I.

Introduzzjoni

1.

Din it-talba għal deċiżjoni preliminari tqajjem għal darba oħra kwistjoni magħrufa sew ta’ kompetenza espressa mod ieħor. Ir-responsabbiltà in solidum, prevista fid-dritt fiskali ġenerali għal persuna fiżika (li ma hijiex hija stess suġġetta għat-taxxa fuq il-valur miżjud, iktar ’il quddiem il-“VAT”) għad-dejn fiskali u l-interessi ta’ persuna oħra, tikkostitwixxi implimentazzjoni tad-dritt tal-Unjoni li tista’ tkun irregolata mid-Direttiva dwar il-VAT jew minn dispożizzjonijiet oħra tad-dritt tal-Unjoni? Jew inkella r-responsabbiltà in solidum ta’ persuna li kkontribwixxiet b’mod kawżali sabiex persuna oħra ma setgħetx tikkonforma ruħha fi żmien xieraq mal-obbligu tagħha ta’ ħlas tat-taxxa hija regola proċedurali purament nazzjonali, intiża sabiex tiggarantixxi d-dħul fiskali, li ma hijiex affettwata mid-dritt tal-Unjoni?

2.

Dan ifakkar sa ċertu punt fl-ipoteżi kkunsidrata fid-deċiżjoni Åkerberg Fransson  ( 2 ), li tiġi diskussa ħafna  ( 3 ), li fiha l-kundanna kriminali, minħabba frodi tal-VAT, ta’ persuna suġġetta għall-VAT tqieset bħala implimentazzjoni tad-dritt tal-Unjoni. Madankollu, il-kwistjoni li għandha tiġi deċiża hawnhekk tmur lil hinn minn dan.

3.

Fil-fatt, ir-responsabbiltà inkwistjoni f’din il-kawża ma hijiex ta’ persuna suġġetta għall-VAT, iżda ta’ persuna li ma hijiex suġġetta għall-VAT. Barra minn hekk, hija ma evadietx il-VAT, iżda jidher li żiedet b’mod mhux xieraq, fil-kwalità tagħha ta’ direttur ta’ kumpannija, is-salarju li hija kienet tirċievi fi ħdan din il-kumpannija u, għaldaqstant, hija ħaditu minn dawn l-assi. Bħala konsegwenza, il-kumpannija għadha ma kinitx f’pożizzjoni li tħallas id-dejn tagħha kollu kemm hu jew fi żmien xieraq (inkluż id-dejn tal-VAT u l-interessi fuq id-dejn tal-VAT).

4.

Ir-responsabbiltà in solidum ġenerali ta’ korp għal aġir li jikkawża danni lill-kumpannija (tip ta’ abbuż) taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-VAT, u għalhekk taħt id-dritt tal-Unjoni, minħabba s-sempliċi fatt li dan l-aġir, fost oħrajn, wassal sabiex il-kumpannija ma setgħetx tħallas id-dejn tagħha tal-VAT u l-interessi relatati miegħu fi żmien xieraq jew kollu kemm hu? Fi kliem ieħor: fejn jinsab il-limitu tal-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni meta jkun hemm biss rabta indiretta mal-ġbir tal-VAT?

II.

Il‑kuntest ġuridiku

A.

Id‑dritt tal‑Unjoni

5.

Il-kuntest ġuridiku ta’ din il-kawża jikkonsisti, f’dak li jirrigwarda d-dritt tal-Unjoni, fid-Direttiva tal-Kunsill 2006/112/KE dwar is-sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud  ( 4 ) (iktar ’il quddiem id-“Direttiva dwar il-VAT”), il-Konvenzjoni li saret fuq il-bażi ta’ l-Artikolu K.3 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea, dwar il-protezzjoni ta’ l-interessi finanzjarji tal-Komunitajiet Ewropej  ( 5 ), iffirmata fi Brussell fis‑26 ta’ Lulju 1995, iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni PIF”) u l-Artikolu 325 TFUE.

1.

Id‑dritt primarju

6.

Skont l-Artikolu 325(1) TFUE, “[l]-Unjoni u l-Istati Membri għandhom jikkumbattu l-frodi u l-attivitajiet illegali oħra li jaffettwaw l-interessi finanzjarji ta’ l-Unjoni permezz ta’ miżuri, li jittieħdu skond dan l-Artikolu u li jservu ta’ deterrent kif ukoll li jkunu tali li joffru protezzjoni effettiva fl-Istati Membri, kif ukoll fl-istituzzjonijiet, il-korpi u l-organi ta’ l-Unjoni.”

7.

L-Artikolu 325(2) TFUE jipprevedi li “[l]-Istati Membri għandhom jieħdu l-istess miżuri sabiex jikkumbattu l-frodi li taffettwa l-interessi finanzjarji ta’ l-Unjoni bħal ma jieħdu sabiex jikkumbattu l-frodi li taffettwa l-interessi finanzjarji tagħhom stess.”

2.

Il-Konvenzjoni PIF

8.

L-Artikolu 1 tal-Konvenzjoni PIF, intitolat “Dispożizzjonijiet ġenerali”, jipprevedi fil-paragrafu 1 tiegħu:

–

l-użu jew preżentazzjoni ta’ stqarrijiet jew dokumenti foloz, mhux korretti jew mhux kompluti, li għandhom bħala effett it-tnaqqis illegali ta’ fondi mill-bilanċ ġenerali tal-Komunitajiet Ewropej jew bilanċi mħaddma minn, jew f’isem, il-Komunitajiet Ewropej,

–

ma tkunx żvelata informazzjoni bi ksur ta’ obbligu speċifiku, bl-istess effett,

–

applikazzjoni ħażina ta’ benefiċċju miksub legalment, bl-istess effett.”

9.

