1.

Għall-finijiet tat-taxxa fuq id-dħul personali, l-Istati Membri jistgħu jittrattaw is-salarju ta’ persuni li jaħdmu fuq proġetti ta’ kooperazzjoni għall-iżvilupp li jsiru f’pajjiżi terzi  ( 2 ) u li huma ffinanzjati mill-Fond Ewropew għall-Iżvilupp (iktar ’il quddiem il-“FEŻ”) b’mod differenti minn salarju miksub minn xogħol fuq proġetti simili li, għall-kuntrarju, huma ffinanzjati minn riżorsi baġitarji nazzjonali?

2.

Il-kawża preżenti tikkonċerna prattika amministrattiva nazzjonali Ġermaniża (iktar ’il quddiem ir-“regola fiskali nazzjonali inkwistjoni”). Din tagħti eżenzjoni mit-taxxa fuq id-dħul għal salarji mħallsa għal xogħol fuq proġetti barranin ta’ għajnuna għall-iżvilupp li huma tal-inqas 75 % iffinanzjati mill-Ministeru Federali responsabbli għall-kooperazzjoni fl-iżvilupp jew minn kumpannija privata tal-għajnuna għall-iżvilupp li hija proprjetà tal-Istat  ( 3 ) (flimkien iktar ’il quddiem, ir-“riżorsi baġitarji nazzjonali”). Madankollu, is-salarju ta’ impjegat li jaħdem fuq proġett ta’ għajnuna li huwa ffinanzjat mill-FEŻ ma jibbenefikax minn tali eżenzjoni.

3.

Il-qorti tar-rinviju tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja, essenzjalment, jekk il-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali stabbilit fl-Artikolu 4(3) TUE, moqri flimkien mal-Artikoli 208 u 210 TFUE dwar il-qasam tal-kooperazzjoni fl-iżvilupp, għandux jiġi interpretat bħala li jipprekludi lill-Istati Membri milli jintaxxaw is-salarji miksuba fir-rigward ta’ proġetti ta’ għajnuna ffinanzjati mill-FEŻ, fejn tali eżenzjoni tingħata għal salarju miksub fir-rigward ta’ proġett iffinanzjat minn riżorsi baġitarji nazzjonali. Barra minn hekk, id-differenza fit-trattament li tirriżulta minn din ir-regola fiskali tqajjem ukoll il-kwistjoni dwar jekk id-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-libertajiet fundamentali għandhomx jiġu applikati għall-każ inkwistjoni.

4.

Minn dan isegwi li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha quddiemha kompitu delikat li tiddetermina jekk il-libertajiet fundamentali u/jew il-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali stabbiliti fl-Artikolu 4(3) TUE japplikawx fil-qasam tal-kooperazzjoni fl-iżvilupp u, jekk iva, kif. Din bl-ebda mod ma hija kwistjoni sempliċi peress li l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri, jistgħu jeżerċitaw kompetenzi paralleli f’dan il-qasam  ( 4 ). Il-kawża preżenti tmiss ukoll dibattitu globali usa’ li jirrigwarda t-trattament fiskali tal-għajnuna għall-iżvilupp u l-effettività tiegħu  ( 5 ).

I.

Il‑kuntest ġuridiku

A.

Id‑dritt internazzjonali

1.

Il‑Konvenzjoni ta’ Lomé IV

5.

Ir-Raba’ Konvenzjoni AKP – KEE iffirmata f’Lomé fil‑15 ta’ Diċembru 1989 ġiet konkluża bejn il-Grupp ta’ Stati Afrikani, tal-Karibew u tal-Paċifiku (AKP) (iktar ’il quddiem l-Istati AKP) u l-Komunità Ekonomika Ewropea (KEE) (iktar ’il quddiem il-Konvenzjoni ta’ Lomé IV)  ( 6 ). Din il-konvenzjoni kienet ġiet approvata permezz ta’ Deċiżjoni tal-Kunsill u tal-Kummissjoni tal‑25 ta’ Frar 1991  ( 7 ).

6.

L-Artikolu 2 tal-Konvenzjoni ta’ Lomé IV jippreċiża li l-kooperazzjoni AKP-KEE, “imsaħħa minn sistema legalment vinkolanti u l-eżistenza ta’ istituzzjonijiet konġunti” [traduzzjoni mhux uffiċjali], għandha tiġi eżerċitata abbażi tal-prinċipji ta’ ugwaljanza bejn l-imsieħba, ir-rispett għas-sovranità tagħhom, interess reċiproku u interdipendenza, u d-dritt ta’ kull Stat li jiddetermina l-għażliet politiċi, soċjali, kulturali u ekonomiċi tiegħu stess.

7.

L-Artikolu 9 ta’ din il-konvenzjoni jistabbilixxi:

2.

Il‑Ftehim ta’ Cotonou

8.

Il-Ftehim ta’ Sħubija bejn [l-Istati AKP], minn naħa, u l-Komunità Ewropea u l-Istati Membri tagħha, min-naħa l-oħra, ġie ffirmat f’Cotonou fit‑23 ta’ Ġunju 2000 (iktar ’il quddiem il-“Ftehim ta’ Cotonou”)  ( 8 ), bid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2003/159/KE tad‑19 ta’ Diċembru 2002  ( 9 ). Dan daħal fis-seħħ fl‑1 ta’ April 2003 u ssostitwixxa l-Konvenzjonijiet eżistenti ta’ Lomé.

9.

L-Artikolu 2 tal-Ftehim ta’ Cotonou jistabbilixxi l-prinċipji fundamentali tal-kooperazzjoni AKP-KEE, li hija “msaħħa b’sistema legali vinkolanti u l-eżistenza ta’ istituzzjonijiet konġunti”.

10.

L-Artikolu 3 tal-Ftehim ta’ Cotonou jgħid li “[i]l-Partijiet għandhom, […] [jieħdu] il-passi xierqa, kemm ġenerali u partikolari, biex [jiżguraw] it-twettiq ta’ l-obbligazzjonijiet li joħorġu min dan il-ftehim u biex jitħaffef it-twettieq ta’ l-għanijiet imsemmija. […]”

11.

L-Artikolu 70(a) tal-Ftehim ta’ Cotonou jippreċiża li l-kooperazzjoni għandha tappoġġja “mikro-proġetti f’livell lokali li għandhom impatt ekonomiku u soċjali fuq il-ħajja tal-poplu, jissodisfaw il-ħtieġa li tintwera u li tkun osservata, u għandhom jitwettqu fuq l-inizjattiva u bil-parteċipazzjoni attiva tal-komunità lokali li għandha tibbenefika minnhom”.

12.

L-Artikolu 71 ta’ dan il-ftehim jipprovdi:

B.

Id‑dritt tal‑Unjoni

13.

Il-FEŻ twaqqfu biex jiffinanzjaw il-kooperazzjoni mal-Istati AKP u l-pajjiżi u t-territorji barranin, inizjalment permezz ta’ anness mat-Trattat KEE u iktar tard permezz ta’ ftehimiet interni bejn l-Istati Membri li jiltaqgħu fi ħdan il-Kunsill. Il-FEŻ jiffinanzja kwalunkwe proġett jew programm li jikkontribwixxi għall-iżvilupp ekonomiku, soċjali jew kulturali tal-pajjiżi inkwistjoni. Kull FEŻ huwa konkluż għal perijodu ta’ diversi snin, spiss għal ħames snin, li jikkorrispondi għall-perijodu ta’ validità tad-diversi ftehimiet u konvenzjonijiet li permezz tagħhom l-Unjoni u l-Istati Membri tagħha stabbilixxew is-sħubija speċjali mal-Istati AKP. Storikament, il-FEŻ ma kinux jaqgħu taħt il-baġit ġenerali tal-Unjoni. Għalhekk, ġew adottati regolamenti finanzjarji speċifiċi biex jiġu implimentati l-obbligi li jirriżultaw mill-ftehimiet internazzjonali u biex jiġi stabbilit, b’mod partikolari, il-finanzjament tal-FEŻ  ( 10 ).

1.

Is‑seba’ FEŻ  ( 11 )

14.

Ir-rappreżentanti tal-Gvernijiet tal-Istati Membri tal-Komunità Ekonomika Ewropea, mlaqqgħin fi ħdan il-Kunsill, fis‑16 ta’ Lulju 1990 adottaw il-Ftehim Intern 91/401/KEE dwar il-finanzjament u l-amministrazzjoni ta’ għajnuna Komunitarja taħt il-[Konvenzjoni ta’ Lomé IV]  ( 12 ). B’dan il-ftehim, l-Istati Membri stabbilixxew is-seba’ FEŻ. Id-dispożizzjonijiet li jimplimentaw dan il-ftehim intern huma s-suġġett tar-Regolament Finanzjarju 91/491/KEE tad‑29 ta’ Lulju 1991 applikabbli għall-kooperazzjoni għall-finanzjament tal-iżvilupp skont il-[Konvenzjoni ta’ Lomé IV]  ( 13 ).

15.

L-Uffiċjal Awtorizzanti ddeċieda li jtemm is-seba’ FEŻ fil‑31 ta’ Awwissu 2008. Fl-assenza ta’ bażi legali għall-għeluq tal-FEŻ, il-bilanċi li kien fadal u l-kuntratti u d-deċiżjonijiet relatati ġew ittrasferiti lid-disa’ FEŻ, skont id-dispożizzjonijiet ta’ Parti 3 tar-Regolament Finanzjarju applikabbli għad-disa’ FEŻ  ( 14 ).

2.

Id‑disa’ FEŻ

16.

Wara l-Ftehim ta’ Cotonou, il-Ftehim Intern 2000/770/KE bejn ir-rappreżentanti tal-Gvernijiet tal-Istati Membri, li ltaqgħu fi ħdan il-Kunsill, dwar l-Iffinanzjar u l-Amministrazzjoni tal-Għajnuna tal-Komunità permezz tal-Protokoll Finanzjarju għall-[Ftehim ta’ Cotonou] u l-allokazzjoni tal-għajnuna finanzjarja għall-Pajjiżi u Territorji ekstra-Ewropej li dwarhom il-Parti Erba’ tat-Trattat KE ġiet adottata  ( 15 ). Id-dispożizzjonijiet li jimplimentaw dan il-ftehim intern huma s-suġġett tar-Regolament Finanzjarju tas‑27 ta’ Marzu 2003.

C.

Id‑dritt Ġermaniż

17.

L-ewwel sentenza tal-Artikolu 1(1) tal-Einkommensteuergesetz (il-Liġi dwar it-Taxxa fuq id-Dħul, iktar ’il quddiem l-“EStG”), fil-verżjoni applikabbli għall-fatti fil-kawża prinċipali, tipprovdi li persuni fiżiċi ddomiċiljati jew li għandhom il-post tar-residenza permanenti jew abitwali tagħhom fil-Ġermanja huma suġġetti f’dak il-pajjiż għat-taxxa fuq id-dħul kollu tagħhom.

