I.

Introduzzjoni

1.

Din it-talba għal deċiżjoni preliminari tikkonċerna l-interpretazzjoni tal-Artikolu 26 u tal-Artikolu 39 tar-Regolament (UE) Nru 1169/2011 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑25 ta’ Ottubru 2011 dwar l-għoti ta’ informazzjoni dwar l-ikel lill-konsumaturi  ( 2 ).

2.

Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn il-kumpannija Groupe Lactalis, minn naħa, u l-Premier ministre (il-Prim Ministru, Franza), il-Garde des Sceaux, ministre de la Justice (il-Ministru għall-Ġustizzja, Franza), il-Ministre de l’Agriculture et de l’Alimentation (il-Ministru għall-Agrikoltura u għall-Ikel, Franza) u l-Ministre de l’Économie et des Finances (il-Ministru għall-Ekonomija u għall-Finanzi, Franza), min-naħa l-oħra, li tikkonċerna l-legalità tad-Décret n° 2016‑1137 du 19 août 2016 relatif à l’indication de l’origine du lait et du lait et des viandes utilisés en tant qu’ingrédient (id-Digriet Nru 2016‑1137 tad‑19 ta’ Awwissu 2016 dwar l-indikazzjoni tal-oriġini tal-ħalib u tal-ħalib u tal-laħam użati bħala ingredjenti (JORF 2016, Nru 194, test Nru 18) (iktar ’il quddiem id-“digriet ikkontestat”)). Sa fejn jikkonċerna l-ħalib, dan id-digriet għandu l-effett li l-produtturi huma meħtieġa jindikaw l-oriġini tal-ħalib fit-tikketta tagħhom fuq il-prodott.

3.

Forsi ma huwiex sorprendenti li l-indikazzjoni fuq it-tikketta tal-pajjiż ta’ oriġini tal-prodotti kienet waħda mill-iktar karatteristiċi kontenzjużi tas-suq uniku. Ħafna drabi, tali rekwiżiti dwar ittikkettjar ikunu sempliċi metodu moħbi sabiex jiġi żgurat li tingħata preferenza lill-prodotti nazzjonali  ( 3 ). Madankollu, hemm każijiet fejn ikun hemm rabta ċara u stabbilita bejn il-provenjenza tal-prodott tal-ikel inkwistjoni u l-kwalità tiegħu. L-eżistenza stess tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2081/92 tal‑14 ta’ Lulju 1992 dwar il-protezzjoni ta’ l-indikazzjonijiet ġeografiċi u d-denominazzjoni ta’ l-oriġini tal-prodotti agrikoli u l-prodotti ta’ l-ikel  ( 4 ) hija b’ċertu mod prova ta’ dan. Il-kwistjoni reali f’din il-kawża hija jekk miżura nazzjonali li timponi tali rekwiżit fil-każ tal-ħalib tistax tiġi ġġustifikata taħt id-dritt tal-Unjoni Ewropea. Madankollu, għar-raġunijiet li ser nindika, ma nemminx li, fis-sitwazzjoni kkunsidrata mill-qorti tar-rinviju, dan huwa l-każ.

4.

Qabel ngħaddi sabiex nikkunsidra dawn il-kwistjonijiet, huwa madankollu meħtieġ li nippreżenta d-dispożizzjonijiet legali rilevanti.

II.

Il-kuntest ġuridiku

A.

Id-dritt tal-Unjoni

1.

Ir-Regolament Nru 1169/2011

5.

Skont l-Artikolu 1(1) tar-Regolament Nru 1169/2011, dan ir-regolament huwa intiż li jipprovdi “l-bażi biex jiġi assigurat livell għoli ta’ protezzjoni għall-konsumatur b’rabta mal-informazzjoni dwar l-ikel, billi jqis id-differenzi fil-perċezzjoni tal-konsumaturi u l-bżonnijiet tagħhom għal informazzjoni filwaqt li jassigura li s-suq intern jiffunzjona mingħajr xkiel”.

6.

L-Artikolu 3(1) u (2) ta’ dan ir-regolament jipprovdi:

7.

L-Artikolu 9(1)(i) tar-Regolament Nru 1169/2011, intitolat “Lista ta’ dettalji obbligatorji”, jipprovdi:

8.

L-Artikolu 10 ta’ dan ir-regolament, intitolat “Dettalji oħra obbligatorji għal tipi speċifiċi jew kategoriji speċifiċi ta’ ikel”, jipprovdi:

9.

Skont l-Artikolu 26 tar-Regolament Nru 1169/2011, intitolat “Pajjiż tal-oriġini jew post ta’ provenjenza”:

10.

Il-Kapitolu VI, intitolat “Miżuri nazzjonali”, jinkludi, fost oħrajn, l-Artikolu 38 u l-Artikolu 39.

11.

L-Artikolu 38 huwa intitolat “Miżuri nazzjonali” u jipprovdi:

12.

L-Artikolu 39 tar-Regolament Nru 1169/2011, intitolat “Miżuri nazzjonali u dettalji obbligatorji addizzjonali”, jipprovdi:

B.

Id-dritt Franċiż

13.

Id-digriet ikkontestat daħal fis-seħħ fis‑17 ta’ Jannar 2017 u kellu japplika sal‑31 ta’ Diċembru 2018.

14.

L-Artikolu 1 ta’ dan id-digriet jinkludi l-punt I, li huwa fformulat hekk:

15.

L-Artikolu 3 ta’ dan id-digriet jipprovdi:

16.

L-aħħar paragrafu tal-Artikolu 4 tad-digriet ikkontestat jipprovdi:

17.

L-Artikolu 6 ta’ dan id-digriet jipprovdi li:

18.

Fl‑24 ta’ Diċembru 2018, id-Décret n° 2018‑1239 du 24 décembre 2018 relatif à l’indication de l’origine du lait et du lait et des viandes utilisés en tant qu’ingrédient (id-Digriet Nru 2018‑1239 dwar l-indikazzjoni tal-oriġini tal-ħalib u tal-ħalib u tal-laħam użati bħala ingredjent (JORF 2018, Nru 298, test Nru 70)) estenda l-applikazzjoni tad-digriet ikkontestat sal‑31 ta’ Marzu 2020.

19.

Qabel daħlu fis-seħħ, kemm dan id-digriet u kemm id-digriet ikkontestat ġew innotifikati lill-Kummissjoni Ewropea taħt l-Artikolu 45 tar-Regolament Nru 1169/2011. Il-Kummissjoni ma ħarġitx opinjoni negattiva għall-finijiet tal-Artikolu 45(3) tar-Regolament Nru 1169/2011 fir-rigward ta’ dawn iż-żewġ digrieti  ( 5 ).

III.

Il-fatti u t-talba għal deċiżjoni preliminari

20.

Permezz ta’ rikors irreġistrat fl‑24 ta’ Ottubru 2016, Lactalis fetħet kawża quddiem il-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat, Franza) fejn talbet l-annullament tad-digriet ikkontestat. Insostenn ta’ din it-talba, Lactalis invokat, inter alia, żewġ motivi li jallegaw li d-digriet jikser l-Artikoli 26, 38 u 39 tar-Regolament Nru 1169/2011. Il-qorti tar-rinviju qieset li, sabiex tagħti deċiżjoni dwar dawn iż-żewġ motivi, huwa l-ewwel meħtieġ li tiġi ddeterminata l-interpretazzjoni li għandha tingħata lil ċerti dispożizzjonijiet ta’ dan ir-regolament u li tqajjem numru ta’ diffikultajiet.

21.

Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li l-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat) iddeċieda li jissospendi l-proċeduri quddiemu u li jagħmel id-domandi preliminari segwenti lill-Qorti tal-Ġustizzja:

IV.

Analiżi

A.

Fuq l-ewwel domanda

22.

Bl-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-Artikolu 26 tar-Regolament Nru 1169/2011, li jipprovdi, inter alia, li l-Kummissjoni għandha tippreżenta rapporti lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill dwar l-indikazzjoni obbligatorja tal-pajjiż ta’ oriġini jew tal-post ta’ provenjenza tal-ħalib u tal-ħalib użat bħala ingredjent, għandux jiġi interpretat fis-sens li armonizza speċifikament ir-regoli rigward l-indikazzjoni tal-pajjiż ta’ oriġini jew tal-post ta’ provenjenza ta’ ħalib użat bħala prodott finali jew bħala ingredjent u jekk din id-dispożizzjoni tipprekludix lil Stat Membru milli jagħmel din l-indikazzjoni obbligatorja bis-saħħa tal-Artikolu 39 ta’ dan ir-regolament.