L-Artikolu 2 ta’ din il-konvenzjoni, intitolat “Penalitajiet”, jipprevedi fil-paragrafu 1 tiegħu:

10.

L-Artikolu 9 ta’ din il-konvenzjoni, intitolat “Dispożizzjonijiet interni”, jipprovdi:

3.

Id‑Direttiva dwar il‑VAT

11.

L-Artikolu 205 tad-Direttiva dwar il-VAT jinkludi d-dispożizzjoni li ġejja:

12.

L-artikoli msemmija, li jinsabu taħt it-Titolu XI (Kapitolu 1), jirregolaw rispettivament l-obbligu ta’ ħlas jew ir-responsabbiltà għall-ħlas tat-taxxa tal-“persuni taxxabbli u ta’ ċerti persuni mhux taxxabbli”. Id-diretturi ta’ kumpanniji jew il-każ fejn jingħata salarju mhux xieraq ma jissemmewx fih.

13.

L-Artikolu 273 tal-istess direttiva jipprevedi:

B.

Id‑dritt Bulgaru

14.

Id-Danachno-osiguritelen protsesualen kodeks (il-Kodiċi Proċedurali fil-Qasam tat-Taxxa u tas-Sigurtà Soċjali, iktar ’il quddiem id-“DOPK”) jipprevedi kif ġej.

15.

L-Artikolu 14 tad-DOPK jirrigwarda d-debitur:

16.

L-Artikolu 19(2) tad-DOPK jirregola r-responsabbiltà ta’ korp maniġerjali għat-tnaqqis tal-assi tal-kumpannija, u huwa fformulat kif ġej:

17.

L-Artikolu 20 tad-DOPK jirrigwarda l-ordni ta’ eżekuzzjoni jipprevedi:

18.

L-Artikolu 21(3) tad-DOPK jinkludi dikjarazzjonijiet dwar in-natura anċillari għall-obbligu prinċipali li għandu l-obbligu tat-terz, u huwa fformulat kif ġej:

19.

Iż-Zakon za danaka varhu dobavenata stoynost (il-Liġi dwar it-Taxxa fuq il-Valur Miżjud, iktar ’il quddiem il-Liġi dwar il-VAT”) tiddefinixxi, fl-Artikolu 3(1) tagħha, il-persuna taxxabbli kif ġej:

20.

L-Artikolu 89(1) tal-Liġi dwar il-VAT jistabbilixxi d-data li fiha għandu jitħallas id-dejn fiskali:

21.

Iż-Zakon za lihvite varhu danatsi, taksi i drugi podobni darzhavni vzemania (il-Liġi dwar l-Interessi fuq it-Taxxi, it-Tariffi u Dejn Ieħor Simili tal-Istat) tipprevedi, fl-Artikolu 1(1) tagħha, obbligu li jiġu applikati interessi:

22.

Skont il-qorti tar-rinviju, jeżistu diverġenza fl-interpretazzjoni fil-ġurisprudenza Bulgara tal-Artikolu 19(2) tad-DOPK, moqri flimkien mal-Artikolu 1 tal-Liġi dwar l-Interessi fuq it-Taxxi, it-Tariffi u Dejn Ieħor Simili tal-Istat. Skont ċerti deċiżjonijiet, ir-responsabbiltà tal-korp li jkun aġixxa b’mala fide għandha tkopri ukoll l-interessi, skont oħrajn hija tkopri biss id-dejn prinċipali.

III.

It‑tilwima fil‑kawża prinċipali

23.

Il-proċedura quddiem il-qorti tar-rinviju nazzjonali għandha bħala suġġett ir-rikors ippreżentat minn MC (iktar ’il quddiem “ir-rikorrent”) sabiex jikkontesta l-legalità ta’ avviż li jistabbilixxi r-responsabbiltà. Dan l-avviż kien jitlob mingħand ir-rikorrent il-ħlas tad-dejn ta’ terz għall-perijodu ta’ tassazzjoni ta’ Diċembru 2014 minħabba r-responsabbiltà personali tiegħu għal dan. Dan l-obbligu fil-kwalità ta’ debitur in solidum jidher li huwa bbażat fuq dejn tal-VAT pendenti (flimkien mal-interessi) dovut minn persuna taxxabbli oħra, jiġifieri l-kumpannija “ZZ” AD (iktar ’il quddiem il-“kumpannija”), li f’dak iż-żmien ir-rikorrent kien id-direttur eżekuttiv tagħha.

24.

Inbdiet proċedura ta’ eżekuzzjoni forzata sabiex jiġu rkuprati l-ammonti dovuti mill-kumpannija. Talbiet għal ħlas volontarju ġew indirizzati lill-kumpannija diversi drabi, iżda dan il-ħlas qatt ma sar. Għaldaqstant, id-djun pubbliċi tal-kumpannija, li jinkludu wkoll l-interessi msemmija iktar ’il fuq fuq il-VAT li ma tħallsitx fil-ħin, ġew iddikjarati mill-awtorità ta’ eżekuzzjoni bħala diffiċilment eżegwibbli.

25.

Il-prosekuzzjoni kontra r-rikorrent hija bbażata fuq il-fatt li huwa żied l-ammont tar-remunerazzjoni tiegħu diversi drabi mingħajr ma kien f’pożizzjoni li jippreżenta prova valida ta’ din iż-żieda. Il-mod li bih tħallset ir-remunerazzjoni wara ż-żieda lanqas ma kien konformi mar-rekwiżiti legali. L-ammonti tħallsu lill-avukat li kien qiegħed jaħdem għall-kumpannija, li min-naħa tiegħu ttrasferixxihom fuq il-kont tal-mara tar-rikorrent, li għalih ir-rikorrent kellu aċċess ukoll.

26.

