowskich oraz fakt, że znajdują się one na różnych etapach rozwoju, ustanowienie nowego reżimu użyczenia publicznego i jego wdrożenie do krajowych systemów prawnych powinno — zgodnie z zasadą subsydiarności — leżeć w gestii tych państw.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><P>Ocena Trybunału</P></TI></TITLE><NP><NO.P>19</NO.P><TXT>Na wstępie należy stwierdzić, że przedmiotem sporu między Komisją a Republiką Portugalską jest wyłącznie zakres zastosowania przepisu zawartego w art. 5 ust. 3 dyrektywy, zgodnie z którym państwa członkowskie mogą zwolnić z obowiązku zapłaty wynagrodzenia określonego w art. 5 ust. 1 <QUOT.START ID="QS0013" REF.END="QE0013" CODE="201E"/>określone kategorie przedsiębiorstw<QUOT.END ID="QE0013" REF.START="QS0013" CODE="201D"/>.</TXT></NP><NP><NO.P>20</NO.P><TXT>Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, przy dokonywaniu wykładni przepisu prawa wspólnotowego należy brać pod uwagę nie tylko jego brzmienie, lecz także kontekst,<?PAGE NO="I-6242"?> w jakim został umieszczony oraz cele regulacji, której stanowi on część (zob. m.in. wyroki: z dnia <DATE ISO="20000518">18 maja 2000 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-301/98" YEAR="2000" PAGE.ECR="I-3583">C-301/98 KVS International, Rec. str. I-3583, pkt 21</REF.DOC.ECR> oraz z dnia <DATE ISO="20000919">19 września 2000 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-156/98" YEAR="2000" PAGE.ECR="I-6857">C-156/98, Niemcy przeciwko Komisji, Rec. str. I-6857, pkt 50</REF.DOC.ECR>).</TXT></NP><NP><NO.P>21</NO.P><TXT>Przede wszystkim jeśli chodzi brzmienie art. 5 ust. 3 dyrektywy, należy stwierdzić, że jest w nim mowa o <QUOT.START ID="QS0014" REF.END="QE0014" CODE="201E"/>określonych kategoriach przedsiębiorstw<QUOT.END ID="QE0014" REF.START="QS0014" CODE="201D"/>. Z brzmienia tego wynika zatem w sposób oczywisty, że intencją prawodawcy nie było zezwolenie państwom członkowskim na zwolnienie wszystkich kategorii przedsiębiorstw z obowiązku zapłaty wynagrodzenia określonego w ust. 1 tego artykułu.</TXT></NP><NP><NO.P>22</NO.P><TXT>Następnie należy zauważyć, że w art. 5 ust. 3 dyrektywa zezwala państwom członkowskim na wyłączenie ogólnego obowiązku zapłaty wynagrodzenia należnego twórcy na podstawie ust. 1 tego artykułu w przypadku użyczenia publicznego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przepisy dyrektywy wprowadzające wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w tej dyrektywie należy poddawać ścisłej wykładni (wyrok z dnia <DATE ISO="20040429">29 kwietnia 2004 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-476/01" YEAR="2004" PAGE.ECR="I-5205">C-476/01 Kapper, Rec. str. I-5205, pkt 72</REF.DOC.ECR>).</TXT></NP><NP><NO.P>23</NO.P><TXT>Ponadto art. 5 ust. 3 nie można interpretować w ten sposób, że miałby on zezwalać na całkowite zniesienie obowiązku zapłaty wynagrodzenia, albowiem wskutek takiej wykładni ust. 1 tego artykułu byłby zupełnie pozbawiony znaczenia i — w związku z tym — nieskuteczny.</TXT></NP><NP><NO.P>24</NO.P><TXT>Wreszcie należy stwierdzić, że głównym celem dyrektywy, określonym w sposób bardziej szczegółowy w jej motywie siódmym, jest zapewnienie twórcom<?PAGE NO="I-6243"?> i wykonawcom odpowiednich dochodów i zwrotu niezwykle wysokich i ryzykownych nakładów, które są niezbędne w szczególności przy produkcji fonogramów i filmów (wyrok z dnia <DATE ISO="19980428">28 kwietnia 1998 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-200/96" YEAR="1998" PAGE.ECR="I-1953">C-200/96 Metronome Musik, Rec. str. I-1953, pkt 22</REF.DOC.ECR>).