Gevoegde zaken C-34/01─C-38/01
Enirisorse SpA
tegen
Ministero delle Finanze
(verzoeken van de Corte Suprema di Cassazione om een prejudiciële beslissing)
«Openbare bedrijven – Overdracht aan openbare bedrijven van deel van aan staat betaalde havenbelasting – Mededinging – Misbruik van machtspositie – Staatssteun – Heffing van gelijke werking – Binnenlandse belasting – Vrij verkeer van goederen»
|
| Conclusie van advocaat-generaal C. Stix-Hackl van 7 november 2002 |
|
|
|
|
|
|
|
|
| Arrest van het Hof (Vijfde kamer) van 27 november 2003 |
|
|
|
|
|
|
|
Samenvatting van het arrest
- 1..
- Steunmaatregelen van de staten – Begrip – Maatregelen ter compensatie van kosten van taken van openbaredienstverlening die bedrijf op zich heeft genomen – Daarvan uitgesloten – Voorwaarden – Duidelijk omschreven openbaredienstverplichtingen – Vaststelling op objectieve en doorzichtige wijze van parameters voor berekening van compensatie – Beperking van compensatie tot kosten – Onrechtmatigheid van maatregel waarbij aan openbaar bedrijf deel van belasting wordt toegedeeld – Onrechtmatigheid die uitsluitend aan bedrijf afgedragen deel van belasting aantast
[EG-Verdrag, art. 92, lid 1 (thans, na wijziging, art. 87, lid 1, EG)]
- 2..
- Steunmaatregelen van de staten – Voorgenomen steunmaatregelen – Verbod van tenuitvoerlegging vóór eindbeschikking van Commissie – Rechtstreekse werking – Draagwijdte – Niet-aangemelde maatregel waarbij aan openbaar bedrijf deel van belasting wordt toegedeeld – Verplichting voor nationale rechter zich te verzetten tegen heffing van belasting en toedeling van opbrengst daarvan
[EG-Verdrag, art. 93, lid 3 (thans art. 88, lid 3, EG)]
- 3..
- Vrij verkeer van goederen – Kwantitatieve beperkingen – Maatregelen van gelijke werking – Artikel 30 van Verdrag (thans, na wijziging, artikel 28 EG) – Werkingssfeer – Belasting die geen door artikelen 12 of 95 van Verdrag (thans, na wijziging, artikelen 25 EG en 90 EG) verboden belemmering
vormt – Belasting waarop genoemd artikel 30 automatisch van toepassing is – Daarvan uitgesloten
[EG-Verdrag, art. 12, 30 en 95 (thans, na wijziging, art. 25 EG, 28 EG en 90 EG)]
- 4..
- Fiscale bepalingen – Binnenlandse belastingen – Havenbelasting toegedeeld aan openbaar bedrijf onafhankelijk van door dit bedrijf verleende dienst – Geen discriminatie ten aanzien van ingevoerde producten – Toelaatbaarheid
[EG-Verdrag, art. 12, 30 en 95 (thans, na wijziging, art. 25 EG, 28 EG en 90 EG)]
- 1.
De toedeling door een lidstaat van een aanzienlijk deel van een belasting, zoals die welke in een haven wordt geheven telkens
wanneer goederen worden geladen of gelost, aan een openbare onderneming, alsmede de heffing daarvan bij de gebruikers, moeten
als staatssteun in de zin van artikel 92, lid 1, van het Verdrag (thans, na wijziging, artikel 87, lid 1, EG) worden beschouwd
voorzover zij het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloeden, wanneer zij niet zijn gerelateerd aan een duidelijk
omschreven taak van openbaredienstverlening en/of wanneer de berekening van de compensatie die beweerdelijk noodzakelijk is
voor het vervullen van genoemde taak niet is uitgevoerd op basis van vooraf op objectieve en doorzichtige wijze vastgestelde
parameters teneinde te vermijden dat deze compensatie een economisch voordeel bevat waardoor de begunstigde onderneming ten
opzichte van concurrerende ondernemingen kan worden bevoordeeld. Om dat te voorkomen mag de genoemde compensatie niet hoger
zijn dan nodig is om de kosten van de uitvoering van de openbaredienstverplichtingen geheel of gedeeltelijk te dekken, rekening
houdend met de opbrengsten alsmede met een redelijke winst uit de uitvoering van die verplichtingen. cf. punten 31-32, 35, 39-40, 47, dictum 1
- 2.
Uit de rechtstreekse werking van de laatste volzin van artikel 93, lid 3, van het Verdrag (thans artikel 88, lid 3, EG) vloeit
voort dat de onmiddellijke toepasbaarheid van het daarin neergelegde verbod tot tenuitvoerlegging zich uitstrekt tot iedere
steunmaatregel die zonder kennisgeving tot uitvoering is gebracht. Het staat aan de nationale rechterlijke instanties, de
rechten van de justitiabelen te beschermen tegenover een eventuele miskenning door de nationale autoriteiten van het verbod
op de tenuitvoerlegging van steunmaatregelen, door overeenkomstig hun nationale recht alle consequenties te trekken teneinde
zowel de toedeling van een deel van de belasting aan de begunstigde ondernemingen als de heffing daarvan te voorkomen. cf. punten 42, 47, dictum 1
- 3.
De werkingssfeer van artikel 30 van het Verdrag (thans, na wijziging, artikel 28 EG) omvat niet dat van de verdragsbepalingen
betreffende heffingen van gelijke werking als in- of uitvoerrechten [artikel 12 van het Verdrag (thans, na wijziging, artikel 25
EG) en artikel 16 van het Verdrag (ingetrokken bij het Verdrag van Amsterdam)] noch dat van de verdragsbepalingen inzake discriminerende
binnenlandse belastingen [artikel 95 van het Verdrag (thans, na wijziging, artikel 90 EG)]. Daaruit volgt dat wanneer een
belasting als die welke in een haven wordt geheven telkens wanneer goederen worden geladen of gelost, binnen de werkingssfeer
van artikel 12 of artikel 95 van het Verdrag valt, de bepalingen van een van deze twee artikelen van toepassing zijn en niet
die van artikel 30 van het Verdrag. De eventuele omstandigheid dat deze heffing niet een door de artikelen 12 of 95 van het
Verdrag verboden belemmering vormt, heeft niet tot gevolg dat de bepalingen van genoemd artikel 30 automatisch daarop van
toepassing zijn. cf. punten 56, 58
- 4.
Bij gebreke van discriminatie van producten uit andere lidstaten, is de maatregel van een lidstaat bestaande in de heffing
van een binnenlandse belasting als een havenbelasting met betrekking tot het laden en lossen van goederen en de toedeling
van een aanzienlijk deel van de opbrengst van deze binnenlandse belasting aan een openbare onderneming, zonder dat het toegedeelde
bedrag overeenstemt met een daadwerkelijk door die onderneming verleende dienst, niet in strijd met de bepalingen van artikel 95
van het Verdrag (thans, na wijziging, artikel 90 EG). cf. punt 62, dictum 2