Ir-rikorrent jikkontesta li għandu jħallas is-somom mitluba. L-argument prinċipali tiegħu huwa l-assenza ta’ rabta kawżali bejn ir-remunerazzjoni li huwa kien jirċievi fil-kwalità tiegħu bħala korp maniġerjali tal-persuna taxxabbli u n-nuqqas ta’ fondi sabiex jitħallas id-dejn pubbliku. L-amministrazzjoni fiskali ssostni, essenzjalment, li, fil-kwalità tiegħu bħala korp maniġerjali tal-persuna taxxabbli (inkluż fil-qasam tal-VAT), ir-rikorrent kien b’mala fide, peress li rċieva, matul il-perijodu taxxabbli rilevanti, remunerazzjoni ta’ ammont li fir-rigward tiegħu ma ġiex ipprovat li kien ġie stabbilit b’mod regolari.

27.

Għall-finijiet tar-rinviju għal deċiżjoni preliminari, il-qorti tar-rinviju tqis li r-rikorrent kien ordna, permezz tal-intermedjarju ta’ terz, it-trasferiment ta’ ammont meħud mill-assi tal-kumpannija lil persuna fiżika li kienet marbuta miegħu, jew mill-inqas kellu għarfien ta’ dan, u b’hekk, skont id-dritt nazzjonali, kien aġixxa b’mala fide. Minħabba t-tnaqqis tal-assi tal-kumpannija f’dan l-ammont, l-interessi dovuti fuq il-VAT, li kienu akkumulaw fix-xahar ta’ Diċembru 2014, ma tħallsux. Fid-dawl tad-domanda preliminari, nippreżumi li d-djun tal-VAT lanqas ma tħallsu, għal din l-istess raġuni.

28.

Barra minn hekk, il-qorti tar-rinviju tirrileva li r-responsabbiltà għat-taxxi mhux imħallsa skont l-Artikolu 19(2) tad-DOPK hija ta’ natura in solidum. Minkejja li din tqum wara l-ħolqien tad-dejn fiskali tal-persuna taxxabbli, hija tkompli teżisti sat-tmiem tad-dejn fiskali. F’dan ir-rigward, din ir-responsabbiltà bl-ebda mod ma hija bbażata fuq attivitajiet frawdolenti jew abbużivi mwettqa fil-kuntest tal-attività ekonomika indipendenti tal-persuna taxxabbli (jiġifieri, il-kumpannija).

IV.

It‑talba għal deċiżjoni preliminari u l‑proċedura quddiem il‑Qorti tal‑Ġustizzja

29.

Adita b’rikors kontra l-avviż li jistabbilixxi r-responsabbiltà, l-Administrativen sad Veliko Tarnovo (il-Qorti Amministrattiva ta’ Veliko Tarnovo), permezz ta’ digriet tat‑18 ta’ Novembru 2020, għamlet lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:

30.

Fil-kuntest tal-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, ir-rikorrent, il-Bulgarija, ir-Renju ta’ Spanja u l-Kummissjoni Ewropea ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub. Skont l-Artikolu 76(2) tar-Regoli tal-Proċedura, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li ma tinżammx proċedura orali.

V.

Evalwazzjoni ġuridika

31.

Id-domandi magħmula mill-qorti tar-rinviju huma kollha intiżi sabiex isir magħruf jekk id-dritt tal-Unjoni jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi r-responsabbiltà in solidum ta’ persuna fiżika (ta’ persuna mhux taxxabbli) meta l-aġir ta’ din tal-aħħar, bħala korp ta’ persuna ġuridika, kellu bħala konsegwenza li din il-persuna ġuridika ma setgħetx tħallas id-djun fiskali tagħha fil-ħin jew kollu kemm hu, inklużi d-djun relatati mal-VAT. Dawn id-domandi jippreżupponu li tali responsabbiltà tal-persuna mhux taxxabbli taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni.

A.

Fuq il‑ġurisdizzjoni tal‑Qorti tal‑Ġustizzja

32.

Fl-osservazzjonijiet tagħha, il-Bulgarija għandha dubji f’dan ir-rigward. Fil-kuntest ta’ rinviju għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ biss tinterpreta d-dritt tal-Unjoni fil-limiti tal-kompetenzi mogħtija lill-Unjoni  ( 6 ). Għalhekk, meta sitwazzjoni legali ma tkunx taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja ma jkollhiex ġurisdizzjoni sabiex tieħu deċiżjoni dwarha  ( 7 ).

33.

Għaldaqstant, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni sabiex tirrispondi għad-domandi magħmula biss jekk l-obbligu in solidum li ġie stabbilit fir-rigward tar-rikorrent skont l-Artikolu 19(2) tad-DOPK, u li huwa s-suġġett tal-kawża prinċipali, jirriżulta mill-implimentazzjoni tad-dritt tal-Unjoni.

34.

F’dan il-każ, ma hemmx implimentazzjoni tad-dritt tal-Unjoni fil-forma ta’ traspożizzjoni tad-Direttiva dwar il-VAT. Id-dritt nazzjonali jipprevedi responsabbiltà ġenerali ta’ natura anċillari meta korp ta’ kumpannija jieħu minn dawn l-assi, b’tali mod li din il-kumpannija ma tkunx iktar f’pożizzjoni li tħallas id-djun fiskali tagħha fil-ħin. Dan l-obbligu anċillari ma huwa marbut la mat-tip ta’ taxxa li għaliha jinżamm responsabbli d-debitur in solidum, u lanqas mal-punt dwar jekk dan tal-aħħar għandux il-kwalità ta’ persuna taxxabbli; għaldaqstant huwa bl-ebda mod ma jiddependi mid-Direttiva dwar il-VAT.

35.