23.

Qabelxejn, għandu jkun osservat li, l-ewwel nett, l-obbligu tal-Kummissjoni, skont l-Artikolu 26(5) tar-Regolament Nru 1169/2011, li tippreżenta rapporti lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill dwar l-indikazzjoni obbligatorja tal-pajjiż ta’ oriġini jew tal-post ta’ provenjenza tal-ħalib, ma jistax jippreġudika jekk dan ir-regolament armonizzax jew le r-regoli dwar l-indikazzjoni tal-pajjiż ta’ oriġini jew tal-post tal-provenjenza ta’ ħalib. Ċertament, l-unika konklużjoni li tista’ tinġibed minn tali obbligu hija li din l-indikazzjoni bħalissa ma hijiex obbligatorja taħt id-dritt tal-Unjoni.

24.

It-tieni nett, wieħed jista’ jenfasizza l-fatt li l-adozzjoni ta’ att leġiżlattiv mill-Unjoni f’qasam ta’ kompetenza kondiviża timplika neċessarjament ċerta armonizzazzjoni tal-leġiżlazzjoni nazzjonali, li b’hekk tnaqqas il-kompetenzi nazzjonali tal-Istati Membri skont l-Artikolu 2(2) TFUE. Tali armonizzazzjoni tista’, madankollu, tipprovdi biss standards minimi jew tkopri biss ċerti aspetti tal-qasam speċifikat, b’mod li l-Istati Membri jistgħu jibqgħu jorbtu, għal aspetti oħra ta’ dan il-qasam, fuq il-kompetenzi proprji tagħhom sabiex jadottaw miżuri partikolari.

25.

Rigward l-armonizzazzjoni miksuba bir-Regolament Nru 1169/2011 fejn tidħol l-indikazzjoni tal-pajjiż ta’ oriġini jew tal-post tal-provenjenza ta’ prodotti tal-ikel, għandu jitqies li l-Artikolu 9 ta’ dan ir-regolament jistabbilixxi lista ta’ partikolaritajiet obbligatorji li l-operaturi tas-settur huma obbligati li jindikaw fuq it-tikketti ta’ prodotti tal-ikel. Flimkien ma’ din il-lista, l-Artikolu 10 jipprovdi lista ta’ dettalji obbligatorji addizzjonali li għandhom ikunu indikati, iżda biss fil-każ ta’ tipi jew kategoriji speċifiċi ta’ prodotti tal-ikel  ( 6 ).

26.

Fost id-dettalji li huma obbligatorji irrispettivament mit-tipi jew kategoriji ta’ prodotti tal-ikel ikkonċernat, l-Artikolu 9(1)(i) tar-Regolament Nru 1169/2011 isemmi l-pajjiż ta’ oriġini jew il-post ta’ provenjenza, imma biss sa fejn tali indikazzjoni obbligatorja hija prevista mill-Artikolu 26 ta’ dan ir-regolament.

27.

Skont l-Artikolu 26(2) tar-Regolament Nru 1169/2011, l-indikazzjoni tal-pajjiż ta’ oriġini jew tal-post tal-provenjenza hija obbligatorja f’żewġ każijiet, jiġifieri:

–

meta n-nuqqas ta’ din l-indikazzjoni jista’ jqarraq lill-konsumatur rigward il-pajjiż veru ta’ oriġini jew il-post veru ta’ provenjenza tal-prodott tal-ikel, b’mod partikolari jekk l-informazzjoni mehmuża mal-prodott tal-ikel jew it-tikketta kollha kemm hija kienu altrimenti jimplikaw li l-prodott tal-ikel kellu pajjiż ta’ oriġini jew post ta’ provenjenza differenti  ( 7 );

–

għal-laħam li jaqa’ taħt il-kodiċijiet elenkati fl-Anness XI tan-Nomenklatura Magħquda (iktar ’il quddiem in-“NM”), jiġifieri laħam frisk, imkessaħ jew iffriżat tal-majjal, tan-nagħaġ, tal-mogħoż jew tat-tjur taħt l-intestatura 0105.

28.

Għalkemm din id-dispożizzjoni ma tispeċifikax jekk hija tarmonizzax jew le l-leġiżlazzjoni nazzjonali fir-rigward tal-indikazzjoni obbligatorja tal-pajjiż ta’ oriġini jew tal-post tal-provenjenza, il-kuntest li fih hija mdaħħla din id-dispożizzjoni jitfa’ dawl fuq il-kamp ta’ applikazzjoni tagħha. F’dan ir-rigward wieħed jista’ jinnota li r-Regolament Nru 1169/2011 fih Kapitolu VI, li huwa speċifikament iddedikat għal miżuri nazzjonali.

29.

Huwa minnu li l-Artikolu 38(2) ta’ dan ir-regolament, li huwa inkluż f’dan il-kapitolu, jipprevedi li “[m]ingħajr preġudizzju għall-Artikolu 39, l-Istati Membri jistgħu jadottaw miżuri nazzjonali dwar kwistjonijiet li mhumiex speċifikament armonizzati minn dan ir-Regolament dment li huma ma jipprojbixxux, ma jimpedixxux jew ma jirristrenġux il-moviment liberu tal-prodotti li huma f’konformità ma’ dan ir-Regolament”. Madankollu, l-Artikolu 38(1) jiddikjara għall-kuntrarju li “[f]ir-rigward tal-kwistjonijiet speċifikament armonizzati minn dan ir-Regolament, l-Istati Membri m’għandhomx ikunu jistgħu jadottaw lanqas iżommu miżuri nazzjonali sakemm ma jkunux awtorizzati mil-liġi tal-Unjoni”. Għalkemm it-tifsira eżatta tal-frażi “mingħajr preġudizzju għall-Artikolu 39” jista’ jkun li f’dan il-kuntest ma hijiex għalkollox ċara, jiena naħseb li r-regoli li jirreferi għalihom l-Artikolu 39 (jiġifieri, dawk li jirregolaw id-dettalji obbligatorji fuq it-tikketti ta’ prodotti tal-ikel) ma humiex affettwati mill-Artikolu 38(2)  ( 8 ).

30.

Minn dan isegwi, għalhekk, li l-Artikolu 38, li jservi bħala introduzzjoni għall-Kapitolu VI, sempliċement jirrikonoxxi li ċerti dispożizzjonijiet jarmonizzaw parzjalment biss filwaqt li dispożizzjonijiet oħra jarmonizzaw kompletament id-dettalji fir-rigward tal-ittikkettar ta’ prodotti tal-ikel u jiddikjara l-konsegwenzi li jkun hemm f’kull waħda minn dawn is-sitwazzjonijiet. Id-diffikultà ta’ interpretazzjoni li hekk tinħoloq hija dovuta għall-fatt li l-Artikolu 38 ma jispeċifikax liema dispożizzjonijiet jaqgħu taħt waħda jew taħt l-oħra minn dawn iż-żewġ sitwazzjonijiet.

31.

B’kuntrast, id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 39 tar-Regolament Nru 1169/2011 jidhirli li huma deċiżivi. Tabilħaqq, l-ewwel paragrafu ta’ dan l-artikolu jiddikjara speċifikament li l-Istati Membri jistgħu, f’ċerti ċirkustanzi, jadottaw miżuri li jirrikjedu dettalji obbligatorji addizzjonali għal tipi jew kategoriji speċifiċi ta’ prodotti tal-ikel. Interpretazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni bħala li ma tarmonizzax għalkollox il-kundizzjonijiet li bihom l-Istati Membri jistgħu jadottaw dettalji obbligatorji addizzjonali għalhekk tippermetti li jiddaħħlu fis-seħħ miżuri nazzjonali li jinjoraw l-Artikolu 39, u b’hekk idgħajfu kompletament l-effet utile (l-effett utli) ta’ din id-dispożizzjoni. Minn dan isegwi li r-Regolament Nru 1169/2011 għandu jkun neċessarjament interpretat fis-sens li jimpedixxi lill-Istati Membri milli jintroduċu dettalji obbligatorji billi joqogħdu fuq il-kompetenzi nazzjonali kompletament awtonomi tagħhom stess.

32.