18.

Skont l-Artikolu 2(1) tal-EStG, id-dħul bħala persuna impjegata li l-persuna taxxabbli tirċievi waqt li jkollha responsabbiltà fiskali illimitata huwa suġġett għat-taxxa fuq id-dħul.

19.

L-Artikolu 34(c) tal-EstG jistipula li:

20.

Fil‑31 ta’ Ottubru 1983, il-Bundesministerium der Finanzen (il-Ministeru Federali għall-Finanzi, il-Ġermanja) ippubblika Avviż dwar it-trattament fiskali tad-dħul ta’ impjegati li joriġina minn attivitajiet barra ’l pajjiż  ( 16 ) (iktar ’il quddiem l-“Avviż tal-Ministeru għall-Finanzi”), li huwa indirizzat lill-awtoritajiet fiskali superjuri tal-Länder. Dan jipprovdi, fit-Taqsima I(4), li, inter alia, attivitajiet imwettqa barra mill-pajjiż għal kuntrattur nazzjonali b’rabta ma’ għajnuna għall-iżvilupp uffiċjali Ġermaniża fil-qafas ta’ kooperazzjoni teknika jew finanzjarja għandhom ikunu eżenti mit-taxxa fuq id-dħul.

21.

Skont id-deċiżjoni tar-rinviju, l-awtoritajiet tat-taxxa Ġermaniżi interpretaw il-frażi “għajnuna għall-iżvilupp uffiċjali Ġermaniża” bħala li tirreferi biss għal miżuri ta’ għajnuna għall-iżvilupp li huma ffinanzjati direttament mill-baġit Ġermaniż, jew mill-Ministeru Federali Responsabbli għall-Kooperazzjoni għall-Iżvilupp jew mill-GIZ.

II.

Il‑kawża prinċipali u d‑domanda preliminari

22.

Fil-perijodu mit‑12 ta’ April 2009 sal‑31 ta’ Ottubru 2012, RF ħadmet bħala maniġer ta’ proġett għal kumpannija ta’ għajnuna għall-iżvilupp stabbilita fil-Ġermanja. Hija ħadmet fuq il-Programm tal-Mikroproġetti (MPP) (iktar ’il quddiem il-“programm inkwistjoni”) fl-Afrika fuq kuntratt ta’ xogħol għal żmien determinat  ( 17 ). Il-programm kien iffinanzjat, kompletament jew parzjalment, mir-riżorsi tal-Unjoni u l-Istati Membri tagħha, jiġifieri taħt is-seba’ u d-disa’ FEŻ  ( 18 ).

23.

Matul dan il-perijodu, il-post ta’ residenza u ċ-ċentru tal-interessi ta’ RF kienu fil-Ġermanja, fejn hija kellha għalhekk responsabbiltà fiskali illimitata, filwaqt li l-post tal-impjieg tagħha kien ġewwa l-Afrika.

24.

Peress li l-kumpannija ta’ għajnuna għall-iżvilupp qieset li s-salarju ta’ RF kien eżentat skont l-Avviż tal-Ministeru għall-Finanzi, hija ma żammitx it-taxxa f’ras il-għajn fuq dan is-salarju għas-snin finanzjarji 2011 u 2012 u ma ħallsitx din it-taxxa lill-awtoritajiet tax taxxa kompetenti. Skont il-proċess ippreżentat lill-Qorti tal-Ġustizzja, din il-kumpannija inizjalment ingħatat ċertifikat ta’ eżenzjoni, li kien suġġett għall-konformità mal-Avviż mill-Ministeru għall-Finanzi. Is-salarju ta’ RF ukoll ma kienx intaxxat fl-Afrika fil-post ta’ impjieg tagħha.

25.

Il-kumpannija tal-għajnuna għall-iżvilupp kienet suġġetta għal awditu tat-taxxa fuq il-pagi mill-awtoritajiet tat-taxxa kompetenti. Dawn l-awtoritajiet iddikjaraw li l-programm ma kienx ġie ffinanzjat mill-Ministeru Federali Responsabbli għall-Kooperazzjoni għall-Iżvilupp jew mill-GIZ, iżda mill-FEŻ. Għalhekk, permezz ta’ avviżi fiskali tat‑13 ta’ Frar 2014, dawn l-awtoritajiet iddeċidew li s-salarju ta’ RF għandu jkun suġġett għat-taxxa fuq id-dħul fir-rigward tal‑2011 u l‑2012.

26.

RF ressqet ilment kontra din id-deċiżjoni quddiem dawn l-awtoritajiet, li ċaħduh. Hija mbagħad ippreżentat rikors quddiem il-Finanzgericht Köln (il-Qorti tal-Finanzi, Köln, il-Ġermanja), li ġie miċħud. Huwa fil-konfront ta’ din is-sentenza li RF ippreżentat l-appell tagħha fuq punt ta’ dritt quddiem il-Bundesfinanzhof (il-Qorti Federali tal-Finanzi, il-Ġermanja) (iktar ’il quddiem il-“qorti tar-rinviju”).

27.

Fid-deċiżjoni tar-rinviju, il-qorti tar-rinviju tippreċiża li, abbażi tad-dritt nazzjonali l-appell huwa infondat, peress li s-salarju ta’ RF ma kienx direttament iffinanzjat minn xi riżorsi baġitarji nazzjonali u l-attività tagħha barra mill-pajjiż għalhekk ma kinitx marbuta ma’ għajnuna pubblika għall-iżvilupp Ġermaniża. Hija tqis li d-distinzjoni magħmula mill-amministrazzjoni lanqas ma tmur kontra l-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament peress li l-benefiċċju tat-taxxa inkwistjoni huwa motivat minn sostenn għal ċerti setturi tal-ekonomija Ġermaniża u, għalhekk, iġġustifikat fuq bażi kostituzzjonali.

28.

Madankollu, il-qorti tar-rinviju għandha dubji dwar il-kompatibbiltà tal-leġiżlazzjoni inkwistjoni mad-dritt tal-Unjoni. Hija tfakkar li, kuntrarjament għall-kawża Petersen  ( 19 ), ir-regola fiskali inkwistjoni ma tikkostitwixxix restrizzjoni fuq il-moviment liberu, u, b’mod partikolari, fuq il-moviment liberu tal-ħaddiema, peress li l-ebda ħaddiem jew persuna li timpjega ma hija ddiskriminata minħabba li tkun ġejja minn Stat Membru ieħor.

29.

Skont il-qorti tar-rinviju, ir-regola fiskali inkwistjoni tista’ tmur kontra l-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali stabbilit fl-Artikolu 4(3) TUE. RF issostni, f’dan ir-rigward, li minn dan il-prinċipju u mill-obbligu tal-Istati Membri li jikkoordinaw il-politiki ta’ żvilupp tagħhom jirriżulta li hemm obbligu li jiġu inklużi proġetti ffinanzjati minn riżorsi tal-Unjoni fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-eżenzjoni fiskali inkwistjoni. Madankollu, il-qorti tar-rinviju hija tal-fehma li, fid-dawl tal-kompetenza tal-Istati Membri stess fil-qasam tal-għajnuna għall-iżvilupp, ma huwiex ċert jekk dawn jistgħux jiġu pprojbiti milli jadottaw miżuri ta’ politika ta’ għajnuna għall-iżvilupp intiżi sabiex jippromwovu l-kummerċ barrani tagħhom. Tali obbligu lanqas ma jirriżulta mill-Ftehim ta’ Cotonou.

30.

F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-qorti tar-rinviju ddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel id-domanda preliminari li ġejja lill-Qorti tal-Ġustizzja:

31.

Ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub minn RF, mill-Gvern Ġermaniż u mill-Kummissjoni Ewropea. Dawn il-partijiet ippreżentaw ukoll sottomissjonijiet orali fis-seduta tat‑23 ta’ Novembru 2022.

III.

Evalwazzjoni

A.

Osservazzjonijiet preliminari

32.

L-ewwel, il-Gvern Ġermaniż, mingħajr ma jqajjem oġġezzjoni għad-domanda preliminari b’mod formali, madankollu jesprimi dubji dwar l-ammissibbiltà tagħha. Fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu u fis-seduta huwa sostna, essenzjalment, li l-eżenzjoni prevista mir-regola fiskali nazzjonali inkwistjoni teħtieġ neċessarjament li l-proġett jiġi tal-inqas 75 % iffinanzjat minn riżorsi baġitarji nazzjonali. Fi kliem ieħor, sabiex ir-regola fiskali tkun applikabbli, is-salarju li impjegat jirċievi għandu jirriżulta minn attività li tirċievi tal-inqas 75 % tal-finanzjament tagħha minn dawn ir-riżorsi. Madankollu, dan ma jfissirx li tali attività hija kompletament eżentata mit-taxxa, peress li l-proporzjon tal-attività li ma jkunx iffinanzjat minn dawn ir-riżorsi xorta ser ikun suġġett għal tassazzjoni (jiġifieri, sa massimu ta’ 25 %).

33.

F’dan ir-rigward, nirrileva li, skont ġurisprudenza stabbilita, id-domandi dwar l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni magħmula minn qorti nazzjonali fil-kuntest leġiżlattiv u fattwali ddefinit minnha u taħt ir-responsabbiltà tagħha, kuntest li ma huwiex il-kompitu tal-Qorti tal-Ġustizzja li tevalwa l-eżattezza tiegħu, jibbenefikaw minn preżunzjoni ta’ rilevanza  ( 20 ).

34.

Fil-fehma tiegħi, filwaqt li jista’ jkun hemm lakuni fl-isfond legali stabbilit fid-deċiżjoni tar-rinviju, huwa ċar kif topera r-regola fiskali nazzjonali inkwistjoni. Essenzjalment, il-qorti tar-rinviju spjegat li din ir-regola tipprovdi li salarju rċevut fir-rigward ta’ attività fil-qasam ta’ għajnuna għall-iżvilupp huwa eżenti mit-taxxa fuq id-dħul, sakemm l-attività tkun iffinanzjata permezz ta’ fondi minn riżorsi baġitarji nazzjonali, filwaqt li salarju miksub fir-rigward ta’ attività bħal din iffinanzjata bl-użu ta’ fondi FEŻ huwa suġġett għal tassazzjoni. Konsegwentement, jiena tal-fehma li l-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tipprovdi lill-qorti tar-rinviju elementi ta’ interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni fil-kuntest tal-evalwazzjoni tar-regola fiskali inkwistjoni.

35.