Madankollu, kif diġà ddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja, ikun hemm ukoll implimentazzjoni tad-dritt tal-Unjoni meta l-applikazzjoni tad-dritt nazzjonali tkun intiża sabiex tissanzjona ksur tad-dispożizzjonijiet ta’ din id-direttiva u, għaldaqstant, sabiex timplimenta l-obbligu impost mit-Trattat fuq l-Istati Membri li jissanzjonaw b’mod effettiv l-aġir li jipperikola l-interessi finanzjarji tal-Unjoni  ( 8 ).

36.

Għaldaqstant, għandu jiġi eżaminat jekk ir-responsabbiltà tar-rikorrent skont l-Artikolu 19(2) tad-DOPK hijiex intiża sabiex timplimenta tali obbligu taħt id-dritt tal-Unjoni. Dan jista’ jirriżulta mill-Artikolu 325 TFUE (ara t-Taqsima 1), mill-Konvenzjoni PIF (ara t-Taqsima 2), mill-Artikolu 205 (ara t-Taqsima 3) jew mill-Artikolu 273 (ara t-Taqsima 4) tad-Direttiva dwar il-VAT.

1.

L‑Artikolu 325 TFUE

37.

Skont l-Artikolu 325 TFUE, l-Istati Membri għandhom l-obbligu li jieħdu miżuri dissważivi u effettivi sabiex jiġġieldu l-attivitajiet illegali li jippreġudikaw l-interessi finanzjarji tal-Unjoni. B’mod partikolari, huma għandhom jieħdu l-istess miżuri sabiex jiġġieldu l-frodi li taffettwa l-interessi finanzjarji tal-Unjoni bħal dawk li jieħdu sabiex jiġġieldu l-frodi li tippreġudika l-interessi finanzjarji tagħhom stess  ( 9 ). Huma l-Istati Membri li għandhom jiżguraw il-ġbir effettiv tar-riżorsi proprji tal-Unjoni. Fuq din il-bażi, dawn huma obbligati jirkupraw is-somom li jikkorrispondu għar-riżorsi proprji li, minħabba frodi, ikunu tneħħew mill-baġit tal-Unjoni  ( 10 ).

38.

Fil-qasam tad-dritt doganali, il-Qorti tal-Ġustizzja  ( 11 ) estendiet il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 325 TFUE għall-obbligu tal-Istati Membri li jieħdu “l-miżuri meħtieġa sabiex jiġi ggarantit il-ġbir effettiv u sħiħ tad-dazji doganali”. Madankollu, dik id-deċiżjoni kienet tikkonċerna l-ommissjoni ta’ kontrolli doganali effettivi minkejja mudell magħruf ta’ frodi doganali. Iżda f’din il-kawża ma jeżistix mudell ta’ frodi tal-VAT. Lanqas ma jidher li f’din il-kawża kien hemm nuqqas ta’ kontrolli effettivi fil-qasam tal-VAT. Lanqas ma huwa l-każ li l-Artikolu 19(2) tad-DOPK jikkostitwixxi kontroll tal-VAT.

39.

Ir-responsabbiltà prevista fl-Artikolu 19(2) tad-DOPK lanqas ma tikkostitwixxi miżura intiża għall-ġlieda kontra kull attività illegali oħra li tippreġudika l-interessi finanzjarji tal-Unjoni. Għall-kuntrarju, din hija responsabbiltà għal tnaqqis mhux xieraq fl-assi ta’ kumpannija, li għalhekk ma tkunx iktar f’pożizzjoni li tħallas b’mod sħiħ ċertu dejn (dejn fiskali). F’dan ir-rigward, il-kumpannija stess ma taġixxix b’mod illegali, iżda sempliċement ma tkunx tibqa’ f’pożizzjoni li tħallas it-taxxi.

40.

Huwa l-korp, bħala persuna fiżika, li jaġixxi b’mala fide (huwa dubjuż jekk jistax jingħad li dan diġà jista’ jiġi kklassifikat bħala attività illegali), u barra minn hekk dan b’riferiment “biss” għall-interessi finanzjarji tal-kumpannija peress li huwa ta lilu nnifsu remunerazzjoni mhux xierqa għad-detriment tal-assi tal-kumpannija. F’dan l-istadju, huwa ma jaġixxix fi kwalunkwe każ b’mod illegali f’dak li jirrigwarda l-interessi finanzjarji tal-Unjoni. Huwa biss b’mod indirett, f’ċirkustanzi oħra fejn il-kumpannija sussegwentement ma tibqax f’pożizzjoni li tħallas it-taxxi tagħha, li dan l-aġir jista’ jkollu effett fuq id-dħul mit-taxxa (u b’hekk indirettament ukoll fuq id-dħul mill-VAT), li mbagħad iwassal għall-konsegwenzi tar-responsabbiltà. Huwa eventwalment b’mod indirett li tali responsabbiltà tista’ wkoll telimina r-riskju ta’ telf ta’ dħul mill-VAT.

41.

Huwa dan li jiddistingwi din is-sitwazzjoni minn dik li tat lok għas-sentenza Åkerberg Fransson  ( 12 ). Il-konsegwenza legali adottata mill-Qorti tal-Ġustizzja f’dik is-sentenza, li skontha s-sanzjonijiet fiskali u l-proċeduri kriminali għall-frodi fiskali minħabba informazzjoni ineżatta dwar il-VAT jikkostitwixxu implimentazzjoni tal-Artikolu 325 TFUE  ( 13 ), kienet tirrigwarda l-ġlieda diretta kontra l-frodi tal-VAT. Madankollu, f’dan il-każ ma hijiex frodi tal-VAT iżda aġir b’mala fide għad-detriment tal-kumpannija (eventwalment tip ta’ abbuż) li huwa ssanzjonat. Min-naħa l-oħra, ma teżisti l-ebda rabta bejn ir-responsabbiltà tal-korp b’mala fide ta’ kumpannija, skont l-Artikolu 19(2) tad-DOPK, u l-obbligu impost fuq l-Istati Membri previst fl-Artikolu 325 TFUE.