Din il-konklużjoni hija kkonfermata mill-għanijiet imfittxija mir-Regolament Nru 1169/2011. Il-premessi 6 u 9 tar-Regolament Nru 1169/2011 jindikaw, fil-fatt, li wieħed mill-għanijiet ta’ dan ir-regolament kien sempliċement sabiex jikkonsolida l-leġiżlazzjoni eżistenti, li rriżultat mid-Direttiva 2000/13/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑20 ta’ Marzu 2000 fuq l-approsimazzjoni ta’ liġijiet ta’ l-Istati Membri li għandhom x’jaqsmu ma’ tikkettjar, preżentazzjoni u riklamar ta’ oġġetti ta’ l-ikel  ( 9 ). Billi l-Artikolu 3(1) ta’ din id-direttiva ddikjara li “indikazzjoni [tad-dettalji msemmija f’din id-dispożizzjoni] biss ikunu obbligatorji fuq il-tikkettjar tal-oġġetti ta’ l-ikel”  ( 10 ), jista’ jkun dedott minn dawn il-premessi li r-Regolament Nru 1169/2011 żamm, minn tal-inqas, il-prinċipju li l-Istati Membri ma għadx għandhom kompetenza purament awtonoma sabiex jiddeċiedu liema dettalji għandhom ikunu obbligatorji.

33.

Barra minn hekk, skont il-premessi 13 u 14 tar-Regolament Nru 1169/2011, il-għan ta’ dan ir-regolament huwa b’mod partikolari li jistabbilixxi “definizzjonijiet, prinċipji, rekwiżiti u proċeduri komuni sabiex jiġi ffurmat qafas ċar u bażi komuni għall-miżuri tal-Unjoni u nazzjonali li jirregolaw l-informazzjoni dwar l-ikel [sabiex jiġi stabbilit] approċċ komprensiv […] għall-informazzjoni provduta lill-konsumaturi relatata mal-ikel li jieklu”  ( 11 ). L-użu tal-aġġettiv “komprensiv” huwa espliċitu ħafna.

34.

Jiena naħseb li dan kollu, huwa biżżejjed sabiex juri li kemm il-kuntest kif ukoll l-għanijiet tal-Artikolu 26 juru biċ-ċar li r-Regolament Nru 1169/2011 armonizza l-leġiżlazzjoni nazzjonali tal-Istati Membri rigward dettalji obbligatorji. Madankollu, din l-armonizzazzjoni ma hijiex eżawrjenti, għaliex l-Istati Membri jibqgħu fil-libertà li jadottaw dettalji obbligatorji addizzjonali, imma biss skont il-kundizzjonijiet stabbiliti minn dan ir-regolament  ( 12 ).

35.

Rigward l-indikazzjoni obbligatorja tal-pajjiż ta’ oriġini jew tal-post ta’ provenjenza, billi l-Artikolu 26(2) tar-Regolament Nru 1169/2011 jispeċifika l-każijiet li fihom, b’konformità mal-Artikolu 9 ta’ dan ir-regolament, l-operaturi fis-settur tal-ikel għandhom jinkludu din l-indikazzjoni fuq it-tikketti tal-ikel, din id-dispożizzjoni għandha għaldaqstant tkun interpretata bħala li armonizzat tal-inqas il-kundizzjonijiet li taħthom ċerti dettalji jistgħu jsiru obbligatorji. Konsegwentement, l-Istati Membri tneħħitilhom il-kompetenza nazzjonali li jilleġiżlaw rigward tali indikazzjonijiet skont il-modalitajiet partikolari tagħhom  ( 13 ). Madankollu, l-Artikolu 39 ta’ dan ir-regolament jiddelega mill-ġdid parti mill-kompetenzi li kienu ġew miżmuma bis-saħħa tal-Artikolu 2(2) TFUE billi jikkonferixxi lill-Istati Membri l-kompetenza li jadottaw l-indikazzjonijiet obbligatorji partikolari tagħhom, suġġett għall-konformità mal-kundizzjonijiet stabbiliti f’din id-dispożizzjoni  ( 14 ).

36.

Din il-konklużjoni ma hijiex ikkontestata mill-argument imqajjem minn ċerti partijiet fis-sentenza prinċipali, li skontu l-armonizzazzjoni li wassal għaliha r-Regolament Nru 1169/2011 ma tirrigwardax l-indikazzjoni tal-pajjiż ta’ oriġini jew tal-post ta’ provenjenza, minħabba li tali indikazzjoni kienet tkun neċessarja sabiex tiżgura it-traċċabiltà ta’ prodotti tal-ikel u tal-ingredjenti tagħhom. Ċertament, minbarra l-fatt li jiena ma nara ebda bażi għal tali l-argument fil-formulazzjoni tar-Regolament Nru 1169/2011, il-ħtieġa li tkun żgurata t-traċċabiltà ta’ prodotti tal-ikel ma hijiex fiha nnifisha inkompatibbli mal-assenza tal-indikazzjoni obbligatorja tal-pajjiż ta’ oriġini jew tal-post tal-provenjenza tal-prodotti tal-ikel. Ċertament, l-Artikolu 3(15) tar-Regolament Ġenerali tal-Liġi dwar l-Ikel  ( 15 ) jiddefinixxi t-traċċabiltà bħala “il-kapaċità li jiġi ntraċċat u segwit ikel, għalf, annimal li jipproduċi ikel jew sustanza maħsuba biex tkun, jew mistennija li tkun inkorporata fl-ikel jew fl-għalf, matul l-istadji kollha ta’ produzzjoni, ipproċessar u tqassim”. Għalhekk it-traċċabiltà ma tirrekjedix li fuq it-tikketta jissemma espliċitament il-pajjiż ta’ oriġini jew il-post ta’ provenjenza, għax dan jista’ jinkiseb, pereżempju, permezz ta’ kodiċi ta’ identifikazzjoni  ( 16 ).

37.

Fl-assenza ta’ esklużjoni espliċita tal-ħalib mill-armonizzazzjoni mwettqa bir-Regolament Nru 1169/2011, dan tal-aħħar għandu jitqies bħala li jkopri l-indikazzjoni tal-pajjiż ta’ oriġini jew tal-post ta’ provenjenza tal-ħalib. Ċertament, l-Artikolu 26(2)(a) tar-Regolament Nru 1169/2011 jipprovdi li l-indikazzjoni tal-pajjiż ta’ oriġini jew tal-post ta’ provenjenza għandha tkun obbligatorja meta n-nuqqas li tindika dan jista’ jqarraq lill-konsumatur rigward il-pajjiż veru ta’ oriġini jew il-post veru ta’ provenjenza tal-ikel. Madankollu, din id-dispożizzjoni ma tistax tkun interpretata, kif issuġġerew ċerti partijiet, fis-sens li tagħti lill-Istati Membri d-dritt li jeżiġu l-indikazzjoni tal-pajjiż ta’ oriġini jew tal-post ta’ provenjenza tal-ħalib fiċ-ċirkustanzi kollha. Ċertament, din id-dispożizzjoni ma tagħtix id-dritt lill-Istati Membri li jadottaw miżuri ġenerali ta’ deroga. Hija pjuttost tispeċifika li l-operaturi fis-settur tal-ikel huma obbligati li jindikaw il-pajjiż ta’ oriġini jew il-post ta’ provenjenza ta’ prodotti tal-ikel fil-każ fejn in-nuqqas li tingħata din l-indikazzjoni jista’ jqarraq lill-konsumatur rigward il-pajjiż veru ta’ oriġini jew il-post veru ta’ provenjenza tal-prodotti tal-ikel  ( 17 ). Barra minn hekk, jista’ jkun dedott mill-Artikolu 26(5) u (7), li skontu l-Kummissjoni għandha teżamina l-fattibiltà li tkun introdotta indikazzjoni obbligatorja tal-oriġini tal-ħalib, indikazzjoni li, fil-preżent, l-operaturi fis-settur tal-ikel ma humiex obbligati li jsemmu, ħlief fil-każ li għalih issir referenza fl-Artikolu 26(2)(a)  ( 18 ).

