–

η EEW Energy from Waste Großräschen GmbH, εκπροσωπούμενη από τους B. Rechner και A. Vallone, Rechtsanwälte,

–

η MNG Mitteldeutsche Netzgesellschaft Strom GmbH, εκπροσωπούμενη από τους B. Christ και T. Höch, Rechtsanwälte,

–

η 50 Hertz Transmission GmbH, εκπροσωπούμενη από τους T. Burmeister και L. Reichstein, Rechtsanwälte,

–

η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τους B. De Meester και G. Wils,

1

Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2009/28/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2009, σχετικά με την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και την τροποποίηση και τη συνακόλουθη κατάργηση των οδηγιών 2001/77/ΕΚ και 2003/30/ΕΚ (ΕΕ 2009, L 140, σ. 16), σε συνδυασμό με το άρθρο 2, στοιχεία αʹ και εʹ, της οδηγίας αυτής, καθώς και του άρθρου 5, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, της οδηγίας.

2

Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της EEW Energy from Waste Großräschen GmbH (στο εξής: EEW) και της MNG Mitteldeutsche Netzgesellschaft Strom GmbH (στο εξής: MNG Strom) σχετικά με τη ζημία την οποία υποστηρίζει ότι υπέστη η EEW κατόπιν επανειλημμένων αιτημάτων της MNG Strom σχετικών με την πρόσβαση στα δίκτυα όσον αφορά την παραγόμενη από την EEW ηλεκτρική ενέργεια.

Το νομικό πλαίσιο

Το δίκαιο της Ένωσης

Η οδηγία 2001/77/ΕΚ

3

Κατά το άρθρο 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2001/77/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Σεπτεμβρίου 2001, για την προαγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας (ΕΕ 2001, L 283, σ. 33):

Η οδηγία 2009/28

4

Οι αιτιολογικές σκέψεις 11, 60 και 61 της οδηγίας 2009/28, προτού αυτή καταργηθεί με την οδηγία (ΕΕ) 2018/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμβρίου 2018, για την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (ΕΕ 2018, L 328, σ. 82), είχαν ως εξής:

5

Το άρθρο 1 της οδηγίας 2009/28, με τίτλο «Αντικείμενο και πεδίο εφαρμογής», προέβλεπε τα εξής:

6

Το άρθρο 2 της οδηγίας αυτής όριζε:

7

Το άρθρο 5, παράγραφοι 1 και 3, της εν λόγω οδηγίας είχε ως εξής:

8

Το άρθρο 15, παράγραφος 1, της οδηγίας όριζε τα ακόλουθα:

9

Το άρθρο 16, παράγραφοι 1 έως 2, της οδηγίας 2009/28 προέβλεπε τα κατωτέρω:

Το γερμανικό δίκαιο

10

Το άρθρο 3, με τίτλο «Ορισμοί», του Erneuerbare-Energien-Gesetz (νόμου περί ανανεώσιμων πηγών ενέργειας), της 25ης Οκτωβρίου 2008 (BGBl. 2011 Ι, σ. 1634), όπως ίσχυε από την 1η Ιανουαρίου 2012 έως τις 31 Ιουλίου 2014 (στο εξής: EEG του 2012), είχε ως εξής:

11

Το άρθρο 11 του EEG του 2012, το οποίο έφερε τον τίτλο «Διαχείριση της τροφοδότησης του δικτύου με ηλεκτρική ενέργεια», προέβλεπε στην παράγραφο 1 τα εξής:

12

Το άρθρο 12 του EEG του 2012, το οποίο έφερε τον τίτλο «Εξαιρετικές διατάξεις», προέβλεπε στην παράγραφο 1 τα εξής:

13

Από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως προκύπτει ότι οι διατάξεις αυτές του EEG του 2012 αντιστοιχούν, κατ’ ουσίαν, στις διατάξεις των τριών τροποποιήσεων του EEG που είχαν διαδοχικώς εφαρμογή στη διαφορά της κύριας δίκης.

Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα

14

Η EEW εκμεταλλεύεται στο Großräschen (Γερμανία) εγκατάσταση θερμικής επεξεργασίας αποβλήτων η οποία παράγει ηλεκτρική ενέργεια και θερμική ενέργεια. Ένα μέρος των αποβλήτων αυτών, αποτελούμενο από βιοαποικοδομήσιμα απόβλητα, υπόκειται σε επεξεργασία μέσω καύσης ταυτόχρονα με άλλα είδη αποβλήτων. Το ποσοστό των βιοαποικοδομήσιμων αποβλήτων ποικίλλει και μπορεί να φθάνει έως και το 50 % του συνολικού όγκου των αποβλήτων. Μέρος της παραγόμενης από την εγκατάσταση αυτή ηλεκτρικής ενέργειας τροφοδοτεί το δίκτυο του οποίου διαχειρίστρια είναι η MNG Strom, με την οποία η EEW έχει συνάψει σύμβαση σύνδεσης και προμήθειας.