</TXT></NP><NP><NO.P>25</NO.P><TXT>W konsekwencji zwolnienie wszystkich przedsiębiorstw biorących utwory w omawiane użyczenie z obowiązku określonego w art. 5 ust. 1 dyrektywy pozbawiłoby twórców wynagrodzenia umożliwiającego odzyskanie poczynionych przez nich nakładów. Miałoby to również negatywny wpływ na proces powstawania nowych utworów (zob. wyżej powołany wyrok w sprawie Metronome Musik, pkt 24). W związku z tym transpozycja dyrektywy, która udzielałaby takiego zwolnienia wszystkim kategoriom przedsiębiorstw, byłaby wyraźnie sprzeczna z celem tej dyrektywy.</TXT></NP><NP><NO.P>26</NO.P><TXT>Republika Portugalska właściwie nie zaprzecza, że w wyniku dokonanej za pomocą rozporządzenia z mocą ustawy transpozycji dyrektywy doszło do zwolnienia z omawianego obowiązku wszystkich kategorii przedsiębiorstw wymienionych w pkt 11 niniejszego wyroku.</TXT></NP><NP><NO.P>27</NO.P><TXT>W związku z powyższym można stwierdzić, że konsekwencją uregulowań portugalskich jest zwolnienie z obowiązku zapłaty wynagrodzenia określonego w art. 5 ust. 1 dyrektywy wszystkich kategorii przedsiębiorstw biorących utwory do publicznego użyczenia.</TXT></NP><NP><NO.P>28</NO.P><TXT>Aby uzasadnić wprowadzenie takich przepisów, wskazane wyżej państwo członkowskie podnosi dwa argumenty, z których żaden nie może być jednak uznany za mający znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.</TXT></NP><?PAGE NO="I-6244"?><NP><NO.P>29</NO.P><TXT>Republika Portugalska twierdzi po pierwsze, że rynek użyczenia publicznego ogranicza się zasadniczo do terytorium państwa i że ma on niewielkie znaczenie ekonomiczne. Sytuacja ta pozostaje zatem bez wpływu na normalne funkcjonowanie wspólnego rynku i zgodnie z zasadą subsydiarności kwestie dotyczące użyczenia publicznego powinny należeć do kompetencji państw członkowskich.</TXT></NP><NP><NO.P>30</NO.P><TXT>Jednak przy założeniu, że wymienione wyżej państwo członkowskie miało zamiar zakwestionować w ten sposób ważność dyrektywy, należy przypomnieć, iż po upływie terminu określonego w art. 230 WE państwo członkowskie nie ma możliwości kwestionowania zgodności z prawem aktu wydanego przez prawodawcę wspólnotowego, który to akt stał się w stosunku do tego państwa aktem ostatecznym. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem państwo członkowskie będące adresatem dyrektywy lub decyzji nie może skutecznie powoływać się w swojej obronie na jej sprzeczność z prawem w postępowaniu ze skargi o uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego, której podstawę stanowi fakt niewykonania tej decyzji lub naruszenia tej dyrektywy (zob. m.in. wyroki: z dnia <DATE ISO="19921027">27 października 1992 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-74/91" YEAR="1992" PAGE.ECR="I-5437">C-74/91 Komisja przeciwko Niemcom, Rec. str. I-5437, pkt 10</REF.DOC.ECR>, z dnia <DATE ISO="20020425">25 kwietnia 2002 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-154/00" YEAR="2002" PAGE.ECR="I-3879">C-154/00 Komisja przeciwko Grecji, Rec. str. I-3879, pkt 28</REF.DOC.ECR> oraz z dnia <DATE ISO="20040429">29 kwietnia 2004 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-194/01" YEAR="2004" PAGE.ECR="I-4579">C-194/01 Komisja przeciwko Austrii, Rec. str. I-4579, pkt 41</REF.DOC.ECR>).</TXT></NP><NP><NO.P>31</NO.P><TXT>Trybunał miał już w każdym razie okazję orzec, że wyłączne prawa do dzieł literackich i artystycznych, podobnie jak inne prawa wynikające z prawa własności intelektualnej i przemysłowej, mogą wpływać na wymianę dóbr i usług oraz na stosunki konkurencyjne we Wspólnocie. Z tego względu prawa te, choć regulowane przepisami krajowymi, powinny odpowiadać wymogom określonym w traktacie WE i w związku z tym objęte są zakresem stosowania tego traktatu (wyrok z dnia <DATE ISO="19931020">20 października 1993 r.