38.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li tingħata din ir-risposta għall-ewwel domanda: l-Artikolu 26 tar-Regolament Nru 1169/2011 għandu jiġi interpretat bħala li armonizza l-kundizzjonijiet li fihom l-indikazzjoni tal-pajjiż tal-oriġini jew tal-post tal-provenjenza tal-ħalib użat bħala prodott finali jew bħala ingredjent tista’ ssir obbligatorja mill-Istati Membri. Madankollu, din id-dispożizzjoni ma tipprekludix lill-Istati Membri milli jagħmlu din l-indikazzjoni obbligatorja fuq il-bażi tal-Artikolu 39 ta’ dan ir-regolament meta dan ikun iġġustifikat minn kunsiderazzjonijiet bħalma huma s-saħħa pubblika, id-drittijiet tal-konsumaturi, l-evitar tal-frodi jew il-prevenzjoni tal-kompetizzjoni inġusta u meta l-kundizzjonijiet stabbiliti f’din id-dispożizzjoni jkunu ssodisfatti.

B.

Fuq it-tieni domanda

39.

Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju qiegħda tistaqsi essenzjalment jekk, meta miżura li teżiġi l-indikazzjoni tal-pajjiż ta’ oriġini jew tal-post tal-provenjenza tkun iġġustifikata taħt l-Artikolu 39(1) tar-Regolament Nru 1169/2011, iż-żewġ kriterji stabbiliti fil-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu għandhomx jinqraw flimkien jew jekk, b’mod partikolari, l-evalwazzjoni tal-ewwel kriterju, jiġifieri l-eżistenza ta’ “rabta ppruvata”, tistax tkun ibbażata biss fuq elementi suġġettivi marbuta mal-importanza tal-konnessjoni li l-maġġoranza tal-konsumaturi jistgħu jistabbilixxu bejn il-kwalitajiet tal-prodott tal-ikel u l-oriġini jew il-provenjenza tiegħu.

40.

Skont l-Artikolu 39(1) tar-Regolament Nru 1169/2011, l-Istati Membri jistgħu jeżiġu dettalji obbligatorji flimkien ma’ dawk imsemmija fl-Artikolu 9(1) u fl-Artikolu 10 tal-imsemmi regolament, bla ħsara għar-rekwiżiti stabbiliti f’din id-dispożizzjoni. Din id-dispożizzjoni tistabbilixxi tliet kundizzjonijiet sabiex ikunu adottati miżuri nazzjonali li jimponu dawn id-dettalji addizzjonali, jiġifieri li:

–

l-ewwel, id-dettalji obbligatorji jridu jikkonċernaw biss ċerti tipi jew kategoriji speċifiċi ta’ prodotti tal-ikel;

–

it-tieni, tista’ tkun iġġustifikata abbażi ta’ mill-inqas waħda mir-raġunijiet elenkati fl-Artikolu 39(1), li fosthom hemm il-ħtieġa tal-ħarsien tal-konsumatur;

–

it-tielet, il-miżura nazzjonali għandha tkun konformi mal-proċedura stabbilita fl-Artikolu 45 ta’ dan ir-regolament.

41.

Fl-aħħar nett, fejn id-dettalji obbligatorji li jikkonċernaw l-indikazzjoni tal-pajjiż ta’ oriġini jew tal-post ta’ provenjenza tal-ikel, l-Artikolu 39(2) tar-Regolament Nru 1169/2011 jispeċifika, fl-ewwel sentenza tiegħu, li “l-Istati Membri jistgħu jintroduċu miżuri li jikkonċernaw [tali indikazzjoni] biss fejn hemm rabta ppruvata bejn ċerti kwalitajiet tal-ikel u l-oriġini jew il-provenjenza tiegħu” u, fit-tieni sentenza tiegħu, li “[m]eta jinnotifikaw miżuri bħal dawn lill-Kummissjoni, l-Istati Membri għandhom jipprovdu evidenza li l-maġġoranza tal-konsumaturi jorbtu valur sinifikanti mal-forniment ta’ din l-informazzjoni”.

42.

Flimkien ma’ dawn it-tliet kundizzjonijiet espliċitament stabbiliti fl-Artikolu 39(1), kwalunkwe miżura nazzjonali li teżiġi dettalji trid tkun konformi mal-prinċipji ġenerali ta’ informazzjoni dwar il-prodotti tal-ikel stabbiliti fil-Kapitolu II ta’ dan ir-regolament u mal-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni.

43.

Ebda premessa fir-Regolament Nru 1169/2011 ma tindirizza d-dispożizzjoni tal-Artikolu 39(2) ta’ dan ir-regolament. Madankollu, il-mod kif hija strutturata din id-dispożizzjoni diġà jissuġġerixxi li hija tistabbilixxi żewġ kriterji distinti. Filwaqt li wieħed jista’ jaċċetta li xi elementi tal-formulazzjoni jew tal-kuntest ta’ din id-dispożizzjoni, kif ukoll ċerti oġġettivi mfittxija minn dan ir-regolament jistgħu jsostnu l-fehma li l-eżistenza ta’ “rabta ppruvata” tista’ tkun ibbażata fuq elementi suġġettivi marbuta mal-importanza tar-rabta li l-maġġoranza tal-konsumaturi jistgħu jistabbilixxu bejn il-kwalità tal-ikel u l-oriġini jew il-provenjenza tiegħu, jiena nqis li interpretazzjoni aħjar ta’ din id-dispożizzjoni hija li din tirreferi għal fatturi purament oġġettivi.

44.

Kwalunkwe konklużjoni oħra tkun fl-aħħar mill-aħħar tħejji t-triq għall-introduzzjoni mill-ġdid indiretta ta’ regoli nazzjonali rigward prodotti tal-ikel li kienu mfassla sabiex jappellaw għal istinti purament nazzjonalistiċi – jekk mhux ukoll xovinistiċi – min-naħa tal-konsumaturi. Billi wieħed mill-oġġettivi tal-proġett tas-suq intern kien li jelimina (fejn ikun possibbli) tali regoli, huwa diffiċli temmen li l-leġiżlatur tal-Unjoni kellu l-intenzjoni japprova l-introduzzjoni mill-ġdid indiretta tagħhom permezz tal-mekkaniżmu tal-Artikolu 39(2) tar-Regolament Nru 1169/2011. Huwa f’dan l-isfond li nistgħu madankollu neżaminaw il-lingwaġġ ta’ din id-dispożizzjoni.

45.

L-ewwel, it-terminu “kwalità” jista’ jirreferi għal sett ta’ proprjetajiet u karatteristiċi ta’ prodott li jgħinu sabiex l-aspettattivi tal-konsumaturi jintlaħqu  ( 19 ). It-tieni, ir-referenza li t-tieni sentenza tal-Artikolu 39(2) tar-Regolament Nru 1169/2011 tagħmel għall-opinjoni tal-maġġoranza tal-konsumaturi bħala evidenza li għandha titressaq meta Stat Membru jinnotifika tali miżura lill-Kummissjoni, tista’ tissuġġerixxi li din id-dispożizzjoni sempliċement tispeċifika l-waqt li fih għandha titressaq l-evidenza. It-tielet, ir-Regolament Nru 1169/2011 jiddikjara repetutament li l-konsumaturi għandhom jirċievu l-informazzjoni xierqa sabiex ikunu megħjuna jagħmlu “għażliet infurmati” inklużi dawk ta’ natura ambjentali jew etika  ( 20 ). B’mod partikolari, l-Artikolu 4(2) jsemmi li, “[m]eta jitqies il-bżonn ta’ informazzjoni obbligatorja dwar l-ikel u sabiex il-konsumaturi jkunu jistgħu jagħmlu għażliet infurmati, għandu jittieħed kont tal-bżonn frekwenti min-naħa tal-maġġoranza tal-konsumaturi għal ċerta informazzjoni li tkun ta’ valur sinifikanti għalihom jew ta’ kull benefiċċju ġeneralment aċċettat għall-konsumatur”  ( 21 ).

46.

Min-naħa tiegħi, madankollu, jiena nqis li analiżi dettaljata tar-regolament turi li, hekk kif għadni kemm għidt, l-għan tal-leġiżlatur tal-Unjoni meta fformula l-ewwel sentenza kien preċiżament li jeskludi l-possibbiltà li, fil-każ ta’ miżuri speċifiċi li jirrikjedu l-indikazzjoni tal-post ta’ oriġini, l-adozzjoni tagħhom tista’ tkun ibbażata esklużivament fuq kunsiderazzjonijiet purament suġġettivi.

47.

