<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><JUDGMENT xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-04.cj-20080212.xd"><BIB.JUDGMENT><REF.CASE FILE="ECRCJ1981ELA.0400139101.case.xml"><NO.CASE>157/80</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>61980J0157</NO.CELEX><NO.SEQ>0016.0001</NO.SEQ><PAGE.FIRST>1392</PAGE.FIRST><PAGE.SEQ>1</PAGE.SEQ><PAGE.LAST>1404</PAGE.LAST><PAGE.TOTAL>13</PAGE.TOTAL><AUTHOR>CJ</AUTHOR></BIB.JUDGMENT><CURR.TITLE><LEFT>ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ <DATE ISO="19810526">26. 5. 1981</DATE> — ΥΠΟΘΕΣΗ 157/80</LEFT><RIGHT>RINKAU</RIGHT></CURR.TITLE><TITLE><TI><P><IE/></P></TI></TITLE><JUDGMENT.INIT><P>Στην υπόθεση 157/80</P><P>πού ἔχει ὡς ἀντικείμενο αίτηση τοῦ Hoge Raad τῶν Κάτω Χωρῶν πρός τό Δικαστήριο, κατ᾿ εφαρμογή τοῦ πρωτοκόλλου τῆς <DATE ISO="19710603">3ης 'Ιουνίου 1971</DATE> περί ερμηνείας ἀπό τό Δικαστήριο τῆς συμβάσεως τῆς <DATE ISO="19680927">27ης Σεπτεμβρίου 1968</DATE> γιά τήν ἀρμοδιότητα τῶν δικαστηρίων καί εκτέλεση τῶν ἀποφάσεων ἐπί ἀστικών καί εμπορικών ὑποθέσεων, μέ τήν ὁποία ζητείται, στό πλαίσιο τῆς ποινικής διαδικασίας κατά</P></JUDGMENT.INIT><PARTIES><P>Siegfried edwald rinkau</P></PARTIES><P>ἡ έκδοση προδικαστικής ἀποφάσεως ὡς πρός τήν ἑρμηνεία τοῦ ἄρθρου ΙΙ τοῦ πρωτοκόλλου τῆς συμβάσεως τῆς <DATE ISO="19680927">27ης Σεπτεμβρίου 1968</DATE> γιά τήν αρμοδιότητα των δικαστηρίων καί εκτέλεση τῶν ἀποφάσεων ἐπί ἀστικῶν καί εμπορικών υποθέσεων,</P><PREAMBLE><PREAMBLE.INIT><P>ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ</P><P>συγκείμενο ἀπό τους J. Mertens de Wilmars, πρόεδρο, Ρ. Pescatore, Mackenzie Stuart καί T. Koopmans, προέδρους τμήματος, Α. O'Keeffe, G. Bosco, Α. Touffait, U. Everling καί Ά. Χλωρό, δικαστές,</P><P>γενικός εἰσαγγελεύς: G. Reischl</P><P>γραμματεύς: Α. Van Houtte</P></PREAMBLE.INIT><PREAMBLE.FINAL>εκδίδει τήν ἀκόλουθη</PREAMBLE.FINAL></PREAMBLE><?PAGE NO="1393"?><CONTENTS.JUDGMENT><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P>ΑΠΟΦΑΣΗ</P></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P>Περιστατικά</P></TI></TITLE><P>Τά πραγματικά περιστατικά τῆς υποθέσεως, ἡ εξέλιξη τῆς διαδικασίας καί οἱ παρατηρήσεις πού υποβλήθηκαν δυνάμει τοὐ ἄρθρου 20 τοῦ Πρωτοκόλλου περί τοὐ Ὀργανισμοῦ τοῦ Δικαστηρίου ΕΟΚ έχουν συνοπτικά ὡς έξῆς:</P><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>I —</NO.P><TXT>Πραγματικά περιστατικά καί διαδικασία</TXT></NP></TI></TITLE><P>Κατά τοῦ Siegfried Ewald Rinkau, κατοίκου τοῦ Gelsenkirchen τῆς 'Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας τῆς Γερμανίας, ἀσκήθηκε ποινική δίωξη στην Ὀλλανδία, επειδή εἶχε κυκλοφορήσει στή χώρα αύτη σέ ὄχημα εφοδιασμένο μέ ραδιοηλεκτρικό πομπό, πού δύναται νά θεωρηθεῖ ὡς συσκευή ραδιοτηλεγραφίας ἡ ραδιοτηλεφωνίας κατά τήν έννοια τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ ὀλλανδικού νόμου περί τηλεγραφίας καί τηλεφωνίας τοῦ 1904 (Stbl. 7), χωρίς νά εἶναι κάτοχος τῆς άδειας πού ἀπαιτείται, δυνάμει τοῦ νόμου αὐτοῦ, γιά τήν εγκατάσταση, εκμετάλλευση ἡ χρήση παρόμοιας συσκευής.</P><P>Ό Rinkau καταδικάσθηκε στίς <DATE ISO="19770727">27 'Ιουλίου 1977</DATE> ἀπό τό Πταισματοδικείο τῆς Arrondissementsrechtbank τοῦ Zutphen, ἀφοῦ εἶχε διορίσει συνήγορο γιά τήν υπεράσπιση του, κατ' εφαρμογή τοῦ ἄρθρου ΙΙ τοῦ πρωτοκόλλου τῆς συμβάσεως γιά τήν ἁρμοδιότητα τῶν δικαστηρίων καί εκτέλεση των ἀποφάσεων ἐπί ἀστικών καί εμπορικῶν υποθέσεων, τό όποιο ὁρίζει:</P><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START ID="QS0001" REF.END="QE0001" CODE="00AB"/>Ὑπό τήν επιφύλαξη ευνοϊκέτερων εθνικών διατάξεων, κάτοικοι συμβαλλομένου κράτους πού διώκονται γιά έγκλημα ἐξ ἀμελείας ενώπιον τῶν ποινικών δικαστηρίων άλλου συμβαλλομένου κράτους, τοῦ ὁποίου δέν έχουν τήν Ιθαγένεια, δύνανται, έστω καί ἄν δέν εμφανισθούν αυτοπροσώπως, νά τύχουν υπερασπίσεως ἀπό πρόσωπα πού νομιμοποιούνται πρός τούτο.</P><P>Πάντως, τό ἐπιλαμβανόμενο δικαστήριο δύναται νά διατάξει τήν αυτοπρόσωπη εμφάνιση σέ περίπτωση μή αυτοπρόσωπου εμφανίσεως, ἡ ἀπόφαση πού εκδίδεται ἐπί τῆς πολιτικής ἀγωγής χωρίς νά παρασχεθεί στόν ενδιαφερόμενο ἡ δυνατότης υπερασπίσεως δύναται νά μήν ἀναγνωρισθεί ούτε ἐκτελεσθεί στά άλλα συμβαλλόμενα κράτη.<QUOT.END ID="QE0001" REF.START="QS0001" CODE="00BB"/></P></QUOT.S><P>Κατά τῆς ἀποφάσεως ἀσκήθηκε έφεση ἀπό τό δημόσιο κατήγορο καί, μέ προδικαστική ἀπόφαση τῆς <DATE ISO="19790828">28ης Αυγούστου 1979</DATE>, τό Gerechtshof τοῦ Arnhem ἀποφάνθηκε ὅτι δέν ήταν επιτρεπτό στό συνήγορο τοῦ Rinkau νά υπερασπίσει τόν κατηγορούμενο πού δέν εμφανίσθηκε στην ἐπ' ἀκροατηρίου συζήτηση. Μέ ἀπόφαση τῆς <DATE ISO="19790911">11ης Σεπτεμβρίου 1979</DATE> τό δικαστήριο αυτό επικύρωσε τήν προσβληθείσα πρωτόδικη ἀπόφαση.</P><P>Μετά τήν άσκηση ἀναιρέσεως ἀπό τόν Rinkau, τό Hoge Raad τῶν Κάτω Χωρών, μέ ἀπόφαση τῆς <DATE ISO="19800617">17ης 'Ιουνίου 1980</DATE>, ἡ ὁποία περιήλθε στό Δικαστήριο στίς <DATE ISO="19800603">3 'Ιουνίου 1980</DATE>, έθεσε στό Δικαστήριο τά έξῆς δύο ερωτήματα:</P><QUOT.S LEVEL="1"><NP><NO.P><QUOT.START ID="QS0002" REF.END="QE0002" CODE="00AB"/>1.</NO.P><TXT>Ὡς <QUOT.START ID="QS0003" REF.END="QE0003" CODE="00AB"/>έγκλημα ἐξ ἀμελείας<QUOT.END ID="QE0003" REF.START="QS0003" CODE="00BB"/> κατά τήν έννοια τοῦ ἄρθρου ΙΙ πρώτη παράγραφος τοῦ ἀνωτέρω πρωτοκόλλου, νοείται κάθε ἀξιόποινη πράξη, ὁ νομικός ὁρισμός τῆς ὁποίας δέν ἀπαιτεί συγκεκριμένο δόλο, ἀναφερόμενο σέ οἱοδήποτε ἀπό τά στοιχεία τῆς ἐννοίας αυτής, ἡ μήπως στην έκφραση αύτη πρέπει νά προσδοθεῖ στενότερη έννοια, νά θεωρηθεί, δηλαδή, ὅτι ἀναφέρεται<?PAGE NO="1394"?> μόνο στίς ἀξιόποινες πράξεις, στον νομικό ὁρισμό τῶν ὁποίων γίνεται κατά οιοδήποτε τρόπο ἀναφορά στην έννοια τῆς ἀμελείας (culpa) τοῦ δράστου;</TXT></NP><NP><NO.P>2.</NO.P><TXT>"Οταν συντρέχουν οἱ προϋποθέσεις τοῦ άρθρου II τοῦ ἀνωτέρω πρωτοκόλλου, ή ευχέρεια πού ἀναγνωρίζεται ἀπό τό άρθρο αυτό στόν <QUOT.START ID="QS0004" REF.END="QE0004" CODE="00AB"/>κατηγορούμενο<QUOT.END ID="QE0004" REF.START="QS0004" CODE="00BB"/> εἶναι ἀπεριόριστη, ἤ μήπως παρέχεται στόν κατηγορούμενο μόνο κατά τό μέτρο πού πρέπει νά ἀμυνθεί κατά πολιτικής ἀγωγής ποῦ ἀσκείται στό πλαίσιο τῆς ἐν λόγω ποινικής δίκης, ἤ, τουλάχιστον, όταν ἡ ἀπόφαση ἐπί τής ποινικής δίκης άπτεται τῶν ἀστικῶν του συμφερόντων;<QUOT.END ID="QE0002" REF.START="QS0002" CODE="00BB"/></TXT></NP></QUOT.S><P>Δυνάμει τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ πρωτοκόλλου της <DATE ISO="19710603">3ης 'Ιουνίου 1971</DATE> περί ερμηνείας ἀπό τό Δικαστήριο τῆς ΕΟΚ τῆς συμβάσεως τής <DATE ISO="19680927">27ης Σεπτεμβρίου 1968</DATE>, ἡ ὀλλανδική κυβέρνηση καί ἡ 'Επιτροπή τῶν Ευρωπαϊκῶν Κοινοτήτων υπέβαλαν γραπτές παρατηρήσεις σύμφωνα μέ τό άρθρο 20 τοῦ Πρωτοκόλλου περί τοῦ Ὀργανισμοῦ τοῦ Δικαστηρίου τῆς ΕΟΚ.</P><P>Μετά ἀπό ἔκθεση τοῦ εισηγητή δικαστή καί ἀφοῦ ἀκούσθηκε ὁ γενικός εισαγγελέας, τό Δικαστήριο ἀποφάσισε νά προχωρήσει στην προφορική διαδικασία χωρίς προηγούμενη διεξαγωγή ἀποδείξεων.</P></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>II —</NO.P><TXT>Γραπτές παρατηρήσεις πού υποβλήθηκαν ενώπιον τοῦ Δικαστηρίου</TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P>Α —</NO.P><TXT>Παρατηρήσεις τῆς ὀλλανδικῆς κυβερνήσεως</TXT></NP></TI></TITLE><P>Στίς παρατηρήσεις της, ἡ ὀλλανδική κυβέρνηση προτείνει μιά ἀπάντηση στό δεύτερο ερώτημα τοῦ ἐθνικοῦ δικαστηρίου, ή ὁποία, κατά τή γνώμη της, θά καθιστούσε περιττή τήν εξέταση τοῦ πρώτου.</P><P>Κατά τήν άποψη της, τό δικαίωμα τοῦ κατηγορουμένου νά τύχει ὑπερασπίσεως στή δίκη, ὅπως προβλέπεται ἀπό τό άρθρο II τοῦ πρωτοκόλλου πού προσαρτάται στή σύμβαση τῆς <DATE ISO="19680927">27ης Σεπτεμβρίου 1968</DATE> γιά τήν αρμοδιότητα τῶν δικαστηρίων καί εκτέλεση τῶν ἀποφάσεων ἐπί ἀστικών καί εμπορικών υποθέσεων, ἀναγνωρίζεται στόν κατηγορούμενο μόνο στό βαθμό πού εἶναι ἀπαραίτητο γιά νά ἀμυνθεί κατά πολιτικής ἀγωγής ἀσκούμενης στό πλαίσιο ποινικής υποθέσεως ή, έστω, ὅταν ἡ ἀπόφαση ἐπί τῆς ποινικής δίκης άπτεται τῶν αστικών του συμφερόντων.</P><P>Ή ὀλλανδική κυβέρνηση συνάγει ένα πρώτο επιχείρημα υπέρ τῆς λύσεως πού προτείνει ἀπό τήν προέλευση τῆς ἐν λόγω διατάξεως. Τό άρθρο II τοῦ ἀνωτέρω πρωτοκόλλου βασίζεται στην πραγματικότητα στό άρθρο 2 τοῦ πρωτοκόλλου πού προσαρτάται στή συνθήκη μεταξύ τοῦ Βασιλείου τῶν Κάτω Χωρών, τοῦ Βασιλείου τοῦ Βελγίου καί τοῦ Μεγάλου Δουκάτου τοῦ Λουξεμβούργου γιά τήν ἀρμοδιότητα τῶν δικαστηρίων, πτώχευση, ἀναγνώριση καί ἐκτέλεση τῶν δικαστικών καί διαιτητικών ἀποφάσεων καί τῶν δημόσιων ἐγγράφων.</P><P>Αυτή ἡ διάταξη περιλήφθηκε στή συνθήκη τῆς Benelux γιά νά διαλύσει τίς ἀμφιβολίες τῶν ὀλλανδικών ἀρχων σχετικά μέ ἀποφάσεις ποινικών δικαστηρίων πού ἀφορούν ἀστικές ἀξιώσεις, εξασφαλίζοντας στον κατηγορούμενο τό δικαίωμα νά εκπροσωπείται σέ τέτοιες δίκες ἄν δέν επιθυμεῖ νά εμφανισθεί αυτοπροσώπως.</P><P>'Εξάλλου, ὅπως ἀκριβώς τό άρθρο 2 τοῦ πρωτοκόλλου πού προσαρτάται στην εκτελεστική συνθήκη τῆς Benelux πρέπει νά ερμηνευθεί σέ συνδυασμό μέ τήν ἴδια τή συνθήκη Benelux, ἡ ὁποία δέν εφαρμόζεται στά ποινικά δικαστήρια παρά μόνο γιά ἀποφάσεις τους ἐπί ἀστικών ἡ εμπορικών<?PAGE NO="1395"?> υποθέσεων, έτσι καί τό ἄρθρο ΙΙ τοῦ πρωτοκόλλου πού προσαρτᾶται στη σύμβαση τοῦ 1968 πρέπει νά ἑρμηνευθεί μέ βάση την 'ίδια τη σύμβαση, ἡ όποια, δυνάμει τοῦ πρώτου ἄρθρου της, εφαρμόζεται μόνο σέ ἀστικές καί εμπορικές υποθέσεις. Αυτό προκύπτει σαφώς ἀπό τη δεύτερη παράγραφο τοῦ ἄρθρου ΙΙ τοῦ πρωτοκόλλου τῆς συμβάσεως πού άφορᾶ ἀποκλειστικά την πολιτική ἀγωγή ἐπί της ὁποίας ζητείται ἀπό τόν ποινικό δικαστή νά ἀποφανθεῖ.</P><P>Ή ὀλλανδική κυβέρνηση παρατηρεί ἀκόμα ὅτι ἡ δεύτερη αυτή παράγραφος ἔχει τήν έννοια ὅτι ἡ ἐν λόγω διάταξη περιέχει έναν πρόσθετο λόγο γιά τήν μή ἀναγνώριση καί τήν μή εκτέλεση ἀποφάσεων πού εκδόθηκαν σέ άλλο συμβαλλόμενο κράτος.</P><P>Προτείνει, κατά συνέπεια, στό Δικαστήριο νά ἀπαντήσει στό Hoge Raad ὅτι:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>α)</NO.P><TXT>Τό άρθρο ΙΙ τοῦ πρωτοκόλλου πού προσαρτάται στη σύμβαση τοῦ 1968 εφαρμόζεται ἀποκλειστικά καί μόνο σέ ἀστικές υποθέσεις πού εκδικάζονται ἀπό ποινικά δικαστήρια.</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>β)</NO.P><TXT>Τό άρθρο ΙΙ τοῦ πρωτοκόλλου πού προσαρτάται στη σύμβαση τοῦ 1968 έχει τήν έννοια, ενόψει τοῦ συνδέσμου μεταξύ τῆς πρώτης καί τῆς δεύτερης παραγράφου, ὅτι περιέχει ἕναν πρόσθετο λόγο γιά τήν μή ἀναγνώριση καί τήν μή εκτέλεση ἀποφάσεων πού εκδόθηκαν σέ άλλο συμβαλλόμενο κράτος.</TXT></NP></ITEM></LIST></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P>Β —</NO.P><TXT>Παρατηρήθεις τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων</TXT></NP></TI></TITLE><P>Στίς παρατηρήσεις της, ἡ Ἐπιτροπή ἀσχολείται πρῶτα μέ τήν προέλευση τοῦ άρθρου ΙΙ τοῦ πρωτοκόλλου τῆς συμβάσεως τοῦ 1968. 'Αναγνωρίζει ὅτι αυτή ἀνατρέχει στό άρθρο ΙΙ τοῦ πρωτοκόλλου τῆς συνθήκης τῆς Benelux, τό ὁποῖο ὅμως εἶχε ἀντικειμενικό σκοπό ευρύτερο ἀπό τό νά επιτρέπει ἁπλῶς στόν ἀλλοδαπό κατηγορούμενο νά μήν εμφανίζεται αυτοπροσώπως καί νά παρίσταται διά πληρεξουσίου σέ ποινική διαδικασία στην ὁποία ζητείται ἀπό τό δικαστήριο νά ἀποφανθεί καί ἐπί πολιτικής ἀγωγής. Κατά τήν άποψη τῆς 'Επιτροπής, αυτό τό δικαίωμα τοῦ κατηγορουμένου νά εκπροσωπεῖται στή δίκη εκτείνεται σέ κάθε ποινική διαδικασία πού δύναται νά έχει επιρροή σέ οιαδήποτε ἀστική ἀξίωση, ἀκόμα καί ἄν αυτή πρόκειται νά ἀσκηθεί μεταγενέστερα, καί τοῦτο λόγω τῆς δε-σμευτικότητας πού ἀναγνωρίζεται στην ποινική ἀπόφαση. Αυτή ἡ ερμηνεία υποστηρίχθηκε άλλωστε στή γενική έκθεση ἐπί τῆς συμβάσεως τοῦ 1968 καί στην έκθεση τῆς επιτροπής μελέτης τῆς Benelux σχετικά μέ τήν ὁμώνυμη συνθήκη. Σ' αυτή τήν ἀλληλουχία, ἡ ποινική δίκη φαίνεται ὅτι εἶχε ἀστικές συνέπειες, ἀφοῦ επέφερε τή δήμευση τῆς επίδικης ραδιοηλεκτρικής συσκευής.</P><P>Ἐν συνεχεία, ἡ Ἐπιτροπή ἐξετάζει τήν έννοια τοῦ <QUOT.START ID="QS0005" REF.END="QE0005" CODE="00AB"/>εγκλήματος ἐξ ἀμελείας<QUOT.END ID="QE0005" REF.START="QS0005" CODE="00BB"/> τοῦ άρθρου ΙΙ τοῦ πρωτοκόλλου τῆς συμβάσεως τοῦ 1968. Κατά τή γνώμη της, ἡ έννοια αυτή δέν πρέπει νά λαμβάνεται κατά γράμμα, ἀλλά ὡς έννοια κατά τό μᾶλλον ή ήττον δογματική, πού ἀναφέρεται στό περιεχόμενο τοῦ ἐγκλήματος σύμφωνα μέ τό νομικό ὁρισμό του. Πράγματι, κατά τήν άποψη της, δέ δύναται νά γίνει δεκτό ὅτι ή διάταξη αυτή διακρίνει μεταξύ πράξεων πού ἐτελέσθησαν ἐκ δόλου καί πράξεων πού δέν ἐτελέσθησαν ἐκ δόλου. 'Αφενός μέν, αυτό θά υποχρέωνε τό δικαστή νά ἐξετάζει καί νά ἀποφαίνεται γιά τίς περιστάσεις τῆς πράξεως πρίν επιτρέψει τήν εκπροσώπηση τοῦ κατηγορουμένου καί, επομένως, χωρίς αυτός νά δύναται νά ἀμυνθεί. 'Αφετέρου δέ, τό κείμενο καί ή προέλευση τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ πρωτοκόλλου τῆς συνθήκης τῆς Benelux, ἀπό τό όποιο κατάγεται τό άρθρο ΙΙ τοῦ πρωτοκόλλου τῆς συμβάσεως τοῦ 1968, συνηγορούν υπέρ τῆς εφαρμογής τῆς διατάξεως αυτής κάθε<?PAGE NO="1396"?> φορά πού ὁ κατηγορούμενος διώκεται γιά ὁποιαδήποτε πράξη, ὁ νομικός ὁρισμός της ὁποίας δέν περιέχει τό στοιχείο τῆς προθέσεως. Εἶναι, πράγματι, φανερό ὅτι οἱ συντάκτες τοῦ πρωτοκόλλου τῆς συμβάσεως είχαν κυρίως υπόψη την ποινική δίωξη πού ἀσκείται μετά ἀπό τροχαία ἀτυχήματα γιά ἀδικήματα λιγότερο σοβαρά, ὁ νομικός ὁρισμός τῶν ὁποίων δέν περιέχει τό στοιχείο τῆς προθέσεως.</P><P>Ὡς πρός τό δεύτερο ερώτημα, ἄν δηλαδή ή ύπαρξη ἀστικοῦ συμφέροντος ἀποτελεί προϋπόθεση γιά την εφαρμογή τοῦ άρθρου ΙΙ τοῦ πρωτοκόλλου τῆς συμβάσεως τοῦ 1968, ἡ Ἐπιτροπή, ἀφοῦ πρώτα υπογραμμίζει ὅτι πρόκειται γιά διάταξη ποινικής δικονομίας, υποστηρίζει ὅτι πρέπει ἐδῶ νά εφαρμοσθεί μιά γενική ἀρχή τοῦ δικαίου, σύμφωνα μέ τήν ὁποία ένας κανόνας ποινικῆς δικονομίας πού εἶναι ευνοϊκός γιά τόν κατηγορούμενο πρέπει νά ἑρμηνεύεται ευρέως καί πρός ὄφελος του.</P><P>Γιά τό λόγο αυτό, δέν πρέπει νά ἐξαρτηθεί ή εφαρμογή τοῦ ἄρθρου ΙΙ τοῦ πρωτοκόλλου ἀπό τήν ύπαρξη στή δίκη ἀστικοῦ συμφέροντος. Ή προέλευση τῆς διατάξεως αυτής ἀποδεικνύει άλλωστε, ὁπως εξήγησε ή 'Επιτροπή στό πρῶτο μέρος τῶν παρατηρήσεων της, ὅτι δέν έχει εισαχθεί ἀποκλειστικά καί μόνο γιά τήν περίπτωση κατά τήν ὁποία τό ποινικό δικαστήριο ἀποφαίνεται ταυτοχρόνως καί ἐπί τῆς πολιτικῆς ἀγωγής.</P><P>Κατά συνέπεια, ἡ 'Επιτροπή προτείνει στό Δικαστήριο νά ἀπαντήσει στά ερωτήματα πού έθεσε τό Hoge Raad μέ τόν ἀκόλουθο τρόπο:</P><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P>1.</NO.P><TXT>Ὡς <QUOT.START ID="QS0006" REF.END="QE0006" CODE="00AB"/>έγκλημα ἐξ ἀμελείας<QUOT.END ID="QE0006" REF.START="QS0006" CODE="00BB"/>, σύμφωνα μέ τό κείμενο τοῦ ἄρθρου ΙΙ πρώτη παράγραφος τοῦ πρωτοκόλλου τοῦ 1968, νοείται κάθε ἀξιόποινη πράξη, ὁ νομικός ὁρισμός τῆς ὁποίας δέν ἀπαιτεί συγκεκριμένο δόλο ἀναφερόμενο σέ οἱοδή-ποτε ἀπό τά στοιχεία της.</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2.</NO.P><TXT>Ή ευχέρεια πού ἀναγνωρίζεται στόν κατηγορούμενο ἀπό τό άρθρο ΙΙ τοῦ πρωτοκόλλου τοῦ 1968 εἶναι ἀπεριόριστη, ὑπό τήν έννοια ὅτι δέν εἶναι ἀπαραίτητο ἡ ἀπόφαση ἐπί τῆς ποινικής υποθέσεως νά άπτεται κατά οἱοδήποτε τρόπο ἀστικῶν συμφερόντων.</TXT></NP></ITEM></LIST></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>III —</NO.P><TXT>Προφορική διαδικασία</TXT></NP></TI></TITLE><P>Στή συνεδρίαση τῆς <DATE ISO="19810224">24ης Φεβρουαρίου 1981</DATE>, ὁ Siegfried Ewald Rinkau, εκπροσωπούμενος ἀπό τό δικηγόρο Wijnen, καί ἡ 'Επιτροπή, εκπροσωπούμενη ἀπό τόν J. L. W. Sillevis Smitt, δικηγόρο παρά τω Hoge Raad τῶν Κάτω Χωρῶν, ἀνέπτυξαν προφορικώς τίς παρατηρήσεις τους. Ό Rinkau δήλωσε, κατά τή συνεδρίαση αυτή, ὅτι συμμερίζεται τίς ἀπόψεις πού εξέφρασε ἡ Ἐπιτροπή στίς γραπτές τῆς παρατηρήσεις.</P><P>Ή 'Επιτροπή υπογράμμισε τίς δυσκολίες πού θά προέκυπταν, κατά τή γνώμη της, ἄν ή ἐφαρμογή τοῦ ἄρθρου ΙΙ τοῦ πρωτοκόλλου περιοριζόταν στίς ποινικές υποθέσεις πού ἀφοροῦν καί τά ἀστικά συμφέροντα τοῦ κατηγορουμένου. 'Η έρευνα ὡς πρός τήν ύπαρξη τέτοιων συμφερόντων παρουσιάζει κατά τήν 'Επιτροπή σοβαρές δυσχέρειες πού δύνανται νά παρακαμφθούν μόνο μέ τήν εφαρμογή τοῦ ἄρθρου ΙΙ τοῦ πρωτοκόλλου σέ ὅλες τίς ποινικές υποθέσεις.</P><P>Ό γενικός εισαγγελέας ἀνέπτυξε τίς προτάσεις του στή συνεδρίαση τῆς <DATE ISO="19810408">8ης 'Απριλίου 1981</DATE>.</P></GR.SEQ></GR.SEQ><?PAGE NO="1397"?><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><P>Σκεπτικό</P></TI></TITLE><NP><NO.P>1</NO.P><TXT>Μέ ἀπόφαση τῆς <DATE ISO="19800617">17ης 'Ιουνίου 1980</DATE>, πού περιῆλθε στο Δικαστήριο στις <DATE ISO="19800703">3 'Ιουλίου 1980</DATE>, τό Hoge Raad τῶν Κάτω Χωρῶν υπέβαλε, δυνάμει τοῦ πρωτοκόλλου της <DATE ISO="19710603">3ης 'Ιουνίου 1971</DATE> περί ερμηνείας ἀπό τό Δικαστήριο τῆς συμβάσεως τῆς <DATE ISO="19680927">27ης Σεπτεμβρίου 1968</DATE> γιά τήν ἁρμοδιότητα τῶν δικαστηρίων καί εκτέλεση τῶν ἀποφάσεων ἐπί ἀστικῶν καί εμπορικών υποθέσεων (στό έξῆς: <QUOT.START ID="QS0007" REF.END="QE0007" CODE="00AB"/>σύμβαση<QUOT.END ID="QE0007" REF.START="QS0007" CODE="00BB"/>), δύο προδικαστικά ερωτήματα ὡς πρός τήν ἑρμηνεία τοῦ ἄρθρου II τοῦ πρωτοκόλλου πού προσαρτάται στή σύμβαση (στό έξῆς: <QUOT.START ID="QS0008" REF.END="QE0008" CODE="00AB"/>πρωτόκολλο<QUOT.END ID="QE0008" REF.START="QS0008" CODE="00BB"/>).</TXT></NP><NP><NO.P>2</NO.P><TXT>Μολονότι κλήθηκε ἐνώπιον τοῦ Politierecther τοῦ Arrondissementsrechtbank τοῦ Zutphen (Κάτω Χώρες), κατηγορούμενος διότι είχε κυκλοφορήσει στίς Κάτω Χώρες μέ ὄχημα εφοδιασμένο μέ ραδιοηλεκτρικό πομπό χωρίς να <HT TYPE="ITALIC">'έχει</HT> τήν ἀπαιτούμενη άδεια, ὁ S. Rinkau, κάτοικος τῆς 'Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας τῆς Γερμανίας, δέν εμφανίσθηκε στην ἐπ' ἀκροατηρίου συζήτηση. Ό συνήγορος του ζήτησε τήν άδεια νά τόν υπερασπίσει. Ό Politierechter, παρά τήν ἀντίθετη γνώμη τοῦ δημοσίου κατηγόρου, έκρινε ὅτι έπρεπε νά ἐπιτραπεί στον κατηγορούμενο νά κάνει χρήση τοῦ δικαιώματος πού ἀναγνωρίζεται ἀπό τό άρθρο II πρώτη παράγραφος τοῦ πρωτοκόλλου καί παρέσχε τήν άδεια στό συνήγορό του νά τόν υπερασπίσει. Ό Rinkau καταδικάσθηκε ερήμην σέ πρόστιμο ἡ επικουρικώς σέ κράτηση μιᾶς ημέρας σέ περίπτωση μή καταβολής τοῦ προστίμου, καθώς καί σέ δήμευση τῆς ραδιοηλεκτρικής συσκευής.</TXT></NP><NP><NO.P>3</NO.P><TXT>Κατόπιν εφέσεως τοῦ δημοσίου κατηγόρου, τό Gerechtshof τοῦ Arnhem, μέ προδικαστική ἀπόφαση του τῆς <DATE ISO="19790828">28ης Αυγούστου 1979</DATE>, έκρινε ὅτι τό άρθρο II τοῦ πρωτοκόλλου έχει εφαρμογή σέ ὅλες τίς ποινικές υποθέσεις πού ἀφορούν δίωξη γιά έγκλημα ἐξ ἀμελείας, ἀλλα ὅτι ἡ παράβαση πού ἀποδιδόταν στόν κατηγορούμενο δέ συνιστούσε έγκλημα ἐξ ἀμελείας. 'Αποφάσισε, κατά συνέπεια, νά μήν παράσχει στό συνήγορο τοῦ κατηγορουμένου τήν άδεια νά τόν υπερασπίσει ἀπόντα καί, στίς <DATE ISO="19790911">11 Σεπτεμβρίου 1979</DATE>, ἐπικύρωσε τήν πρωτόδικη ἀπόφαση.</TXT></NP><NP><NO.P>4</NO.P><TXT>Ό Rinkau άσκησε ἀναίρεση κατά τῶν δύο αυτών ἀποφάσεων, επικαλούμενος παράβαση τοῦ ἄρθρου II τοῦ πρωτοκόλλου. Πρίν προχωρήσει στην εκδίκαση τῆς<?PAGE NO="1398"?> ὑποθέσεως, τό Hoge Raad ἀποφάσισε νά υποβάλει στό Δικαστήριο τά ἀκόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><NP><NO.P><QUOT.START ID="QS0009" REF.END="QE0009" CODE="00AB"/>1.</NO.P><TXT>'Ως <QUOT.START ID="QS0010" REF.END="QE0010" CODE="00AB"/>έγκλημα ἐξ ἀμελείας<QUOT.END ID="QE0010" REF.START="QS0010" CODE="00BB"/> κατά τήν έννοια τοῦ ἄρθρου ΙΙ πρώτη παράγραφος τοῦ ἀνωτέρω πρωτοκόλλου, νοείται κάθε ἀξιόποινη πράξη, ὁ νομικός ὁρισμός τῆς ὁποίας δέν ἀπαιτεῖ συγκεκριμένο δόλο, ἀναφερόμενο σέ οιοδήποτε ἀπό τά στοιχεία τῆς εννοίας αυτής, ἡ μήπως στην έκφραση αύτη πρέπει νά προσδοθεί στενότερη ἔννοια, νά θεωρηθεί, δηλαδή, ὅτι ἀναφέρεται μόνο στίς ἀξιόποινες πράξεις, στόν νομικό ὁρισμό τῶν ὁποίων γίνεται κατά οιοδήποτε τρόπο ἀναφορά στην έννοια τῆς ἀμελείας (culpa) τοῦ δράστου;</TXT></NP><NP><NO.P>2.</NO.P><TXT>Όταν συντρέχουν οἱ προϋποθέσεις τοῦ ἄρθρου ΙΙ τοῦ ἀνωτέρω πρωτοκόλλου, ἡ ευχέρεια πού ἀναγνωρίζεται ἀπό τό άρθρο αυτό στόν <QUOT.START ID="QS0011" REF.END="QE0011" CODE="00AB"/>κατηγορούμενο<QUOT.END ID="QE0011" REF.START="QS0011" CODE="00BB"/> εἶναι ἀπεριόριστη, ἡ μήπως παρέχεται στόν κατηγορούμενο μόνο κατά τό μέτρο πού πρέπει νά ἀμυνθεί κατά πολιτικής ἀγωγής πού ἀσκείται στό πλαίσιο τῆς ἐν λόγω ποινικῆς δίκης, ἤ, τουλάχιστον, ὅταν ἡ ἀπόφαση ἐπί τῆς ποινικής δίκης ἄπτεται τῶν ἀστικῶν του συμφερόντων;<QUOT.END ID="QE0009" REF.START="QS0009" CODE="00BB"/></TXT></NP></QUOT.S></P></NP><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><P>Γενικές σκέψεις</P></TI></TITLE><NP><NO.P>5</NO.P><TXT>Τό πρωτόκολλο, σύμφωνα μέ τό άρθρο 65 τῆς συμβάσεως, ἀποτελεί ἀναπόσπαστο μέρος της. Τό πεδίο εφαρμογής τῆς συμβάσεως αὐτῆς, ὅπως ὁρίζεται στό άρθρο τῆς 1, περιορίζεται στίς ἀστικές καί εμπορικές υποθέσεις. Εἶναι σκόπιμο, συνεπῶς, κατά πρώτο, νά ἀναζητηθεί ὁ λόγος γιά τόν όποιο σέ μία σύμβαση πού άφορᾶ ἀστικές καί εμπορικές υποθέσεις παρεμβλήθηκε διάταξη ποινικής δικονομίας, ὅπως τό άρθρο ΙΙ τοῦ πρωτοκόλλου, σύμφωνα μέ τό όποιο:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START ID="QS0012" REF.END="QE0012" CODE="00AB"/>Ὑπό τήν επιφύλαξη εὐνοϊκοτερων εθνικών διατάξεων, κάτοικοι συμβαλλομένου κράτους πού διώκονται γιά έγκλημα ἐξ ἐμελείας ενώπιον τῶν ποινικών δικαστηρίων άλλου συμβαλλομένου κράτους, τοῦ ὁποίου δέν έχουν τήν ιθαγένεια, δύνανται, έστω καί ἄν δέν εμφανισθούν αυτοπροσώπως, νά τύχουν υπερασπίσεως ἀπό πρόσωπα πού νομιμοποιοῦνται πρός τοῦτο.</ALINEA><?PAGE NO="1399"?><ALINEA>Πάντως, τό ἐπιλαμβανόμενο δικαστήριο δύναται νά διατάξει την αυτοπρόσωπη εμφάνιση σέ περίπτωση μή αυτοπρόσωπου εμφανίσεως, ἡ ἀπόφαση πού εκδίδεται ἐπί τῆς πολιτικῆς ἀγωγής, χωρίς νά παρασχεθεῖ στόν ενδιαφερόμενο ή δυνατότης υπερασπίσεως, δύναται νά μην ἀναγνωρισθεῖ ούτε εκτελεσθεί στά άλλα συμβαλλόμενα κράτη.<QUOT.END ID="QE0012" REF.START="QS0012" CODE="00BB"/></ALINEA></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>6</NO.P><TXT>Στην ἔκθεση πού υποβλήθηκε στίς κυβερνήσεις μαζί μέ τό σχέδιο τῆς συμβάσεως (<REF.DOC.OJ COLL="C" NO.OJ="059" DATE.PUB="1979" PAGE.FIRST="1">PB 1979 C 59, σ. 1</REF.DOC.OJ>), αυτή ἡ επέκταση στό χώρο τοῦ ποινικοῦ δικαίου δικαιολογείται ἀπό τίς ἀστικής ἡ εμπορικής φύσεως συνέπειες πού ἐνδέχεται νά προκύψουν ἀπό ἀπόφαση ποινικοῦ δικαστηρίου, συνέπειες πού καθαυτές εμπίπτουν στό πεδίο εφαρμογής τῆς συμβάσεως.</TXT></NP><NP><NO.P>7</NO.P><TXT>Ή πρώτη παράγραφος τοῦ ἄρθρου II τοῦ πρωτοκόλλου λήφθηκε ἀπό τό άρθρο II τοῦ πρωτοκόλλου πού προσαρτᾶται στη συνθήκη μεταξύ Βελγίου, Κάτω Χωρῶν καί Λουξεμβούργου γιά τήν ἁρμοδιότητα τῶν δικαστηρίων, πτώχευση, ἀναγνώριση καί εκτέλεση τῶν δικαστικῶν καί διαιτητικών ἀποφάσεων καί τῶν δημοσίων έγγραφων. Ή διάταξη αυτή προβλέπει, πράγματι, ὅτι:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START ID="QS0013" REF.END="QE0013" CODE="00AB"/>Ὑπό τήν επιφύλαξη ευνοϊκοτερων εθνικών διατάξεων, οἱ υπήκοοι ενός τῶν τριών κρατών, πού κατοικοῦν στην χώρα τους, δύνανται νά εκπροσωποῦνται ενώπιον τῶν δικαστηρίων τῶν δύο άλλων χωρών ἀπό ειδικό πληρεξούσιο ἄν διώκονται ἐκεῖ γιά έγκλημα πού δέν ἐτελέσθη ἐκ δόλου.<QUOT.END ID="QE0013" REF.START="QS0013" CODE="00BB"/></ALINEA></QUOT.S></P></NP><P>Στην έκθεση της, ἡ επιτροπή στην ὁποία εἶχε ἀνατεθεί ἡ επεξεργασία τοῦ σχεδίου τῆς συνθήκης Benelux διευκρίνισε ὅτι, κατά τή γνώμη της, ήταν <QUOT.START ID="QS0014" REF.END="QE0014" CODE="00AB"/>ουσιώδες<QUOT.END ID="QE0014" REF.START="QS0014" CODE="00BB"/> νά έχει ὁ κατηγορούμενος <QUOT.START ID="QS0015" REF.END="QE0015" CODE="00AB"/>τή δυνατότητα νά υπερασπίζεται τόν εαυτό του ἀπό τό στάδιο τῆς ποινικής διαδικασίας<QUOT.END ID="QE0015" REF.START="QS0015" CODE="00BB"/>, χωρίς νά ὀφείλει νά ἐμφανίζεται αυτοπροσώπως.</P><NP><NO.P>8</NO.P><TXT>Ό 'ίδιος δικαιολογητικός λόγος επαναλαμβάνεται στην έκθεση ἐπί τῆς συμβάσεως τῶν Βρυξελλών ὅσον άφορᾶ τό άρθρο II τοῦ πρωτοκόλλου πού προσαρτάται στή σύμβαση. Ή σύμβαση, ὅμως, ἀναγνωρίζει τό δικαίωμα αυτό μόνο στους κατηγορουμένους πού διώκονται γιά <QUOT.START ID="QS0016" REF.END="QE0016" CODE="00AB"/>εγκλήματα ἐξ ἀμελείας<QUOT.END ID="QE0016" REF.START="QS0016" CODE="00BB"/>. Ή έννοια αυτή δέν προσδιορίζεται ειδικότερα ούτε διασαφηνίζεται στή σύμβαση. Στην ἀνωτέρω έκθεση υπογραμμίζεται, πάντως, ὅτι ἡ ἐν λόγω έννοια <QUOT.START ID="QS0017" REF.END="QE0017" CODE="00AB"/>καλύπτει τά τροχαία ἀτυχήματα<QUOT.END ID="QE0017" REF.START="QS0017" CODE="00BB"/>, τά όποῖα, κατ' αυτό τόν τρόπο, εμφανίζονται ὡς ένας ιδιαίτερα σημαντικός τομέας εφαρμογής τοῦ ἄρθρου II πρωτοκόλλου.</TXT></NP><?PAGE NO="1400"?><NP><NO.P>9</NO.P><TXT>Πρέπει, ἀκόμη, νά υπογραμμισθεί ὅτι, ὅπως τονίζει ρητώς ἡ ἐν λόγω διάταξη, τό δικαίωμα πού παρέχεται στον κατηγορούμενο νά τύχει ὑπερασπίσεως χωρίς νά εμφανισθεῖ αυτοπροσώπως δέν περιορίζει την ευχέρεια τοῦ δικαστῆ νά διατάξει την αυτοπρόσωπη εμφάνιση του. Ἄν, παρά τή σχετική διαταγή, ὁ κατηγορούμενος δέν εμφανισθεί, ὁ δικαστής δύναται νά εκδώσει τήν ἀπόφαση του χωρίς νά επιτρέψει στό συνήγορο τοῦ κατηγορουμένου νά τόν εκπροσωπήσει. Συνέπεια αυτής τῆς ελλείψεως υπερασπίσεως εἶναι, σύμφωνα μέ τή δεύτερη παράγραφο τοῦ ἄρθρου II τοῦ πρωτοκόλλου, ὅτι ἡ ἀπόφαση ἐπί τῆς πολιτικής ἀγωγῆς δέ χρειάζεται οὔτε νά ἀναγνωρισθεί οὔτε νά εκτελεσθεί στά άλλα συμβαλλόμενα κράτη.</TXT></NP><NP><NO.P>10</NO.P><TXT>Ὑπό τό φως αυτῶν τῶν σκέψεων πρέπει νά δοθεί ἀπάντηση στά ερωτήματα πού υπέβαλε τό Hoge Raad τῶν Κάτω Χωρών.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><P>Ἐπί τῆς έννοιας τοῦ <QUOT.START ID="QS0018" REF.END="QE0018" CODE="00AB"/>εγκλήματος ἐξ ἀμελείας<QUOT.END ID="QE0018" REF.START="QS0018" CODE="00BB"/></P></TI></TITLE><NP><NO.P>11</NO.P><TXT>Μολονότι ἡ έννοια τοῦ <QUOT.START ID="QS0019" REF.END="QE0019" CODE="00AB"/>εγκλήματος ἐξ ἀμελείας<QUOT.END ID="QE0019" REF.START="QS0019" CODE="00BB"/> δέ διευκρινίζεται στη σύμβαση, εντούτοις, προκειμένου νά εξασφαλισθεί κατά τό μέτρο τοῦ δυνατοῦ ή ισότητα καί ἡ ὁμοιομορφία δικαιωμάτων καί υποχρεώσεων πού ἀπορρέουν ἀπό τή σύμβαση γιά τά συμβαλλόμενα κράτη καί γιά τά ενδιαφερόμενα πρόσωπα, πρέπει νά λογισθεί ὡς ἔννοια αυτόνομη, ἡ ὁποία πρέπει νά προσδιορισθεί λαμβανομένων υπόψη, ἀφενός μέν, τῶν ἀντικειμενικών σκοπών καί τοῦ συστήματος της συμβάσεως καί, ἀφετέρου, τῶν γενικών ἀρχῶν τοῦ συνόλου τῶν εθνικών έννομων τάξεων. Αυτό επιβάλλεται ἀκόμα περισσότερο ὅταν υπάρχουν, ὅπως στην προκειμένη περίπτωση, διαφορές ὁρολογίας μεταξύ τῶν γλωσσικών ἀποδόσεων τῆς συμβάσεως.</TXT></NP><NP><NO.P>12</NO.P><TXT>Όσον άφορᾶ τους ἀντικειμενικούς σκοπούς τῆς συμβάσεως, λέχθηκε ήδη, ὅτι στην έννοια τοῦ <QUOT.START ID="QS0020" REF.END="QE0020" CODE="00AB"/>εγκλήματος ἐξ ἀμελείας<QUOT.END ID="QE0020" REF.START="QS0020" CODE="00BB"/> διαλαμβάνονται ἀξιόποινες πράξεις πού τελούν σέ συνάφεια μέ ὁδικά ἀτυχήματα. Στην ένδειξη αυτή προστίθεται, σέ γενικότερο επίπεδο, τό γεγονός ὅτι, περιορίζοντας τό δικαίωμα πού ἀναγνωρίζεται σέ εκείνους πού διέπραξαν ὁρισμένες ἀξιόποινες πράξεις νά τύχουν ὑπερα- σπίσεως χωρίς αυτοπρόσωπη εμφάνιση, ἡ σύμβαση επιδιώκει, προφανώς, νά ἀποκλείσει τοῦ ευεργετήματος τῆς υπερασπίσεως χωρίς αυτοπρόσωπη εμφάνιση τά πρόσωπα πού διώκονται γιά ἀξιόποινες πράξεις ἡ βαρύτητα τῶν ὁποίων δικαιολογεί αυτό τόν ἀποκλεισμό.</TXT></NP><?PAGE NO="1401"?><NP><NO.P>13</NO.P><TXT>Εἶναι, συνεπώς, ἀναγκαίο νά ερευνηθεί ἄν υφίσταται κριτήριο κοινό στά ἐθνικά δίκαια ὅλων τῶν συμβαλλόμενων κρατών πού νά επιτρέπει νά γίνεται διάκριση τῶν ἀξιόποινων πράξεων ἀνάλογα μέ τη βαρύτητά τους καί ἡ εφαρμογή τοῦ ὁποίου νά ὁδηγεί, ιδίως, στην υπαγωγή στην κατηγορία τῶν ἐλαφρότερων ἀξιόποινων πράξεων, ἄν ὄχι ὅλων, τουλάχιστον τῶν περισσότερων ἀξιόποινων πράξεων πού συνδέονται μέ τροχαία ἀτυχήματα.</TXT></NP><NP><NO.P>14</NO.P><TXT>Τά εθνικά δίκαια τῶν περισσότερων συμβαλλόμενων κρατών γνωρίζουν ὑπό διάφορες μορφές τή διάκριση μεταξύ εγκλημάτων ἐκ δόλου καί άνευ δόλου. Ή διάκριση αυτή, ἀκόμα καί ὅταν καταλήγει στή διαμόρφωση κατηγοριών ἀξιόποινων πράξεων, τό περιεχόμενο τῶν ὁποίων μπορεί νά διαφέρει ουσιωδώς μεταξύ τῶν διάφορων έννομων τάξεων, επιτρέπει εντούτοις τήν επίτευξη τῶν ἀντικειμενικών σκοπών πού προαναφέρθηκαν.</TXT></NP><NP><NO.P>15</NO.P><TXT>Πράγματι, ἐνῶ γιά τή στοιχειοθέτηση τοῦ ἀξιόποινου τῶν λεγόμενων εγκλημάτων ἐκ δόλου ἀπαιτείται πρόθεση τοῦ αὐτουργοῦ νά προβεί στην ἀπαγορευόμενη πράξη, τά άνευ δόλου εγκλήματα δύνανται νά ὀφείλονται σέ ἀπερισκεψία, ἀμέλεια ἡ ακόμα καί σέ ἁπλή ἀντικειμενική παράβαση κανόνα δικαίου. 'Επομένως, ἀφενός, τά άνευ δόλου εγκλήματα εἶναι ἀπό τή φύση τους, κατά γενικό κανόνα, λιγότερο σοβαρά καί, ἀφετέρου, καλύπτουν τήν πλειονότητα τῶν ἀξιόποινων πράξεων πού συνδέονται μέ τροχαία ἀτυχήματα, πράξεων πού ὀφείλονται τίς πιό πολλές φορές σέ ἀπερισκεψία, ἀμέλεια ἡ ἁπλώς σέ πραγματική παράβαση κανόνα δικαίου.</TXT></NP><NP><NO.P>16</NO.P><TXT>Κατά συνέπεια, στό πρώτο ερώτημα τοῦ Hoge Raad πρέπει νά δοθεί ἡ ἀπάντηση ὅτι ὡς <QUOT.START ID="QS0021" REF.END="QE0021" CODE="00AB"/>έγκλημα ἐξ ἀμελείας<QUOT.END ID="QE0021" REF.START="QS0021" CODE="00BB"/> κατά τήν ἔννοια τοῦ ἄρθρου ΙΙ τοῦ πρωτοκόλλου πού προσαρτᾶται στή σύμβαση τῆς <DATE ISO="19680928">28ης Σεπτεμβρίου 1968</DATE> γιά τήν ἁρμοδιότητα τῶν δικαστηρίων καί εκτέλεση τῶν ἀποφάσεων ἐπί ἀστικών καί εμπορικών υποθέσεων νοείται κάθε ἀξιόποινη πράξη, ὁ νομικός ὁρισμός τῆς ὁποίας δέν απαιτεί, ρητώς ἤ λόγω τῆς φύσεως τῆς ὁριζόμενης πράξεως, δόλο τοῦ κατηγορουμένου νά προβεί στην ἀξιόποινη ενέργεια ἡ παράλειψη.</TXT></NP></GR.SEQ><?PAGE NO="1402"?><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><P>Ἐπί τοῦ δευτέρου ερωτήματος</P></TI></TITLE><NP><NO.P>17</NO.P><TXT>Μέ τό δεύτερο ερώτημά του, τό Hoge Raad ρωτᾶ ἄν τό δικαίωμα πού ἀναγνωρίζεται στόν κατηγορούμενο ἀπό τό άρθρο ΙΙ τοῦ πρωτοκόλλου δύναται νό ἀσκείται σε ὅλες τίς ποινικές δίκες πού θίγουν τά ἀστικά συμφέροντα τοῦ κατηγορουμένου ἤ μόνο σ᾿ εκείνες στίς όποιες ὁ ποινικός δικαστής πρέπει νά ἀποφανθεί καί ἐπί τῆς πολιτικής ἀγωγής.</TXT></NP><NP><NO.P>18</NO.P><TXT>Ή ὀλλανδική κυβέρνηση υπογραμμίζει στίς παρατηρήσεις τῆς ὅτι τό πεδίο εφαρμογής τῆς συμβάσεως περιορίζεται στίς ἀστικές καί εμπορικές υποθέσεις. Κατά τήν άποψη της, ὁ περιορισμός αυτός πρέπει νά ληφθεί υπόψη κατά τήν ερμηνεία τοῦ ἄρθρου ΙΙ τοῦ πρωτοκόλλου, ὅπως προκύπτει καί ἀπό τή δεύτερη παράγραφο τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ. Συμπεραίνει δέ ὅτι τό δικαίωμα πού ἀναγνωρίζεται στόν κατηγορούμενο ἀπό τήν πρώτη παράγραφο δέ δύναται νά ἀσκηθεί παρά μόνο ὅταν ὁ ποινικός δικαστής ἀποφαίνεται ταυτοχρόνως καί ἐπί πολιτικής ἀγωγής.</TXT></NP><NP><NO.P>19</NO.P><TXT>Ή Ἐπιτροπή δέν ἀμφισβητεί ὅτι ἀντικειμενικός σκοπός τοῦ ἄρθρου ΙΙ τοῦ πρωτοκόλλου εἶναι ἡ θέσπιση ενός κανόνα ποινικής δικονομίας γιά τήν περίπτωση κατά τήν ὁποία μία ποινική διαδικασία δύναται νά έχει επιπτώσεις ἐπί τῶν ἀστικῶν συμφερόντων τοῦ κατηγορουμένου. Δεδομένου, ὅμως, ὅτι ἕνας κανόνας ποινικής δικονομίας ευνοϊκός γιά τόν κατηγορούμενο πρέπει νά ερμηνεύεται εὐρέως, καί ενόψει τῶν δυσχερειῶν πού παρουσιάζει, κατά τή γνώμη της, ἡ κρίση περί τοῦ ἄν μία ποινική δίκη δύναται νά άφορᾶ τά ἀστικά συμφέροντα τοῦ κατηγορουμένου ἡ ὄχι, ἡ Επιτροπή θεωρεί ὅτι τό δικαίωμα πού ἀναγνωρίζεται στόν κατηγορούμενο ἀπό τό άρθρο ΙΙ τοῦ πρωτοκόλλου ισχύει σέ κάθε ποινική δίκη.</TXT></NP><NP><NO.P>20</NO.P><TXT>Μολονότι στην πρώτη παράγραφο τοῦ ἄρθρου ΙΙ τοῦ πρωτοκόλλου δέν προβλέπεται ρητώς ὅτι τό δικaίωμα πού ἀναγνωρίζεται στόν κατηγορούμενο υφίσταται μόνο σέ ποινικές δίκες όπου τίθεται θέμα ἀστικής ευθύνης τοῦ κατηγορουμένου ή ενδέχεται μεταγενέστερα νά τεθεί καί ἡ ὁποία ἀπορρέει ἀπό τά πραγματικά περιστατικά πού στοιχειοθετούν τήν ἀξιόποινη πράξη γιά τήν ὁποία διώκεται, δέν πρέπει, εντούτοις, νά παραβλεφθεί τό γεγονός ὅτι αυτός εἶναι ὁ ἀντικειμενικός σκοπός χάριν τοῦ ὁποίου περιλήφθηκε στό πρωτόκολλο ἡ ἐν λόγω διάταξη. 'Αντίκειται στό σκοπό αυτό ἡ επέκταση τοῦ δικαιώματος τῆς άνευ αυτοπρoσωπου εμφανίσεως υπερασπίσεως τοῦ κατηγορουμένου καί σέ άλλες ποινικές δίκες στίς όποιες δέν ἀσκείται κατά τοῦ κατηγορουμένου πολιτική ἀγωγή ὑπό τίς συνθήκες πού προαναφέρθηκαν.</TXT></NP><?PAGE NO="1403"?><NP><NO.P>21</NO.P><TXT>Στό δεύτερο ερώτημα τοῦ Hoge Raad πρέπει, συνεπώς, νά δοθεί ἡ ἀπάντηση ὅτι τό δικαίωμα ὑπερασπίσεως χωρίς αυτοπρόσωπη εμφάνιση πού ἀναγνωρίζεται στόν κατηγορούμενο ἀπό τό άρθρο ΙΙ τοῦ πρωτοκόλλου πού προσαρτᾶται στη σύμβαση τῆς <DATE ISO="19680927">27ης Σεπτεμβρίου 1968</DATE> γιά την ἀρμοδιότητα τῶν δικαστηρίων καί εκτέλεση τῶν ἀποφάσεων ἐπί ἀστικῶν καί εμπορικών ὑποθέσεων, εκτείνεται σέ κάθε ποινική δίκη πού άφορᾶ έγκλημα ἐξ ἀμελείας εφόσον τίθεται θέμα ἀστικής εὐθύνης τοῦ κατηγορουμένου ἡ ενδέχεται μεταγενέστερα νά τεθεί καί ἡ ὁποία ἀπορρέει ἀπό τά πραγματικά περιστατικά πού στοιχειοθετοῦν την ἀξιόποινη πράξη γιά την ὁποία διώκεται.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><P>Ἐπί τῶν δικαστικών εξόδων</P></TI></TITLE><NP><NO.P>22</NO.P><TXT>Τά έξοδα στά όποια υποβλήθηκαν ἡ κυβέρνηση τῶν Κάτω Χωρών καί ἡ 'Επιτροπή, οἱ όποιες κατέθεσαν παρατηρήσεις στό Δικαστήριο, δεν ἀποδίδονται. Δεδομένου ὅτι ἡ παρούσα διαδικασία έχει ὡς πρός τους διαδίκους τῆς κύριας δίκης τό χαρακτήρα παρεμπίπτοντος πού ἀνέκυψε ενώπιον τοῦ ἐθνικοῦ δικαστηρίου, σ᾽ αυτό εναπόκειται νά ἀποφανθεί ἐπί τῶν δικαστικών εξόδων.</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ></GR.SEQ><JURISDICTION><INTRO><P>Διά ταῦτα</P><P>ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ</P><P>κρίνοντας ἐπί τῶν ερωτημάτων πού τοῦ υπέβαλε τό Hoge Raad μέ ἀπόφαση τῆς <DATE ISO="19800617">17ης 'Ιουνίου 1980</DATE> ἀποφαίνεται:</P></INTRO><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P>1)</NO.P><TXT>Ὡς <QUOT.START ID="QS0022" REF.END="QE0022" CODE="00AB"/>έγκλημα ἐξ ἀμελείας<QUOT.END ID="QE0022" REF.START="QS0022" CODE="00BB"/> κατά την έννοια του ἄρθρου ΙΙ τοῦ πρωτοκόλλου πού προσαρτᾶται στή σύμβαση τῆς <DATE ISO="19680928">28ης Σεπτεμβρίου 1968</DATE> γιά τήν αρμοδιότητα τῶν δικαστηρίων καί ἐκτέλεση τῶν ἀποφάσεων ἐπί ἀστικών καί εμπορικών ὑποθέσεων νοείται κάθε ἀξιόποινη πράξη ὁ νομικός ὁρισμός τῆς όποιας δέν ἀπαιτεί, ρητώς ἡ λόγω τῆς φύσεως τῆς οριζόμενης πράξεως, δόλο τοῦ κατηγορουμένου νά προβεί στην ἀξιόποινη ενέργεια ή παράλειψη.</TXT></NP></ITEM><?PAGE NO="1404"?><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Τό δικαίωμα υπερασπίσεως χωρίς αυτοπρόσωπη ἐμφάνιση πού ἀναγνωρίζεται στόν κατηγορούμενο ἀπό τό άρθρο ΙΙ τοῦ πρωτοκόλλου πού προσαρτάται στή σύμβαση τῆς <DATE ISO="19680927">27ης Σεπτεμβρίου 1968</DATE> γιά τήν αρμοδιότητα τῶν δικαστηρίων καί ἐκτέλεση τῶν ἀποφάσεων ἐπί αστικών καί ἐμπορικῶν υποθέσεων, ἐκτείνεται σέ κάθε ποινική δίκη πού άφορᾶ έγκλημα ἐξ αμελείας εφόσον τίθεται θέμα αστικής ευθύνης τοῦ κατηγορουμένου ἡ ἐνδέχεται μεταγενέστερα νά τεθεί καί ἡ οποία απορρέει ἀπό τα πραγματικά περιστατικά πού στοιχειοθετοῦν τήν ἀξιόποινη πράξη γιά τήν ὁποία διώκεται.</TXT></NP></ITEM></LIST></JURISDICTION></CONTENTS.JUDGMENT><SIGNATURE.CASE><P>Mertens de Wilmars</P><P>Pescatore</P><P>Mackenzie Stuart</P><P>Koopmans</P><P>O'Keeffe</P><P>Bosco</P><P>Touffait</P><P>Everling</P><P>Χλωρός</P><SIGNATORY><P>Δημοσιεύθηκε σέ δημόσια συνεδρίαση στό Λουξεμβοῦργο στίς <DATE ISO="19810526">26 Μαΐου 1981</DATE>.</P></SIGNATORY><SIGNATORY><P>Ὁ γραμματεύς</P><P>A. Van Houtte</P></SIGNATORY><SIGNATORY><P>Ὁ πρόεδρος</P><P>J. Mertens de Wilmars</P></SIGNATORY></SIGNATURE.CASE></JUDGMENT>