</DATE> w sprawach połączonych <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-92/92+C-326/92" YEAR="1993" PAGE.ECR="I-5145">C 92/92 i C 326/92 Phil Collins i in., Rec. str. I-5145, pkt 22</REF.DOC.ECR>).</TXT></NP><NP><NO.P>32</NO.P><TXT>Dlatego też, wbrew stanowisku Republiki Portugalskiej, występujące w poszczególnych państwach członkowskich różnice w zakresie ochrony udzielanej chronionym dziełom kulturalnym w przypadku użyczenia publicznego mogą<?PAGE NO="I-6245"?> zakłócać normalne funkcjonowanie wewnętrznego rynku Wspólnoty i powodować zakłócenia konkurencji.</TXT></NP><NP><NO.P>33</NO.P><TXT>Po drugie, wymienione wyżej państwo członkowskie twierdzi, że podmioty uprawnione z praw autorskich uzyskały już co do zasady wynagrodzenie z tytułu prawa do odtwarzania i rozpowszechniania ich utworów.</TXT></NP><NP><NO.P>34</NO.P><TXT>Należy jednak stwierdzić, że takie sposoby korzystania z chronionego utworu jak użyczenie publiczne są czymś innym niż sprzedaż lub inne zgodne z prawem sposoby rozpowszechniania. Twórca zachowuje prawo do oddania utworu w użyczenie, nawet gdy doszło do sprzedaży materialnego nośnika utworu. Ponadto prawo do oddania w użyczenie nie wyczerpuje się wskutek sprzedaży lub innego sposobu rozpowszechnienia utworu, podczas gdy prawo do rozpowszechniania wyczerpuje się właśnie w momencie pierwszej sprzedaży na terenie Wspólnoty, dokonanej przez uprawnionego lub za jego zgodą (zob. podobnie powołany wyżej wyrok w sprawie Metronome Musik, pkt 18 i 19).</TXT></NP><NP><NO.P>35</NO.P><TXT>Po trzecie, Republika Portugalska podnosi, że art. 5 ust. 3 dyrektywy został sformułowany w sposób otwarty i elastyczny, tak by wziąć pod uwagę stan rozwoju kulturalnego każdego z państw członkowskich, a zawarte w tym artykule wyrażenie <QUOT.START ID="QS0015" REF.END="QE0015" CODE="201E"/>określone kategorie przedsiębiorstw<QUOT.END ID="QE0015" REF.START="QS0015" CODE="201D"/> wymaga zastosowania wykładni o <QUOT.START ID="QS0016" REF.END="QE0016" CODE="201E"/>zmiennej geometrii<QUOT.END ID="QE0016" REF.START="QS0016" CODE="201D"/>.</TXT></NP><NP><NO.P>36</NO.P><TXT>Jednak, jak zostało wspomniane w pkt 22 niniejszego wyroku, art. 5 ust. 3 dyrektywy nie można interpretować w ten sposób, że miałby on zezwalać na całkowite zniesienie obowiązku zapłaty wynagrodzenia określonego w ust. 1 tego artykułu.</TXT></NP><?PAGE NO="I-6246"?><NP><NO.P>37</NO.P><TXT>Po czwarte, Republika Portugalska twierdzi, że istnieje sprzeczność między art. 5 ust. 3 dyrektywy a zasadami równego traktowania, bezstronności, solidarności i spójności społecznej. Twierdzi ona, że jeśli zwolnienie z obowiązku zapłaty wynagrodzenia w przypadku użyczenia publicznego miałoby dotyczyć tylko niektórych <QUOT.START ID="QS0017" REF.END="QE0017" CODE="201E"/>kategorii przedsiębiorstw<QUOT.END ID="QE0017" REF.START="QS0017" CODE="201D"/>, obywatele portugalscy nie mieliby równego dostępu do dóbr intelektualnych.</TXT></NP><NP><NO.P>38</NO.P><TXT>W tym względzie należy stwierdzić, że umożliwienie zwolnienia niektórych przedsiębiorstw biorących utwory w publiczne użyczenie z obowiązku zapłaty wynagrodzenia określonego w art. 5 ust. 1 dyrektywy w przypadku użyczenia publicznego, poprzez pozostawienie ocenie państw członkowskich, które z przedsiębiorstw skorzystają z tego zwolnienia, pozwala tym państwom członkowskim na zachowanie pewnego zakresu swobody przy dokonywaniu wyboru, którym spośród zainteresowanych odbiorców zniesienie tego obowiązku będzie najbardziej przydatne w ułatwieniu im dostępu do dzieł intelektualnych, przy poszanowaniu praw podstawowych, a w szczególności prawa do tego, by nie być dyskryminowanym.