2.

Il‑Konvenzjoni PIF

42.

Il-Konvenzjoni PIF ma hijiex applikabbli għal raġunijiet simili. Dan għaliex din il-konvenzjoni hija marbuta hija wkoll mal-ġlieda effettiva kontra l-frodi. B’dan il-mod, l-Artikolu 1 ta’ din il-konvenzjoni jsemmi b’mod espliċitu l-użu jew il-preżentazzjoni ta’ stqarrijiet jew dokumenti foloz, mhux korretti jew mhux kompleti, li għandhom bħala effett it-tnaqqis illegali ta’ fondi tal-baġit tal-Unjoni jew baġits ġestiti mill-Unjoni jew f’isimha. Minn dan isegwi li l-kunċett ta’ “frodi li taffetwa l-interessi finanzjarji”, fis-sens tal-Artikolu 1(1) tal-Konvenzjoni PIF, għandu neċessarjament jiġi interpretat fis-sens li jinkludi l-użu intenzjonat ta’ dikjarazzjonijiet foloz jew ta’ dikjarazzjonijiet skorretti ppreżentati wara l-implimentazzjoni tal-proġett li għalih jingħata finanzjament  ( 14 ).

43.

Dan ma huwiex il-każ hawnhekk. Kif diġà ġie rrilevajt iktar ’il fuq, ir-rikorrent ma għamilx tali dikjarazzjonijiet u, b’dan il-mod, naqqas illegalment ir-riżorsi tal-baġit tal-Unjoni. Il-fatt li huwa ta, fil-kwalità tiegħu ta’ korp ta’ kumpannija, salarju mhux xieraq lilu nnifsu u b’hekk ippreġudika l-interessi finanzjarji tal-kumpannija jew l-assi tagħha ma huwiex is-suġġett tal-Konvenzjoni PIF.

3.

L‑Artikolu 205 tad‑Direttiva dwar il‑VAT

44.

Madankollu, prima facie, ir-responsabbiltà prevista fl-Artikolu 19(2) tad-DOPK tista’ tkun ibbażata fuq l-Artikolu 205 tad-Direttiva dwar il-VAT. Fil-fatt, dan jipprevedi li, f’ċerti każijiet (jiġifieri fil-każijiet imsemmija fl-Artikoli 193 sa 200 kif ukoll fl-Artikoli 202, 203 u 204), l-Istati Membri jistgħu jipprevedu li persuna li ma hijiex il-persuna responsabbli għall-ħlas tat-taxxa tkun responsabbli in solidum għall-ħlas tal-VAT.

45.

Din id-dispożizzjoni għandha bħala għan li jiġi ggarantit lit-Teżor Pubbliku ġbir effettiv tal-VAT mingħand il-persuna l-iktar adattata fid-dawl tas-sitwazzjoni speċifika, b’mod partikolari meta l-partijiet fil-kuntratt ma jkunux jinsabu fl-istess Stat Membru jew meta t-tranżazzjoni suġġetta għall-VAT tkun relatata ma’ tranżazzjonijiet li n-natura speċifika tagħhom titlob li tiġi identifikata persuna oħra għajr dik imsemmija fl-Artikolu 193 tal-imsemmija direttiva  ( 15 ).

46.

Dan ma huwiex il-każ hawnhekk. Il-Kummissjoni u Spanja jenfasizzaw dan ġustament.

47.

L-Artikolu 204 tad-Direttiva dwar il-VAT jikkonċerna l-ħatra ta’ rappreżentant fiskali (estern) jekk il-persuna taxxabbli ma tkunx stabbilita fl-Istat Membru tal-post fejn hija wettqet tranżazzjonijiet. Madankollu, ir-rikorrent ma nħatarx fil-kwalità ta’ rappreżentant fiskali. L-Artikolu 203 tad-Direttiva dwar il-VAT jirrigwarda d-dejn fiskali dovut minħabba indikazzjoni indebita tal-VAT fuq fattura. F’dan il-każ, la r-rikorrenti u lanqas il-kumpannija ma ħarġu tali fattura. L-Artikolu 202 tad-Direttiva dwar il-VAT jirrigwarda oġġetti li jinsabu fi mħażen doganali jew li huma mibgħuta bejn tali mħażen doganali. Dan ma huwiex il-każ hawnhekk.

48.

Min-naħa l-oħra, l-Artikoli 193 sa 200 ikopru ċerti tranżazzjonijiet (kunsinni u provvisti oħra) li jagħtu lok għal dejn fiskali ta’ persuna taxxabbli jew ta’ ċerti persuni mhux taxxabbli. Fil-preżenza ta’ tali tranżazzjoni, persuna li ma hijiex il-persuna responsabbli għall-ħlas tat-taxxa tista’ għalhekk tiġi identifikata bħala debitur in solidum. Madankollu, l-għoti ta’ salarju mhux xieraq ma huwiex kunsinna jew provvista taxxabbli oħra u suġġetta għall-VAT li twassal għal dejn fiskali ta’ persuna. Mingħajr tali dejn fiskali, ma teżistix persuna responsabbli għall-ħlas tat-taxxa. Għaldaqstant ma huwiex possibbli li jintalab il-ħlas mingħand persuna oħra għajr il-persuna responsabbli għall-ħlas tat-taxxa.

49.

Il-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tal-Artikolu 205 tad-Direttiva dwar il-VAT, li jirreferi biss għas-sitwazzjonijiet deskritti fl-Artikoli 193 sa 204 ta’ din id-direttiva, għalhekk ma humiex issodisfatti. Ir-responsabbiltà prevista fl-Artikolu 19(2) tad-DOPK ma hijiex ibbażata fuq l-Artikolu 205 tad-Direttiva dwar il-VAT.

4.

L‑Artikolu 273 tad‑Direttiva dwar il‑VAT

50.