Id-definizzjoni tar-terminu “kwalità”, meta jintuża fil-plural ġeneralment jirreferi għall-karatteristiċi jew proprjetajiet tal-prodott inkwistjoni  ( 22 ). Huwa interessanti ninnotaw, hawnhekk, li t-terminu użat fil-verżjoni bil-Franċiż tal-Artikolu 39(2) ma huwiex “qualités” (kwalitajiet) imma “propriétés” (proprjetajiet) li jirreferi b’mod ċar għall-kwalità jew proprjetà meqjusa bħala parti karatteristika jew inerenti ta’ xi ħaġa. Barra minn hekk, l-ewwel sentenza tal-Artikolu 39(2) tispeċifika, fir-rigward tar-rabta li għandu jkun hemm bejn ċerti kwalitajiet tal-prodott tal-ikel u l-oriġini jew il-provenjenza tiegħu, li din għandha tkun “ippruvata”, li b’hekk timxi fuq is-suppożizzjoni impliċita li dawn il-kwalitajiet jistgħu jkunu oġġettivament aċċertati  ( 23 ). Fl-aħħar nett, mill-Artikolu 1(1) u mill-Artikolu 3(2) tar-Regolament Nru 1169/2011 jidher li l-għanijiet imfittxija mill-Artikolu 1(1) u mill-Artikolu 3(2) tar-Regolament Nru 1169/2011 ma humiex biss li jiżguraw livell għoli ta’ ħarsien tal-konsumaturi, imma wkoll li jiżguraw li jkun irrispettat il-moviment ħieles fejn jidħlu prodotti tal-ikel. Madankollu, anki meta tkun applikata mingħajr distinzjoni għal prodotti tal-ikel lokali u dawk importati, l-indikazzjoni obbligatorja tal-pajjiż tal-oriġini jew tal-post ta’ provenjenza x’aktarx li tagħmel ħsara lill-moviment ħieles tal-prodotti, forsi wkoll iktar minn kwalunkwe forma ta’ dettalji mhux diskriminatorji  ( 24 ). Ċertament, bħalma stabbiliet il-Qorti tal-Ġustizzja qabel l-adozzjoni ta’ dan ir-regolament, tali rekwiżiti “jgħinu lill-konsumaturi jiddistingwu bejn prodotti domestiċi u dawk importati u li dan jagħmilha possibbli li jaffermaw kwalunkwe preġudizzji li jista’ jkollhom kontra prodotti barranin”  ( 25 ).

48.

Dan kollu jfisser li l-Artikolu 39(2) għandu għalhekk jinftiehem fis-sens li qiegħed jistabbilixxi kundizzjonijiet addizzjonali għall-adozzjoni ta’ miżuri li jeżiġu l-indikazzjoni tal-pajjiż ta’ oriġini jew tal-post ta’ provenjenza. L-iskop ta’ din id-dispożizzjoni huwa ċertament li tiżgura bilanċ ġust bejn żewġ għanijiet imfittxija mir-Regolament Nru 1169/2011, li l-ewwel tiżgura li l-konsumaturi jirċievu informazzjoni xierqa li tgħinhom jagħmlu għażliet informati, siguri, tajbin għas-saħħa u sostenibbli u, it-tieni, li tiżgura li l-libertà ta’ moviment tkun osservata fejn jidħlu prodotti tal-ikel. Dawn il-kundizzjonijiet huma intiżi li jillimitaw ir-raġunijiet li jistgħu jitressqu insostenn ta’ tali miżura u li jimponu rabta iktar stretta ta’ proporzjonalità bejn it-tnejn  ( 26 ).

49.

Jekk wieħed imur lura lejn id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 39, isegwi mbagħad li l-Artikolu 39(1) jistabbilixxi r-raġunijiet ta’ interess ġenerali, li jistgħu jiġġustifikaw miżuri nazzjonali li jimponu rekwiżiti partikolari addizzjonali għal kategorija partikolari ta’ prodotti tal-ikel. Madankollu, sa fejn jirrigwarda indikazzjonijiet assoċjati mal-post ta’ oriġini, l-Artikolu 39(2) jimponi żewġ miżuri restrittivi oħra, jiġifieri, l-ewwel, l-eżistenza ta’ rabta pprovata bejn ċerti kwalitajiet tal-ikel ikkonċernat u l-oriġini jew il-provenjenza tiegħu u, it-tieni, il-fatt li maġġoranza ta’ konsumaturi jagħtu valur sinjifikattiv lill-għoti ta’ din l-informazzjoni  ( 27 ).

50.

Meta nqis il-formulazzjoni, l-istruttura u l-għan speċifiku mfittex mill-Artikolu 39(2), jiena għalhekk tal-fehma li l-ewwel u t-tieni kriterji huma distinti u kumulattivi  ( 28 ). B’mod partikolari, ir-rekwiżit tal-eżistenza ta’ rabta pprovata bejn il-kwalitajiet tal-ikel u l-oriġini jew il-provenjenza tiegħu, ma jistax ikun ssodisfatt biss b’referenza għal elementi purament suġġettivi assoċjati mal-importanza tar-rabta li l-maġġoranza tal-konsumaturi jagħtu lil din il-karatteristika.

51.

Din il-konklużjoni ma hijiex ikkontestata mill-argumenti mressqa mill-Gvern Franċiż u dak Taljan fis-sens li kieku l-Artikolu 39(2) kellu jkun interpretat bħala li qiegħed jistabbilixxi żewġ kundizzjonijiet distinti, din id-dispożizzjoni kienet tkun imċaħħda minn kwalunkwe effett utli (effet utile), partikolarment minħabba li l-miżuri nazzjonali li setgħu jissodisfaw dawn iż-żewġ kundizzjonijiet kien ikollhom jaffaċċjaw l-armonizzazzjoni eżawrjenti miksuba bir-Regolament Nru 1151/2012  ( 29 ).

52.

Huwa minnu li, li kieku l-Artikolu 39(2) ikun interpretat bħala li jeżiġi mhux biss li għandu jkun hemm rabta pprovata bejn ċerti kwalitajiet tal-prodotti tal-ikel u l-oriġini jew il-provenjenza tiegħu, imma wkoll li l-maġġoranza tal-konsumaturi jagħtu importanza sinjifikattiva lil din l-informazzjoni, il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni jkun jidher pjuttost limitat. Madankollu, billi din id-dispożizzjoni tapplika biss għal miżuri li jeżiġu l-indikazzjoni tal-pajjiż ta’ oriġini jew tal-post ta’ provenjenza, tidher ħaġa loġika li din id-dispożizzjoni għandha tkun interpretata bħala li għandha kamp ta’ applikazzjoni limitat. Madankollu, kontra l-argument imressaq minn xi partijiet, l-interpretazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni bħala li tistabbilixxi żewġ kundizzjonijiet distinti ma ċċaħħadx lil dan l-artikolu minn kwalunkwe effett utli (effet utile). Minkejja li l-livell mixtieq kien stabbilit fl-għoli ħafna, dan il-livell xorta waħda jista’ jinqabeż.

53.

Rigward l-armonizzazzjoni miksuba bir-Regolament Nru 1151/2012 fuq skemi ta’ kwalità għal prodotti agrikoli u prodotti tal-ikel, dan tal-aħħar ma jeskludix l-adozzjoni ta’ miżuri li jeżiġu l-indikazzjoni tal-pajjiż ta’ oriġini jew tal-post ta’ provenjenza. Għalkemm dan ir-regolament jipprovdi sistema uniformi u eżawrjenti ta’ protezzjoni għal indikazzjonijiet ġeografiċi speċifiċi użati sabiex jindikaw prodotti li jkollhom rabta speċifika bejn il-kwalitajiet tagħhom u l-oriġini ġeografika tagħhom  ( 30 ), din l-armonizzazzjoni tkopri biss l-użu ta’ ċerti ismijiet sabiex jindikaw prodotti  ( 31 ). Dan ma japplikax għall-indikazzjoni obbligatorja tal-pajjiż ta’ oriġini jew tal-post ta’ provenjenza.