15

Μεταξύ των ετών 2011 και 2016 η MNG Strom, στο πλαίσιο της εκ μέρους της διαχείρισης της ασφάλειας του δικτύου και, κατά περίπτωση, σε συνεννόηση με την 50 Hertz Transmission GmbH ως διαχειρίστρια δικτύου μεταφοράς, ζήτησε επανειλημμένως από την EEW να μειώσει προσωρινά την τροφοδοσία των αντίστοιχων δικτύων λόγω προβλημάτων συμφόρησης. Κατά συνέπεια, η EEW άσκησε αγωγή κατά της MNG Strom με την οποία της ζήτησε την καταβολή αποζημίωσης ποσού 2,24 εκατομμυρίων ευρώ, βάσει, μεταξύ άλλων, του άρθρου 12 του EEG του 2012.

16

Το δευτεροβάθμιο δικαστήριο απέρριψε την αγωγή της EEW με το σκεπτικό ότι η ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται στην εγκατάσταση της EEW δεν προέρχεται αποκλειστικώς από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και, ως εκ τούτου, η εγκατάσταση αυτή δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως «εγκατάσταση ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας», κατά την έννοια των εφαρμοστέων εθνικών διατάξεων.

17

Η EEW άσκησε αναίρεση κατά της αποφάσεως αυτής ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, Bundesgerichtshof (Ανωτάτου Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου, Γερμανία).

18

Κατά το δικαστήριο αυτό, η έκβαση της αιτήσεως αναιρέσεως εξαρτάται από την απάντηση στο ερώτημα αν η εγκατάσταση της EEW συνιστά «εγκατάσταση ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας», κατά την έννοια του άρθρου 12 του EEG του 2012, ερμηνευόμενου υπό το πρίσμα του άρθρου 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2001/77 και των διατάξεων της οδηγίας 2009/28, ιδίως δε του άρθρου 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, αυτής.

19

Υπό τις συνθήκες αυτές, το Bundesgerichtshof (Ανώτατο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:

Επί των προδικαστικών ερωτημάτων

Επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος

20

Με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί κατ’ ουσίαν να διευκρινιστεί αν το άρθρο 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2009/28 έχει την έννοια ότι η κατά προτεραιότητα πρόσβαση στο δίκτυο ηλεκτροδότησης της οποίας τυγχάνουν οι εγκαταστάσεις ηλεκτροπαραγωγής που χρησιμοποιούν ανανεώσιμες πηγές ενέργειας πρέπει να παρέχεται όχι μόνον στις εγκαταστάσεις που παράγουν ηλεκτρική ενέργεια αποκλειστικώς από ανανεώσιμες πηγές, αλλά και σε εκείνες οι οποίες παράγουν ηλεκτρική ενέργεια τόσο από ανανεώσιμες όσο και από συμβατικές πηγές ενέργειας.

21

Κατά το άρθρο 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2009/28, τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε, κατά την κατανομή των εγκαταστάσεων ηλεκτροπαραγωγής, οι φορείς εκμετάλλευσης συστημάτων μεταφοράς να δίνουν προτεραιότητα σε εγκαταστάσεις οι οποίες χρησιμοποιούν ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές, στον βαθμό που το επιτρέπει η ασφαλής λειτουργία του εθνικού συστήματος ηλεκτροδότησης και βάσει διαφανών και αμερόληπτων κριτηρίων.

22

Μολονότι η οδηγία 2009/28 ορίζει, στο άρθρο 2, στοιχείο αʹ, την έννοια της «ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές» ως περιλαμβάνουσα, μεταξύ άλλων, τη «βιομάζα» και, στο άρθρο 2, στοιχείο εʹ, την έννοια της «βιομάζας» ως περιλαμβάνουσα, μεταξύ άλλων, «το βιοαποικοδομήσιμο κλάσμα των βιομηχανικών αποβλήτων και των οικιακών απορριμμάτων», αντιθέτως, δεν διευκρινίζει το περιεχόμενο της έννοιας της «εγκατάστασης ηλεκτροπαραγωγής που χρησιμοποιεί ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές», κατά το άρθρο 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ.

23

Υπό τις συνθήκες αυτές, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, από τις επιταγές τόσο της ομοιόμορφης εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης όσο και της αρχής της ισότητας προκύπτει ότι οι όροι που χρησιμοποιούνται σε διάταξη του δικαίου της Ένωσης η οποία δεν περιέχει ρητή παραπομπή στο δίκαιο των κρατών μελών για τον προσδιορισμό της έννοιας και του πεδίου εφαρμογής της πρέπει, κατά κανόνα, να ερμηνεύονται κατά τρόπο αυτοτελή και ομοιόμορφο σε ολόκληρη την Ένωση, με γνώμονα όχι μόνον το γράμμα της διάταξης, αλλά και το πλαίσιο στο οποίο αυτή εντάσσεται, καθώς και τον σκοπό που επιδιώκει η οικεία ρύθμιση [απόφαση της 2ας Ιουνίου 2022, T.N. και N.N. (Δήλωση αποποιήσεως της κληρονομίας), C‑617/20, EU:C:2022:426, σκέψη 35 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].

24

Όσον αφορά, κατ’ αρχάς, το γράμμα του άρθρου 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, πρώτη περίοδος, της οδηγίας 2009/28, το γράμμα αυτό, μνημονεύοντας τις εγκαταστάσεις που «χρησιμοποιούν» ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, δεν παρέχει, αφ’ εαυτού, τη δυνατότητα να καθοριστεί αν η εν λόγω διάταξη αφορά μόνον τις εγκαταστάσεις που παράγουν ηλεκτρική ενέργεια αποκλειστικώς από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ή αν εφαρμόζεται και σε εκείνες που χρησιμοποιούν, για τον σκοπό αυτό, εν μέρει μόνον τέτοιες πηγές ενέργειας.

25

Εκτός αυτού, η δεύτερη περίοδος της ίδιας αυτής διάταξης, η οποία αναφέρεται στα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται για την ελαχιστοποίηση της μη χρήσης ηλεκτρικής ενέργειας παραγόμενης από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, φαίνεται, στο μέτρο που χρησιμοποιεί το ρήμα «ελαχιστοποιούνται», να εκκινεί από την αρχή ότι η κατά προτεραιότητα πρόσβαση πρέπει να παρέχεται και στις εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούν εν μέρει μόνον ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Πράγματι, ο αποκλεισμός τέτοιων εγκαταστάσεων θα είχε ως συνέπεια τον αποκλεισμό από την κατά προτεραιότητα πρόσβαση ενός, ενδεχομένως σημαντικού, μέρους της «πράσινης» ηλεκτρικής ενέργειας.

26

Περαιτέρω, όσον αφορά το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται η εν λόγω διάταξη, το άρθρο 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2001/77 όριζε την «ηλεκτρική ενέργεια η οποία παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας» ως «ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούν μόνον ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καθώς και το μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας σε υβριδικούς σταθμούς οι οποίοι χρησιμοποιούν συμβατικές πηγές ενέργειας».

27

Η οδηγία 2009/28, η οποία αντικατέστησε την οδηγία 2001/77 και η οποία ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της κύριας δίκης, δεν επανέλαβε τον ορισμό αυτό. Η οδηγία αυτή ορίζει, στο άρθρο 2, στοιχείο αʹ, την «ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές» ως «ενέργεια από ανανεώσιμες μη ορυκτές πηγές» και διευκρινίζει, στη συνέχεια, ποιες ανανεώσιμες πηγές εμπίπτουν στον ορισμό αυτό. Κατά συνέπεια, όπως επισήμανε η 50 Hertz Transmission, ο χαρακτηρισμός της «ηλεκτρικής ενέργειας η οποία παράγεται από ανανεώσιμες πηγές» δεν εξαρτάται πλέον από το είδος της εγκατάστασης στην οποία παρήχθη η ηλεκτρική ενέργεια, αλλά μόνον από τις πηγές ενέργειας που χρησιμοποιούν οι εν λόγω εγκαταστάσεις για την παραγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας.

28

Τέλος, όσον αφορά τους σκοπούς που επιδιώκει η οδηγία 2009/28, αντικείμενο της οδηγίας αυτής είναι, όπως ορίζεται στο άρθρο της 1, η θέσπιση κοινού πλαισίου για την προώθηση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, διά της επιβολής, μεταξύ άλλων, υποχρεωτικών εθνικών στόχων για το συνολικό μερίδιο ενέργειας από τέτοιες πηγές στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας.

29

Επιπλέον, από την αιτιολογική σκέψη 60 της οδηγίας αυτής προκύπτει ότι η οδηγία έχει ως σκοπό, μέσω της ένταξης της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στην αγορά για άμεση παράδοση, να ενθαρρύνει στον μέγιστο δυνατό βαθμό τη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας παραγόμενης από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η αιτιολογική σκέψη 61 της εν λόγω οδηγίας αναφέρει ότι αυτή αποσκοπεί στη συνεχή αύξηση της μεταφοράς και της διανομής ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές και ότι, προς τούτο, τα κράτη μέλη θα πρέπει να λαμβάνουν κατάλληλα μέτρα για να επιτρέπουν τη μεγαλύτερη διείσδυση της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.

30

Εκτός αυτού, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, όσον αφορά την εγγυημένη πρόσβαση στο δίκτυο την οποία προβλέπει το άρθρο 16, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2009/28, η οδηγία αποσκοπεί στην ενσωμάτωση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας κατά τρόπον ώστε να διασφαλίζεται ότι όλη η ηλεκτρική ενέργεια η οποία παράγεται από ανανεώσιμες πηγές έχει πρόσβαση στα δίκτυα, προκειμένου να είναι δυνατόν να χρησιμοποιείται η μέγιστη δυνατή ποσότητα ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (πρβλ. απόφαση της 27ης Ιανουαρίου 2022, Fondul Proprietatea, C‑179/20, EU:C:2022:58, σκέψη 62).

31

Οι σκοποί όμως της μεγιστοποίησης της χρήσης ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και της συνεχούς αύξησης της μεταφοράς και της διανομής ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα μπορούσαν να υπονομευθούν εάν μια εγκατάσταση παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που δεν χρησιμοποιεί αποκλειστικώς ανανεώσιμες πηγές ενέργειας εξομοιωνόταν, εξ αυτού του λόγου, με εγκατάσταση η οποία χρησιμοποιεί μόνο συμβατικές πηγές ενέργειας και, ως εκ τούτου, αποκλειόταν από την κατά προτεραιότητα πρόσβαση που προβλέπεται στο άρθρο 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2009/28.

32

Ως εκ τούτου, στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2009/28 έχει την έννοια ότι η κατά προτεραιότητα πρόσβαση στο δίκτυο ηλεκτροδότησης της οποίας τυγχάνουν οι εγκαταστάσεις ηλεκτροπαραγωγής που χρησιμοποιούν ανανεώσιμες πηγές ενέργειας πρέπει να παρέχεται όχι μόνον στις εγκαταστάσεις που παράγουν ηλεκτρική ενέργεια αποκλειστικώς από ανανεώσιμες πηγές, αλλά και σε εκείνες οι οποίες παράγουν ηλεκτρική ενέργεια τόσο από ανανεώσιμες όσο και από συμβατικές πηγές ενέργειας.

Επί του δεύτερου, του τρίτου, του τέταρτου και του πέμπτου προδικαστικού ερωτήματος

33

Με το δεύτερο, το τρίτο, το τέταρτο και το πέμπτο προδικαστικό ερώτημα, τα οποία πρέπει να εξεταστούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2009/28 έχει την έννοια ότι μια εγκατάσταση η οποία παράγει ηλεκτρική ενέργεια τόσο από ανανεώσιμες όσο και από συμβατικές πηγές ενέργειας, σε κυμαινόμενο ποσοστό, τυγχάνει κατά προτεραιότητα πρόσβασης στο δίκτυο μόνο για το ποσοστό της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και, σε περίπτωση καταφατικής απάντησης, με ποιον τρόπο πρέπει να εφαρμόζεται η εν λόγω κατά προτεραιότητα πρόσβαση.

34

Εν προκειμένω, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται ειδικότερα αν μια εγκατάσταση όπως εκείνη την οποία εκμεταλλεύεται η EEW, η οποία παράγει ηλεκτρική ενέργεια από μείγμα αποβλήτων που περιέχει κυμαινόμενο ποσοστό βιοαποικοδομήσιμων βιομηχανικών αποβλήτων και οικιακών απορριμμάτων, τυγχάνει κατά προτεραιότητα πρόσβασης στο δίκτυο μόνο για την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από το κυμαινόμενο αυτό ποσοστό.

35

Συναφώς, επισημαίνεται εκ προοιμίου ότι από τους ορισμούς του άρθρου 2, στοιχεία αʹ και εʹ, της οδηγίας 2009/28 προκύπτει ότι, μολονότι η ενέργεια που προκύπτει από την αξιοποίηση της βιομάζας αποτελεί ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, μόνον το βιοαποικοδομήσιμο κλάσμα, μεταξύ άλλων, των βιομηχανικών αποβλήτων και των οικιακών απορριμμάτων εμπίπτει στην έννοια της «βιομάζας», όπως αυτή ορίζεται στην ως άνω οδηγία. Ως εκ τούτου, η ενέργεια που παράγεται από τη θερμική επεξεργασία βιομηχανικών αποβλήτων και οικιακών απορριμμάτων θεωρείται, για την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από αυτό το βιοαποικοδομήσιμο κλάσμα των εν λόγω αποβλήτων και εξαιρουμένου του κλάσματός τους που αποτελείται από συμβατικά απόβλητα, ως ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές.

36

Περαιτέρω, το Δικαστήριο έχει κρίνει, σε σχέση με το άρθρο 16, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2009/28, ότι, μολονότι η συγκεκριμένη διάταξη μνημονεύει τη δυνατότητα να καθιερωθεί «εξασφάλιση πρόσβασης» στο δίκτυο υπέρ της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές, τούτο ισχύει μόνον όσον αφορά την «πράσινη» ηλεκτρική ενέργεια, και ότι η προαναφερθείσα διάταξη δεν μπορεί, συνεπώς, να χρησιμεύσει ως νομική βάση για εθνικές διατάξεις περί εγγυημένης πρόσβασης των εγκαταστάσεων παραγωγής ενέργειας από συμβατικές πηγές (πρβλ. απόφαση της 27ης Ιανουαρίου 2022, Fondul Proprietatea, C‑179/20, EU:C:2022:58, σκέψη 65). Όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 46 των προτάσεών του, κατ’ ανάλογο τρόπο πρέπει να ερμηνευθεί και η αρχή της κατά προτεραιότητα πρόσβασης στο δίκτυο η οποία προβλέπεται στο άρθρο 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, της εν λόγω οδηγίας.

37

Ως εκ τούτου, μια εγκατάσταση παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας η οποία χρησιμοποιεί μείγμα αποβλήτων του οποίου μόνον ένα κυμαινόμενο ποσοστό αποτελείται από βιοαποικοδομήσιμα βιομηχανικά απόβλητα και οικιακά απορρίμματα ή, γενικότερα, χρησιμοποιεί σε κυμαινόμενο ποσοστό τόσο ανανεώσιμες όσο και συμβατικές πηγές ενέργειας πρέπει να μπορεί να τύχει της κατά προτεραιότητα πρόσβασης που προβλέπεται στο άρθρο 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2009/28, μόνο για το κυμαινόμενο ποσοστό ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

38

Εντούτοις, η οδηγία 2009/28 δεν καθορίζει με ποιον τρόπο πρέπει να υπολογίζεται το ποσοστό της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγει από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μια εγκατάσταση παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας η οποία χρησιμοποιεί τόσο ανανεώσιμες όσο και συμβατικές πηγές ενέργειας και, ειδικότερα, αν το ποσοστό αυτό πρέπει να φθάνει ορισμένο ελάχιστο όριο προκειμένου να παρασχεθεί η κατά προτεραιότητα πρόσβαση ως προς την παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια.

39

Η οδηγία αυτή περιορίζεται, στο άρθρο της 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, στην επιβολή δύο απαιτήσεων.

40

Πρώτον, η ως άνω διάταξη εξαρτά την κατά προτεραιότητα πρόσβαση από τις ανάγκες που άπτονται της ασφάλειας του εθνικού συστήματος ηλεκτροδότησης. Συναφώς, η αιτιολογική σκέψη 60 της οδηγίας 2009/28 διευκρινίζει ότι οι απαιτήσεις που αφορούν τη διατήρηση της αξιοπιστίας και της ασφάλειας του δικτύου καθώς και την κατανομή ενδέχεται να διαφέρουν ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του εθνικού δικτύου και την ασφαλή λειτουργία του.

41

Δεύτερον, το άρθρο 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2009/28 απαιτεί η διαχείριση της κατά προτεραιότητα πρόσβασης να γίνεται βάσει διαφανών και αμερόληπτων κριτηρίων. Συναφώς, η αιτιολογική σκέψη 11 της οδηγίας αυτής υπογραμμίζει τη σπουδαιότητα της θέσπισης σαφών και αδιαμφισβήτητων κανόνων για τον υπολογισμό του ποσοστού της ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές και για τον καθορισμό των πηγών αυτών. Εκτός αυτού, η αιτιολογική σκέψη 60 της εν λόγω οδηγίας υπενθυμίζει, γενικώς, ότι η κατά προτεραιότητα πρόσβαση που προβλέπεται αποκλειστικώς για την ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές είναι σημαντική για την ένταξη των ανανεώσιμων ενεργειακών πηγών στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και, ειδικότερα, ότι η κατά προτεραιότητα πρόσβαση αυτή θα πρέπει να αντικατοπτρίζεται στους εθνικούς κανόνες σύνδεσης, παρέχοντας στους συνδεδεμένους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές τη διαβεβαίωση ότι θα μπορούν πάντοτε να πωλούν και να μεταφέρουν την ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές, όποτε υπάρχει η πηγή.

42

Επομένως, τα κράτη μέλη διαθέτουν ευρύ περιθώριο εκτίμησης κατά τον καθορισμό του τρόπου εφαρμογής της κατά προτεραιότητα πρόσβασης της οποίας πρέπει να τυγχάνουν οι εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που χρησιμοποιούν ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούν τους σκοπούς που επιδιώκει η οδηγία αυτή.

43

Εξάλλου, το Δικαστήριο έχει διαπιστώσει ότι, με την έκδοση της οδηγίας 2009/28, o νομοθέτης της Ένωσης όχι μόνο δεν είχε την πρόθεση να προβεί στην εξαντλητική εναρμόνιση των εθνικών καθεστώτων στηρίξεως της παραγωγής πράσινης ενέργειας, αλλά έλαβε ως αφετηρία, αφενός, τη διαπίστωση ότι τα κράτη μέλη εφαρμόζουν διαφορετικά καθεστώτα στηρίξεως και, αφετέρου, την αρχή ότι επιβάλλεται η διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας των καθεστώτων αυτών προκειμένου να διατηρηθεί η εμπιστοσύνη των επενδυτών και να παρασχεθεί στα κράτη μέλη αυτά η δυνατότητα να προσδιορίσουν αποτελεσματικά εθνικά μέτρα για την επίτευξη των συνολικών εθνικών δεσμευτικών στόχων που τους θέτει η εν λόγω οδηγία (απόφαση της 4ης Οκτωβρίου 2018, L.E.G.O., C‑242/17, EU:C:2018:804, σκέψη 53 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

44

Κατά συνέπεια, εναπόκειται, κατά πάγια νομολογία, στο εθνικό δικαστήριο, που είναι το μόνο αρμόδιο να εκτιμήσει τα πραγματικά περιστατικά και να ερμηνεύσει την εθνική νομοθεσία, να κρίνει αν πληρούνται εν προκειμένω οι απαιτήσεις που απορρέουν από το δίκαιο της Ένωσης σχετικά με τον καθορισμό του τρόπου εφαρμογής της κατά προτεραιότητα πρόσβασης για τις εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούν ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Εντούτοις, το Δικαστήριο, το οποίο καλείται στο πλαίσιο διαδικασίας προδικαστικής παραπομπής να δώσει στο εθνικό δικαστήριο χρήσιμες απαντήσεις, είναι αρμόδιο να παράσχει, με βάση τη δικογραφία της υποθέσεως της κύριας δίκης και τις γραπτές και προφορικές παρατηρήσεις που του έχουν υποβληθεί, ενδείξεις ως προς τα στοιχεία που πρέπει να λάβουν υπόψη τα κράτη μέλη προκειμένου να εφαρμόσουν την κατά προτεραιότητα πρόσβαση στο δίκτυο, οι οποίες θα παράσχουν στο εθνικό δικαστήριο τη δυνατότητα να εκδώσει την απόφασή του (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 22ας Σεπτεμβρίου 2020, Cali Apartments, C‑724/18 και C‑727/18, EU:C:2020:743, σκέψη 78 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

45

Συναφώς, η απαίτηση του άρθρου 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2009/28, κατά την οποία η κατά προτεραιότητα πρόσβαση στο δίκτυο πρέπει να καθορίζεται βάσει διαφανών και αμερόληπτων κριτηρίων, συνεπάγεται, όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 54 των προτάσεών του, ότι τα κριτήρια αυτά πρέπει να είναι σαφή, να έχουν γνωστοποιηθεί εκ των προτέρων από τα κράτη μέλη και να είναι, ως προς την εφαρμογή τους, προβλέψιμα για όλους τους ενδιαφερομένους.

46

Επιπλέον, από την ανταλλαγή επιχειρημάτων κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση ενώπιον του Δικαστηρίου προκύπτει ότι οι εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας μπορούν, για τους σκοπούς της εφαρμογής του άρθρου 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2009/28, να κατανεμηθούν σε τρεις ομάδες, ήτοι, αντιστοίχως, στις εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούν μόνον ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, σε εκείνες που χρησιμοποιούν μόνο συμβατικές πηγές ενέργειας και σε εκείνες που χρησιμοποιούν μείγμα ανανεώσιμων και συμβατικών πηγών ενέργειας.

47

Είναι σαφές, αφενός, ότι οι εγκαταστάσεις της πρώτης ομάδας πρέπει πάντοτε να τυγχάνουν, υπό την επιφύλαξη των περιορισμών που αφορούν την ασφάλεια και τη δυναμικότητα του δικτύου, κατά προτεραιότητα πρόσβασης για το σύνολο της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγουν και ότι οι εγκαταστάσεις της δεύτερης ομάδας δεν μπορούν να αποκτήσουν, βάσει της διάταξης αυτής, καμία κατά προτεραιότητα πρόσβαση και, αφετέρου, ότι οι εγκαταστάσεις των δύο αυτών πρώτων ομάδων πρέπει, κατ’ αρχήν, να τυγχάνουν ίσης μεταχείρισης εντός της ομάδας στην οποία ανήκουν.

48

Αντιθέτως, όσον αφορά τις εγκαταστάσεις της τρίτης ομάδας, πρέπει να υπομνησθεί, πρώτον, ότι, όπως προκύπτει από τη σκέψη 37 της παρούσας απόφασης, οι εγκαταστάσεις αυτές τυγχάνουν κατά προτεραιότητα πρόσβασης μόνο για το μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές. Δεύτερον, εντός της τρίτης αυτής ομάδας, οι εγκαταστάσεις δεν μπορούν να τυγχάνουν ίσης μεταχείρισης, στο μέτρο που το ποσοστό των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που χρησιμοποιούν δεν είναι κατ’ ανάγκην το ίδιο.

49

Ο επιδιωκόμενος από την οδηγία 2009/28 σκοπός της ενθάρρυνσης της χρήσης ενέργειας παραγόμενης από ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές θα διακυβευόταν όμως αν οι εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούν σημαντικό ποσοστό ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ετύγχαναν συστηματικώς κατά προτεραιότητα πρόσβασης, εις βάρος άλλων εγκαταστάσεων που χρησιμοποιούν και αυτές ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αλλά σε μικρότερο βαθμό. Εντούτοις, γεγονός παραμένει ότι, λαμβανομένου υπόψη του ίδιου αυτού σκοπού, οι πρώτες πρέπει να μπορούν να προτιμώνται έναντι των δεύτερων, χωρίς ωστόσο να τυγχάνουν συστηματικά κατά προτεραιότητα πρόσβασης.

50

Επομένως, τα κριτήρια καθορισμού της σειράς με την οποία ο διαχειριστής δικτύου κατανέμει φορτία στις εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούν μείγμα ανανεώσιμων και συμβατικών πηγών ενέργειας πρέπει να αντικατοπτρίζουν το ύψος του ποσοστού των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που χρησιμοποιούν.

51

Ομοίως, τα κριτήρια αυτά πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες και τους τεχνικούς περιορισμούς που χαρακτηρίζουν τη διαχείριση της πρόσβασης των εγκαταστάσεων στα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας. Συναφώς, η MNG Strom επισήμανε ότι ο διαχειριστής του δικτύου μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας δεν γνωρίζει, σε πραγματικό χρόνο, σε ποιο ποσοστό μια εγκατάσταση παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας χρησιμοποιεί βιοαποικοδομήσιμα απόβλητα όταν αυτός καλείται να επιλέξει τη σειρά με την οποία θα επιβληθεί η διακοπή της τροφοδοσίας στις εγκαταστάσεις, δεδομένου ότι, εξάλλου, ούτε οι ίδιοι οι φορείς εκμετάλλευσης των εγκαταστάσεων αυτών γνωρίζουν ανά πάσα στιγμή ποιο ποσοστό της παραγόμενης ενέργειας προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές. Η 50 Hertz Transmission, από την πλευρά της, τόνισε ότι η απόφαση περί παροχής προτεραιότητας συνιστά μέτρο έκτακτης ανάγκης το οποίο λαμβάνεται σχεδόν αυτοστιγμεί και ότι έχει επιπτώσεις στους φορείς εκμετάλλευσης του μεταγενέστερου σταδίου, όπερ σημαίνει ότι τα κριτήρια προτεραιότητας πρέπει να είναι τέτοια ώστε να είναι δυνατή η παροχή συγκεκριμένων κατευθυντηρίων γραμμών στον διαχειριστή του δικτύου.

52

Πρέπει να προστεθεί ότι η φύση της ηλεκτρικής ενέργειας είναι τέτοια ώστε, άπαξ και διοχετευθεί στο δίκτυο μεταφοράς ή διανομής, είναι δύσκολο να προσδιοριστεί η προέλευσή της και ιδίως η πηγή ενέργειας από την οποία παρήχθη (απόφαση της 1ης Ιουλίου 2014, Ålands Vindkraft, C‑573/12, EU:C:2014:2037, σκέψη 87). Ομοίως, κατά τη στιγμή που ο διαχειριστής δικτύου μεταφοράς κατανέμει φορτίο σε εγκατάσταση παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας η οποία χρησιμοποιεί τόσο ανανεώσιμες όσο και συμβατικές πηγές ενέργειας, είναι εξίσου δύσκολο να προσδιοριστεί επακριβώς το μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγει η εγκατάσταση αυτή από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Οι τεχνικές αυτές συνθήκες συνεπάγονται ορισμένο βαθμό αβεβαιότητας, με αποτέλεσμα να μην είναι δυνατόν να αποκλειστεί το ενδεχόμενο ένα μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας που δηλώθηκε ως παραχθείσα από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας να μην έχει παραχθεί εξ ολοκλήρου κατ’ αυτόν τον τρόπο κατά το συγκεκριμένο χρονικό σημείο.

53

Ο δε σκοπός τον οποίο επιδιώκει η οδηγία 2009/28, ήτοι να ενθαρρυνθεί στον μέγιστο δυνατό βαθμό η πρόσβαση της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στα δίκτυα, δεν απαιτεί να γνωρίζει ο διαχειριστής δικτύου, κατά τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή κατά την οποία ο εν λόγω διαχειριστής κατανέμει φορτίο σε εγκατάσταση παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που χρησιμοποιεί ενεργειακό μείγμα, την ακριβή αναλογία την οποία αντιπροσωπεύει αυτό το είδος ηλεκτρικής ενέργειας επί της συνολικής ποσότητας ενέργειας που προμηθεύει η εν λόγω εγκατάσταση.

54

Αρκεί, συναφώς, η εφαρμογή των κριτηρίων που έχουν επιλέξει οι αρμόδιες εθνικές αρχές να καθιστά δυνατή, για αρκούντως μακρά και αντιπροσωπευτική περίοδο και στο μέτρο του τεχνικώς εφικτού, την παροχή κατά προτεραιότητα πρόσβασης στο δίκτυο σε κάθε εγκατάσταση η οποία παράγει ηλεκτρική ενέργεια τόσο από ανανεώσιμες όσο και από συμβατικές πηγές ενέργειας, τούτο δε κατ’ αναλογία προς το ύψος του ποσοστού των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που χρησιμοποιεί η εγκατάσταση αυτή.

55

Δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο οι αρμόδιες εθνικές αρχές να λάβουν, προς τούτο, υπόψη μια εγγύηση προέλευσης, κατά την έννοια του άρθρου 2, στοιχείο ιʹ, της οδηγίας 2009/28, χορηγηθείσα, κατά περίπτωση, σε παραγωγό ηλεκτρικής ενέργειας δυνάμει του άρθρου 15 της οδηγίας αυτής, ανεξαρτήτως του γεγονότος ότι η εγγύηση αυτή εκδίδεται, όπως προκύπτει, μεταξύ άλλων, από την παράγραφο 1 της διάταξης αυτής, προκειμένου να παρασχεθεί στους τελικούς καταναλωτές η δυνατότητα να βεβαιώνονται για την ακριβή σύνθεση του ενεργειακού μείγματος ενός προμηθευτή ενέργειας.

56

Εξάλλου, τίποτα δεν εμποδίζει τις αρμόδιες εθνικές αρχές, στο πλαίσιο της άσκησης της διακριτικής ευχέρειας που διαθέτουν κατά τον καθορισμό των εν λόγω κριτηρίων, να στηρίζονται σε ορισμένες διατάξεις του άρθρου 5, παράγραφος 3, της οδηγίας 2009/28, μεταξύ δε άλλων στη διάταξη κατά την οποία, σε εργοστάσια πολλαπλών καυσίμων που χρησιμοποιούν τόσο ανανεώσιμες όσο και συμβατικές πηγές ενέργειας, για τους σκοπούς του υπολογισμού του μέρους της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές, η συμβολή κάθε πηγής ενέργειας υπολογίζεται με βάση το ενεργειακό της περιεχόμενο.

57

Από το σύνολο των ανωτέρω σκέψεων προκύπτει ότι στο δεύτερο, στο τρίτο, στο τέταρτο και το πέμπτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2009/28 έχει την έννοια ότι μια εγκατάσταση η οποία παράγει ηλεκτρική ενέργεια τόσο από ανανεώσιμες όσο και από συμβατικές πηγές ενέργειας τυγχάνει κατά προτεραιότητα πρόσβασης στο δίκτυο μόνο για το ποσοστό της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Εναπόκειται στα κράτη μέλη να καθορίσουν τον τρόπο εφαρμογής της εν λόγω κατά προτεραιότητα πρόσβασης, θεσπίζοντας διαφανή και αμερόληπτα κριτήρια τα οποία, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τις απαιτήσεις διατήρησης της αξιοπιστίας και της ασφάλειας του δικτύου, καθιστούν δυνατό τον καθορισμό της σειράς προτεραιότητας ανάλογα με το ύψος του ποσοστού των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που χρησιμοποιεί κάθε εγκατάσταση ηλεκτροπαραγωγής.

Επί των δικαστικών εξόδων

58

Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.

1)

Το άρθρο 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2009/28/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2009, σχετικά με την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και την τροποποίηση και τη συνακόλουθη κατάργηση των οδηγιών 2001/77/ΕΚ και 2003/30/ΕΚ,

2)

Το άρθρο 16, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2009/28