It-tieni, permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 4(3) TUE, moqri flimkien mal-Artikoli 208 u 210 TFUE, jipprekludix ir-regola fiskali nazzjonali inkwistjoni. Madankollu, il-Kummissjoni ssuġġerixxiet fis-sottomissjonijiet bil-miktub tagħha li riferiment espliċitu għal-libertajiet fundamentali stabbiliti fit-Trattati jiġi inkluż fil-formulazzjoni tad-domanda. Għalhekk, permezz tal-mistoqsijiet bil-miktub tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja talbet li l-partijiet jagħtu tweġiba fil-proċedura orali fir-rigward tal-libertajiet fundamentali. Waqt is-seduta, RF u l-Kummissjoni t-tnejn sostnew li r-regola fiskali inkwistjoni kienet taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-libertajiet fundamentali, filwaqt li l-Gvern Ġermaniż sostna li dawn il-libertajiet ma kinux japplikaw fil-kawża preżenti.

36.

Infakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja jista’ jkollha għalfejn tifformula mill-ġdid id-domandi li jkunu sarulha. Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja tqis li jkun neċessarju li tieħu inkunsiderazzjoni dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni li l-qorti nazzjonali ma tkunx għamlet riferiment għalihom fid-domandi tagħha  ( 21 ).

37.

F’dan ir-rigward, l-ewwel, għandu jiġi osservat li, fid-deċiżjoni tar-rinviju tagħha, filwaqt li ssemmi l-liberta ta’ moviment stabbilit fl-Artikolu 45 TFUE u d-dispożizzjonijiet tal-Ftehim ta’ Cotonou, il-qorti tar-rinviju tasal għall-konklużjoni li dawn id-dispożizzjonijiet ma jipprekludux ir-regola nazzjonali inkwistjoni, peress li RF ma hijiex ħaddiem minn Stat Membru ieħor  ( 22 ).

38.

Huwa importanti li jiġi osservat li t-talba għal deċiżjoni preliminari fil-kawża Petersen  ( 23 ) kienet tikkonċerna l-istess regola fiskali nazzjonali stabbilita fl-Avviż tal-Ministeru għall-Finanzi, bħala suġġett wieħed ta’ dan il-każ. Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja eżaminat aspett differenti ta’ din ir-regola, jiġifieri l-post ta’ stabbiliment tal-persuna li timpjega. Fil-kawża Petersen, il-ħaddiem inkwistjoni kien impjegat minn persuna li timpjega stabbilita fid-Danimarka li kienet twettaq proġett ta’ għajnuna għall-iżvilupp iffinanzjat mill-Aġenzija Daniża għall-Iżvilupp Internazzjonali. Il-Qorti tal-Ġustizzja osservat li l-eżenzjoni mit-taxxa fuq id-dħul kienet tirrikjedi li l-persuna li timpjega jkollha s-sede tagħha fil-Ġermanja u ddeċidiet li tali rekwiżit kien jikkostitwixxi restrizzjoni għall-moviment liberu tal-ħaddiema pprojbita mill-Artikolu 45 TFUE  ( 24 ). Fil-kawża preżenti, il-fatti fil-kawża prinċipali ma jikkonċernawx l-istess rekwiżit (li huwa effettivament issodisfatt), peress li kemm RF u kemm il-kumpannija ta’ għajnuna għall-iżvilupp huma stabbiliti fil-Ġermanja. Fi kwalunkwe każ, hija sitwazzjoni purament interna fir-rigward tal-moviment liberu tal-ħaddiema.

39.

Madankollu, nenfasizza li r-regola fiskali nazzjonali inkwistjoni tittratta wkoll lill-impjegati b’mod differenti abbażi tal-oriġini tal-fondi pprovduti għall-proġett ta’ għajnuna. L-eżenzjoni fiskali tingħata jew tiġi rrifjutata lill-impjegat li jaħdem fuq dak il-proġett skont jekk proġett ta’ kooperazzjoni għall-iżvilupp huwiex iffinanzjat direttament minn riżorsi baġitarji nazzjonali jew minn riżorsi tal-FEŻ. Għalhekk, l-ewwel għandu jiġi ddeterminat jekk u, jekk iva, liema mil-libertajiet fundamentali l-oħra jistgħu jkun applikabbli għal din il-kawża.

B.

Ir‑rilevanza tal‑libertajiet fundamentali l‑oħra

40.

Sabiex jiġi ddeterminat jekk miżura nazzjonali taqax fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ libertà fundamentali, jirriżulta ċar minn ġurisprudenza stabbilita llum li għandu jittieħed inkunsiderazzjoni l-għan tal-leġiżlazzjoni inkwistjoni  ( 25 ).

41.

Għar-raġunijiet imsemmija iktar ’il fuq  ( 26 ), jiena tal-fehma li l-kawża prinċipali ma tistax tiġi eżaminata fid-dawl tal-Artikolu 45 TFUE. Madankollu, il-fatt li din il-kawża tittratta l-effett tar-regola fiskali nazzjonali inkwistjoni fuq il-ħaddiema transkonfinali, iżda mhux il-mod kif din taffettwa l-finanzjament ta’ proġetti ta’ għajnuna, ma jeskludix l-applikazzjoni tal-libertajiet fundamentali l-oħra, sakemm dawk il-libertajiet fundamentali l-oħra ma jitqisux bħala anċillari fir-rigward tal-moviment liberu tal-ħaddiema  ( 27 ). F’ċerti sitwazzjonijiet speċifiċi fejn żewġ libertajiet fundamentali huma ugwalment importanti għall-finijiet tal-leġiżlazzjoni inkwistjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li dawn is-sitwazzjonijiet jirrigwardaw iż-żewġ libertajiet fundamentali fl-istess ħin  ( 28 ). Skont il-ġurisprudenza rilevanti, tali sitwazzjoni speċifika tista’ tinħoloq meta waħda mil-libertajiet fundamentali ma tapplikax għall-każ inkwistjoni, peress li s-sitwazzjoni tkun, għall-finijiet ta’ din il-libertà, limitata f’kull aspett għal Stat Membru wieħed  ( 29 ). Madankollu, dan jista’ ma jkunx il-każ għall-finijiet tal-libertajiet fundamentali l-oħra. Minn dan isegwi li s-sitwazzjoni inkwistjoni tista’ tkun ristretta fir-rigward tal-moviment liberu tal-ħaddiema fi Stat Membru wieħed iżda jkollha element transkonfinali fir-rigward ta’ libertajiet oħra.

42.

Fil-kawża preżenti, ninnota li regola fiskali bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali għandha l-effett li toħloq differenza fit-trattament skont l-oriġini tal-fondi. Kif jirriżulta mid-deċiżjoni tar-rinviju, l-eżenzjoni fiskali inkwistjoni tingħata fir-rigward ta’ attività ta’ żvilupp ta’ għajnuna barranija ffinanzjata minn riżorsi baġitarji nazzjonali, iżda hija miċħuda meta l-finanzjament jingħata mill-FEŻ. F’dan ir-rigward, fis-sentenza reċenti tagħha tal-Awla Manja fil-kawża Il‑Kummissjoni vs L‑Ungerija  ( 30 ), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li leġiżlazzjoni nazzjonali li tittratta b’mod differenti l-assoċjazzjonijiet u l-fondazzjonijiet stabbiliti fl-Ungerija skont l-oriġini nazzjonali jew “barranija” tal-għajnuna finanzjarja li jirċievu taqa’ taħt l-Artikolu 63 TFUE  ( 31 ). Għalhekk, fil-kawża preżenti, peress li d-differenza fit-trattament inkwistjoni tinsab fl-oriġini tal-fondi, għandu jiġi eżaminat jekk u, jekk iva, sa liema punt, regola fiskali nazzjonali bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali hijiex kapaċi taffettwa l-eżerċizzju tal-moviment liberu tal-kapital stabbilit fl-Artikolu 63 TFUE. F’dan ir-rigward, għandi nenfasizza li, fir-rigward tal-Artikolu 63 TFUE, mill-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li dan l-artikolu għandu effett dirett, sabiex ikun jista’ jiġi invokat quddiem il-qrati nazzjonali u jwassal sabiex regoli nazzjonali kuntrarji għalih ma jiġux applikati  ( 32 ).

43.

Fid-dawl ta’ tali effett dirett u fid-dawl tas-sottomissjonijiet orali mressqa minn RF u mill-Kummissjoni, ser nibda billi neżamina jekk l-Artikolu 63 TFUE għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi l-applikazzjoni ta’ regola fiskali ta’ Stat Membru li tipprovdi għal eżenzjoni mit-taxxa fuq id-dħul għas-salarju li jirċievi impjegat assenjat għal attivitajiet ta’ għajnuna għall-iżvilupp biss fejn tali attività hija tal-inqas 75 % iffinanzjata minn riżorsi baġitarji nazzjonali, iżda għandha l-effett li ċċaħħad impjegat mill-benefiċċju ta’ eżenzjoni bħal din fejn dan ikun assenjat għal attività ta’ dik in-natura ffinanzjata bl-istess mod minn wieħed mill-FEŻ.

C.

Il‑moviment liberu tal‑kapital stabbilit fl‑Artikolu 63 TFUE

1.

Il‑kamp ta’ applikazzjoni tal‑Artikolu 63 TFUE

a)

Kamp ta’ applikazzjoni territorjali

44.

L-ewwel, l-Artikolu 63 TFUE jipprovdi li kull restrizzjoni fuq il-moviment tal-kapital bejn Stati Membri u bejn Stati Membri u pajjiżi terzi għandha tkun ipprojbita. Il-qorti tar-rinviju tenfasizza li t-trattament fiskali ddifferenzjat inkwistjoni ma huwiex diskriminatorju fis-sens tat-Trattati peress li l-attività ta’ żvilupp ta’ għajnuna barranija ffinanzjata direttament mir-riżorsi tal-Unjoni ma tikkostitwixxix finanzjament minn Stat Membru ieħor  ( 33 ).

45.