54.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li r-risposta għat-tieni domanda għandha tkun li l-Artikolu 39(2) għandu jiġi interpretat bħala li jistabbilixxi żewġ kriterji separati. Għaldaqstant, l-evalwazzjoni tal-ewwel kriterju marbut mal-eżistenza ta’ rabta pprovata ma tistax tkun ibbażata fuq evalwazzjoni purament suġġettiva marbuta mal-importanza tal-assoċjazzjoni li l-maġġoranza tal-konsumaturi jistgħu jistabbilixxu bejn il-kwalitajiet tal-prodotti tal-ikel u l-oriġini jew il-provenjenza tiegħu. Għall-kuntrarju, l-Artikolu 39(2) jeżiġi li l-prodotti tal-ikel ikkonċernati li jkunu ġejjin minn ċerti pajjiżi jew postijiet ta’ provenjenza jkollhom ċerti kwalitajiet jew karatteristiċi oġġettivi li jiddistingwuhom mill-istess prodotti tal-ikel li jkollhom oriġini differenti.

C.

Fuq it-tielet domanda

55.

Permezz tat-tielet domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-Artikolu 39(2) tar-Regolament Nru 1169/2011 għandux jiġi interpretat fis-sens li kunsiderazzjonijiet marbuta mal-kapaċità ta’ reżistenza tal-prodotti tal-ikel għat-trasport u mar-riskji ta’ deterjorazzjoni tiegħu matul il-vjaġġ jistgħu jittieħdu inkunsiderazzjoni fl-eżami ta’ jekk hemmx rabta pprovata bejn ċerti kwalitajiet ta’ dan il-prodott tal-ikel u l-oriġini jew il-provenjenza tiegħu għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 39(2).

1.

Fuq l-ammissibbiltà

56.

Sa mill-bidu, mill-proċess mgħoddi lill-Qorti tal-Ġustizzja ma jidhirx li l-awtoritajiet Franċiżi għamlu referenza għal kunsiderazzjonijiet marbuta mal-kapaċità ta’ reżistenza tal-ħalib għat-trasport sabiex jiġġustifikaw id-digriet ikkontestat meta dan kien innotifikat qabel ma kien adottat. Barra minn dan, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu, il-Gvern Franċiż ressaq spjegazzjoni oħra, jiġifieri li d-digriet kien adottat “sabiex tintlaħaq l-aspettattiva qawwija li esprimew il-konsumaturi favur l-ittikkettar tal-ħalib […] wara l-iskandli bħal dak meta laħam taż-żiemel jintuża b’mod frawdolenti minflok ċanga” u li “l-obbligu li tkun indikata l-oriġini jtejjeb it-trasparenza u t-traċċabiltà tul il-katina ta’ provvista biex tkun missielta b’mod iktar effettiv il-frodi fl-ikel u biex tinġieb lura l-fiduċja tal-konsumaturi.”

57.

Madankollu, għandu jkun osservat li d-domandi magħmula quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja għal deċiżjoni preliminari jgawdu minn preżunzjoni ta’ rilevanza. Il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tirrifjuta li tagħti deċiżjoni fuq domanda magħmula minn qorti nazzjonali fil-każ biss meta jkun għalkollox ovvju li l-interpretazzjoni, jew id-determinazzjoni ta’ validità, ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni mfittxija ma jkollha ebda konnessjoni mal-fatti reali fil-kawża prinċipali jew mal-għan tagħha, meta l-problema tkun ipotetika, jew meta l-Qorti tal-Ġustizzja ma jkollhiex quddiemha l-materjal ta’ fatt jew ta’ liġi meħtieġ sabiex tagħti tweġiba utli għad-domandi magħmula quddiemha  ( 32 ).

58.

Fil-każ preżenti, il-qorti tar-rinviju ma tidhirx li teskludi l-possibbiltà li meta adotta dan id-digriet il-leġiżlatur nazzjonali kien ħa inkunsiderazzjoni fatturi marbuta mal-kapaċità ta’ reżistenza tal-ħalib għat-trasport. Billi l-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex is-setgħa li tinterpreta d-dritt nazzjonali – u għalhekk lanqas li tiddeċiedi jekk l-għanijiet imfittxija mid-digriet ikkontestat humiex verament dawk previsti fid-domanda magħmula – jiena nqis li d-domanda għandha titqies bħala ammissibbli.

2.

Fuq il-mertu

59.

Fid-dawl tal-konklużjoni tiegħi rigward it-tieni domanda magħmula, għandu jitfakkar mill-bidu li l-Artikolu 39(2) jistabbilixxi żewġ kriterji għall-adozzjoni ta’ miżura nazzjonali li teżiġi minn Stat Membru l-indikazzjoni tal-pajjiż ta’ oriġini jew tal-post ta’ provenjenza tal-prodotti tal-ikel. Skont l-ewwel kriterju, tali indikazzjoni tista’ tkun adottata biss jekk ikun hemm rabta pprovata bejn ċerti kwalitajiet tal-ikel u l-oriġini jew il-provenjenza tiegħu.

60.

Rigward il-kunċett ta’ “kwalitajiet”, kif kien osservat qabel, dan it-terminu jirreferi għall-karatteristiċi ta’ xi ħaġa, bħal, fl-agronomija, l-aspetti fiżiċi, nutrittivi, organiċi u, b’mod partikolari fil-każ ta’ prodott tal-ikel, l-aspetti marbuta mat-togħma.

61.

Sa fejn l-Artikolu 39(2) juża l-espressjoni “ċerti kwalitajiet”, mingħajr ma jispeċifika x’jistgħu jkunu dawn il-kwalitajiet, jiena nqis li din id-dispożizzjoni tapplika għall-każijiet kollha li fihom tista’ tkun ipprovata rabta bejn kwalunkwe waħda mill-karatteristiċi ta’ prodott tal-ikel u l-oriġini jew il-provenjenza tiegħu. F’dan il-kuntest, il-kapaċità ta’ reżistenza tal-ikel għat-trasport tista’ tkun meqjusa bħala waħda mill-kwalitajiet ta’ dan l-ikel  ( 33 ).

62.

Madankollu, sabiex ikun issodisfatt l-ewwel kriterju stabbilit fl-Artikolu 39(2), jeħtieġ li jkun hemm rabta bejn il-kwalità mressqa mill-qorti tar-rinviju fid-domanda tagħha, jiġifieri, il-kapaċità ta’ reżistenza tal-ikel għat-trasport minn naħa, u l-oriġini jew il-provenjenza tiegħu min-naħa l-oħra. Sa fejn huwa kkonċernat il-kriterju tal-aħħar, tali kwalità ma hijiex, ġeneralment, speċifika għall-oriġini tiegħu. Hekk, pereżempju, fil-każ ta’ ċerti frott u ħaxix speċifiċi, il-metodi ta’ produzzjoni użati waqt il-kultivazzjoni, jista’ jkollhom effett fuq il-kapaċità ta’ reżistenza tagħhom għat-trasport. Fil-każ tal-ħalib, madankollu, il-kapaċità ta’ reżistenza tiegħu għat-trasport b’mod li l-kwalità tiegħu ma tkunx kompromessa, ma tinbidilx, għallinqas fiċ-ċirkustanzi moderni, skont il-post ta’ produzzjoni. Wieħed għalhekk jista’ jippreżumi – ċertament fl-assenza ta’ kwalunkwe evidenza bil-kontra – li l-ħalib prodott fi Franza jew il-ħalib prodott fil-Belġju għandu l-istess kapaċità li jirreżisti għat-trasport.

63.

Huwa minnu, li kwalitajiet oħra tal-ikel, ibda mit-togħma tiegħu, jistgħu jkunu affettwati mit-trasport. Billi dan it-trasport ta’ prodotti tal-ikel jieħu iktar jew inqas ħin skont il-post ta’ oriġini tal-prodotti tal-ikel, jista’ għalhekk ikun hemm rabta bejn l-oriġini u wħud mill-kwalitajiet tagħhom. Madankollu, sabiex ikun issodisfatt l-ewwel kriterju mniżżel fl-Artikolu 39 – jiġifieri, li għandu jkun hemm rabta pprovata bejn xi kwalitajiet ta’ dan l-ikel u l-oriġini jew il-provenjenza tiegħu – xorta waħda jrid ikun stabbilit li t-trasport ta’ prodott tal-ikel partikolari jippreżenta riskji oġġettivi għad-deterjorament ta’ uħud mill-kwalitajiet tagħhom. Fil-każ tal-ħalib, fid-dawl tat-tieni kriterju, din id-deterjorazzjoni trid taffettwa uħud mill-kwalitajiet tiegħu meqjusin ta’ siwi minn maġġoranza ta’ konsumaturi.

64.