Jifdal għalhekk l-Artikolu 273 tad-Direttiva dwar il-VAT. Dan jipprovdi li l-Istati Membri jistgħu jimponu obbligi oħrajn li huma jqisu meħtieġa sabiex jiżguraw il-ġbir korrett tal-VAT u biex tiġi evitata l-frodi, suġġett għar-rekwiżit ta’ ugwaljanza fit-trattament tat-tranżazzjonijiet domestiċi u tat-tranżazzjonijiet li jsiru bejn Stati Membri minn persuni taxxabbli, u sakemm dawn l-obbligi ma jagħtux lok, fil-kummerċ bejn l-Istati Membri, għal formalitajiet konnessi mal-qsim ta’ fruntieri.

51.

Għalhekk, huwa determinanti li jsir magħruf, minn naħa, jekk ir-responsabbiltà ta’ korp ta’ kumpannija, imsemmija fl-Artikolu 19(2) tad-DOPK, tiżgurax “ġbir korrett tat-taxxa” fis-sens tal-Artikolu 273 tad-Direttiva dwar il-VAT sabiex tiġi evitata l-frodi (ara t-Taqsima b) u, min-naħa l-oħra, jekk l-obbligi l-oħra msemmija fl-Artikolu 273 tad-Direttiva dwar il-VAT jistgħux ukoll japplikaw għal persuna mhux taxxabbli – li għadu ma kellhiex twettaq obbligi skont id-Direttiva dwar il-VAT (ara t-Taqsima a).

a)

Obbligi oħra ta’ persuna mhux taxxabbli?

52.

Kif jirriżulta mill-kliem stess tal-Artikolu 273 tad-Direttiva dwar il-VAT, l-estensjoni eventwali tal-obbligi tirreferi għal obbligi tal-persuni taxxabbli fis-sens tad-Direttiva dwar il-VAT. Fil-fatt, ir-riżerva ta’ “trattament indaqs […] [tal]-persuni taxxabbli” tagħmel sens biss jekk l-obbligi addizzjonali jkunu jirreferu għal persuna taxxabbli (oħra). Obbligi addizzjonali li jaqgħu fuq persuna mhux taxxabbli, li ma tipparteċipax fi tranżazzjoni, ma jistgħux, fihom infushom, jikkostitwixxu inugwaljanza fit-trattament bejn tranżazzjonijiet interni u tranżazzjonijiet intra-Komunitarji.

53.

Minn dan isegwi li l-Artikolu 273 tad-Direttiva dwar il-VAT ma jippermettix lill-Istati Membri jimponu obbligi addizzjonali fir-rigward ta’ kwalunkwe persuna (impjegati, membri tal-familja, ġirien, eċċ.) li għandha xi tip ta’ rabta indiretta mad-dejn tal-VAT ta’ terz u li jestendu b’dan il-mod il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-VAT għal dawn il-persuni wkoll.

54.

Bl-istess mod, jidhirli li l-formulazzjoni “obbligi addizzjonali” (jew ukoll “obbligi oħra” f’verżjonijiet lingwistiċi oħra) tippreżupponi li diġà jeżistu obbligi fis-sens tad-Direttiva dwar il-VAT, li għadhom jistgħu jiġu kkompletati, għal ċerti raġunijiet, permezz tal-Artikolu 273 tad-Direttiva dwar il-VAT. Fil-fehma tiegħi, din il-formulazzjoni ma tippermettix għaldaqstant il-ħolqien tal-ewwel obbligi ġodda imposti fuq persuni li, sa dak iż-żmien, ma kinux koperti mid-Direttiva dwar il-VAT.

55.

Din il-konklużjoni hija konformi mal-istruttura ġenerali u mal-għan tad-Direttiva dwar il-VAT. Fil-fatt, din tirregola d-dritt (materjali) dwar il-VAT, jiġifieri l-ħolqien tad-dejn tal-VAT ta’ persuna taxxabbli. Għaldaqstant, il-fatt taxxabbli bażiku (Artikolu 2(1) tad-Direttiva dwar il-VAT) huwa kunsinna jew provvista mwettqa minn persuna taxxabbli. L-Artikolu 9 tad-Direttiva dwar il-VAT imbagħad jiddefinixxi persuna taxxabbli. Dan huwa l-każ biss tal-persuni li jeżerċitaw attività ekonomika b’mod indipendenti. Bħala prinċipju, dan ma huwiex il-każ tal-korpi impjegati ta’ kumpannija  ( 16 ).

56.

Barra minn hekk, l-Artikolu 273 jinsab fil-Kapitolu 7, intitolat “Disposizzjonijiet varji”, tat-Titolu XI, intitolat “Obbligi ta’ persuni taxxabbli u ta’ ċerti persuni mhux taxxabbli”. Filwaqt li l-Artikolu 272 jippermetti li ċerti persuni taxxabbli jiġu eżentati minn ċerti obbligi previsti fil-Kapitoli 2 sa 6, l-Artikolu 273 jestendi l-obbligi sabiex jinkludi obbligi addizzjonali/oħra. Dan jista’ jkopri biss, minn perspettiva sistematika, l-obbligi tal-persuni taxxabbli u ta’ ċerti persuni mhux taxxabbli koperti mit-Titolu XI.

57.

Jekk id-Direttiva dwar il-VAT ma tkoprix fil-kamp ta’ applikazzjoni tagħha, bħala prinċipju  ( 17 ), persuni li ma humiex suġġetti għall-VAT, l-Artikolu 273 ta’ din id-direttiva diffiċilment jista’ jippermetti lill-Istati Membri jipprevedu obbligi partikolari (addizzjonali/oħra) fir-rigward tal-persuni mhux imsemmija sa dak iż-żmien mill-imsemmija direttiva għas-sempliċi raġuni li dan iservi wkoll sabiex jiġi żgurat id-dħul tal-VAT u sabiex tiġi evitata l-frodi fiskali. Għalhekk, it-talbiet għal deċiżjoni preliminari, li għalihom il-Qorti tal-Ġustizzja rrispondiet b’rabta mal-Artikolu 273 tad-Direttiva dwar il-VAT, kienu dejjem jikkonċernaw sitwazzjonijiet li fihom persuna taxxabbli kienet suġġetta għal obbligi jew sanzjonijiet addizzjonali  ( 18 ).

58.

L-iktar l-iktar huwa possibbli li jiġu estiżi l-obbligi abbażi tal-Artikolu 273 tad-Direttiva dwar il-VAT għal persuni li, għalkemm ma humiex persuni taxxabbli, huma madankollu diġà koperti mid-Direttiva dwar il-VAT. Eżempju wieħed huwa ta’ persuna ġuridika mhux taxxabbli li hija identifikata għall-finijiet tal-VAT u li, minħabba f’hekk, tista’ ssir ukoll responsabbli għall-ħlas tal-VAT (ara l-Artikolu 197(1)(b) tad-Direttiva dwar il-VAT).

59.

Dan jurih ukoll it-tieni paragrafu tal-Artikolu 273 tad-Direttiva dwar il-VAT. Fil-fatt, l-għażla prevista fl-ewwel paragrafu ta’ dan l-artikolu “ma tistax tintuża biex timponi obbligi tal-fatturazzjoni addizzjonali aktar minn dawk stabbiliti fil-Kapitolu 3 (“Fatturazzjoni”) tat-Titolu XI, intitolat “Obbligi ta’ persuni taxxabbli u ta’ ċerti persuni mhux taxxabbli”. Bl-istess mod, l-obbligi msemmija fih jikkonċernaw biss persuni taxxabbli u ċerti persuni mhux taxxabbli diġà koperti mid-Direttiva.

60.

Dan huwa l-każ, b’mod partikolari, fir-rigward tal-Artikolu 205 tad-Direttiva dwar il-VAT. Sa fejn dan japplika b’mod espliċitu għal ċerti sitwazzjonijiet biss, huwa diffiċli li wieħed jibbaża estensjoni għal sitwazzjonijiet oħra fuq l-Artikolu 273 tad-Direttiva dwar il-VAT. Għaldaqstant, huwa minnu li jekk il-klijent jirrispondi in solidum għad-dejn tal-VAT tal-kumpannija li tipprovdi servizz, dan ikun utli wkoll għall-garanzija tad-dħul fiskali u sabiex tiġi evitata l-frodi fiskali. L-istess japplika f’dak li jirrigwarda r-responsabbiltà ta’ kull ħalliel li s-serqa tiegħu jkollha bħala konsegwenza li tqiegħed lill-persuna misruqa fl-impossibbiltà li tħallas id-djun fiskali tagħha. Madankollu, il-kliem tal-Artikolu 273 tad-Direttiva dwar il-VAT ma jippermettix din ir-responsabbiltà ta’ tali persuni mhux taxxabbli.

b)

Ir‑responsabbiltà hija neċessarja għall‑ġbir korrett tal‑VAT u sabiex tiġi evitata l‑frodi fiskali?

61.

Barra minn hekk, tqum il-kwistjoni, diġà, dwar jekk ir-responsabbiltà skont l-Artikolu 19(2) tad-DOPK hijiex saħansitra xierqa sabiex tiżgura l-ġbir korrett tal-VAT u sabiex tiġi evitata l-frodi.

62.

Fil-fatt, din tibqa’ responsabbiltà ġenerali, f’dan il-każ ta’ persuna mhux taxxabbli, għal taxxa dovuta minn terz. Għaldaqstant, l-ammont dovut mir-rikorrent ma huwiex taxxa fuq il-valur miżjud. Din tibqa’ dovuta mill-persuna taxxabbli. Dan joħroġ mill-Artikolu 21(3) tad-DOPK. Skont din id-dispożizzjoni, meta d-dejn fiskali jintemm u s-somom diġà mħallsa jitħallsu lura lill-persuna responsabbli, ir-responsabbiltà tintemm. Għalhekk, il-ħlas mill-persuna responsabbli lanqas ma jestingwi d-dejn fiskali.

63.

Madankollu, għalkemm ir-rikorrent ma huwa responsabbli għal ebda VAT, ir-responsabbiltà li tirriżulta mill-Artikolu 19(2) tad-DOPK lanqas ma tippermetti li jiġi żgurat il-ġbir korrett tal-VAT. Dak li din ir-responsabbiltà hija intiża li tissanzjona jew tevita huwa tnaqqis b’mala fide tal-assi tal-kumpannija li, minħabba f’hekk, ma tkunx tista’ tħallas id-djun tagħha (f’dan il-każ, djun fiskali). Għaldaqstant, ir-responsabbiltà prevista fl-Artikolu 19(2) tad-DOPK ma tipprekludix, u lanqas ma tiffaċilita, il-ġbir korrett tal-VAT. Fil-fatt, il-VAT għandha tibqa’ tinġabar eżattament bl-istess ammont mingħand il-persuna taxxabbli għall-VAT.

64.

Barra minn hekk, din ir-responsabbiltà ta’ persuna mhux taxxabbli lanqas ma tippermetti li tiġi evitata l-frodi min-naħa tal-persuna taxxabbli. Ir-responsabbiltà hija marbuta biss man-nuqqas tal-ħlas tat-taxxa minħabba nuqqas ta’ assi tal-persuna taxxabbli. Madankollu, is-sempliċi fatt li ma titħallasx taxxa ddikjarata debitament ma jikkostitwixxix frodi fiskali  ( 19 ). F’dan ir-rigward, il-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tal-Artikolu 273 tad-Direttiva dwar il-VAT lanqas ma huma ssodisfatti.

B.

Konklużjoni intermedja

65.

Għalhekk, kif enfasizzat il-Bulgarija, l-Artikolu 19(2) tad-DOPK ma jimplimentax id-dritt tal-Unjoni. Huwa ma jissanzjonax ksur tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar il-VAT, iżda ksur tal-obbligi ta’ lealtà lejn il-kumpannija. Dan il-ksur għandu l-iktar l-iktar effett indirett fuq il-ħlas tal-VAT minn terz.

66.

Madankollu, kif diġà rrilevajt f’parti oħra, ma huwiex il-każ li kwalunkwe relazzjoni indiretta mad-dritt tal-VAT hija suffiċjenti sabiex sitwazzjoni taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni  ( 20 ). Dan l-approċċ huwa konformi ma’ dak segwit mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tiddetermina l-kamp ta’ applikazzjoni tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”)  ( 21 ). L-applikabbiltà tal-Karta tippreżupponi, hija wkoll, l-eżistenza ta’ rabta bejn att tad-dritt tal-Unjoni u l-miżura nazzjonali inkwistjoni, li tmur lil hinn mill-affinità bejn l-oqsma kkonċernati jew l-impatt indirett li wieħed minnhom jista’ jkollu fuq l-ieħor.

67.

Konsegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tirrispondi għad-domandi magħmula f’din il-kawża. Ir-responsabbiltà in solidum ġenerali ta’ korp ta’ kumpannija (persuna mhux taxxabbli fis-sens tad-Direttiva dwar il-VAT) minħabba aġir li jikkawża danni għall-kumpannija (f’dan il-każ, il-fatt li ta lilu nnifsu salarju ta’ ammont mhux xieraq) u li jwassal għan-nuqqas ta’ ħlas ta’ dejn fiskali dovut mill-kumpannija, ma huwiex is-suġġett tad-Direttiva dwar il-VAT u ma jaqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni. L-istess japplika meta, fost id-djun fiskali tal-kumpannija mhux imħallsa jew imħallsa tardivament, ikun hemm dejn tal-VAT jew interessi fuq dejn tal-VAT li tħallsu tardivament.

C.

Sussidjarjament: Id‑dritt tal‑Unjoni jipprekludi r‑responsabbiltà in solidum għad‑djun tal‑VAT, inklużi l‑interessi?

68.

Jekk, min-naħa l-oħra, il-Qorti tal-Ġustizzja kellha tqis li hija għandha ġurisdizzjoni sabiex tirrispondi għad-domandi magħmula minħabba li hija għandha l-intenzjoni li tqis ir-responsabbiltà prevista fl-Artikolu 19(2) tad-DOPK bħala implimentazzjoni tad-Direttiva dwar il-VAT, it-tliet domandi preliminari magħmula mill-qorti tar-rinviju jistgħu jingħataw ir-risposta li ġejja: Id-dritt tal-Unjoni ma jeżiġix tali responsabbiltà, iżda lanqas ma jipprekludi tali responsabbiltà.

69.

Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, fil-kuntest ta’ responsabbiltà skont l-Artikolu 205 tad-Direttiva dwar il-VAT, ma jistax jiġi miċħud li r-responsabbiltà tkopri mhux biss id-dejn fiskali ta’ terz, iżda wkoll l-interessi moratorji  ( 22 ). Fil-fatt, anki jekk, skont il-kliem tal-Artikolu 205 tad-Direttiva dwar il-VAT, ir-responsabbiltà in solidum prevista f’dan l-artikolu tikkonċerna biss il-ħlas tal-VAT, din id-dispożizzjoni ma tipprekludix lill-Istati Membri milli jimponu fuq il-persuna responsabbli in solidum l-ispejjeż kollha relatati ma’ din it-taxxa. Dan jinkludi wkoll l-interessi moratorji dovuti mill-persuna taxxabbli minħabba n-nuqqas ta’ ħlas tal-imsemmija taxxa minn din il-persuna  ( 23 ).

70.

Fil-fehma tiegħi, l-istess japplika f’dan il-każ, bħalma jsostnu l-Kummissjoni u Spanja, sa fejn l-addizzjoni ta’ responsabbiltà tista’ tkun ibbażata fuq l-Artikolu 273 tad-Direttiva dwar il-VAT. Fil-każ fejn, bl-aġir tiegħu stess (għoti ta’ salarju mhux xieraq), il-korp tal-kumpannija kkawża l-inkapaċità tal-kumpannija li tħallas fil-ħin id-dejn tal-VAT tagħha, il-fatt li titqiegħed fuqu r-responsabbiltà għal dawn it-taxxi mhux imħallsa u għall-arrikkiment ta’ terz li jirriżulta minn dan (vantaġġ marbut mal-interessi) iservi għan leġittimu (garanzija tal-assi tal-kumpannija permezz tar-responsabbiltà għat-taxxi dovuti u għad-dannu minħabba dewmien li jirriżulta minn dan).

71.

Din ir-responsabbiltà tissodisfa wkoll il-kundizzjonijiet l-oħra tal-prinċipju ta’ proporzjonalità  ( 24 ). Hija adegwata u neċessarja sabiex jintlaħaq dan l-għan. Ma jidhirx li jeżisti mezz daqstant adegwat li huwa inqas restrittiv. Sa fejn dan jikkonċerna lill-persuna li hija responsabbli, li stagħnat bil-ftaqir tal-kumpannija li kien il-kawża tan-nuqqas ta’ ħlas tad-dejn fiskali u tad-dejn ta’ interessi, tali responsabbiltà tikkostitwixxi wkoll mezz adegwat.

VI.

Konklużjoni

72.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi kif ġej lill-Administrativen sad Veliko Tarnovo (il-Qorti Amministrattiva ta’ Veliko Tarnovo, il-Bulgarija):