F’dan ir-rigward, ninnota li, fil-kawża preżenti, il-finanzjament ipprovdut lill-kumpannija ta’ għajnuna għall-iżvilupp sabiex twettaq attivitajiet ta’ żvilupp ta’ għajnuna barranija huwa pprovdut mill-FEŻ. Kif ġie spjegat fil-punti 13 u 16 hawn fuq, il-finanzjament tal-FEŻ ġie adottat bi ftehim intern bejn ir-rappreżentanti tal-gvernijiet tal-Istati Membri, li jiltaqgħu fi ħdan il-Kunsill, u huwa suġġett għal regolamenti finanzjarji. Għalhekk, filwaqt li l-finanzjament lill-impriża inkwistjoni ma jiġix ipprovdut direttament minn Stat Membru ieħor, in-nefqa meħtieġa għall-għajnuna finanzjarja (dak iż-żmien) Komunitarja kienet imħallsa direttament mill-Istati Membri  ( 34 ), li pprovdew kontribuzzjonijiet finanzjarji lill-FEŻ. Pereżempju, il-kontijiet finali tad-disa’ FEŻ għas-sena finanzjarja 2009 juru li r-riżorsi tal-FEŻ huma kontribuzzjonijiet ad hoc mill-Istati Membri tal-Unjoni  ( 35 ). Barra minn hekk, skont ir-regolamenti finanzjarji, il-Kummissjoni għandha tmexxi l-FEŻ taħt ir-responsabbiltà tagħha stess u għandha taħtar, b’mod partikolari, l-uffiċjal awtorizzanti prinċipali u l-kontrollur finanzjarju tal-FEŻ  ( 36 ). Fil-qosor, matul il-perijodu inkwistjoni fil-kawża prinċipali, l-FEŻ kien ta’ natura intergovernattiva u baqa’ barra mill-baġit tal-Unjoni, minkejja l-fatt li ħafna mir-riżorsi tiegħu kienu ġestiti mill-Kummissjoni Ewropea  ( 37 ).

46.

Fil-fehma tiegħi, minn din il-konstatazzjoni jistgħu jinsiltu l-konklużjonijiet li ġejjin. L-ewwel, li kieku l-finanzjament ipprovdut lill-kumpannija inkwistjoni kellu jiġi pprovdut minn riżorsi baġitarji Ġermaniżi, is-sitwazzjoni tista’ titqies bħala sitwazzjoni purament interna. Madankollu, fis-sitwazzjoni preżenti, il-finanzjament huwa pprovdut minn entitajiet esterni, jiġifieri l-FEŻ, li għandu l-karatteristiċi msemmija hawn fuq  ( 38 ). It-tieni, il-finanzjament ipprovdut mill-FEŻ huwa kompost mill-kontribuzzjonijiet diretti tal-Istati Membri. Għalhekk jista’ jiġi ekwiparat ma’ moviment tal-kapital minn Stati Membri oħra. L-element transkonfinali, li jirrendi applikabbli d-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-moviment liberu tal-kapital, huwa stabbilit mill-moviment tal-kapital mill-FEŻ għall-impriża inkwistjoni.

47.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, jiena tal-fehma li l-kamp ta’ applikazzjoni territorjali tal-moviment liberu tal-kapital stabbilit fl-Artikolu 63 TFUE għandu jinkludi l-movimenti tal-kapital bejn fond konġunt barrani stabbilit mill-Istati Membri, bħall-FEŻ, kif ukoll impriża li tinsab f’wieħed mill-Istati Membri. Għall-każ inkwistjoni, dan ifisser li hemm element transkonfinali.

b)

Kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae

48.

Fir-rigward tal-kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae tal-Artikolu 63 TFUE, filwaqt li t-Trattat FUE ma jiddefinixxix il-kunċett ta’ “moviment tal-kapital”, jibqa’ l-fatt li l-ġurisprudenza pprovdiet numru ta’ indikazzjonijiet tal-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu. Fl-assenza ta’ tali definizzjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja spiss ibbażat ruħha fuq il-lista pprovduta mid-dritt sekondarju, jiġifieri n-nomenklatura tal-movimenti tal-kapital  ( 39 ). Fil-kawża preżenti, din in-nomenklatura ma tkoprix espliċitament il-finanzjament ipprovdut mill-FEŻ  ( 40 ). Madankollu, din in-nomenklatura għandha biss valur indikattiv għall-finijiet tad-definizzjoni tal-kunċett ta’ movimenti tal-kapital  ( 41 ), li jfisser li l-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tespandi l-kunċett ta’ kapital lil hinn mit-tifsira ekonomika “klassika”  ( 42 ). Pereżempju, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li l-wirt u r-rigali huma inklużi fil-kunċett ta’ movimenti tal-kapital  ( 43 ). Għalhekk, hija diġà applikat il-libertà tal-moviment tal-kapital għal taxxa fuq legat irċevut minn assoċjazzjoni reliġjuża, li kienet organizzazzjoni mingħajr skop ta’ lukru  ( 44 ). Barra minn hekk, dan il-kunċett jinkludi wkoll investimenti fi proprjetà immobbli relatati mal-akkwist ta’ użufrutt fuq art  ( 45 ).

49.

Filwaqt li t-tifsiriet ekonomiċi u legali tat-terminu “kapital” mhux dejjem huma identiċi  ( 46 ), f’dan il-każ, ma għandu bl-ebda mod ikun kontroversjali li jingħad li finanzjament finanzjarju bħal dak ipprovdut minn fond lil kumpannija ta’ għajnuna għall-iżvilupp stabbilita fil-Ġermanja jaqa’ taħt il-kunċett ta’ kapital peress li, suġġett għall-istħarriġ li għandu jsir mill-qorti tar-rinviju, dan jinvolvi trasferiment ta’ somma ta’ flus lil impriża għal proġett ta’ żvilupp imwettaq minn din il-kumpannija.

50.

Jekk il-Qorti tal-Ġustizzja tiddeċiedi li t-terminu “moviment tal-kapital” jinkludi tali finanzjament, il-mistoqsija li jmiss tkun jekk dan ikoprix is-salarju mħallas minn din l-impriża lil persuna li taħdem fuq proġett ta’ żvilupp ta’ għajnuna barranija. F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tiddeċiedi jekk il-“moviment” inkwistjoni jinvolvix moviment bejn l-FEŻ u l-impriża tal-Istat Membru jew bejn l-FEŻ u l-proġett destinatarju żviluppat fl-Istat AKP inkwistjoni. Fil-fehma tiegħi, il-kunċett ta’ “moviment” għandu japplika għall-“għajnuna” kollha, jiġifieri l-fluss finanzjarju mid-donatur (il-FEŻ) għar-riċevitur, jiġifieri l-programm inkwistjoni żviluppat fl-Istat AKP ikkonċernat  ( 47 ). L-impenn tal-Istat Membru huwa biss pass fil-finanzjament ta’ dak il-programm, li jrid jissodisfa l-ħtiġijiet tal-komunitajiet lokali tal-Istati AKP. Għalhekk, it-terminu “moviment” għandu jkopri l-ħoloq kollha tal-katina mid-donatur sar-riċevitur  ( 48 ). Peress li hemm inċentivi internazzjonali biex titnaqqas it-tassazzjoni fir-rigward tal-pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw, ovvjament li l-kunċett ta’ “għajnuna” jinkludi l-fluss finanzjarju kollu mill-FEŻ għar-riċevitur fl-Istati AKP.

51.

Konsegwentement, jiena tal-fehma li r-regola fiskali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, sa fejn din tirrigwarda dħul iffinanzjat mill-FEŻ u rċevut minn impriża fi Stat Membru, għandha tidħol fil-kunċett ta’ “moviment tal-kapital” fis-sens tal-Artikolu 63 TFUE.

c)

Kamp ta’ applikazzjoni ratione personae

52.

Il-kamp ta’ applikazzjoni ratione personae tal-Artikolu 63 TFUE jinvolvi r-riżoluzzjoni ta’ żewġ kwistjonijiet. L-ewwel, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tiddeċiedi jekk din id-dispożizzjoni tapplikax ratione personae għal dħul iffinanzjat mill-FEŻ, li huwa fond pubbliku stabbilit mill-Istati Membri taħt regolament finanzjarju adottat minn dawn l-Istati, u rċevut minn kumpannija ta’ għajnuna għall-iżvilupp stabbilita fi Stat Membru, u, it-tieni, jekk impjegat ta’ tali kumpannija jistax jinvoka din il-libertà fundamentali.

53.

L-Avukat Ġenerali Mengozzi enfasizza n-“natura stess tal-moviment liberu tal-kapital […] li hija libertà msejsa fuq is-suġġett tat-tranżazzjonijiet iktar milli fuq il-kwalità tal-persuni li jwettquhom”  ( 49 ). Bl-istess mod, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet, pereżempju, li l-moviment liberu tal-kapital kien japplika għal operazzjonijiet imwettqa minn fondazzjoni ( 50 ) rikonoxxuta li tagħmel karità u għal taxxa fuq legat irċevut minn assoċjazzjoni reliġjuża, li kienet organizzazzjoni mingħajr skop ta’ lukru  ( 51 ). Barra minn hekk, fil-każ li l-Qorti tal-Ġustizzja tikkaratterizza l-FEŻ bħala fond tal-KE jew tal-Unjoni, libertajiet fundamentali oħra japplikaw għall-uffiċjali tal-Unjoni  ( 52 ), li jirrendi dawn il-libertajiet applikabbli għal tipi differenti ta’ moviment – personali jew materjali – bejn l-Unjoni Ewropea u l-Istat Membru.

54.

Ma hemm ebda dubju li kumpannija li l-proġetti tagħha ta’ għajnuna għall-iżvilupp huma ffinanzjati mill-FEŻ tista’, bħala benefiċjarja ta’ dan il-kapital, tikkontesta l-kompatibbiltà tar-regola fiskali inkwistjoni mal-moviment liberu tal-kapital. B’mod ġenerali, ħaddiem li jikkontribwixxi għall-proċess ta’ produzzjoni jew għas-servizzi ta’ kumpannija jitqies bħala input jew fattur ta’ produzzjoni  ( 53 ). Fi kliem ieħor, il-mod kif il-ħaddiem jiġi ttrattat jaffettwa l-kumpannija u l-valur input-output tagħha. Pereżempju, l-ispejjeż tax-xogħol jaffettwaw in-numru u l-kwalità tal-ħaddiema li l-kumpannija tista’ timpjega. Għalhekk, peress li t-terminu “moviment” għandu jkopri l-elementi kollha tal-katina mill-FEŻ sal-proġett fl-Istat tal-AKP  ( 54 ), għandu jinkludi wkoll is-salarju ta’ ħaddiem li jipparteċipa f’dak il-proġett u jikkostitwixxi l-input ta’ kumpannija.

55.

Barra minn hekk, ta’ min jinnota li l-kawża prinċipali kienet, sa ċertu punt, skattata mill-kumpannija inkwistjoni, li inizjalment ingħatat ċertifikat ta’ eżenzjoni fir-rigward tas-salarju ta’ RF u li ma żammitx it-taxxa f’ras il-għajn fuq dan is-salarju. Bħala riżultat ta’ din l-ommissjoni, l-awtoritajiet tat-taxxa Ġermaniżi ddeċidew li jitolbu mingħand RF it-taxxa fuq id-dħul li kienet dovuta għall‑2011 u għall‑2012. Jidhirli li RF għandha tkun tista’ tibbaża ruħha fuq din il-libertà fundamentali sabiex tipproteġi s-salarju tagħha minn taxxi li jistgħu jkunu inkompatibbli mad-dritt tal-Unjoni. Għall-finijiet kemm ta’ din it-tilwima u kemm tal-għanijiet segwiti mir-regola fiskali inkwistjoni, is-salarju li rċeviet RF għandu jitqies bħala parti mill-kapital li l-kumpannija rċeviet mill-FEŻ. B’dan il-mod, RF tista’ tibbaża ruħha fuq dik il-libertà fundamentali.

56.

Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, u kuntrarjament għall-fehma li esprima l-Gvern Ġermaniż waqt is-seduta, jiena tal-fehma li r-regola fiskali inkwistjoni taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-moviment liberu tal-kapital stabbilit fl-Artikolu 63 TFUE.

2.

L‑eżistenza ta’ restrizzjoni fuq il‑moviment liberu tal‑kapital

57.

Għandu jitfakkar li l-Artikolu 63 TFUE jipprojbixxi kull restrizzjoni fuq il-moviment tal-kapital bejn l-Istati Membri, suġġett għall-ġustifikazzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 65 TFUE. Minkejja li t-taxxa diretta taqa’ taħt il-kompetenza tal-Istati Membri, hija ġurisprudenza stabbilita li dawn tal-aħħar madankollu għandhom jeżerċitawha b’mod konsistenti mad-dritt tal-Unjoni u, b’mod partikolari, mal-libertajiet fundamentali ggarantiti minn dan it-Trattat  ( 55 ). Dan ifisser li l-Istati Membri għandhom joqogħdu lura milli jadottaw miżuri diskriminatorji għad-detriment ta’ persuni li jkunu eżerċitaw id-drittijiet tagħhom għal moviment liberu.

58.

Konformement mal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-miżuri pprojbiti mill-Artikolu 63(1) TFUE, bħala restrizzjonijiet għall-movimenti tal-kapital, jinkludu dawk li huma ta’ natura li jiddisswadu lill-persuni mhux residenti milli jinvestu fi Stat Membru jew li jiddisswadu lir-residenti tal-imsemmi Stat Membru milli jinvestu fi Stati oħra  ( 56 ).

59.

Fil-kawża Il‑Kummissjoni vs L‑Ungerija  ( 57 ), fil-kuntest ta’ azzjoni għal ksur, il-Qorti tal-Ġustizzja ġiet adita b’eżami tal-kompatibbiltà mal-moviment liberu tal-kapital ta’ dispożizzjonijiet ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali li jimponu obbligi ta’ reġistrazzjoni, ta’ dikjarazzjoni u ta’ pubbliċità fuq ċerti kategoriji ta’ organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili li jibbenefikaw direttament jew indirettament minn għajnuna barranija li taqbeż ċertu limitu, u li jipprevedu l-possibbiltà li jiġu applikati sanzjonijiet fuq l-organizzazzjonijiet li ma josservawx dawn l-obbligi. Hija ddeċidiet li dawn id-dispożizzjonijiet kienu mmirati lejn il-persuni minn Stati Membri oħra jew minn pajjiżi terzi li jagħtu għajnuna finanzjarja lill-assoċjazzjonijiet jew fondazzjonijiet stabbiliti fl-Ungerija, billi jipprevedu l-iżvelar pubbliku ta’ informazzjoni dwar dawn il-persuni u din l-għajnuna finanzjarja, li huwa wkoll ta’ natura li jiddisswadi lil dawn il-persuni milli jipprovdu tali għajnuna. Il-Qorti tal-Ġustizzja kompliet tenfasizza li, b’dan il-mod, id-dispożizzjonijiet inkwistjoni, ikkunsidrati fil-globalità tagħhom, irriżervaw trattament differenti mhux biss għall-assoċjazzjonijiet u għall-fondazzjonijiet stabbiliti fl-Ungerija li rċevew għajnuna finanzjarja li kienet intbagħtet minn Stati Membri oħra jew minn pajjiżi terzi, meta mqabbla ma’ dawk li rċevew għajnuna finanzjarja minn sors Ungeriż, iżda wkoll għall-persuni li jagħtu lil dawn l-assoċjazzjonijiet u fondazzjonijiet għajnuna finanzjarja mibgħuta minn Stat Membru ieħor jew minn pajjiż terz, meta mqabbla ma’ dawk li għamlu dan minn post ta’ residenza jew minn uffiċċju rreġistrat lokalizzat fl-Ungerija  ( 58 ).

60.

F’din is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li d-differenzi fit-trattament li jiddependu mill-oriġini nazzjonali jew barranija tal-għajnuna finanzjarja inkwistjoni jikkostitwixxu diskriminazzjoni indiretta minħabba n-nazzjonalità  ( 59 ).

61.

Fil-kawża preżenti, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta b’mod ċar li l-eżenzjoni fiskali inkwistjoni hija disponibbli biss meta l-proġett ta’ għajnuna għall-iżvilupp ikun iffinanzjat minn riżorsi baġitarji nazzjonali. Tali finanzjament iseħħ fejn il-proġett ikun tal-inqas 75 % iffinanzjat minn Ministeru Federali Responsabbli għall-Kooperazzjoni għall-Iżvilupp jew minn kumpannija privata tal-għajnuna għall-iżvilupp li hija proprjetà tal-Istat. Għall-kuntrarju, proġett ta’ għajnuna għall-iżvilupp iffinanzjat minn fondi barranin  ( 60 ), bħall-FEŻ, jaqa’ taħt l-Avviż tal-Ministeru għall-Finanzi u, għalhekk, is-salarji mħallsa taħt dan il-proġett mill-impriża inkwistjoni għandhom jiġu ntaxxati.

62.

Bl-applikazzjoni tar-regola fiskali inkwistjoni, it-trattament fiskali tas-salarji mħallsa minn impriżi ffinanzjati minn riżorsi baġitarji nazzjonali u dawk imħallsa minn impriżi ffinanzjati minn finanzjament barrani ma humiex l-istess. Impriżi ffinanzjati minn kapital barrani huma suġġetti għal piż ta’ taxxa ogħla minn dak applikat għal impriżi ffinanzjati minn riżorsi baġitarji nazzjonali. Konsegwentement, dawk tal-ewwel jinsabu f’pożizzjoni inqas favorevoli minn dawk tal-aħħar  ( 61 ).

63.

Tali differenza fit-trattament fiskali għandha effett fuq l-użu tal-fondi li l-kumpanniji ta’ għajnuna għall-iżvilupp jirċievu  ( 62 ), senjatament billi jiżdiedu l-ispejjeż ta’ manodopera tal-proġetti ta’ għajnuna inkwistjoni u, b’hekk, jitnaqqsu r-riżorsi disponibbli fir-rigward ta’ dawn il-proġetti u l-kapital disponibbli għall-kumpanniji. Essenzjalment, minn naħa, il-kumpannija inkwistjoni għandha tiddeċiedi, l-ewwel, jekk tapplikax għal finanzjament minn riżorsi baġitarji nazzjonali jew mill-FEŻ, it-tieni, jekk timpjegax inqas impjegati jew impjegati li huma inqas kompetittivi fis-settur inkwistjoni, u/jew, it-tielet, jekk tnaqqasx spejjeż oħra. Il-ħaddiem, min-naħa l-oħra, jista’ jiġi f’pożizzjoni li jkollu jagħżel proġetti ta’ għajnuna barranija li huma inqas finanzjarjament vantaġġużi minn proġetti ffinanzjati minn riżorsi baġitarji nazzjonali. Jekk il-ħaddiem jagħżel il-proġetti ffinanzjati mill-FEŻ, it-taxxa tinżamm f’ras il-għajn (jew, bħal fil-kawża preżenti, tista’ tiġi mitluba fi stadju sussegwenti) mill-awtorità fiskali kompetenti, li jfisser li l-piż tat-taxxa ta’ dik il-persuna ikun ħafna ogħla  ( 63 ).

64.

Konsegwentement, jiena tal-fehma li tali regola fiskali inkwistjoni tikkostitwixxi restrizzjoni għall-moviment liberu tal-kapital ipprojbita mill-Artikolu 63 TFUE.

3.

L‑eżistenza ta’ ġustifikazzjoni għar‑restrizzjoni fuq il‑moviment liberu tal‑kapital taħt l‑Artikolu 65 TFUE

65.

Jirriżulta mill-ġurisprudenza fir-rigward tal-Artikolu 65(1) TFUE, moqri flimkien mal-Artikolu 65(3) tiegħu, li sabiex ir-regoli fiskali nazzjonali jitqiesu bħala kompatibbli mad-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-moviment liberu tal-kapital, jeħtieġ li d-differenza fit-trattament tikkonċerna sitwazzjonijiet li ma humiex oġġettivament komparabbli jew li d-differenza tkun iġġustifikata minn raġuni imperattiva ta’ interess ġenerali  ( 64 ).

66.

L-ewwel, fir-rigward tal-komparabbiltà tas-sitwazzjonijiet  ( 65 ), il-Gvern Ġermaniż sostna waqt is-seduta li s-sitwazzjoni ta’ proġett ta’ għajnuna ffinanzjat minn riżorsi baġitarji nazzjonali u ta’ wieħed iffinanzjat mill-FEŻ hija oġġettivament differenti. B’mod partikolari, huwa argumenta li l-proġetti tal-FEŻ jistgħu jkunu ffinanzjati aħjar minn proġetti ffinanzjati nazzjonalment u għalhekk il-pagi relatati mal-proġetti tal-FEŻ huma ogħla minn dawk relatati ma’ proġetti ffinanzjati nazzjonalment.

67.

F’dan ir-rigward, hija ġurisprudenza stabbilita li l-komparabbiltà tas-sitwazzjonijiet għandha tiġi eżaminata billi jittieħed inkunsiderazzjoni l-għan li d-dispożizzjonijiet nazzjonali inkwistjoni għandhom l-intenzjoni li jiksbu  ( 66 ). F’dan ir-rigward, huma biss il-kriterji ta’ distinzjoni rilevanti stabbiliti mil-leġiżlazzjoni inkwistjoni li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni għall-finijiet ta’ evalwazzjoni ta’ jekk it-trattament differenti li jirriżulta minn tali leġiżlazzjoni jirriflettix differenza oġġettiva tas-sitwazzjonijiet  ( 67 ).

68.

Fil-kawża preżenti, ninnota li l-eżenzjoni fiskali inkwistjoni hija marbuta ma’ kriterju ta’ distinzjoni li huwa bbażat, essenzjalment, fuq l-oriġini tal-fondi. Fir-rigward tal-proġetti ffinanzjati minn riżorsi baġitarji nazzjonali, ir-rikorrenti ssostni li l-għan tal-eżenzjoni prevista fl-Artikolu 34(c)(5) tal-EStG huwa li ssostni l-korpi ta’ għajnuna għall-iżvilupp billi tgħinhom jattiraw il-ħaddiema bl-aħjar prestazzjoni. Għalhekk, jidher li l-għan ġenerali huwa li jiġu sostnuti proġetti ta’ żvilupp barranin. Il-FEŻ huwa l-istrument ewlieni tal-Unjoni fil-qasam tal-kooperazzjoni għall-iżvilupp, li għandu l-għan li jiffinanzja proġetti, b’mod partikolari, fl-Istati AKP. Fid-dawl ta’ dawn l-għanijiet, proġetti ffinanzjati mill-FEŻ u dawk iffinanzjati minn riżorsi baġitarji nazzjonali għandhom jitqiesu li jinsabu f’sitwazzjoni komparabbli. Anki li kieku l-Qorti tal-Ġustizzja kellha teżamina l-ġustifikazzjoni tal-Gvern Ġermaniż li l-pagi tal-proġetti tal-FEŻ huma ogħla minn dawk imħallsa fir-rigward ta’ proġetti ffinanzjati fuq livell nazzjonali, għandu jiġi enfasizzat li l-Gvern ma ssostanzjax dan l-argument, li, fi kwalunkwe każ, ma huwiex ibbażat fuq l-għan tar-regola fiskali inkwistjoni. Konsegwentement, jiena tal-fehma li d-differenza fit-trattament inkwistjoni fil-kawża prinċipali tikkonċerna sitwazzjonijiet li huma oġġettivament komparabbli.

69.

It-tieni, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, restrizzjoni fuq il-moviment liberu tal-kapital hija permissibbli biss jekk tkun iġġustifikata, fil-każ ta’ diskriminazzjoni diretta, minn waħda mir-raġunijiet espressament previsti fit-Trattati u, jekk dan ikun il-każ, unikament jekk tkun xierqa biex tiżgura t-twettiq tal-għan inkwistjoni u ma tmurx lil hinn minn dak li huwa meħtieġ sabiex dan l-għan jintlaħaq  ( 68 ).

70.

Fil-kawża preżenti, għandu jiġi kkonstatat li l-atti ppreżentati quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja ma jispeċifikawx x’għan kellha l-awtorità fiskali nazzjonali meta stabbilixxiet il-kriterju li l-miżura ta’ għajnuna għall-iżvilupp kellha tiġi tal-inqas 75 % iffinanzjata minn riżorsi baġitarji nazzjonali.

71.

Skont id-dikjarazzjonijiet magħmula mill-Gvern Ġermaniż waqt is-seduta, ir-regola fiskali inkwistjoni taqa’ taħt is-setgħat sovrani tal-Ġermanja. F’dan ir-rigward, għandu jiġi osservat li, għalkemm huwa kull Stat Membru li għandu jorganizza s-sistema tiegħu ta’ tassazzjoni tad-dħul, hija ġurisprudenza stabbilita li l-Istati Membri għandhom madankollu jeżerċitaw l-awtonomija fiskali tagħhom b’osservanza tar-rekwiżiti li jirriżultaw mid-dritt tal-Unjoni, b’mod partikolari dawk imposti mid-dispożizzjonijiet tat-TFUE dwar il-moviment liberu tal-kapital, li jirrikjedi li s-sistema fiskali tkun imfassla biex tkun nondiskriminatorja  ( 69 ). Għaldaqstant, il-ġustifikazzjoni inkwistjoni għandha tiġi miċħuda, mingħajr ma hemm bżonn li tiġi eżaminata l-proporzjonalità tagħha.

4.

Konklużjoni provviżorja

72.

Fid-dawl ta’ dak li ntqal hawn fuq, nipproponi li r-risposta li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tagħti għad-domanda preliminari magħmula hija li l-Artikolu 63 TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi l-applikazzjoni ta’ regola fiskali ta’ Stat Membru, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tipprevedi eżenzjoni mit-taxxa fuq id-dħul għas-salarju li jirċievi impjegat assenjat għal attivitajiet ta’ għajnuna għall-iżvilupp biss meta tali attività tkun tal-inqas 75 % iffinanzjata mir-riżorsi baġitarji nazzjonali, iżda li jkollha l-effett li ċċaħħad impjegat mill-benefiċċju ta’ tali eżenzjoni meta dan jiġi assenjat għal attività ta’ dik in-natura ffinanzjata bl-istess miżura minn wieħed mill-FEŻ.

73.

Madankollu, fid-deċiżjoni tar-rinviju tagħha, il-qorti tar-rinviju talbet lill-Qorti tal-Ġustizzja teżamina l-kompatibbiltà tar-regola fiskali inkwistjoni mal-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali stabbilit fl-Artikolu 4(3) TUE moqri flimkien mal-Artikoli 208 u 210 TFUE. Huwa biss f’każ li l-Qorti tal-Ġustizzja ma taqbilx mal-konklużjoni ta’ hawn fuq u madankollu tiddeċiedi li teżamina l-applikazzjoni ta’ dawn id-dispożizzjonijiet li ser niddiskuti din il-kwistjoni hawn taħt.

74.

Qabel ma nirrikorri għall-analiżi tiegħi tad-domanda tal-qorti nazzjonali kif ifformulata minnha, għandi nenfasizza li, kif diġà ġie spjegat  ( 70 ), jirriżulta mill-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja li l-Artikolu 63 TFUE għandu effett dirett, sabiex ikun jista’ jiġi invokat quddiem il-qrati nazzjonali u jwassal sabiex regoli nazzjonali inkonsistenti miegħu ma jiġux applikati. Madankollu, il-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali ma għandux tali effett  ( 71 ). Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja applikat din id-dispożizzjoni għad-dritt fiskali nazzjonali f’diversi okkażjonijiet, li ma huwiex il-każ tal-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali  ( 72 ). Għalhekk, l-invokazzjoni ta’ libertajiet fundamentali tas-suq intern, u b’mod partikolari tal-moviment liberu tal-kapital, hija inqas intrużiva fuq il-kompetenzi tal-Istati Membri minn dik tal-Artikolu 4(3) TUE, moqri flimkien mal-Artikoli 208 u 210 TFUE fil-qasam tal-kompetenzi paralleli, li sejjer niddiskuti iktar ’il quddiem.

D.

Il‑prinċipju ta’ kooperazzjoni leali applikat flimkien mar‑regoli dwar il‑kompetenzi stabbiliti fit‑Trattati

75.

Il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk il-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali stabbilit fl-Artikolu 4(3) TUE, moqri flimkien mal-Artikoli 208 u 210 TFUE, għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi regola fiskali nazzjonali bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali.

76.

Sabiex inwieġeb għal din id-domanda, l-ewwel ser nikkunsidra l-eżerċizzju tal-kompetenzi mill-Unjoni u mill-Istati Membri fil-qasam tal-kooperazzjoni għall-iżvilupp. It-tieni, ser neżamina jekk regola fiskali nazzjonali bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali tikkostitwixxix ksur tal-Artikolu 4(3) TUE moqri flimkien mal-Artikoli 4(4) u mal-Artikoli 208 u 210 TFUE. It-tielet, ser nittratta l-kwistjoni tal-effett dirett ta’ dawn id-dispożizzjonijiet.

1.

L‑eżerċizzju tal‑kompetenzi mill‑Unjoni u l‑Istati Membri

a)

Ir‑regoli dwar il‑kompetenza fil‑qasam tal‑kooperazzjoni għall‑iżvilupp u l‑obbligu tal‑effiċjenza

77.

Preliminarjament, għandi nfakkar li, skont il-qasam, l-Unjoni Ewropea jista’ jkollha kompetenzi esklużivi, kondiviżi jew “ta’ sostenn”  ( 73 ). L-oqsma ta’ dawk il-kompetenzi speċifiċi huma elenkati fl-Artikoli 3 sa 6 TFUE.

78.

Fil-qasam tal-kooperazzjoni għall-iżvilupp, l-Artikolu 4(4) TFUE jippreċiża li l-Unjoni Ewropea “għandha l-kompetenza sabiex tieħu azzjonijiet u tmexxi politika komuni”, u jżid li dan għandu jseħħ “mingħajr ma l-eżerċizzju ta’ dik il-kompetenza jkun jista’ jimpedixxi lill-Istati Membri milli jeżerċitaw tagħhom”. Din l-aħħar kompetenza għalhekk ma hijiex inkluża fil-lista ta’ kompetenzi kondiviżi “standard” stabbilita fl-Artikolu 4(2) TFUE, li telenka oqsma bħas-suq intern, l-agrikoltura u s-sajd, il-protezzjoni tal-konsumatur u t-trasport  ( 74 ). Fir-rigward tal-kompetenzi kondiviżi, l-Artikolu 2(2) TFUE jsegwi l-prinċipju ta’ prelazzjoni li bih l-“Istati Membri għandhom jeżerċitaw il-kompetenza tagħhom sal-punt fejn l-Unjoni ma tkunx eżerċitat tagħha”. Għall-kuntrarju, ir-regola tal-kompetenza stabbilita fl-Artikolu 4(4) TFUE  ( 75 ) tippreċiża li l-eżerċizzju tal-kompetenza tal-Unjoni Ewropea ma jipprekludix lill-Istati Membri milli jeżerċitaw il-kompetenza tagħhom. Hija “mqassma bħala dak li jista’ jissejjaħ ‘qasam mhux prinċipali ta’ kompetenza kondiviża’  ( 76 ), ‘kompetenza mhux preventiva’  ( 77 ) jew ‘kompetenza parallela kondiviża’”  ( 78 ). Fil-qosor, l-Artikolu 4(4) TFUE għandu l-partikolarità li jippermetti kemm lill-Unjoni u kemm lill-Istati Membri jeżerċitaw il-kompetenzi tagħhom b’mod parallel  ( 79 ).

79.

Barra minn hekk, l-Artikolu 4(4) TFUE għandu jinqara flimkien mal-Artikoli 208 u 210 TFUE, li huma dispożizzjonijiet speċifiċi tat-Trattat fil-qasam tal-kooperazzjoni għall-iżvilupp. B’mod partikolari, l-Artikolu 208(1) TFUE jiddikjara li l-kompetenzi tal-Unjoni u tal-Istati Membri għandhom “jikkomplementaw u jsaħħu lil xulxin”. L-Artikolu 210(1) TFUE jipprovdi wkoll li sabiex jippromwovu l-komplimentarjetà u l-effikaċja tal-azzjoni tagħhom, l-Unjoni u l-Istati Membri jistgħu jieħdu azzjoni konġunta u li l-Istati Membri għandhom, fejn meħtieġ, jikkontribwixxu għall-implimentazzjoni tal-programmi ta’ għajnuna tal-Unjoni.

80.

Minn dan isegwi, fil-fehma tiegħi, li l-Artikolu 4(4), l-Artikolu 208(1) u l-Artikolu 210(1) TFUE, bħala dispożizzjonijiet awtonomi, jimponu obbligu fuq l-Unjoni u fuq l-Istati Membri li jsaħħu l-azzjonijiet ta’ xulxin fil-qasam tal-kooperazzjoni għall-iżvilupp sabiex dawk l-azzjonijiet isiru effikaċi. Barra minn hekk, l-Artikolu 4(4) TFUE jiddikjara li l-eżerċizzju tal-kompetenza tal-Unjoni fil-qasam tal-kooperazzjoni għall-iżvilupp għandha tiġi eżerċitata “mingħajr ma l-eżerċizzju ta’ dik il-kompetenza jkun jista’ jimpedixxi lill-Istati Membri milli jeżerċitaw tagħhom”. Madankollu, dawn id-dispożizzjonijiet tat-Trattat huma siekta dwar jekk jeżistix obbligu negattiv simili fir-rigward tal-Istati Membri, li skontu huma għandhom joqogħdu lura milli jfixklu l-eżerċizzju tal-kompetenza tal-Unjoni fil-qasam tal-kooperazzjoni għall-iżvilupp. Għalhekk, interpretazzjoni tal-Artikolu 4(4), l-Artikolu 208(1) u l-Artikolu 210(1) TFUE li tinkorpora r-reċiproċità bejn l-Unjoni u l-Istati Membri teħtieġ, fil-fehma tiegħi, li wieħed jirrikorri għall-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali.

b)

Il‑prinċipju ta’ kooperazzjoni leali stabbilit fl‑Artikolu 4(3) TUE

81.

Għall-finijiet tal-kawża preżenti, il-kliem tat-tielet subparagrafu tal-Artikolu 4(3) TUE jidher li huwa rilevanti ħafna. Dan is-subparagrafu jimponi obbligu fuq l-Istati Membri li “jgħinu lill-Unjoni sabiex twettaq il-kompiti tagħha” u “joqogħdu lura minn kwalunkwe miżura li tista’ tqiegħed f’periklu l-kisba ta’ l-objettivi ta’ l-Unjoni”  ( 80 ). Għalhekk, dan jimponi obbligu pożittiv li l-Istati Membri jiffaċilitaw it-twettiq tal-kompiti tal-Unjoni u projbizzjoni ġenerali fuq l-Istati Membri milli jadottaw kwalunkwe miżura bħal din. Inżid ukoll li dan il-paragrafu jirreferi għall-kompiti u għall-għanijiet tal-Unjoni Ewropea, pjuttost milli għad-dritt tal-Unjoni  ( 81 ).

82.

Fir-rigward tal-kuntest, nirrileva li fil-qasam tal-kooperazzjoni għall-iżvilupp, l-Artikolu 4(3) TUE għandu jinqara flimkien mal-għanijiet imsemmija fl-Artikolu 21 TUE  ( 82 ). Huwa preċiżament f’dan il-kuntest li l-Istati Membri huma obbligati, minħabba l-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali stabbilit fit-tielet subparagrafu tal-Artikolu 4(3) TUE, li joqogħdu lura milli jadottaw kwalunkwe miżura li tista’ tirrendi t-twettiq tal-kompiti tal-Unjoni iktar diffiċli jew tipperikola l-kisba tal-għanijiet tal-Unjoni.

83.

Fir-rigward tal-kamp ta’ applikazzjoni tal-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali, dan il-prinċipju japplika irrispettivament minn jekk il-kompetenza kkonċernata hijiex esklużiva jew kondiviża  ( 83 ). Pereżempju, fis-sentenza Il‑Kummissjoni vs L‑Isvezja  ( 84 ), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li r-Renju tal-Isvezja kien kiser l-Artikolu 4(3) TUE bil-proposta unilaterali tiegħu għall-inklużjoni ta’ sustanza partikolari fl-anness ta’ konvenzjoni internazzjonali f’qasam ta’ kompetenza kondiviża. B’dan l-aġir, dan l-Istat Membru “ddistakka ruħu minn strateġija komuni mifthiema fi ħdan il-Kunsill”, b’konsegwenzi għall-Unjoni  ( 85 ). Fil-fehma tiegħi, din il-ġurisprudenza għandha tkun trasponibbli wkoll għall-qasam tal-kompetenzi “paralleli kondiviżi”. Tabilħaqq, il-fatt li l-Unjoni Ewropea eżerċitat is-setgħa tagħha, irrispettivament min-natura tagħha, ifisser li l-Istati Membri għandhom josservaw l-għanijiet li l-Unjoni qiegħda tipprova tilħaq fil-qasam inkwistjoni.

84.

Għalhekk, mill-Artikoli 4(4), l-Artikolu 208(1) u l-Artikolu 210(1) TFUE, moqrija flimkien mal-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali stabbilit fl-Artikolu 4(3) TUE, jirriżulta li l-Istati Membri għandhom obbligu li jiffaċilitaw il-kisba tal-kompiti tal-Unjoni u li ma jipperikolawx il-kisba tal-għanijiet li l-Unjoni ssegwi fil-qasam tal-kooperazzjoni għall-iżvilupp, u senjatament li jiggarantixxu l-effiċjenza tal-azzjonijiet tal-Unjoni f’dan il-qasam  ( 86 ).

c)

Applikazzjoni għall‑kawża preżenti

85.

Fil-kawża preżenti, għandu jiġi osservat li hemm żewġ settijiet ta’ kompetenzi differenti li ġew eżerċitati. L-ewwel, l-Unjoni eżerċitat il-“kompetenza parallela kondiviża” tagħha fil-qasam tal-kooperazzjoni għall-iżvilupp skont l-Artikolu 4(4), u l-Artikoli 208 u 210 TFUE.

86.

B’mod partikolari, esternament, flimkien mal-Istati Membri, hija kkonkludiet il-Konvenzjoni ta’ Lomé IV u l-Ftehim ta’ Cotonou, li ġew approvati permezz ta’ deċiżjonijiet tal-Kunsill  ( 87 ). Il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li l-Istati Membri u l-Unjoni huma “responsabbli in solidum” għall-obbligi li jirriżultaw mill-Konvenzjoni ta’ Lomé IV  ( 88 ). Internament, l-obbligi li jirriżultaw minn dawk il-ftehimiet ġew implimentati mill-Unjoni permezz tar-Regolament Finanzjarju 91/491/KEE, applikabbli għas-seba’ FEŻ, u r-Regolament Finanzjarju tas‑27 ta’ Marzu 2003, applikabbli għad-disa’ FEŻ. Kif diġà ġie spjegat, il-Kummissjoni hija responsabbli, taħt il-ftehimiet u l-konvenzjonijiet li jistabbilixxu d-diversi FEŻ u bir-regolamenti finanzjarji korrispondenti, għall-ġestjoni tas-seba’ u tad-disa’ FEŻ  ( 89 ). Minn dan il-qafas isegwi li, f’dan il-każ, l-Unjoni eżerċitat il-kompetenza “parallela kondiviża” tagħha esternament billi kkonkludiet il-ftehimiet imħallta msemmija iktar ’il fuq u internament billi adottat ir-regolamenti finanzjarji inkwistjoni.

87.

It-tieni, permezz tar-regola fiskali inkwistjoni, il-Ġermanja adottat miżura fiskali fil-qasam tat-taxxa diretta, li, kif inhi l-liġi bħalissa, ma hijiex kompitu tal-Unjoni  ( 90 ), iżda taqa’ taħt is-setgħat miżmuma tal-Istati Membri. Bl-istess mod, fl-adozzjoni tar-regola fiskali, il-Ġermanja kienet qiegħda teżerċita wkoll il-kompetenza tagħha fil-qasam tal-kooperazzjoni għall-iżvilupp, peress li l-għan ta’ din ir-regola huwa l-għajnuna għall-iżvilupp.

88.

Filwaqt li huwa minnu li l-ġurisprudenza ċċitata iktar ’il fuq  ( 91 ) ma tagħti ebda indikazzjoni dwar jekk u, jekk iva, kif il-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali stabbilit fl-Artikolu 4(3) TUE japplika fir-rigward tal-kompetenzi “paralleli kondiviżi” stabbiliti fl-Artikoli 4(4), l-Artikolu 208(1) u l-Artikolu 210(1) TFUE, jiena tal-fehma li dawn l-indikazzjonijiet jistgħu jinstabu billi jsir riferiment għall-hekk imsejħa duttrina tat-“tfassil ta’ setgħat”  ( 92 ). Skont din id-duttrina, l-Istati Membri huma taħt obbligu ġenerali li jeżerċitaw is-setgħat miżmuma minnhom filwaqt li debitament josservaw id-dritt tal-Unjoni. F’dan ir-rigward, anki jekk, fl-istat attwali tal-iżvilupp tad-dritt tal-Unjoni, it-taxxa diretta taqa’ taħt il-kompetenza tal-Istati Membri, dawn għandhom madankollu jeżerċitaw din il-kompetenza f’konformità mad-dritt tal-Unjoni  ( 93 ) u, barra minn hekk, fil-fehma tiegħi, b’mod konsistenti mal-kompiti u mal-għanijiet tal-Unjoni. L-istess prinċipju japplika meta Stat Membru jeżerċita l-kompetenzi tiegħu fil-qasam tal-kooperazzjoni għall-iżvilupp. Għalhekk, azzjonijiet meħuda mill-Istati Membri f’oqsma li ma kinux suġġetti għal (jew ma jistgħux ikunu suġġetti għal) armonizzazzjoni fi ħdan l-Unjoni Ewropea, bħat-taxxa diretta u l-kooperazzjoni għall-iżvilupp, ma humiex esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali stabbilit fl-Artikolu 4(3) TUE.

89.

Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, jirriżulta mill-Artikolu 4(4), l-Artikolu 208(1) u l-Artikolu 210(1) TFUE, moqrija flimkien mal-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali stabbilit fl-Artikolu 4(3) TUE, li anki meta l-Istati Membri jkunu qegħdin jeżerċitaw il-kompetenzi miżmuma tagħhom fl-oqsma tat-taxxa diretta u tal-kooperazzjoni għall-iżvilupp, huma obbligati jiffaċilitaw it-twettiq tal-kompiti tal-Unjoni u li ma jipperikolawx il-kisba tal-għanijiet li l-Unjoni ssegwi fil-qasam tal-kooperazzjoni għall-iżvilupp.

2.

L‑eżistenza ta’ ksur tal‑Artikolu 4(4), l‑Artikolu 208(1) u l‑Artikolu 210(1) TFUE, flimkien mal‑Artikolu 4(3) TUE

90.

Preliminarjament, għandi nenfasizza li, meta l-Istati Membri jaqblu li joħolqu fond komuni, bħall-FEŻ, għandhom joħolqu regoli fir-rigward tat-taxxa fuq id-dħul tal-finanzjament fil-qafas li jikkonċerna dan il-fond. Madankollu, fl-assenza ta’ regoli bħal dawn, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha teżamina din il-kawża fid-dawl tad-dispożizzjonijiet eżistenti tad-dritt primarju. Il-kwistjoni li tqum hija x’jikkostitwixxi ksur ta’ dawk id-dispożizzjonijiet tat-Trattat, moqrija flimkien mal-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali stabbilit fl-Artikolu 4(3) TUE.

91.

Peress li l-Istati Membri huma obbligati jiffaċilitaw it-twettiq tal-kompiti tal-Unjoni u ma jipperikolawx il-kisba tal-għanijiet li l-Unjoni ssegwi fil-qasam tal-kooperazzjoni għall-iżvilupp, isegwi, fil-fehma tiegħi, li ma għandhomx jimponu miżuri li jnaqqsu l-effiċjenza tal-azzjonijiet tal-Unjoni f’dak il-qasam. Barra minn hekk, huwa d-dmir tal-Istati Membri li joħolqu l-kundizzjonijiet xierqa biex jintlaħaq dak il-kompitu jew għan. Għalhekk, kwalunkwe miżura fiskali li tista’ tnaqqas il-finanzjament li jfittex li jiffinanzja proġett ta’ għajnuna għall-iżvilupp fl-Istat AKP destinatarju ma tiffaċilitax it-twettiq tal-kompitu tal-Unjoni u tagħmilha iktar diffiċli biex jintlaħqu l-għanijiet segwiti mill-Unjoni fil-qasam tal-kooperazzjoni għall-iżvilupp. Tabilħaqq, it-tassazzjoni mill-Istati Membri tal-finanzjament mogħti mill-FEŻ tnaqqas l-ammont ta’ għajnuna finanzjarja li r-riċevituri tal-proġetti ta’ għajnuna inkwistjoni fl-Istati AKP jirċievu u toħloq ostakoli finanzjarji għal dawn il-proġetti  ( 94 ). Għalhekk, din il-miżura fiskali tikkostitwixxi ksur ta’ dawn id-dispożizzjonijiet.

92.

B’mod partikolari, kif iddikjarat RF  ( 95 ), għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni l-għanijiet stabbiliti fl-Artikolu 21(2)(d) TUE u fil-Ftehim ta’ Cotonou, jiġifieri dawk relatati ma li “jitneħħa l-faqar bl-għan li jkun hemm żvilupp sostenibbli u integrazzjoni bil-mod tal-pajjiżi ta’ l-AKP fl-ekonomija dinjija”. Bit-twaqqif tal-FEŻ u tal-MPP sabiex jippromwovu firxa wiesgħa ta’ proġetti fl-Istati AKP  ( 96 ), l-Unjoni Ewropea u l-Istati Membri implimentaw mezzi speċifiċi ħafna biex jintlaħqu dawn l-għanijiet wesgħin  ( 97 ). Fi kliem ieħor, il-finanzjament mogħti mill-FEŻ sabiex jiffinanzja l-attivitajiet imwettqa mill-MPP jikkostitwixxi l-manifestazzjoni konkreta ta’ dawn l-għanijiet. F’dan ir-rigward, l-MPP jikkostitwixxu “intervent tal-Unjoni stabbilit min-Nazzjonijiet Magħquda” [traduzzjoni libera], bil-għan li jintlaħqu l-ħtiġijiet bażiċi tal-popolazzjoni kollha  ( 98 ).

93.

Minn dan isegwi li meta l-FEŻ jagħti flus lil MPP, l-għan tiegħu huwa li jiffinanzja l-programm inkwistjoni u li jsostni l-popolazzjoni lokali li tibbenefika minn dan il-proġett. Għall-kuntrarju, l-għan tiegħu ma huwiex li jiffinanzja l-baġit ta’ wieħed mill-Istati Membri  ( 99 ). Għalhekk, minkejja l-kontribuzzjonijiet fir-rigward tas-sigurtà soċjali tal-ħaddiema jew għal servizzi simili oħra pprovduti mill-Istati Membri, dawn l-istati ma għandhomx, bħala prinċipju, jintaxxaw il-proġetti u d-dħul personali fir-rigward ta’ proġetti ffinanzjati mill-FEŻ. It-tassazzjoni ta’ tali proġetti diretta lejn l-Istati AKP għandha l-effett li tnaqqas l-ammont ta’ għajnuna finanzjarja li jirċievu r-riċevituri tal-proġetti ta’ għajnuna inkwistjoni f’dawn l-Istati u tikkostitwixxi, fiha nnifisha, ksur tal-Artikolu 4(4), l-Artikolu 208(1) u l-Artikolu 210(1) TFUE, moqrija flimkien mal-Artikolu 4(3) TUE.

94.

Barra minn hekk, sabiex jiġi ddeterminat jekk hemmx ksur ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, ma huwiex meħtieġ li jiġi stabbilit li kien hemm differenza fit-trattament fiskali ta’ proġetti ffinanzjati minn riżorsi nazzjonali u dawk iffinanzjati mill-FEŻ. Għalhekk, kuntrarjament għal restrizzjonijiet fuq il-moviment liberu tal-kapital, ksur ta’ dawn id-dispożizzjonijiet tat-Trattat jista’ jseħħ anki fl-assenza ta’ differenza fit-trattament fiskali ta’ dawn iż-żewġ tipi ta’ proġetti. Peress li kwalunkwe miżura fiskali nazzjonali li ma tiffaċilitax it-twettiq tal-kompitu tal-Unjoni Ewropea jew tagħmel iktar diffiċli li jintlaħqu l-għanijiet tal-Unjoni fil-qasam tal-kooperazzjoni għall-iżvilupp tikser il-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali, il-kwistjoni dwar jekk ir-regola fiskali inkwistjoni tpoġġix il-proġetti ffinanzjati mill-FEŻ u l-impjegati li jaħdmu fuq dan il-proġett fi żvantaġġ hija irrilevanti għall-finijiet li jiġi stabbilit ksur ta’ dawn id-dispożizzjonijiet tat-Trattat. Għall-kuntrarju, għall-finijiet tal-applikazzjoni ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, huwa biżżejjed li tiġi stabbilita diffikultà fit-twettiq tal-kompitu jew tal-għan tal-Unjoni b’mod effiċjenti.

3.

Effett dirett

95.

L-effett dirett huwa l-kapaċità ta’ regola tad-dritt tal-Unjoni li tiġi ġustizzjabbli fuq livell nazzjonali, direttament quddiem l-Imħallef nazzjonali, mingħajr ma jkun neċessarju li jintużaw “intermedjarji” oħra tad-dritt nazzjonali  ( 100 ). Fir-rigward tal-leġiżlazzjoni primarja, il-Qorti tal-Ġustizzja stabbilixxiet il-prinċipju ta’ effett dirett fis-sentenza Van Gend & Loos  ( 101 ), bil-kundizzjoni, madankollu, li l-obbligi għandhom ikunu ċari, preċiżi u inkundizzjonati biżżejjed biex jagħtu lil individwi dritt li jista’ jiġi invokat bħala tali quddiem qorti nazzjonali  ( 102 ). Fil-fehma tiegħi, l-Artikolu 4(4), l-Artikolu 208(1) u l-Artikolu 210(1) TFUE, ifformulati fil-qosor, moqrija flimkien mal-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali stabbilit fl-Artikolu 4(3) TUE ma jistgħux jiġu interpretati bħala li jinkludu tali obbligi. L-istess jgħodd għad-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni ta’ Lomé IV u tal-Ftehim ta’ Cotonou, li ġew diskussi mill-partijiet waqt is-seduta  ( 103 ).

96.

Madankollu, fil-kawża preżenti, l-att li għandu effett dirett huwa d-deċiżjoni tal-Kummissjoni jew id-deċiżjoni tal-uffiċjal awtorizzanti li permezz tagħha l-Kummissjoni tiddeċiedi li tagħti kuntratt pubbliku jew għotja li tippermetti l-finanzjament lill-kumpannija inkwistjoni. Bħala prinċipju, għandu jkun hemm għoti ta’ kuntratt jew deċiżjoni ta’ għoti jew kuntratt bejn il-Kummissjoni, li taġixxi f’isem il-FEŻ, u l-kumpannija inkwistjoni, li jispeċifikaw l-obbligi ta’ kull parti. Sfortunatament, dan l-att ma jirriżultax mill-proċess tal-Qorti tal-Ġustizzja. Madankollu, mid-dispożizzjonijiet tar-regolamenti finanzjarji inkwistjoni jirriżulta li l-Kummissjoni taġixxi bħala awtorità, li tista’ tadotta deċiżjonijiet legalment vinkolanti ma’ terzi  ( 104 ). Fil-kawża preżenti, din id-deċiżjoni tista’ tiġi invokata mill-kumpannija inkwistjoni u, għalhekk, minn RF. Madankollu, hija l-qorti nazzjonali li għandha tistabbilixxi l-eżistenza u l-kontenut ta’ din id-deċiżjoni individwali.

4.

Konklużjoni provviżorja

97.

Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, nipproponi li r-risposta li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tagħti għad-domanda preliminari hija li l-Artikolu 4(4), l-Artikolu 208(1) u l-Artikolu 210(1) TFUE, moqrija flimkien mal-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali stabbilit fl-Artikolu 4(3) TUE, għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu l-applikazzjoni ta’ regola fiskali ta’ Stat Membru li ċċaħħad impjegat mill-benefiċċju ta’ eżenzjoni fiskali għar-raġuni li dak l-impjegat huwa assenjat għal attivitajiet ta’ għajnuna għall-iżvilupp iffinanzjati mill-FEŻ, peress li tali tassazzjoni tal-finanzjament mogħti mill-FEŻ mill-Istati Membri għandha l-effett li tnaqqas l-ammont ta’ għajnuna finanzjarja li jirċievu r-riċevituri tal-proġetti ta’ għajnuna inkwistjoni fil-pajjiżi terzi u toħloq ostakoli finanzjarji għal dawn il-proġetti.

IV.

Konklużjoni

98.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi kif ġej għad-domanda preliminari magħmula mill-Bundesfinanzhof (il-Qorti Federali tal-Finanzi, il-Ġermanja):