Barra minn hekk, l-Istati Membri huma meħtieġa, meta jkunu qegħdin jaġixxu fi ħdan il-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni  ( 34 ) u, għaldaqstant, meta jimplimentaw l-Artikolu 39 tar-Regolament Nru 1169/2011, li jkunu konformi mal-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni, inkluż il-prinċipju ta’ proporzjonalità. Minn dan isegwi li kwalunkwe miżuri li l-Istati Membri jistgħu jadottaw iridu jkunu adattati sabiex jintlaħaq l-iskop tagħhom u ma għandhomx imorru lil hinn minn dak li huwa meħtieġ sabiex jintlaħaq dan l-iskop. Dan jimplika b’mod partikolari li fejn ikun hemm għażla bejn diversi miżuri li jkunu adattati, l-għażla għandha taqa’ fuq dik l-inqas oneruża  ( 35 ). Fl-aħħar nett, ta’ min josserva li leġiżlazzjoni nazzjonali tkun biss adattata sabiex tiżgura li jintlaħaq l-iskop mixtieq meta hija turi, b’mod konsistenti u sistematiku, interess ġenwin sabiex tilħaq dan l-iskop  ( 36 ).

65.

Fil-każ tal-ħalib, anki jekk wieħed jaċċetta li wħud mill-kwalitajiet tiegħu jistgħu jkunu affettwati mit-trasport, dan jidher li huwa minnu biss meta jkun ħalib “frisk” (jew mhux ipproċessat jew ippastorizzat). Sa fejn jidher mill-proċess li d-digriet ikkontestat japplika mingħajr distinzjoni għal kull tip ta’ ħalib, kemm ħalib “frisk” u ħalib “UHT”, jidher li tmur lil hinn minn dak li huwa meħtieġ sabiex jintlaħaq l-għan imressaq mill-qorti tar-rinviju.

66.

Jekk, madankollu, jista’ jkun xjentifikament stabbilit li ċerti kwalitajiet, kemm fiżiċi, nutrittivi, organiċi jew dawk marbuta mat-togħma tal-ħalib, inkluż il-ħalib UHT, jistgħu jkunu mmodifikati waqt it-trasport tiegħu, u jekk il-konsumaturi jagħtu importanza lil dawn il-kwalitajiet speċifiċi – bħalma tfisser fl-eżami tat-tieni domanda – il-kunsiderazzjonijiet rigward il-kapaċità ta’ reżistenza tal-prodotti tal-ikel għat-trasport u r-riskju ta’ deterjorazzjoni waqt il-vjaġġ jista’ jkun jittieħdu inkunsiderazzjoni.

67.

Huwa naturalment minnu, li fil-każ ta’ ħalib “frisk”, il-kwistjoni ta’ kemm huwa frisk hija minnha stess marbuta – ftit jew wisq, skont it-tip ta’ ħalib ikkonċernat – mad-distanza li l-ħalib jivvjaġġa mill-post fejn ikun prodott sas-suq  ( 37 ). Madankollu, ma nistax ma nosservax f’dan il-kuntest li l-Artikolu 3‑III tad-digriet ikkontestat jipprovdi li fil-każ ta’ ħalib li jkun ġie prodott fi kwalunkwe Stat Membru ieħor minbarra fi Franza l-indikazzjoni tal-oriġini tista’ ssir f’din il-forma: “Oriġini: UE”. B’kuntrast, l-Artikolu 3‑IV jiddikjara li meta l-ħalib jew il-ħalib użat bħala ingredjent fi prodotti tal-ħalib ikun inġabar, ippakkjat jew ipproċessat fi Stat wieħed jew iktar li ma jkunux Stati Membri tal-Unjoni, l-indikazzjoni tal-oriġini tista’ ssir f’din il-forma: “Oriġini: mhux UE”.

68.

Sa fejn l-alternattiva prevista f’dawn id-dispożizzjonijiet hija bejn l-indikazzjoni – “Franza”, “UE” jew “mhux UE” – ma hijiex preċiża biżżejjed sabiex il-konsumaturi jikkalkolaw – anki indirettament – id-distanza li l-ħalib ikun ivvjaġġa, jidher li d-digriet ikkontestat huwa inkonsistenti mal-għan imressaq mill-Gvern Franċiż bħala ġustifikazzjoni, jiġifieri, xewqa li jinforma lill-konsumaturi dwar ir-riskju ta’ deterjorazzjoni tal-ħalib matul l-vjaġġ.

69.

Speċifikament, wieħed jista’ jaħseb li d-digriet fil-forma preżenti tiegħu ma jgħaddix mit-test tal-proporzjonalità minħabba li ma jirnexxilux jilħaq l-għan li jinforma lill-konsumaturi, b’mod konsistenti u sistematiku, dwar il-possibbiltà ta’ rabta bejn it-trasport fit-tul tal-ħalib u l-kwalitajiet ta’ dan il-ħalib  ( 38 ). Dan huwa minnu iktar u iktar minħabba li, skont l-Artikolu 6 ta’ dan id-digriet, il-prodotti tal-ħalib prodotti legalment fi Stat Membru ieħor ma humiex suġġetti għad-dispożizzjonijiet ta’ dan id-digriet. Hekk, pereżempju, ġobon prodott fl-Italja minn ħalib mill-Ġermanja u mbagħad mibjugħ fi Franza ma jkunx ikkonċernat.

70.

Billi, madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni skont l-Artikolu 267 TFUE li tapplika regola tad-dritt tal-Unjoni għal każ partikolari – u, b’estensjoni, li tevalwa l-validità ta’ liġi nazzjonali b’referenza għal tali regola – hija biss il-qorti tar-rinviju li għandha tiddetermina, fid-dawl ta’ spjegazzjonijiet ulterjuri mressqa mill-Gvern Franċiż, jekk l-erba’ kundizzjonijiet imsemmija fil-punt 64 ta’ dawn il-konklużjonijiet humiex issodisfatti.

71.

F’dawn iċ-ċirkustanzi, nipproponi li t-tielet domanda tingħata r-risposta li l-Artikolu 39(2) għandu jiġi interpretat fis-sens li kunsiderazzjonijiet marbuta mar-reżistenza tal-prodott tal-ikel għat-trasport u mar-riskju ta’ deterjorazzjoni matul il-vjaġġ jistgħu jittieħdu inkunsiderazzjoni meta jiġi eżaminat jekk hemmx rabta pprovata bejn ċerti kwalitajiet ta’ dan l-ikel u l-oriġini jew il-provenjenza tiegħu għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 39(2), jekk, l-ewwel, jiġi stabbilit li l-ħalib jista’ jmur matul it-trasport, it-tieni, din il-bidla x’aktarx taffettwa ċerti kwalitajiet tal-ħalib li huma importanti għall-maġġoranza tal-konsumaturi, it-tielet, dan ir-rekwiżit huwa iktar sempliċi sabiex jiġi implimentat minn kwalunkwe miżura oħra li tista’ tkun marbuta b’mod iktar dirett mad-distanza li jkun vjaġġa l-ħalib jew mat-tul ta’ żmien tat-trasport tal-ħalib u, ir-raba’, l-għan li l-konsumaturi jiġu informati dwar ir-riskji tal-kwalitajiet tal-prodotti tal-ikel assoċjati mat-trasport tagħhom jiġi segwit mill-miżura nazzjonali b’mod konsistenti u sistematiku.

D.

Fuq ir-raba’ domanda

72.

Permezz tar-raba’ domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-evalwazzjoni tal-kriterji stabbiliti fl-Artikolu 39 tar-Regolament Nru 1169/2011 tippreżumix li l-kwalitajiet tal-prodotti tal-ikel għandhom jitqiesu li huma uniċi minħabba l-oriġini tagħhom jew kif iggarantiti minħabba dan l-oriġini u, f’dan il-każ tal-aħħar, jekk l-indikazzjoni tal-oriġini jew tal-provenjenza għandhiex tkun iktar preċiża minn indikazzjoni fil-forma “UE” jew “mhux UE”, minkejja l-armonizzazzjoni tal-istandards tas-saħħa u ambjentali applikabbli fi ħdan l-Unjoni.

73.