</TXT></NP><NP><NO.P>39</NO.P><TXT>Poza tym, jeśli w dyrektywie brak jest precyzyjnych kryteriów wspólnotowych określających wynikające z niej obowiązki, to państwa członkowskie obowiązane są określić dla swoich terytoriów najwłaściwsze kryteria pozwalające na zastosowanie się do przepisów dyrektywy, poruszając się w ramach ograniczeń zawartych w prawie wspólnotowym, a w szczególności w samej dyrektywie (zob. podobnie wyroki: z dnia <DATE ISO="20030206">6 lutego 2003 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-245/00" YEAR="2003" PAGE.ECR="I-1251">C-245/00 SENA, Rec. str. I-1251, pkt 34</REF.DOC.ECR> oraz z dnia <DATE ISO="20031016">16 października 2003 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-433/02" YEAR="2003" PAGE.ECR="I-12191">C-433/02 Komisja przeciwko Belgii, Rec. str. I-12191, pkt 19</REF.DOC.ECR>).</TXT></NP><NP><NO.P>40</NO.P><TXT>Trybunał miał już okazję stwierdzić, że art. 5 ust. 3 dyrektywy upoważnia państwa członkowskie do zwolnienia niektórych kategorii przedsiębiorstw z obowiązku zapłaty wynagrodzenia, lecz nie nakłada on na te państwa członkowskie obowiązku<?PAGE NO="I-6247"?> dokonania takiego zwolnienia. Dlatego też, jeśli sytuacja w danym państwie członkowskim nie pozwala na określenie kryteriów umożliwiających właściwe rozróżnienie poszczególnych kategorii przedsiębiorstw, należy zobowiązać wszystkie zainteresowane przedsiębiorstwa do zapłaty wynagrodzenia określonego w ust. 1 ww. artykułu (ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Belgii, pkt 20).</TXT></NP><NP><NO.P>41</NO.P><TXT>Z powyższych względów skargę wniesioną przez Komisję należy uznać za zasadną.</TXT></NP><NP><NO.P>42</NO.P><TXT>W konsekwencji należy stwierdzić, że zwolniwszy z obowiązku zapłaty wynagrodzenia należnego twórcom z tytułu publicznego użyczenia wszystkie kategorie przedsiębiorstw biorące utwory w publiczne użyczenie, Republika Portugalska uchybiła zobowiązaniom państwa członkowskiego, które na niej ciążą na mocy art. 1 i 5 dyrektywy.</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P>W przedmiocie kosztów</P></TI></TITLE><NP><NO.P>43</NO.P><TXT>Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Komisja wniosła o obciążenie Republiki Portugalskiej kosztami postępowania, a Republika Portugalska przegrała sprawę, należy obciążyć ją kosztami postępowania.</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><?PAGE NO="I-6248"?><JURISDICTION><INTRO><P>Z powyższych względów Trybunat (trzecia izba) orzeka, co następuje:</P></INTRO><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P>1)</NO.P><TXT>Zwolniwszy z obowiązku zapłaty wynagrodzenia należnego twórcom z tytułu publicznego użyczenia wszystkie kategorie przedsiębiorstw biorące utwory w publiczne użyczenie, Republika Portugalska uchybiła zobowiązaniom państwa członkowskiego, które na niej ciążą na mocy art. 1 i 5 dyrektywy Rady 92/100/EWG z dnia <DATE ISO="19921119">19 listopada 1992 r.</DATE> w sprawie prawa najmu i użyczenia oraz niektórych praw pokrewnych prawu autorskiemu w zakresie własności intelektualnej.</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Republika Portugalska zostaje obciążona kosztami postępowania.</TXT></NP></ITEM></LIST></JURISDICTION></CONTENTS.JUDGMENT><SIGNATURE.CASE><P>Podpisy</P></SIGNATURE.CASE></JUDGMENT>