F’dan ir-rigward, kif imfisser iktar ’il fuq fir-risposta għat-tieni domanda, l-Artikolu 39(2) jistabbilixxi żewġ kriterji distinti b’konnessjoni, l-ewwel, mal-eżistenza ta’ rabta pprovata bejn uħud mill-kwalitajiet tal-ikel u l-oriġini jew il-provenjenza tiegħu u t-tieni, mal-ħtieġa li l-Istati Membri jipprovdu evidenza li l-maġġoranza tal-konsumaturi jagħtu importanza sinjifikattiva lil din l-informazzjoni.

74.

Billi r-rabta bejn ċerti kwalitajiet tal-prodotti tal-ikel u l-oriġini tiegħu għandha tkun “ippruvata”, l-ewwel kriterju jeżiġi li prodotti tal-ikel li jkollhom ċertu oriġini jkollhom ukoll xi kwalitajiet li jkunu speċifiċi għal dan l-oriġini. Madankollu, il-formulazzjoni tal-Artikolu 39(2) la tirrikjedi li dawn il-kwalitajiet ikunu uniċi fis-sens li għandhom ikunu speċifiċi għal pajjiż wieħed, u lanqas ma huwa meħtieġ li l-Istat Membru li jeżiġi din l-indikazzjoni jkun wieħed mill-pajjiżi li minnhom il-prodotti tal-ikel jakkwistaw dawn il-kwalitajiet.

75.

Madankollu, sabiex tali miżura tkun konformi mal-prinċipju ta’ proporzjonalità, kif essenzjalment huwa ddikjarat fit-tieni sentenza tal-Artikolu 39(2), il-maġġoranza tal-konsumaturi mhux biss iridu jagħtu importanza sinjifikattiva lill-kwalitajiet speċifiċi li jkollhom il-prodotti tal-ikel ġejjin minn ċerti pajjiżi jew postijiet, imma jridu wkoll ikunu kapaċi jassoċjaw dawn il-kwalitajiet ma’ ċerti pajjiżi jew postijiet. Altrimenti, l-indikazzjoni tal-pajjiż jew post ta’ oriġini ma tkunx qiegħda twettaq il-funzjoni tagħha, li hija, kif stabbilit fl-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 1169/2011, li tipprovdi bażi lill-konsumaturi li fuqha jieħdu deċiżjoni informata.

76.

Rigward il-livell ta’ ċertezza li jrid ikun marbut mal-preżenza ta’ dawn il-kwalitajiet partikolari fi prodotti tal-ikel li jkunu ġejjin minn pajjiż jew post ta’ provenjenza partikolari, jiena nqis li jkun biżżejjed li jkun stabbilit li l-kundizzjonijiet partikolari ta’ produzzjoni, b’mod speċjali, il-kundizzjonijiet tekniċi jew klimatiċi li ġeneralment japplikaw fil-pajjiż ikkonċernat, ikunu marbutin ma’ tali kwalitajiet. Jiena nemmen, għaldaqstant, li l-kwalitajiet ta’ prodotti tal-ikel li jkunu ġejjin minn grupp ta’ pajjiżi jew reġjuni ġeografiċi partikolari jistgħu jkunu speċifiċi minħabba l-oriġini tagħhom mingħajr ma jkunu neċessarjament iggarantiti minħabba dan l-oriġini.

77.

Billi dawn il-kwalitajiet jistgħu jkunu riżultat ta’ fatturi bħalma huma l-klima, il-proprjetajiet tal-ħamrija jew tal-istandards ta’ produzzjoni applikabbli, l-indikazzjoni tal-oriġini jew tal-provenjenza tista’ tkun iktar preċiża milli indikazzjoni fil-forma “UE” jew “mhux UE”, minkejja l-armonizzazzjoni tal-istandards tas-saħħa u ambjentali applikabbli fi ħdan l-Unjoni.

78.

Anki meta dawn il-kwalitajiet ikunu ġejjin mill-istandards ta’ produzzjoni applikabbli, l-armonizzazzjoni tista’, bħal fil-każ preżenti, tħalli ċerta diskrezzjoni lill-Istati Membri sabiex jadottaw miżuri speċifiċi. Ċertament, din l-armonizzazzjoni tista’ ma tkunx eżawrjenti bħalma tissuġġerixxi d-domanda preżenti, imma tkun tkopri biss kwistjonijiet ta’ saħħa u ambjentali, filwaqt li l-istandards nazzjonali applikati jista’ jkollhom għanijiet oħrajn, bħal li jiżguraw ċertu livell ta’ eċċellenza għall-ikel. Sabiex jinkoraġġixxu “tellieqa sal-quċċata”, il-konsumaturi għandhom ikunu jistgħu jidentifikaw l-oriġini ta’ prodott tal-ikel li jkollu kwalità li jagħtuha valur sinjifikattiv, meta jkun stabbilit sew li ċerti Stati Membri japplikaw standards ogħla ta’ produzzjoni.

79.

Għaldaqstant, meta l-kwalitajiet partikolari tal-prodott tal-ikel huma relatati ma fatturi klimatiċi jew mal-proprjetajiet tal-ħamrija jew mal-istandards ta’ produzzjoni applikati, Stat Membru jista’, abbażi tal-Artikolu 39(2), jagħmel l-indikazzjoni tal-pajjiż ta’ oriġini obbligatorja sabiex jgħin lil konsumaturi li jkunu interessati f’tali proprjetajiet sabiex jagħmlu għażla informata. Madankollu, jekk jirriżulta li l-kwalitajiet tal-prodotti tal-ikel imfittxija mill-konsumaturi jkunu ggarantiti bl-applikazzjoni ta’ standards ta’ produzzjoni kompletament armonizzati fl-Unjoni, Stat Membru ma jkunx jista’ jirrikjedi xejn iktar mill-indikazzjoni “UE/mhux UE”. Verament, indikazzjoni iktar preċiża tkun neċessarjament bla ebda użu u, hekk tmur lil hinn minn dak li huwa neċessarju, kuntrarjament għal dak li huwa meħtieġ mill-prinċipju ta’ proporzjonalità.

80.

Rigward il-ħalib, anki jekk id-domanda ma hijiex marbuta speċifikament ma’ dan il-prodott tal-ikel, jiena mhux għalkollox konvint li l-armonizzazzjoni mwettqa mid-dritt tal-Unjoni tieħu totalment inkunsiderazzjoni l-kundizzjonijiet kollha marbuta mal-produzzjoni tal-ħalib, li tiddependi, fost l-oħrajn, fuq l-għalf mogħti lill-baqar kif ukoll il-benesseri globali tagħhom. Tabilħaqq, jien ninnota, pereżempju, li r-Regolament Nru 178/2002, li fuqu Lactalis tibbaża l-osservazzjonijiet tagħha, jistabbilixxi biss, kif isemmi l-Artikolu 1(2) ta’ dan ir-regolament, xi prinċipji ġenerali li l-Istati Membri għandhom josservaw. Bl-istess mod, l-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 98/58/KE  ( 39 ) jispeċifika li din tal-aħħar tistabbilixxi biss standards minimi għall-ħarsien tal-annimali miżmuma għal skopijiet ta’ biedja  ( 40 ). Strumenti leġiżlattivi oħra, bħar-Regolament (KE) Nru 853/2004  ( 41 ), jipprovdu l-possibbiltà li l-Istati Membri jadottaw miżuri derogatorji  ( 42 ). Barra minn hekk, waqt is-seduta, il-Kummissjoni ikkonfermat li r-regoli għall-produzzjoni tal-ħalib ma kinux għalkollox armonizzati.

81.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-raba’ domanda għandha tingħata risposta fis-sens li l-Artikolu 39 tar-Regolament Nru 1169/2011 jeżiġi biss li l-kwalitajiet tal-prodotti tal-ikel li jkun ġej minn grupp partikolari ta’ pajjiżi jew reġjuni ġeografiċi jistgħu jkunu speċifiċi minħabba l-oriġini tagħhom mingħajr ma dawk il-kwalitajiet ikunu neċessarjament iggarantiti minħabba din l-oriġini. Din id-dispożizzjoni ma tipprekludix neċessarjament lil Stat Membru milli jimponi indikazzjoni obbligatorja addizzjonali marbuta mal-post ta’ produzzjoni li tkun iktar speċifika mis-sempliċi indikazzjoni ta’ “UE”/”mhux UE”, minkejja l-armonizzazzjoni tal-istandards tas-saħħa u ambjentali applikabbli fi ħdan l-Unjoni.

Konklużjoni

82.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, jiena nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi d-domandi magħmula mill-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat, Franza) kif ġej: