Προσωρινό κείμενο

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ

MANUEL CAMPOS SÁNCHEZ-BORDONA

της 15ης Οκτωβρίου 2026 (1)

Υπόθεση C‑862/25

AFI ESCA SA,

AFI ESCA Holding SARL,

AFI ESCA IARD SA,

AFI ESCA Luxembourg SA,

S V

παρισταμένης της:

Autorité des marchés financiers

[αίτηση του cour d’appel de Paris (εφετείου Παρισιού, Γαλλία)
για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]

« Προδικαστική παραπομπή – Οδηγία 2004/109/ΕΚ – Εταιρίες – Ελευθερία εγκατάστασης – Εναρμόνιση των υποχρεώσεων διαφάνειας αναφορικά με την πληροφόρηση σχετικά με εκδότες των οποίων οι κινητές αξίες έχουν εισαχθεί προς διαπραγμάτευση σε ρυθμιζόμενη αγορά – Κοινοποίηση της απόκτησης “σημαντικών συμμετοχών” στο κεφάλαιο εταιριών από πρόσωπα που ενεργούν σε συνεννόηση – Άρθρο 3, παράγραφος 1α, τέταρτο εδάφιο – Έννοια των “αυστηρότερων απαιτήσεων” – Νομοθετικές, κανονιστικές ή διοικητικές διατάξεις που έχουν θεσπιστεί σε σχέση με δημόσιες προσφορές εξαγοράς – Οδηγία 2004/25/ΕΚ – Δημόσιες προσφορές εξαγοράς – Υποχρέωση ερμηνείας του εθνικού δικαίου συμφώνως προς τις οδηγίες »






1.        Η διαφορά της κύριας δίκης αφορά τις κυρώσεις που η γαλλική αρχή χρηματοπιστωτικών αγορών (2) επέβαλε σε πλείονα νομικά πρόσωπα και ένα φυσικό πρόσωπο, στα οποία καταλόγισε, κατ’ ουσίαν, παράβαση υποχρεώσεων κοινοποίησης ορισμένων συντονισμένων συμπεριφορών που αφορούσαν κινητές αξίες, η οποία είχε συνέπειες στη διεξαγωγή δημόσιας προσφοράς εξαγοράς (στο εξής: ΔΠΕ).

2.        Αντικείμενο της αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως είναι η ερμηνεία της οδηγίας 2004/109/ΕΚ (3) και της οδηγίας 2004/25/ΕΚ (4), σε ένα πλαίσιο στο οποίο κανόνες που διέπουν τις ΔΠΕ τέμνονται με κανόνες που άπτονται της διαφάνειας της πληροφόρησης σχετικά με εκδότες των οποίων οι κινητές αξίες έχουν εισαχθεί προς διαπραγμάτευση σε ρυθμιζόμενη αγορά.

I.      Το νομικό πλαίσιο

Α.      Το δίκαιο της Ένωσης

1.      Η οδηγία 2004/25

3.        Το άρθρο 2 («Ορισμοί») προβλέπει στην παράγραφο 1 τα εξής:

«Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας νοούνται ως:

[…]

δ)      “πρόσωπα που ενεργούν σε συνεννόηση”: τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που συνεργάζονται με τον προσφέροντα ή με την υπό εξαγορά εταιρία, βάσει ρητής ή σιωπηρής, προφορικής ή γραπτής συμφωνίας, η οποία έχει ως σκοπό την απόκτηση του ελέγχου της υπό εξαγορά εταιρίας ή τη ματαίωση της επιτυχούς έκβασης της προσφοράς

[…]».

4.        Το άρθρο 3 («Γενικές αρχές») ορίζει στην παράγραφο 2 τα εξής:

«Για τον σκοπό της τήρησης των αρχών που προβλέπονται στην παράγραφο 1, τα κράτη μέλη:

α)      εξασφαλίζουν ότι πληρούνται οι ελάχιστες απαιτήσεις που θεσπίζονται με την παρούσα οδηγία·

β)      μπορούν να προβλέπουν πρόσθετους όρους και αυστηρότερες διατάξεις από τα προβλεπόμενα στην παρούσα οδηγία για τη ρύθμιση των προσφορών.»

2.      Η οδηγία 2004/109

5.        Το άρθρο 1 («Αντικείμενο και πεδίο εφαρμογής») ορίζει τα εξής:

«1.      Η παρούσα οδηγία καθορίζει τις προϋποθέσεις για την κοινολόγηση περιοδικών και διαρκών πληροφοριών που αφορούν εκδότες των οποίων οι κινητές αξίες έχουν ήδη εισαχθεί προς διαπραγμάτευση σε ρυθμιζόμενη αγορά ευρισκόμενη ή λειτουργούσα σε κράτος μέλος.

[…]»

6.        Το άρθρο 3 («Ενοποίηση των αγορών κινητών αξιών») ορίζει, στην παράγραφο 1α, τέταρτο εδάφιο, τα εξής:

«Το κράτος μέλος προέλευσης δεν δύναται να επιβάλει σε κάτοχο μετοχών, ή σε φυσικό πρόσωπο ή σε νομική οντότητα που αναφέρεται στα άρθρα 10 ή 13, απαιτήσεις αυστηρότερες από εκείνες που καθορίζονται στην παρούσα οδηγία, με εξαίρεση τις ακόλουθες περιπτώσεις:

[…]

iii)      κατά την εφαρμογή νόμων, κανονισμών ή διοικητικών διατάξεων που έχουν εγκριθεί σε σχέση με προσφορές εξαγοράς, πράξεις συγχώνευσης και άλλες πράξεις σε σχέση με την ιδιοκτησία ή τον έλεγχο εταιριών, που εποπτεύονται από τις αρχές τις οποίες έχουν ορίσει τα κράτη μέλη σύμφωνα με το άρθρο 4 της οδηγίας [2004/25]».

7.        Το άρθρο 9 («Κοινοποίηση της απόκτησης ή της διάθεσης σημαντικών συμμετοχών») ορίζει τα εξής:

«1.      Όταν ένας μέτοχος αποκτά ή διαθέτει μετοχές εκδότη του οποίου οι μετοχές έχουν εισαχθεί προς διαπραγμάτευση σε ρυθμιζόμενη αγορά και οι οποίες ενσωματώνουν δικαίωμα ψήφου, το κράτος μέλος προέλευσης διασφαλίζει ότι ο μέτοχος κοινοποιεί στον εκδότη το ποσοστό των δικαιωμάτων ψήφου που κατέχει ο μέτοχος ως αποτέλεσμα αυτής της απόκτησης ή διάθεσης, εφόσον το ποσοστό αυτό φθάνει, υπερβαίνει ή υπολείπεται των εξής ορίων: 5 %, 10 %, 15 %, 20 %, 25 %, 30 %, 50 % και 75 %.

[…]»

8.        Το άρθρο («Απόκτηση ή διάθεση σημαντικών ποσοστών δικαιωμάτων ψήφου») ορίζει τα εξής:

«Οι προϋποθέσεις κοινοποίησης που ορίζονται στις παραγράφους 1 και 2 του άρθρου 9, εφαρμόζονται επίσης σε φυσικό πρόσωπο ή νομική οντότητα, εφόσον δικαιούνται να αποκτούν, να διαθέτουν, ή να ασκούν δικαιώματα ψήφου σε οιαδήποτε εκ των ακόλουθων περιπτώσεων ή του συνδυασμού τους:

α)      δικαιώματα ψήφου που κατέχει τρίτος με τον οποίο το προαναφερόμενο πρόσωπο ή οντότητα έχει συνάψει συμφωνία που το υποχρεώνει να υιοθετεί, μέσω συντονισμένης άσκησης των δικαιωμάτων ψήφου που διαθέτει, διαρκή κοινή πολιτική ως προς τη διαχείριση του εν λόγω εκδότη·

[…]».

3.      Η οδηγία 2013/50

9.        Η αιτιολογική σκέψη 12 της οδηγίας 2013/50/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Οκτωβρίου 2013, για την τροποποίηση της οδηγίας 2004/109/ΕΚ […], της οδηγίας 2003/71/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το ενημερωτικό δελτίο που πρέπει να δημοσιεύεται κατά τη δημόσια προσφορά κινητών αξιών ή την εισαγωγή τους προς διαπραγμάτευση και της οδηγίας 2007/14/ΕΚ της Επιτροπής σχετικά με τον καθορισμό αναλυτικών κανόνων για την εφαρμογή ορισμένων διατάξεων της οδηγίας 2004/109/ΕΚ, διαλαμβάνει τα εξής:

«Ένα εναρμονισμένο καθεστώς κοινοποίησης της κατοχής σημαντικών δικαιωμάτων ψήφου, ιδίως αναφορικά με την άθροιση της κατοχής μετοχών με την κατοχή χρηματοπιστωτικών μέσων, θα πρέπει να βελτιώσει την ασφάλεια δικαίου, να αυξήσει τη διαφάνεια και να μειώσει τη διοικητική επιβάρυνση των διασυνοριακών επενδυτών. Τα κράτη μέλη δεν θα πρέπει συνεπώς να έχουν το δικαίωμα να θεσπίζουν αυστηρότερους κανόνες από αυτούς που προβλέπονται στην οδηγία 2004/109/ΕΚ όσον αφορά τον υπολογισμό των ορίων κοινοποίησης, την άθροιση των ενσωματωμένων σε μετοχές δικαιωμάτων ψήφου με τα δικαιώματα ψήφου που απορρέουν από χρηματοπιστωτικά μέσα και τις εξαιρέσεις από τις απαιτήσεις κοινοποίησης. Ωστόσο, […] τα κράτη μέλη θα πρέπει να συνεχίσουν να έχουν το δικαίωμα να ορίζουν αυστηρότερες υποχρεώσεις από τις προβλεπόμενες στην οδηγία [2004/109] όσον αφορά το περιεχόμενο (π.χ. κοινολόγηση των προθέσεων των μετόχων), τη διαδικασία και τον χρόνο της κοινοποίησης και να μπορούν να ζητούν επιπρόσθετες πληροφορίες που δεν προβλέπονται στην οδηγία [2004/109] όσον αφορά σημαντικές συμμετοχές. Συγκεκριμένα, τα κράτη μέλη θα πρέπει, μεταξύ άλλων, να είναι σε θέση να συνεχίσουν να εφαρμόζουν νόμους, κανονισμούς ή διοικητικές διατάξεις που έχουν θεσπισθεί σε σχέση με προσφορές εξαγοράς, πράξεις συγχώνευσης και άλλες πράξεις που αφορούν την ιδιοκτησία ή τον έλεγχο εταιριών οι οποίες εποπτεύονται από τις αρχές που έχουν ορίσει τα κράτη μέλη σύμφωνα με το άρθρο 4 της οδηγίας [2004/25] και επιβάλλουν αυστηρότερες απαιτήσεις γνωστοποίησης από αυτές της οδηγίας [2004/109]».

Β.      Το εθνικό δίκαιο

1.      Ο code de commerce (εμπορικός κώδικας)

10.      Το άρθρο L. 233‑7 προβλέπει τα ακόλουθα:

«Ι.      Όταν οι μετοχές εταιρίας που έχει την έδρα της στο έδαφος της [Γαλλικής] Δημοκρατίας είναι εισηγμένες προς διαπραγμάτευση σε ρυθμιζόμενη αγορά […], κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο το οποίο, μεμονωμένα ή σε συνεννόηση με άλλα πρόσωπα, αποκτά, άμεσα ή έμμεσα, αριθμό μετοχών που αντιπροσωπεύει περισσότερο από το ένα εικοστό, ένα δέκατο, τρία εικοστά, ένα πέμπτο, ένα τέταρτο, τρία δέκατα, ένα τρίτο, μισό, δύο τρίτα, δεκαοκτώ ή δεκαεννέα εικοστά του κεφαλαίου ή των δικαιωμάτων ψήφου, ενημερώνει την εταιρία, εντός προθεσμίας που ορίζεται με διάταγμα εκδιδόμενο κατόπιν γνωμοδότησης του Conseil d’État (Συμβουλίου της Επικρατείας, Γαλλία), αφ’ ης στιγμής υπερβαίνει το ποσοστό συμμετοχής, για τον συνολικό αριθμό των μετοχών ή των δικαιωμάτων ψήφου που κατέχει.

[…]

VII.      Όταν οι μετοχές της εταιρίας είναι εισηγμένες προς διαπραγμάτευση σε ρυθμιζόμενη αγορά, το πρόσωπο που υπόκειται στην υποχρέωση γνωστοποίησης που προβλέπεται ανωτέρω υπό I υποχρεούται να δηλώσει, κατά την υπέρβαση του ορίου του ενός δέκατου, των τριών εικοστών, του ενός πέμπτου ή του ενός τετάρτου του κεφαλαίου ή των δικαιωμάτων ψήφου, τους στόχους που προτίθεται να επιδιώξει κατά τους επόμενους έξι μήνες.

Το πρόσωπο αυτό διευκρινίζει στη δήλωσή του:

a)      τους τρόπους χρηματοδότησης της απόκτησης·

b)      αν ενεργεί μεμονωμένα ή σε συνεννόηση με άλλα πρόσωπα·

c)      αν προτίθεται να παύσει ή να συνεχίσει τις αγορές μετοχών και να αποκτήσει τον έλεγχο της εταιρίας·

[…]».

11.      Το άρθρο L. 233‑10 ορίζει τα εξής:

«Ι.      Θεωρούνται ότι ενεργούν σε συνεννόηση τα πρόσωπα που έχουν συνάψει συμφωνία με σκοπό την απόκτηση, τη μεταβίβαση ή την άσκηση δικαιωμάτων ψήφου για την εφαρμογή κοινής πολιτικής έναντι της εταιρίας ή για την απόκτηση του ελέγχου της εν λόγω εταιρίας.

[…]».

12.      Το άρθρο L. 233‑10‑1 προβλέπει τα εξής:

«Σε περίπτωση δημόσιας πρότασης εξαγοράς, θεωρούνται ότι ενεργούν σε συνεννόηση τα πρόσωπα που έχουν συνάψει συμφωνία με τον εκδότη μιας δημόσιας προσφοράς με σκοπό την απόκτηση του ελέγχου της υπό εξαγορά εταιρίας. Θεωρούνται επίσης ότι ενεργούν σε συνεννόηση τα πρόσωπα που έχουν συνάψει συμφωνία με την υπό εξαγορά εταιρία με σκοπό να ματαιώσουν αυτήν την προσφορά εξαγοράς.»

2.      Ο règlement général de l’AMF (γενικός κανονισμός της AMF, στο εξής: RGAMF)

13.      Το άρθρο 223‑14 ορίζει τα εξής:

«Ι.      Τα πρόσωπα που υπόκεινται στην υποχρέωση γνωστοποίησης κατά το άρθρο L. 233‑7 του code de commerce (εμπορικού κώδικα) υποβάλλουν, πριν από την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων, τη δήλωσή τους στην AMF, το αργότερο την τέταρτη ημέρα διαπραγμάτευσης που έπεται της υπέρβασης του ποσοστού συμμετοχής.

[…]»

14.      Το άρθρο 231‑46 ορίζει τα εξής:

«Ι.      Τα ακόλουθα πρόσωπα ή οντότητες πρέπει να δηλώνουν καθημερινά στην AMF τις συναλλαγές που έχουν πραγματοποιήσει και που έχουν ή ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα τη μεταβίβαση της κυριότητας των τίτλων ή των δικαιωμάτων ψήφου τα οποία αφορά η εξαγορά […]:

[…]

5.      τα πρόσωπα ή οι οντότητες που, μεμονωμένα ή σε συνεννόηση με άλλα πρόσωπα, αύξησαν τη συμμετοχή τους στο κεφάλαιο της υπό εξαγορά εταιρίας, από την έναρξη της περιόδου προσφοράς ή, κατά περίπτωση, της περιόδου που προηγείται αυτής (5), κατά τουλάχιστον 1 % […].

II.      Στη δήλωση προσδιορίζονται τα εξής:

[…]

5.      ο αριθμός των τίτλων και των δικαιωμάτων ψήφου που κατέχει ο δηλών, μεμονωμένα ή από κοινού με άλλα πρόσωπα, μετά την ολοκλήρωση της πράξης εξαγοράς.

[…]»

15.      Το άρθρο 231‑47 ορίζει τα εξής:

«Με την επιφύλαξη των άρθρων L. 233‑7 επ. του code de commerce (εμπορικού κώδικα), κάθε πρόσωπο ή οντότητα, με εξαίρεση τον προσφέροντα, που αυξάνει, μεμονωμένα ή σε συνεννόηση με άλλα πρόσωπα, τον αριθμό των τίτλων που κατέχει, από την έναρξη της περιόδου προσφοράς ή, κατά περίπτωση, της περιόδου που προηγείται αυτής, κατά τουλάχιστον 2 % του κεφαλαίου της υπό εξαγορά εταιρίας […] υποχρεούται να δηλώσει αμελλητί στην AMF τους στόχους που προτίθεται να επιδιώξει σε σχέση με την εν εξελίξει εξαγορά. […]

Στη δήλωση αυτή διευκρινίζονται τα εξής:

1.      αν το πρόσωπο ή η οντότητα που αυξάνει τη συμμετοχή της ενεργεί μεμονωμένα ή σε συνεννόηση με άλλα πρόσωπα·

2.      οι στόχοι που επιδιώκει το εν λόγω πρόσωπο ή οντότητα σε σχέση με την προσφορά εξαγοράς και ιδίως αν προτίθεται να παύσει ή να συνεχίσει τις αγορές μετοχών και, σε περίπτωση που η προσφορά εξαγοράς έχει κατατεθεί, να συμπεριλάβει τους αποκτηθέντες τίτλους στην προσφορά.

[…]»

II.    Τα πραγματικά περιστατικά, η ένδικη διαφορά και τα προδικαστικά ερωτήματα

16.      Τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία εκτίθενται στην απόφαση περί παραπομπής, έχουν συνοπτικώς ως ακολούθως.

–        Ο όμιλος AFI ESCA ιδρύθηκε στη Γαλλία πριν από περισσότερο από έναν αιώνα και δραστηριοποιείται στον τομέα των ασφαλίσεων.

–        Μητρική εταιρία του ομίλου είναι η εταιρία χαρτοφυλακίου με την επωνυμία AFI ESCA Holding SARL (ιδιοκτησίας της οικογένειας V), της οποίας οι τρεις κύριες θυγατρικές, που είναι εγκατεστημένες στη Γαλλία και στο Λουξεμβούργο, είναι οι AFI ESCA, AFI ESCA IARD SA και AFI ESCA Luxembourg SA.

–        Κατά το χρονικό διάστημα το οποίο αφορά η προσαπτόμενη παράβαση (ήτοι από τον Ιούλιο του 2019), ο S V (στο εξής: S V) ήταν ο διευθυντής και ο κύριος μέτοχος (με ποσοστό 75 %) της AFI ESCA Holding. Επιπλέον, ο S V ήταν πρόεδρος της μίας εκ των γαλλικών θυγατρικών του ομίλου (ήτοι της AFI ESCA), της οποίας η AFI ESCA Holding κατείχε ποσοστό άνω του 95 %, και μέλος του διοικητικού συμβουλίου της έτερης θυγατρικής (ήτοι της AFI ESCA IARD), της οποίας η AFI ESCA Holding κατείχε το 100 %. Επίσης, ο S V ήταν και παραμένει πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της AFI ESCA Luxembourg.

–        Επιπλέον, ο S V είναι άμεσος μέτοχος, με ποσοστό 4,63 %, της εταιρίας Dôm Finance, της οποίας η οικογένεια V είναι έμμεσος μέτοχος (με ποσοστό 60,77 %).

–        Η Dôm Finance, εταιρία διαχείρισης η οποία έλαβε άδεια από την AMF το 2004, διευθύνει οργανισμό συλλογικών επενδύσεων σε κινητές αξίες (στο εξής: ΟΣΕΚΑ), με την επωνυμία «Dôm Performance Active». Ο εν λόγω ΟΣΕΚΑ διαχειρίζεται, από την 1η Ιανουαρίου, το χαρτοφυλάκιο μετοχών του γενικού ενεργητικού του ομίλου AFI ESCA.

–        Στις 29 Δεκεμβρίου 2018 η εταιρία April, η οποία δραστηριοποιείται στον τομέα των ασφαλίσεων και της οποίας οι μετοχές είναι εισηγμένες στο Euronext, δημοσίευσε δελτίο Τύπου με το οποίο ανακοίνωσε ότι ο πλειοψηφών μέτοχός της, ήτοι η εταιρία Evolem, ξεκινούσε «αποκλειστικές» διαπραγματεύσεις με επενδυτικό κεφάλαιο, το οποίο διαχειριζόταν η εταιρία CVC Capital Partners. Με το δελτίο Τύπου διευκρινιζόταν ότι οι διαπραγματεύσεις αφορούσαν σχέδιο μεταβίβασης, από την Evolem, της πλειοψηφικής συμμετοχής της στην April και ότι, μετά τη μεταβίβαση, επρόκειτο να διεξαχθεί ΔΠΕ.

–        Στις 2 Ιανουαρίου 2019 η AMF ανακοίνωσε ότι η ημερομηνία του δελτίου Τύπου της April (ήτοι η 29η Δεκεμβρίου 2018) σηματοδοτούσε την έναρξη της περιόδου που προηγείται της περιόδου προσφοράς, κατά την έννοια του άρθρου 223‑34 του RGAMF.

–        Στις 13 Ιουνίου 2019 η April εξέδωσε νέο δελτίο Τύπου. Με το εν λόγω δελτίο Τύπου, η April ανακοίνωσε τη μεταβίβαση, από την Evolem, της πλειοψηφικής συμμετοχής της στην April, σε ad hoc εταιρία, την οποία ίδρυσε η CVC Capital Partners, με την επωνυμία Andromeda Investissements.

–        Με το δελτίο Τύπου διευκρινιζόταν ότι η Andromeda Investissements θα υπέβαλε απλοποιημένη ΔΠΕ και ότι προετίθετο να ζητήσει, εντός τριών μηνών από τη λήξη της προσφοράς, τη διεξαγωγή διαδικασίας υποχρεωτικής αποχώρησης (6), στην ίδια τιμή με την προσφορά (ήτοι 21,60 ευρώ ανά μετοχή).

–        Την επομένη, 14 Ιουνίου 2019, η AMF δημοσίευσε τα σχέδια πληροφοριακών δελτίων της Andromeda Investissements και της April.

17.      Η απλοποιημένη ΔΠΕ με αντικείμενο τις μετοχές της April διεξήχθη στο διάστημα από τις 11 έως τις 26 Ιουλίου 2019.

18.      Στο πέρας της ως άνω ΔΠΕ, η Andromeda Investissements κατείχε το 88 % του κεφαλαίου και των δικαιωμάτων ψήφου της April. Επομένως, η Andromeda Investissements δεν κατείχε το αναγκαίο ποσοστό προκειμένου να απαιτήσει την υποχρεωτική αποχώρηση των μειοψηφούντων μετόχων (όπερ θα συνεπαγόταν την παύση της διαπραγμάτευσης των μετοχών της April στο χρηματιστήριο) (7).

19.      Κατά την περίοδο που προηγήθηκε της περιόδου προσφοράς εξαγοράς και, εν συνεχεία, κατά την περίοδο της προσφοράς, η Dôm Finance και, μεταγενέστερα, η AFI ESCA Holding και οι τρεις κύριες θυγατρικές της αγόρασαν μετοχές της April.

20.      Το σύνολο των μετοχών της April που αποκτήθηκαν κατ’ αυτόν τον τρόπο μεταβιβάστηκε, εν συνεχεία, στην εταιρία Persée Participations, την οποία έλεγχε ο S V. Επομένως, στις 23 Δεκεμβρίου 2019 η Persée Participations κατείχε το 10,18 % του κεφαλαίου της April.

21.      Στις 30 Δεκεμβρίου 2019 η Persée Participations μεταβίβασε τη συμμετοχή της στην Andromeda Investissements. Χάρη στη μεταβίβαση αυτή, η Andromeda Investissements κατείχε το 99,01 % του κεφαλαίου και το 98,71 % των δικαιωμάτων ψήφου της April και, επομένως, υπερέβαινε το απαιτούμενο ποσοστό για τη διεξαγωγή δημόσιας προσφοράς εξαγοράς.

22.      Η δημόσια προσφορά εξαγοράς διεξήχθη από τις 29 Μαΐου έως τις 8 Ιουλίου 2020 στην τιμή των 22 ευρώ ανά μετοχή. Ακολούθησε, στις 13 Ιουλίου 2020, η υποχρεωτική αποχώρηση των κατόχων των εναπομενουσών μετοχών, στην ίδια τιμή και, αυθημερόν, η διαγραφή των μετοχών της April από το χρηματιστήριο.

23.      Η AMF κίνησε έρευνα σχετικά με τις αγοραπωλησίες των τίτλων της April και των συνδεδεμένων με αυτούς τίτλων, στο πέρας της οποίας κοινοποίησε την ανακοίνωση αιτιάσεων στον S V και στις εταιρίες του ομίλου AFI ESCA (την εταιρία χαρτοφυλακίου και τις τρεις θυγατρικές της) καθώς και στην Dôm Finance.

24.      Η AMF προσήψε στους αποδέκτες της ανακοίνωσης αιτιάσεων ότι προέβησαν σε μεταξύ τους συνεννόηση, στην οποία μετείχαν, αρχικώς, η Dôm Performance Active, εκπροσωπούμενη από την Dôm Finance (της οποίας ο S V είναι ο πλειοψηφών μέτοχος), και, από τις 3 Ιουλίου 2019, η AFI ESCA Holding και οι τρεις κύριες θυγατρικές της, τις οποίες επίσης έλεγχε ο S V, με στόχο την απόκτηση επαρκούς ποσοστού μετοχών της April ώστε να ματαιωθεί το σχέδιο της CVC Capital Partners για υποχρεωτική αποχώρηση των κατόχων των εναπομενουσών μετοχών.

25.      Κατά την AMF, «οι διάφορες δηλώσεις που αφορούσαν την υπέρβαση των ορίων και τις προθέσεις [των ενδιαφερομένων] σχετικά με τις μετοχές της April, οι οποίες κοινοποιήθηκαν στην AMF από τον S V και την Dôm Finance από τις 17 Ιουλίου 2019 και έπειτα, δεν μνημόνευαν τη συνεννόηση, ούτε το πραγματικό επίπεδο συμμετοχής στο κεφάλαιο της April που βρισκόταν υπό τον έλεγχο των φερομένων ως ενεργούντων σε συνεννόηση».

26.      Η AMF συμπέρανε από τα ανωτέρω ότι ο S V, οι προμνησθείσες εταιρίες του ομίλου AFI ESCA και η Dôm Finance ενδέχεται να έχουν παραβεί τις διατάξεις του άρθρου L. 233‑7 του code de commerce (εμπορικού κώδικα, στο εξής: εμπορικός κώδικας) και του άρθρου 233‑14 του RGAMF σχετικά με τις υποχρεώσεις που αφορούν την υπέρβαση ορίων, καθώς και τις διατάξεις των άρθρων 231‑46 και 231‑47 του RGAMF σχετικά με τις δηλώσεις υπέρβασης ορίων κατά τη διάρκεια της περιόδου που προηγείται της περιόδου προσφοράς.

27.      Συγκεκριμένα, η AMF προσήψε στους φερόμενους ως παραβάτες ότι, σε συνεννόηση μεταξύ τους (κατά την έννοια του άρθρου L. 233‑10 του εμπορικού κώδικα), παρέβησαν τρεις υποχρεώσεις υποβολής δήλωσης, που ανάγονται σε διαφορετικές χρονικές περιόδους και θεμελιώνονται σε διαφορετικές νομικές βάσεις, ήτοι:

–        παράβαση της υποχρέωσης να δηλώνουν καθημερινά, από τις 27 Ιουνίου 2019 και έπειτα, τις συναλλαγές που πραγματοποιήθηκαν επί των μετοχών της April, καθώς, κατά την ημερομηνία αυτή, υπερέβησαν, σε συνεννόηση μεταξύ τους, το όριο του 1 % της συμμετοχής στο κεφάλαιο της April από την έναρξη της περιόδου που προηγείται της περιόδου προσφοράς, κατά παράβαση του άρθρου 231‑46 του RGAMF·

–        παράβαση της υποχρέωσης να δηλώσουν αμελλητί, από τις 10 Ιουλίου 2019 και έπειτα, την πρόθεσή τους όσον αφορά τους στόχους που επεδίωκαν σε σχέση με την προσφορά και το γεγονός ότι ενεργούσαν σε συνεννόηση μεταξύ τους, καθώς, κατά την ημερομηνία αυτή, υπερέβησαν το όριο του 2 % της συμμετοχής στο κεφάλαιο της April από την έναρξη της περιόδου που προηγείται της περιόδου προσφοράς, κατά παράβαση του άρθρου 231‑47 του RGAMF·

–        παράβαση της υποχρέωσης να δηλώσουν, εντός τεσσάρων ημερών, την υπέρβαση του ορίου του 5 % (της συμμετοχής στο κεφάλαιο της April), που έλαβε χώρα στις 15 Ιουλίου 2019, και το γεγονός ότι ενεργούσαν σε συνεννόηση μεταξύ τους, κατά παράβαση του άρθρου L. 233‑7 του εμπορικού κώδικα και του άρθρου 223-14 του RGAMF.

28.      Στις 11 Ιουλίου 2022 η επιτροπή κυρώσεων της AMF, αφού διαπίστωσε ότι οι φερόμενοι ως παραβάτες ενεργούσαν σε συνεννόηση μεταξύ τους, κατά την έννοια του άρθρου L. 233‑10 του εμπορικού κώδικα, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι παρέβησαν την υποχρέωση υποβολής δήλωσης και τους επέβαλε χρηματικές κυρώσεις (200 000 ευρώ σε καθεμία από τις εταιρίες του ομίλου AFI ESCA, 400 000 ευρώ στην Dôm Finance και 600 000 ευρώ στον S V) (8).

29.      Ως εταιρία διαχείρισης που δραστηριοποιείται στις χρηματοπιστωτικές αγορές, η Dôm Finance άσκησε, ενώπιον του Conseil d’État (Συμβουλίου της Επικρατείας, Γαλλία), προσφυγή κατά της απόφασης της επιτροπής κυρώσεων της AMF, την οποία το Conseil d’État (Συμβούλιο της Επικρατείας) απέρριψε με την από 29 Μαΐου 2024 απόφασή του (9).

30.      Οι εταιρίες του ομίλου AFI ESCA και ο S V άσκησαν προσφυγή κατά της απόφασης της επιτροπής κυρώσεων της AMF ενώπιον του cour d’appel de Paris (εφετείου Παρισιού, Γαλλία), το οποίο υποβάλλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:

«1)      Έχουν το άρθρο 3, παράγραφος 1α, τέταρτο εδάφιο, σημείο iii, και το άρθρο 10, στοιχείο αʹ, της οδηγίας [2004/109], όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2013/50 […], την έννοια ότι η υποχρέωση σύμφωνης με το άρθρο 10, στοιχείο αʹ, ερμηνείας των εθνικών διατάξεων που αποσκοπούν στη μεταφορά του στο εθνικό δίκαιο επιβάλλεται προκειμένου να στοιχειοθετηθεί οποιαδήποτε παράβαση, από πρόσωπα που ενεργούν σε συνεννόηση, των υποχρεώσεων υποβολής δηλώσεως που ενεργοποιούνται λόγω της υπέρβασης ενός ποσοστού συμμετοχής ή ότι η υποχρέωση αυτή σύμφωνης ερμηνείας αφορά μόνο τις παραβάσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της προαναφερθείσας οδηγίας, εξαιρουμένων εκείνων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας [2004/25];

2)      Αν στο ερώτημα αυτό δοθεί η απάντηση ότι η υποχρέωση σύμφωνης ερμηνείας επιβάλλεται μόνο για τη στοιχειοθέτηση παραβάσεων, από πρόσωπα που ενεργούν σε συνεννόηση, των υποχρεώσεων υποβολής δηλώσεως που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2004/109, μπορεί το γεγονός ότι η προσαπτόμενη παράβαση εντάσσεται στο πλαίσιο μιας δημόσιας προσφοράς εξαγοράς, και ειδικότερα λαμβάνει χώρα κατά τη διάρκεια της περιόδου προσφοράς, να επηρεάσει την εκτίμηση περί της υπάρξεως συντονισμένης δράσης, κατά την έννοια του άρθρου 10, στοιχείο αʹ, της προαναφερθείσας οδηγίας;

3)      Έχει το άρθρο 10, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2004/109 την έννοια ότι η απαίτηση μιας διαρκούς κοινής πολιτικής “ως προς τη διαχείριση της εταιρίας” πρέπει να ερμηνεύεται στενά υπό την έννοια ότι αφορά άμεσα τη διαχείριση ή τη διοίκηση της εταιρίας, ιδίως μέσω του διορισμού των οργάνων διοίκησης, διαχείρισης ή εποπτείας της, προκειμένου να επηρεαστούν, εντός της ίδιας της εταιρίας, μέσω συντονισμένης άσκησης των δικαιωμάτων ψήφου, οι βασικές χρηματοοικονομικές, κοινωνικές, εμπορικές ή οικονομικές κατευθύνσεις της, δηλαδή η στρατηγική της, ή αρκεί να αφορά έμμεσα τη διαχείριση της εταιρίας, επιδιώκοντας την αδυναμία κίνησης διαδικασίας υποχρεωτικής εξαγοράς των λοιπών μετοχών, στο πλαίσιο μιας δημόσιας προσφοράς εξαγοράς, και, επομένως, την παραμονή της εταιρίας στο χρηματιστήριο;»

III. Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου

31.      Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως περιήλθε στο Δικαστήριο στις 19 Δεκεμβρίου 2025.

32.      Γραπτές παρατηρήσεις υπέβαλαν η AFI ESCA κ.λπ., η AMF, η Γαλλική Κυβέρνηση και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

33.      Το Δικαστήριο αποφάσισε να μη διεξαχθεί επ’ ακροατηρίου συζήτηση στην υπό κρίση υπόθεση.

IV.    Ανάλυση

Α.      Προκαταρκτικές παρατηρήσεις

1.      Η «συνεννόηση» στην οδηγία 2004/25

34.      Η οδηγία 2004/25 καθορίζει μέτρα συντονισμού των κανόνων των κρατών μελών (10) σχετικά με τις ΔΠΕ για την απόκτηση τίτλων εταιρίας διεπόμενης από το δίκαιο κράτους μέλους, εφόσον το σύνολο ή ένα μέρος των τίτλων αυτών είναι εισηγμένο για διαπραγμάτευση σε οργανωμένη αγορά (11).

35.      Η οδηγία 2004/25 ρυθμίζει, συγκεκριμένα, τον τρόπο υπολογισμού του ελάχιστου σημαντικού ποσοστού συμμετοχής (φυσικού ή νομικού προσώπου), άνω του οποίου το οικείο πρόσωπο οφείλει να υποβάλει ΔΠΕ.

36.      Κατά το άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2004/25, για τον υπολογισμό του ως άνω ελάχιστου ορίου λαμβάνονται υπόψη οι συμμετοχές «προσώπων που ενεργούν σε συνεννόηση», κατά την έννοια του άρθρου 2 αυτής, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ.

37.      Κατά το άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας 2004/25, ως «πρόσωπα που ενεργούν σε συνεννόηση» νοούνται «τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που συνεργάζονται με τον προσφέροντα ή με την υπό εξαγορά εταιρία, βάσει […] συμφωνίας, η οποία έχει ως σκοπό την απόκτηση του ελέγχου της υπό εξαγορά εταιρίας ή τη ματαίωση της επιτυχούς έκβασης της προσφοράς» (12).

38.      Επομένως, η έννοια «της συνεννόησης» συνιστά καθοριστικό στοιχείο για την εξακρίβωση της υπέρβασης του ορίου που συνεπάγεται την υποχρέωση υποβολής ΔΠΕ.

39.      Εν πάση περιπτώσει, το άρθρο 3, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2004/25 επιτρέπει στα κράτη μέλη να προβλέπουν πρόσθετους όρους και αυστηρότερες διατάξεις από τα προβλεπόμενα στην εν λόγω οδηγία για τη ρύθμιση των προσφορών.

2.      Οι συμφωνίες περί συντονισμένης άσκησης των δικαιωμάτων ψήφου, κατά την οδηγία 2004/109

40.      Η οδηγία 2004/109 εναρμονίζει τις απαιτήσεις διαφάνειας όσον αφορά την κοινολόγηση πληροφοριών σχετικά με εκδότες των οποίων οι κινητές αξίες έχουν εισαχθεί προς διαπραγμάτευση σε ρυθμιζόμενη αγορά ευρισκόμενη ή λειτουργούσα σε κράτος μέλος.

41.      Κατά την οδηγία 2004/109, «οι μέτοχοι, ή τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που έχουν δικαίωμα ψήφου ή είναι κάτοχοι άλλων χρηματοπιστωτικών μέσων που ενσωματώνουν δικαίωμα απόκτησης υφισταμένων μετοχών με δικαίωμα ψήφου» πρέπει να ενημερώνουν τους εκδότες σχετικά με την απόκτηση ή άλλες μεταβολές που επέρχονται σε «σημαντικές συμμετοχές» στο κεφάλαιο εταιριών, ώστε οι εκδότες να είναι σε θέση να τηρούν ενήμερο το κοινό (13).

42.      Εν αντιθέσει προς την οδηγία 2004/25, η οδηγία 2004/109 δεν μνημονεύει ρητώς την έννοια των «προσώπων που ενεργούν σε συνεννόηση».

43.      Κατά το άρθρο 10, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2004/109, η υποχρέωση κοινοποίησης που προβλέπεται στο άρθρο 9, παράγραφοι 1 και 2, της ίδιας οδηγίας «εφαρμόζ[εται] επίσης σε φυσικό πρόσωπο ή νομική οντότητα, εφόσον δικαιούνται να αποκτούν, να διαθέτουν, ή να ασκούν δικαιώματα ψήφου […] που κατέχει τρίτος με τον οποίο το προαναφερόμενο πρόσωπο ή οντότητα έχει συνάψει συμφωνία που το υποχρεώνει να υιοθετεί, μέσω συντονισμένης άσκησης των δικαιωμάτων ψήφου που διαθέτει, διαρκή κοινή πολιτική ως προς τη διαχείριση του εν λόγω εκδότη» (η υπογράμμιση δική μου).

44.      Επομένως, το άρθρο 10 της οδηγίας 2004/109 αποδίδει σημασία σε ένα συγκεκριμένο είδος συμφωνίας: τη συμφωνία η οποία, μέσω της απόκτησης ή της διάθεσης σημαντικών ποσοστών δικαιωμάτων ψήφου, υποχρεώνει τα μέρη να υιοθετήσουν, μέσω συντονισμένης άσκησης των δικαιωμάτων ψήφου, διαρκή κοινή πολιτική ως προς τη διαχείριση του εκδότη.

45.      Η υποχρέωση κοινοποίησης, όπως προεκτέθηκε, εντάσσεται σε λογική εξαντλητικής εναρμόνισης της υποχρέωσης κοινοποίησης της απόκτησης ή της διάθεσης σημαντικών συμμετοχών σε εταιρία, υποχρέωση η οποία έχει γενική εφαρμογή, ανεξαρτήτως οποιασδήποτε ΔΠΕ.

46.      Εντούτοις, τα κράτη μέλη μπορούν να επιβάλλουν, σε σχέση με τη ΔΠΕ (και σε σχέση με πράξεις συγχώνευσης και άλλες πράξεις σχετικά με την ιδιοκτησία και τον έλεγχο των εταιριών), απαιτήσεις γνωστοποίησης αυστηρότερες από τις προβλεπόμενες από την οδηγία 2004/109 (14).

47.      Η νομοθετική αποτύπωση της ανωτέρω εξαίρεσης από την εξαντλητική ρύθμιση περιέχεται στο άρθρο 3, παράγραφος 1α, τέταρτο εδάφιο, σημείο iii, της οδηγίας 2004/109, το οποίο αποτελεί κρίσιμη διάταξη στην υπό κρίση υπόθεση.

3.      Η σχέση μεταξύ της οδηγίας 2004/109 και της οδηγίας 2004/25

48.      Οι έννοιες που χρησιμοποιούνται σε αμφότερες τις οδηγίες διαφέρουν τόσο ως προς το αντικείμενο όσο και ως προς την ένταση των προϋποθέσεων που απαιτούνται για τη στοιχειοθέτηση της συνεννόησης (στον τομέα των ΔΠΕ) ή της συμφωνίας σχετικά με την άσκηση του δικαιώματος ψήφου (στον τομέα των υποχρεώσεων πληροφόρησης σχετικά με εκδότες των οποίων οι κινητές αξίες έχουν εισαχθεί προς διαπραγμάτευση σε ρυθμιζόμενη αγορά) (15).

49.      Το Δικαστήριο επισήμανε τις ως άνω διαφορές με την απόφαση Adler:

–        «Οι διατάξεις της οδηγίας 2004/25 ρυθμίζουν τον τρόπο υπολογισμού του ελάχιστου σημαντικού ποσοστού συμμετοχής φυσικού ή νομικού προσώπου στο κεφάλαιο εταιρίας, άνω του οποίου το οικείο πρόσωπο οφείλει να υποβάλει [ΔΠΕ] […]. Οι διατάξεις αυτές προβλέπουν, όσον αφορά την άθροιση έμμεσων συμμετοχών, απαιτήσεις αυστηρότερες από εκείνες που ισχύουν ως προς τον υπολογισμό των ελάχιστων σημαντικών ποσοστών συμμετοχής των οποίων η υπέρβαση συνεπάγεται, δυνάμει της οδηγίας 2004/109 […], ενεργοποίηση της υποχρέωσης κοινοποίησης της απόκτησης ή της μεταβίβασης σημαντικών ποσοστών συμμετοχής» (16).

–         «Αντιθέτως, η έννοια “πρόσωπα που ενεργούν σε συνεννόηση” δεν απαντά στην οδηγία 2004/109 και, για τους σκοπούς του υπολογισμού των ελάχιστων ποσοστών […] των οποίων η υπέρβαση συνεπάγεται ενεργοποίηση της υποχρέωσης κοινοποίησης της απόκτησης σημαντικών ποσοστών συμμετοχής, λαμβάνονται υπόψη, βάσει του άρθρου 10, στοιχείο αʹ, της οδηγίας αυτής, οι συμφωνίες που συνάπτονται μεταξύ των μνημονευόμενων στην οδηγία προσώπων και που τα υποχρεώνουν να υιοθετ[ούν], μέσω συντονισμένης άσκησης των δικαιωμάτων ψήφο[υ] που διαθέτ[ουν], διαρκή κοινή πολιτική”. […] [Η] ως άνω διάταξη απαιτεί να υπάρχει για ορισμένο χρονικό διάστημα, και όχι απλώς παροδικά ή περιστασιακά, ένας αυξημένος βαθμός δέσμευσης, η οποία πρέπει να είναι κοινή για όλους και να αφορά τη διαχείριση της συγκεκριμένης εταιρίας» (17).

50.      Πάντως, η εφαρμογή αμφοτέρων των οδηγιών διαπλέκεται διότι, όπως προεξέθεσα, το άρθρο 3, παράγραφος 1α, τέταρτο εδάφιο, σημείο iii, της οδηγίας 2004/109 επιτρέπει, κατ’ εξαίρεση, στο κράτος μέλος προέλευσης να εφαρμόζει, στους μετόχους ή στα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που μνημονεύονται στο άρθρο 10 αυτής, τις (εθνικές) νομοθετικές, κανονιστικές ή διοικητικές διατάξεις που έχουν θεσπιστεί σε σχέση με τις ΔΠΕ.

4.      Η μεταφορά των ανωτέρω οδηγιών στο γαλλικό δίκαιο

51.      Στον εμπορικό κώδικα:

–        Δυνάμει του άρθρου L. 233‑10‑1, σε περίπτωση ΔΠΕ, θεωρούνται ότι ενεργούν σε συνεννόηση τα πρόσωπα («personnes agissant de concert») που έχουν συνάψει συμφωνία με τον εκδότη δημόσιας προσφοράς με σκοπό την απόκτηση του ελέγχου της υπό εξαγορά εταιρίας ή που έχουν συνάψει συμφωνία με την υπό εξαγορά εταιρία με σκοπό να ματαιώσουν αυτήν την προσφορά εξαγοράς. Επομένως, το περιεχόμενο της ανωτέρω διάταξης ταυτίζεται κατ’ ουσίαν με το περιεχόμενο του άρθρου 2, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας 2004/25: καταλαμβάνει τους δύο τρόπους συνεννόησης που μνημονεύονται στην τελευταία διάταξη: α) τις συμφωνίες που έχουν ως σκοπό την απόκτηση του ελέγχου της υπό εξαγορά εταιρίας και β) τις συμφωνίες που έχουν ως σκοπό τη ματαίωση της επιτυχούς έκβασης της ΠΔΕ.

–        Το άρθρο L. 233‑10, παράγραφος Ι, όπως ισχύει από το 2010, έχει διαφορετικό περιεχόμενο, δεδομένου ότι ορίζει ότι ενεργούν σε συνεννόηση τα πρόσωπα που έχουν συνάψει συμφωνία με σκοπό την απόκτηση, τη μεταβίβαση ή την άσκηση δικαιωμάτων ψήφου για την εφαρμογή κοινής πολιτικής έναντι της εταιρίας ή για την απόκτηση του ελέγχου της εν λόγω εταιρίας.

52.      Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι, μολονότι το γράμμα του άρθρου L. 233‑10, παράγραφος Ι, του εμπορικού κώδικα διαφέρει από το γράμμα του άρθρου 10, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2004/109, τείνει να διασφαλίζει τη μεταφορά της εν λόγω διάταξης στο εθνικό δίκαιο (χωρίς να την αποδίδει επί λέξει) (18).

53.      Μολονότι οι προσφεύγουσες της κύριας δίκης, αφενός, και η AMF και η Γαλλική Κυβέρνηση, αφετέρου, ερμηνεύουν διαφορετικά τα δύο προπαρατεθέντα άρθρα του εμπορικού κώδικα, δεν απόκειται στο Δικαστήριο να επιλύσει τη διαφορά τους.

54.      Συναφώς, αρκεί η υπόμνηση ότι το Conseil d’État (Συμβούλιο της Επικρατείας) έκρινε, σε σχέση με ένα από τα νομικά πρόσωπα στα οποία επιβλήθηκαν κυρώσεις στην υπόθεση της κύριας δίκης, ότι, προκειμένου να εξακριβωθεί αν υπήρξε συνεννόηση σε περίπτωση ΔΠΕ, μπορούν να ληφθούν υπόψη όχι μόνον το άρθρο L. 233‑10‑1 του εμπορικού κώδικα (το οποίο αφορά ειδικώς τις ΔΠΕ), αλλά και ο γενικός ορισμός του άρθρου L. 233‑10 του ίδιου κώδικα.

55.      Κατά το Conseil d’État (Συμβούλιο της Επικρατείας), το άρθρο L. 233‑10‑1 «δεν αντιτίθεται στην εφαρμογή του γενικού ορισμού της συνεννόησης του άρθρου L. 233‑10, που έχει ευρύτερο περιεχόμενο». Ως εκ τούτου, κατά το Conseil d’État (Συμβούλιο της Επικρατείας), «άλλα είδη συμφωνιών πέραν αυτών που προβλέπονται ρητώς στο άρθρο L. 233‑10‑1 μπορούν να χαρακτηριστούν ως συνεννόηση σε περίπτωση ΔΠΕ» (19).

56.      Εντούτοις, το cour d’appel de Paris (εφετείο Παρισιού) διατηρεί επ’ αυτού αμφιβολίες, οι οποίες το οδήγησαν στην υποβολή των προδικαστικών ερωτημάτων.

Β.      Επί του πρώτου και του δευτέρου προδικαστικού ερωτήματος

57.      Το πρώτο και το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, των οποίων η διατύπωση είναι περίπλοκη, μπορούν να εξεταστούν από κοινού (20). Με τα εν λόγω ερωτήματα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί κατ’ ουσίαν από το Δικαστήριο να διευκρινίσει την εμβέλεια της σύμφωνης (με το δίκαιο της Ένωσης) ερμηνείας των εθνικών διατάξεων περί μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο του άρθρου 3, παράγραφος 1α, τέταρτο εδάφιο, σημείο iii, και του άρθρου 10, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2004/109.

58.      Συγκεκριμένα, με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί από το Δικαστήριο να διευκρινίσει αν η προμνησθείσα σύμφωνη ερμηνεία επιβάλλεται:

–        προκειμένου να στοιχειοθετηθεί οποιαδήποτε παράβαση, «από πρόσωπα που ενεργούν σε συνεννόηση, των υποχρεώσεων υποβολής δηλώσεως (21) που ενεργοποιούνται λόγω της υπέρβασης ενός ποσοστού συμμετοχής»· ή

–        μόνο για τις παραβάσεις «που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της [οδηγίας 2004/109], εξαιρουμένων εκείνων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας [2004/25]».

59.      Το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα υποβάλλεται για την περίπτωση που η απάντηση στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα επιβεβαιώνει ότι η σύμφωνη ερμηνεία επιβάλλεται μόνον για τη στοιχειοθέτηση των παραβάσεων από πρόσωπα που ενεργούν σε συνεννόηση στο πλαίσιο του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας 2004/109.

60.      Η υποβολή αμφοτέρων των προδικαστικών ερωτημάτων, από το αιτούν δικαστήριο, δικαιολογείται διότι η AMF προσήψε στους φερόμενους ως παραβάτες ότι, ενεργώντας σε συνεννόηση (κατά την έννοια του άρθρου L. 233‑10 του εμπορικού κώδικα), παρέβησαν τις τρεις προμνησθείσες υποχρεώσεις υποβολής δήλωσης (22). Εξ αυτών:

–        οι δύο πρώτες (άρθρα 231‑46 και 231‑47 του RGAMF) αφορούν τη γαλλική κανονιστική ρύθμιση σχετικά με τις υποχρεώσεις διαφάνειας όσον αφορά τις ΔΠΕ·

–        η τρίτη αφορά την υπέρβαση του ορίου του 5 %, κατά παράβαση των γενικών υποχρεώσεων κοινοποίησης της απόκτησης σημαντικών συμμετοχών σε εταιρία εισηγμένη στο χρηματιστήριο (άρθρο L. 233‑7 του εμπορικού κώδικα και άρθρο 223-14 του RGAMF).

61.      Απόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει αν ορθώς η AMF εκτίμησε ότι η τρίτη παράβαση δεν έπρεπε να εκτιμηθεί υπό το πρίσμα των ειδικών γαλλικών κανόνων περί διαφάνειας της απόκτησης κινητών αξιών στο πλαίσιο ΔΠΕ (οι οποίοι θεσπίστηκαν σύμφωνα προς την οδηγία 2004/25). Αντιθέτως, φαίνεται ότι η AMF εκτιμά ότι η προσαπτόμενη συμπεριφορά αντετίθετο μόνο στις γενικές διατάξεις περί διαφάνειας κατά την απόκτηση σημαντικών συμμετοχών σε εταιρία εισηγμένη στο χρηματιστήριο (οι οποίες θεσπίστηκαν κατ’ εφαρμογήν της οδηγίας 2004/109).

62.      Από τις πληροφορίες που έχει στη διάθεσή του το Δικαστήριο προκύπτει ότι η υπέρβαση του ορίου του 5 % έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια της διεξαγωγής της απλοποιημένης ΔΠΕ για τις μετοχές της April, από τις 11 έως τις 26 Ιουλίου 2019.

63.      Η κοινή απάντηση που προτείνω να δοθεί στο πρώτο και στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα εκκινεί από την παραδοχή ότι οι δύο παραβάσεις που μνημονεύονται στην απόφαση επιβολής κυρώσεων της AMF, από τις οποίες απορρέουν οι ερμηνευτικές αμφιβολίες του αιτούντος δικαστηρίου, είναι οι παραβάσεις στις οποίες εφαρμόστηκε η εσωτερική κανονιστική ρύθμιση η οποία θεσπίστηκε σύμφωνα προς την οδηγία 2004/25, που διέπει τις ΔΠΕ.

64.      Το άρθρο 3, παράγραφος 1α, τέταρτο εδάφιο, στοιχείο αʹ, εισαγωγική φράση, της οδηγίας 2004/109 απαγορεύει, κατ’ αρχήν, στα κράτη μέλη να επιβάλλουν, σε μέτοχο ή φυσικό ή νομικό πρόσωπο που μνημονεύονται στα άρθρα 10 και 13 αυτής, απαιτήσεις αυστηρότερες από τις προβλεπόμενες στην εν λόγω οδηγία.

65.      Εντούτοις, η απαγόρευση δεν ισχύει σε τρεις εξαιρετικές περιπτώσεις: συγκεκριμένα, το σημείο iii της διάταξης επιτρέπει «την εφαρμογή νόμων, κανονισμών ή διοικητικών διατάξεων που έχουν εγκριθεί σε σχέση με [ΔΠΕ] […] και άλλες πράξεις σε σχέση με την ιδιοκτησία ή τον έλεγχο εταιριών, που εποπτεύονται από τις αρχές τις οποίες έχουν ορίσει τα κράτη μέλη σύμφωνα με το άρθρο 4 της οδηγίας [2004/25]» (23).

66.      Η ανωτέρω εξαίρεση υπόκειται σε δύο σωρευτικές προϋποθέσεις (24).

–        οι αυστηρότερες απαιτήσεις από εκείνες που καθορίζονται στην οδηγία 2004/109 πρέπει να προβλέπονται από νομοθετικές, κανονιστικές ή διοικητικές διατάξεις οι οποίες διέπουν τις δημόσιες προσφορές εξαγοράς, πράξεις συγχώνευσης και άλλες πράξεις σε σχέση με την ιδιοκτησία ή τον έλεγχο εταιριών· και

–        η πλήρωση των ως άνω απαιτήσεων πρέπει να τελεί υπό την εποπτεία των αρχών που τα κράτη μέλη ορίζουν συμφώνως προς το άρθρο 4 της οδηγίας 2004/25.

67.      Συναφώς, το Δικαστήριο έχει αποφανθεί ως εξής:

–        «[…] στο πλαίσιο στενής ερμηνείας της εξαίρεσης που προβλέπεται στο άρθρο 3, παράγραφος 1α, τέταρτο εδάφιο, σημείο iii, της οδηγίας 2004/109, […] αυτή αφορά μόνον τις αυστηρότερες απαιτήσεις […] που συνδέονται άμεσα με τις νομοθετικές, κανονιστικές ή διοικητικές διατάξεις που θεσπίζει κράτος μέλος σχετικά με τις προσφορές εξαγοράς, τις πράξεις συγχώνευσης και άλλες πράξεις που αφορούν την ιδιοκτησία και τον έλεγχο των εταιριών» (25).

–        «Αντιθέτως, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι από την εξαίρεση αυτή καλύπτονται οι νομοθετικές, κανονιστικές ή διοικητικές διατάξεις που αφορούν τη γνωστοποίηση πληροφοριών σχετικά με εκδότες κινητών αξιών που έχουν ήδη εισαχθεί προς διαπραγμάτευση σε ρυθμιζόμενη αγορά […], οι οποίες εφαρμόζονται ανεξαρτήτως της ύπαρξης προσφοράς εξαγοράς, συγχώνευσης ή άλλης πράξης που αφορά την ιδιοκτησία και τον έλεγχο των εταιριών. Το γεγονός ότι οι πληροφορίες τις οποίες αφορούν οι διατάξεις αυτές θα μπορούσαν να είναι κρίσιμες σε περίπτωση προσφοράς εξαγοράς των τίτλων εταιρίας, πράξης συγχώνευσης της εταιρίας αυτής με άλλη εταιρία ή άλλης πράξης που αφορά την ιδιοκτησία και τον έλεγχο της πρώτης εταιρίας, δεν αρκεί για να δικαιολογήσει διαφορετική ερμηνεία» (26).

68.      Στην υπόθεση Valora, η γερμανική νομοθεσία πληρούσε την απαίτηση της εποπτείας από την αρμόδια για τις ΔΠΕ αρχή, πλην όμως δεν φαινόταν να συνδέεται άμεσα με «προσφορές εξαγοράς, πράξεις συγχώνευσης και άλλες πράξεις σε σχέση με την ιδιοκτησία ή τον έλεγχο εταιριών» (27).

69.      Με την απόφαση Valora, το Δικαστήριο υπογράμμισε ότι καθοριστικό στοιχείο δεν είναι «[…] το γράμμα της επίμαχης εθνικής διάταξης, αλλά το πεδίο εφαρμογής της, το οποίο πρέπει να αφορά μόνον τις προσφορές εξαγοράς, πράξεις συγχώνευσης και άλλες πράξεις σχετικά με την ιδιοκτησία και τον έλεγχο των εταιριών» (28).

70.      Στην υπό κρίση υπόθεση, η εξαίρεση του άρθρου 3, παράγραφος 1α, τέταρτο εδάφιο, σημείο iii, της οδηγίας 2004/109 εφαρμόζεται σε περίπτωση η οποία διαφέρει από την περίπτωση που αποτέλεσε αντικείμενο της απόφασης Valora, καθότι στη Γαλλία (με την επιφύλαξη της επαλήθευσης από το αιτούν δικαστήριο):

–        η εποπτική αρχή των γενικών απαιτήσεων διαφάνειας (η AMF) είναι επίσης αρμόδια να ελέγχει την εφαρμογή της ρύθμισης που διέπει τις ΔΠΕ,

–        οι διατάξεις που θέσπισε η Γαλλική Δημοκρατία σχετικά με τις ΔΠΕ εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 3, παράγραφος 1α, τέταρτο εδάφιο, σημείο iii, της οδηγίας 2004/109.

71.      Τίποτε δεν εμποδίζει ένα κράτος μέλος να εφαρμόζει αυστηρότερες απαιτήσεις κοινοποίησης στους μετόχους με σκοπό την αύξηση της διαφάνειας κατά τη διεξαγωγή ΔΠΕ. Όπως προεκτέθηκε, κατά το άρθρο 3, παράγραφος 2, της οδηγίας 2004/25, τα κράτη μέλη «[…] β) μπορούν να προβλέπουν πρόσθετους όρους και αυστηρότερες διατάξεις από τα προβλεπόμενα στην παρούσα οδηγία για τη ρύθμιση των προσφορών».

72.      Ο Γάλλος νομοθέτης έκανε χρήση της δυνατότητας που παρέχει το άρθρο 3, παράγραφος 1α, τέταρτο εδάφιο, σημείο iii, της οδηγίας 2004/109 και θέσπισε υποχρεώσεις κοινοποίησης στον τομέα των ΔΠΕ οι οποίες βαίνουν πέραν των προβλεπόμενων στην οδηγία 2004/109.

73.      Οι υποχρεώσεις αυτές προβλέπονται στα άρθρα 231‑46 και 231‑47 του RGAMF. Κατά τις εν λόγω διατάξεις, τα πρόσωπα ή οι οντότητες που πραγματοποιούν ορισμένες πράξεις σε σχέση με τις ΔΠΕ, ενεργώντας μεμονωμένα ή σε συνεννόηση, οφείλουν να δηλώνουν τις πράξεις αυτές στην AMF. Επαναλαμβάνω ότι πρόκειται περί πρόσθετων υποχρεώσεων κοινοποίησης σχετικά με τις ΔΠΕ οι οποίες είναι, εν πάση περιπτώσει, αυστηρότερες από τις προβλεπόμενες στην οδηγία 2004/109.

74.      Συγκεκριμένα, τα όρια των οποίων η υπέρβαση ενεργοποιεί τις υποχρεώσεις κοινοποίησης των άρθρων 231‑46 και 231‑47 του RGAMF (ήτοι 1 % και 2 %, αντιστοίχως, συμμετοχής στο κεφάλαιο εταιρίας) είναι χαμηλότερα από τα προβλεπόμενα στο άρθρο 9, παράγραφος 1, της οδηγίας 2004/109 και, επομένως, κατ’ εφαρμογήν των προμνησθεισών εθνικών διατάξεων, οι ενδιαφερόμενοι οφείλουν να κοινοποιούν στην AMF μεγαλύτερο αριθμό πράξεων.

75.      Ο εθνικός κανόνας πρέπει να ερμηνευθεί κατά τρόπο σύμφωνο (29) προς το άρθρο 3, παράγραφος 1α, τέταρτο εδάφιο, σημείο iii, της οδηγίας 2004/109, όπερ προϋποθέτει ότι, στο πλαίσιο της ερμηνείας, πρέπει να ληφθούν υπόψη οι διατάξεις σχετικά με τις ΔΠΕ στις οποίες παραπέμπει η εν λόγω διάταξη.

76.      Εθνική διάταξη που απαιτεί μεγαλύτερη διαφάνεια στις πράξεις των μετόχων οι οποίες έχουν αντίκτυπο στις διαδικασίες ΔΠΕ θα εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 3, παράγραφος 1α, τέταρτο εδάφιο, σημείο iii, της οδηγίας 2004/109. Ως εκ τούτου, για την ερμηνεία της συγκεκριμένης εθνικής διάταξης, το άρθρο 10 της οδηγίας 2004/109 θα είναι αλυσιτελές.

77.      Με άλλα λόγια, όταν απαιτείται η τήρηση των αυστηρότερων υποχρεώσεων δήλωσης που απορρέουν από τους εθνικούς κανόνες που εφαρμόζονται ειδικώς στις ΔΠΕ, δεν είναι αναγκαίο να επιδιώκεται ερμηνεία των εν λόγω κανόνων σύμφωνη προς το άρθρο 10 της οδηγίας 2004/109.

78.      Εάν διάταξη της οδηγίας 2004/109 (το άρθρο της 3, παράγραφος 1α, τέταρτο εδάφιο, σημείο iii) επιτρέπει τη θέσπιση, με τον εθνικό κανόνα, απαιτήσεων σχετικά με τις ΔΠΕ οι οποίες είναι αυστηρότερες από τις προβλεπόμενος στην εν λόγω οδηγία, δεν θα συνάδει προς τη διάταξη αυτή να επιβάλλεται ερμηνεία του εθνικού κανόνα σύμφωνη με την οδηγία, με σκοπό, ακριβώς, την προσαρμογή του στο σύνηθες καθεστώς (του άρθρου 10 της οδηγίας 2004/109), από το οποίο ο νομοθέτης της Ένωσης επέτρεψε παρέκκλιση.

79.      Η οδηγία 2004/25 καθιερώνει ελάχιστη εναρμόνιση (30) και επιτρέπει –επαναλαμβάνω– στα κράτη μέλη να θεσπίζουν αυστηρότερους κανόνες για την προστασία των επενδυτών, όπως έπραξε ο Γάλλος νομοθέτης, διασφαλίζοντας την ίση μεταχείριση των κατόχων κινητών αξιών και την ακεραιότητα των διαδικασιών ΔΠΕ (31).

80.      Στο πλαίσιο των ΔΠΕ, η διαφάνεια όσον αφορά την ιδιοκτησία των μετοχών της υπό εξαγορά εταιρίας είναι ιδιαιτέρως σημαντική. Για τον λόγο αυτόν, οι υποχρεώσεις κοινοποίησης της απόκτησης ή της διάθεσης των κινητών αξιών της εταιρίας πρέπει να είναι αυστηρότερες από τις υποχρεώσεις που ισχύουν σε συνήθεις περιόδους διαπραγμάτευσης στη χρηματιστηριακή αγορά (32).

81.      Το άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας 2004/25 κάνει λόγο για ρητές ή σιωπηρές (33), προφορικές ή γραπτές συμφωνίες, οι οποίες έχουν ως σκοπό την απόκτηση του ελέγχου της υπό εξαγορά εταιρίας ή τη ματαίωση της επιτυχούς έκβασης της ΔΠΕ. Εντούτοις, οι συμφωνίες αυτές μπορεί να μην είναι οι μόνες κρίσιμες όταν, με τις στρατηγικές τους, οι διάφοροι παράγοντες επιδιώκουν, εμφανώς ή συγκαλυμμένως, να ασκήσουν επιρροή στη ΔΠΕ.

82.      Το ίδιο άρθρο της οδηγίας 2004/25 (το οποίο δίνει έμφαση περισσότερο στον επιδιωκόμενο σκοπό και λιγότερο στον συγκεκριμένο τρόπο της συνεννόησης) διασφαλίζει την προστασία των επενδυτών και τη διαφάνεια της αγοράς, η οποία είναι ουσιώδους σημασίας στις ΔΠΕ. Υπέρμετρα στενή ερμηνεία της έννοιας της συνεννόησης θα μπορούσε να έχει συνέπειες που διαταράσσουν τη διαδικασία των ΔΠΕ.

83.      Οι απαιτήσεις διαφάνειας των διαδικασιών ΔΠΕ εφαρμόζονται στη διαδικασία υποχρεωτικής αποχώρησης των μειοψηφούντων μετόχων. Η συνεννόηση με σκοπό τη ματαίωση της υποχρεωτικής αποχώρησης των κατόχων των εναπομενουσών μετοχών στο πλαίσιο ΔΠΕ (μειοψηφούντων μετόχων) (34) μπορεί να αποβεί καθοριστική για την έκβαση της ΔΠΕ και για το μέλλον της υπό εξαγορά εταιρίας. Οι μετέχοντες σε τέτοια συνεννόηση οφείλουν να τη δημοσιοποιούν ώστε οι μέτοχοι της εταιρίας να διαθέτουν τη μέγιστη πληροφόρηση (35) για να αποφασίσουν μετά λόγου γνώσεως τη στάση που θα τηρήσουν έναντι της ΔΠΕ.

84.      Για τον λόγο αυτόν, η «συνεννόηση» την οποία μνημονεύει η οδηγία 2004/25 καταλαμβάνει συμπεριφορές που βαίνουν πέραν των προβλεπόμενων ορίων του άρθρου 10, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2004/109.

85.      Επαναλαμβάνω ότι οι εθνικές διατάξεις οι οποίες διέπουν τις συνέπειες της ΔΠΕ και εφαρμόζονται στις εν λόγω συνέπειες εμπίπτουν στην εξαίρεση του άρθρου 3, παράγραφος 1α, τέταρτο εδάφιο, σημείο iii, της οδηγίας 2004/109. Το αιτούν δικαστήριο, το οποίο είναι το μόνο αρμόδιο να ερμηνεύσει το εθνικό δίκαιό του, θα πρέπει να εξακριβώσει αν οι επίμαχοι κανόνες του εμπορικού κώδικα και του RGAMF συνιστούν διατάξεις αυστηρότερες από τις προβλεπόμενες στην οδηγία 2004/109 για τη ρύθμιση των προσφορών.

86.      Υπενθυμίζω ότι η απάντηση που προτείνω να δοθεί στο πρώτο και στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, κατά τα προεκτεθέντα, εκκινεί από την παραδοχή ότι οι παραβάσεις για τις οποίες η AMF επέβαλε κυρώσεις και τις οποίες αφορούν τα εν λόγω ερωτήματα καλύπτονται από τη γαλλική ρύθμιση περί μεταφοράς της οδηγίας 2004/25.

87.      Η AMF διαπίστωσε, όμως, επίσης παράβαση των εθνικών κανόνων σχετικά με τη διαφάνεια των σημαντικών πράξεων με κινητές αξίες εταιριών εισηγμένων στο χρηματιστήριο (άρθρο L. 233‑7 του εμπορικού κώδικα και άρθρο 223-14 του RGAMF). Εάν η διαπίστωση αυτή είναι ορθή, οι ανωτέρω κανόνες δεν θα εμπίπτουν στην εξαίρεση του άρθρου 3, παράγραφος 1α, τέταρτο εδάφιο, σημείο iii, της οδηγίας 2004/109, η οποία θέτει σε εφαρμογή την οδηγία 2004/25 όσον αφορά τις ΔΠΕ.

88.      Κατά λογική συνέπεια, εάν δεχθεί ότι η τρίτη προμνησθείσα παράβαση στοιχειοθετείται, κατά τα προεκτεθέντα, το αιτούν δικαστήριο θα πρέπει να ερμηνεύσει το άρθρο L. 233‑7 του εμπορικού κώδικα και το άρθρο 223-14 του RGAMF, καθώς και το άρθρο L. 233‑10 του εμπορικού κώδικα, συμφώνως προς τις διατάξεις της οδηγίας 2004/109. Η σύμφωνη προς το άρθρο 10, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2004/19 ερμηνεία της ανωτέρω εθνικής ρύθμισης θα απαιτείται ακόμη και αν υφίσταται διαδικασία ΔΠΕ σε εξέλιξη.

89.      Το ανωτέρω συμπέρασμα επιρρωννύεται από τη σκέψη 47 της απόφασης Valora, κατά την οποία, για την εφαρμογή της εξαίρεσης του άρθρου 3, παράγραφος 1α, τέταρτο εδάφιο, σημείο iii, της οδηγίας 2004/109, η επίμαχη εθνική διάταξη πρέπει να αφορά μόνον τις ΔΠΕ. Αντιθέτως, το άρθρο L. 233‑10-1 του εμπορικού κώδικα εφαρμόζεται ανεξαρτήτως του αν υφίσταται ή όχι διαδικασία ΔΠΕ σε εξέλιξη.

90.      Εν πάση περιπτώσει, η συζήτηση σχετικά με την τρίτη παράβαση εκκινεί από αμφιλεγόμενη αφετηρία. Κατά τη γνώμη μου, όταν υφίσταται ΔΠΕ σε εξέλιξη (κατά την περίοδο που προηγείται της περιόδου προσφοράς, κατά την περίοδο προσφοράς και, επίσης, κατά την περίοδο υποχρεωτικής αποχώρησης μειοψηφούντων μετόχων), η εξαίρεση του άρθρου 3, παράγραφος 1α, τέταρτο εδάφιο, σημείο iii, της εν λόγω οδηγίας 2004/109 πρέπει να εφαρμόζεται, όπερ συνεπάγεται την εφαρμογή της οδηγίας 2004/25 και των εθνικών κανόνων περί μεταφοράς της.

91.      Εν ολίγοις, φρονώ ότι το άρθρο 3, παράγραφος 1α, τέταρτο εδάφιο, σημείο iii, της οδηγίας 2004/109 έχει την έννοια ότι η εξαίρεση που προβλέπει μπορεί να καταλαμβάνει τις υποχρεώσεις δήλωσης που επιβάλλονται από εθνικούς κανόνες στα φυσικά ή νομικά πρόσωπα τα οποία, ενεργώντας σε συνεννόηση, υπερβαίνουν συγκεκριμένα όρια απόκτησης μετοχών, όταν οι εν λόγω υποχρεώσεις δήλωσης τυγχάνουν εφαρμογής στο πλαίσιο ΔΠΕ. Για τον σκοπό αυτόν, δεν συντρέχει λόγος ερμηνείας των οικείων εθνικών κανόνων συμφώνως προς το άρθρο 10 της οδηγίας 2004/109.

Γ.      Επί του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος

92.      Λόγω της απάντησης που προτείνω να δοθεί στο πρώτο και στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, θα παρέλκει η εξέταση του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος, το οποίο αφορά ειδικώς την ερμηνεία του άρθρου 10, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2004/109.

93.      Επομένως, θα πρέπει να γίνει δεκτό ότι, σε περίπτωση απόκτησης τίτλων με σκοπό τον σχηματισμό μειοψηφίας αρνησικυρίας στο πλαίσιο ΔΠΕ, οι υποχρεώσεις κοινοποίησης των σχετικών πράξεων (επί των μετοχών της υπό εξαγορά εταιρίας στο πλαίσιο της ΔΠΕ) διέπονται από την οδηγία 2004/25 και από τους εθνικούς κανόνες που θεσπίστηκαν δυνάμει της εξαίρεσης που προβλέπεται στο άρθρο 3, παράγραφος 1α, τέταρτο εδάφιο, σημείο iii, της οδηγίας 2004/109.

94.      Επομένως, το τρίτο προδικαστικό ερώτημα θα είναι λυσιτελές μόνον εάν γίνει δεκτό ότι, στο πλαίσιο ΔΠΕ, είναι δυνατή η εφαρμογή του γενικού κανόνα του άρθρου 10, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2004/109 και των εθνικών διατάξεων μεταφοράς του.

95.      Με το τρίτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί από το Δικαστήριο να διευκρινίσει:

–        αν η έννοια της «διαρκούς κοινής πολιτικής ως προς τη διαχείριση του εκδότη», που μνημονεύεται στο άρθρο 10, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2004/109, πρέπει να ερμηνεύεται «στενά υπό την έννοια ότι αφορά άμεσα τη διαχείριση ή τη διοίκηση της εταιρίας [(του εκδότη)], ιδίως μέσω του διορισμού των οργάνων διοίκησης, διαχείρισης ή εποπτείας της, προκειμένου να επηρεαστούν, εντός της ίδιας εταιρίας, μέσω συντονισμένης άσκησης των δικαιωμάτων ψήφου, οι βασικές χρηματοοικονομικές, κοινωνικές, εμπορικές ή οικονομικές κατευθύνσεις της, δηλαδή ή στρατηγική της, ή

–        αν αρκεί να αφορά έμμεσα τη διαχείριση της εταιρίας, επιδιώκοντας την αδυναμία κίνησης διαδικασίας υποχρεωτικής εξαγοράς των λοιπών μετοχών, στο πλαίσιο μιας δημόσιας προσφοράς εξαγοράς, και, επομένως, την παραμονή της εταιρίας στο χρηματιστήριο».

96.      Για την ύπαρξη υποχρέωσης κοινοποίησης της απόκτησης ή της διάθεσης σημαντικών συμμετοχών, δυνάμει του άρθρου 10, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2004/109, πρέπει να πληρούνται τέσσερις σωρευτικές προϋποθέσεις (36):

–        να υπάρχει «συμφωνία», ήτοι απλή σύμπτωση βουλήσεων, διότι η διάταξη δεν προσδιορίζει περαιτέρω τη συμφωνία,

–        να υπάρχει «υποχρέωση υιοθέτησης» ορισμένης θέσης βάσει υφιστάμενης εταιρικής συμμετοχής, λόγω της συμφωνίας αυτής,

–        η συμφωνία και η συνομολογηθείσα σε αυτήν «θέση» να απαιτούν «συντονισμένη άσκηση», ήτοι δράση κατά συντονισμένο τρόπο, και

–        η συντονισμένη άσκηση να έχει ως αποτέλεσμα «διαρκή κοινή πολιτική ως προς τη διαχείριση του εν λόγω εκδότη».

97.      Η αμφιβολία που διατυπώνει το αιτούν δικαστήριο αφορά την τελευταία ως άνω προϋπόθεση: συγκεκριμένα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί αν συντονισμένη δράση για τη ματαίωση της υποχρεωτικής αποχώρησης των μειοψηφούντων μετόχων στο πλαίσιο ΔΠΕ συνεπάγεται την υιοθέτηση διαρκούς κοινής πολιτικής ως προς τη διαχείριση του εκδότη.

98.      Ο S V και τα λοιπά πρόσωπα στα οποία επιβλήθηκαν κυρώσεις ισχυρίζονται ότι δεν αντετίθεντο στην υποχρεωτική αποχώρηση των μειοψηφούντων μετόχων, αλλά μόνον στην προτεινόμενη από τον προσφέροντα τιμή, την οποία θεωρούσαν υπέρμετρα χαμηλή. Επομένως, ο S V και τα λοιπά πρόσωπα επεδίωκαν να συγκεντρώσουν τον απαραίτητο αριθμό μετοχών προκειμένου να εμποδίσουν την υποχρεωτική αποχώρηση στην εν λόγω τιμή, χωρίς να έχουν, όμως, την πρόθεση να παρεισφρήσουν στη διαχείριση της εκδότριας εταιρίας.

99.      Εκκινώντας από την ανωτέρω θέση, ο S V και τα λοιπά πρόσωπα υποστηρίζουν ότι η έννοια της «διαρκούς κοινής πολιτικής ως προς τη διαχείριση του εκδότη» πρέπει να ερμηνευθεί στενά. Ο S V και τα λοιπά πρόσωπα παραπέμπουν στις προπαρασκευαστικές εργασίες (37) της οδηγίας 2004/109 και στον εξαντλητικό χαρακτήρα της εναρμόνισης που πραγματοποιήθηκε με την οδηγία αυτή, στοιχεία από τα οποία συμπεραίνουν ότι το άρθρο 10, στοιχείο αʹ, της εν λόγω οδηγίας εφαρμόζεται στις συντονισμένες δράσεις οι οποίες είναι ικανές να ασκήσουν σημαντική, διαρκή και οργανωμένη επιρροή στη διαχείριση της εταιρίας μέσω της άσκησης των δικαιωμάτων ψήφου.

100. Το άρθρο 10, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2004/109 δεν παραπέμπει στο δίκαιο των κρατών μελών και, επομένως, η έννοια της «διαχείρισης» της εταιρίας συνιστά αυτοτελή έννοια του δικαίου της Ένωσης. Η εν λόγω έννοια πρέπει να ερμηνεύεται με ενιαίο τρόπο, ανεξαρτήτως του χαρακτηρισμού που δίδεται εντός των κρατών μελών, λαμβανομένων υπόψη του γράμματος της εν λόγω διατάξεως και των σκοπών που επιδιώκονται με τη ρύθμιση της οποίας αποτελεί μέρος (38).

101. Κατά τη γνώμη μου, η υιοθέτηση «διαρκούς κοινής πολιτικής ως προς τη διαχείριση του εκδότη» μπορεί να υλοποιηθεί μέσω συμφωνιών που συνεπάγονται τόσο άμεση παρέμβαση στη διαχείριση της εταιρίας όσο και άλλους τρόπους έμμεσης παρέμβασης.

102. Εκτιμώ, επομένως, ότι από τις δύο ενδεχόμενες ερμηνείες που προτείνει το αιτούν δικαστήριο, υπερισχύει η δεύτερη: αρκεί η συντονισμένη δράση να κατατείνει σε έμμεσο διαρκή επηρεασμό της διαχείρισης της υπό εξαγορά εταιρίας στο πλαίσιο ΔΠΕ, αποτέλεσμα το οποίο προκύπτει εάν, λόγω της παρεμπόδισης της υποχρεωτικής αποχώρησης, η εταιρία παραμείνει εισηγμένη στο χρηματιστήριο.

103. Η οδηγία 2004/109 δεν ορίζει την έννοια της «διαρκούς κοινής πολιτικής ως προς τη διαχείριση του εκδότη». Ο ορισμός της έννοιας δεν παρέχεται ούτε στις αιτιολογικές σκέψεις της ούτε στη νομοθεσία εφαρμογής της (39). Όπως προεξέθεσα, με την απόφαση Adler διευκρινίζεται μόνον ότι το άρθρο 10, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2004/109 απαιτεί «να υπάρχει για ορισμένο χρονικό διάστημα, και όχι απλώς παροδικά ή περιστασιακά, ένας αυξημένος βαθμός δέσμευσης, η οποία πρέπει να είναι κοινή για όλους και να αφορά τη διαχείριση της συγκεκριμένης εταιρίας» (40). Από την εν λόγω απόφαση δεν μπορεί να συναχθεί ότι η διαχείριση εταιρίας περιορίζεται στις πράξεις παρέμβασης στη διοίκησή της.

104. Στην οδηγία 2004/109 γίνεται λόγος για «διαρκή κοινή πολιτική». Με τις παρατηρήσεις τους, τα πρόσωπα στα οποία επιβλήθηκαν κυρώσεις επισημαίνουν ότι διαρκή χαρακτήρα έχουν μόνον οι ενέργειες των μετόχων εταιρίας οι οποίες σχετίζονται με τον ορισμό των οργάνων εταιρικής διακυβέρνησης, εποπτείας και διαχείρισης. Επομένως, συντονισμένη ενέργεια για την αποφυγή της υποχρεωτικής εξαγοράς μετοχών θα είναι συγκυριακή δράση.

105. Κατά τη γνώμη μου, αντιθέτως, η συντονισμένη δράση ομάδας φυσικών και νομικών προσώπων για τη ματαίωση της υποχρεωτικής αποχώρησης των μειοψηφούντων μετόχων, μέσω της απόκτησης τίτλων της υπό εξαγορά εταιρίας, συνιστά ενέργεια της οποίας τα αποτελέσματα εκτείνονται σε κάποιο χρονικό διάστημα και μπορούν να έχουν αντίκτυπο στην εταιρική διακυβέρνηση εισηγμένης στο χρηματιστήριο εταιρίας.

106. Λαμβανομένης υπόψη της ευρείας διατύπωσής της, φρονώ ότι η φράση «διαρκής κοινή πολιτική ως προς τη διαχείριση του εκδότη» μπορεί να νοηθεί κατά γράμμα, ώστε να καταλαμβάνει συντονισμένες δράσεις που αποσκοπούν στην αγορά τίτλων για τη ματαίωση της υποχρεωτικής αποχώρησης των μειοψηφούντων μετόχων στο πλαίσιο ΔΠΕ.

107. Από τελολογικής απόψεως, οι σκοποί της οδηγίας 2004/109, οι οποίοι μνημονεύονται στις αιτιολογικές σκέψεις 1 και 2 αυτής (41), επιτυγχάνονται καλύτερα μέσω ερμηνείας της φράσης «διαρκής κοινή πολιτική ως προς τη διαχείριση του εκδότη» η οποία καταλαμβάνει τις συντονισμένες δράσεις των κατόχων τίτλων οι οποίες έχουν έμμεσο αντίκτυπο στη διαρκή διαχείριση της εκδότριας εταιρίας, και όχι μόνον των πράξεων που συνεπάγονται άμεση συμμετοχή στην εταιρική διακυβέρνηση (όπως είναι ο ορισμός διευθυντικών στελεχών ή οι ψηφοφορίες στις συνελεύσεις των μετόχων).

108. Επαναλαμβάνω ότι δεν υφίσταται, κατά τη γνώμη μου, νομικό εμπόδιο για τον χαρακτηρισμό της συντονισμένης δράσης ομάδας μετόχων που επιδιώκουν να ματαιώσουν την υποχρεωτική αποχώρηση μειοψηφούντων μετόχων στο πλαίσιο ΔΠΕ ως έμμεσης παρέμβασης στη διαχείριση της εταιρίας, η οποία έχει διαρκείς συνέπειες. Τέτοια συμπεριφορά μπορεί να εμποδίσει την υπό εξαγορά εταιρία στο πλαίσιο της ΔΠΕ να μετατραπεί σε οντότητα μη εισηγμένη στην αγορά κινητών αξιών, με τις σημαντικές νομικές συνέπειες που τούτο συνεπάγεται.

109. Οι εισηγμένες στο χρηματιστήριο εταιρίες έχουν ευρύτερη πρόσβαση στις κεφαλαιαγορές για τη χρηματοδότησή τους, οι μέτοχοί τους υπόκεινται σε περισσότερες υποχρεώσεις πληροφόρησης και διαφάνειας, το δε σύστημα διακυβέρνησής τους είναι αυστηρότερο από το σύστημα διακυβέρνησης των εταιριών που δεν είναι εισηγμένες στις αγορές κινητών αξιών. Η απώλεια ή η διατήρηση της εν λόγω ιδιότητας δεν είναι ήσσονος σημασίας μεταβολή η οποία δεν έχει συνέπειες στη διαχείριση του εκδότη.

110. Επομένως, η συντονισμένη δράση ομάδας φυσικών και νομικών προσώπων με σκοπό τη ματαίωση της υποχρεωτικής αποχώρησης των μειοψηφούντων μετόχων στο πλαίσιο ΔΠΕ, μέσω της απόκτησης μετοχών (της οποίας τα αποτελέσματα θα διαρκέσουν κανονικά για κάποιο χρονικό διάστημα), μπορεί να χαρακτηριστεί ως συμφωνία συναφθείσα με σκοπό την υιοθέτηση «διαρκούς κοινής πολιτικής ως προς τη διαχείριση του εκδότη», για τους σκοπούς του άρθρου 10, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2004/109. Στο ίδιο μέτρο, τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που μετέχουν στην εν λόγω συντονισμένη δράση οφείλουν να τη δημοσιοποιήσουν και να εκπληρώσουν την οικεία υποχρέωση δήλωσης.

V.      Πρόταση

111. Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στο cour d’appel de Παρίσι (εφετείο Παρισιού, Γαλλία) ως εξής:

«1)      Το άρθρο 3, παράγραφος 1α, τέταρτο εδάφιο, σημείο iii, της οδηγίας 2004/109/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Δεκεμβρίου 2004, για την εναρμόνιση των προϋποθέσεων διαφάνειας αναφορικά με την πληροφόρηση σχετικά με εκδότες των οποίων οι κινητές αξίες έχουν εισαχθεί προς διαπραγμάτευση σε ρυθμιζόμενη αγορά και για την τροποποίηση της οδηγίας 2001/34/ΕΚ, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2013/50/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Οκτωβρίου 2013,

έχει την έννοια ότι:

η εξαίρεση που προβλέπεται στην ανωτέρω διάταξη μπορεί να καταλαμβάνει τις υποχρεώσεις δήλωσης που επιβάλλονται από εθνικούς κανόνες στα φυσικά ή νομικά πρόσωπα τα οποία, ενεργώντας σε συνεννόηση, υπερβαίνουν συγκεκριμένα όρια απόκτησης μετοχών, όταν οι εν λόγω υποχρεώσεις δήλωσης τυγχάνουν εφαρμογής στο πλαίσιο δημόσιας προσφοράς εξαγοράς. Για τον σκοπό αυτόν, δεν συντρέχει λόγος ερμηνείας των οικείων εθνικών κανόνων συμφώνως προς το άρθρο 10 της οδηγίας 2004/109.

2)      Το άρθρο 10, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2004/109 έχει την έννοια ότι:

η συντονισμένη δράση ομάδας φυσικών και νομικών προσώπων με σκοπό τη ματαίωση της υποχρεωτικής αποχώρησης των μειοψηφούντων μετόχων στο πλαίσιο δημόσιας προσφοράς εξαγοράς μπορεί να χαρακτηριστεί ως συμφωνία συναφθείσα με σκοπό την υιοθέτηση διαρκούς κοινής πολιτικής ως προς τη διαχείριση του εκδότη.»


1      Γλώσσα του πρωτοτύπου: η ισπανική.


2      Autorité des marchés financiers (στο εξής: AMF).


3      Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Δεκεμβρίου 2004, για την εναρμόνιση των προϋποθέσεων διαφάνειας αναφορικά με την πληροφόρηση σχετικά με εκδότες των οποίων οι κινητές αξίες έχουν εισαχθεί προς διαπραγμάτευση σε ρυθμιζόμενη αγορά και για την τροποποίηση της οδηγίας 2001/34/ΕΚ (ΕΕ 2004, L 390, σ. 38), όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2013/50/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Οκτωβρίου 2013 (ΕΕ 2013, L 294, σ. 13) (στο εξής: οδηγία 2004/109).


4      Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Απριλίου 2004, σχετικά με τις δημόσιες προσφορές εξαγοράς (ΕΕ 2004, L 142, σ. 12).


5      Κατά το άρθρο 231‑2, σημείο 5, του RGAMF, η περίοδος που προηγείται της προσφοράς είναι η χρονική περίοδος που μεσολαβεί από τη δημοσίευση που πραγματοποιεί η AMF, σύμφωνα με το άρθρο 223-34, πρώτο εδάφιο, του RGAMF (πληροφορίες σχετικά με τα χαρακτηριστικά σχεδίου προσφοράς), έως την έναρξη της περιόδου προσφοράς ή, σε περίπτωση μη υποβολής σχεδίου προσφοράς, έως τη δημοσίευση που πραγματοποιεί η AMF, σύμφωνα με το άρθρο 223-34, τελευταίο εδάφιο, του RGAMF.


6      Κατά το άρθρο 15, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας 2004/25, άπαξ και υποβληθεί ΔΠΕ προς όλους τους κατόχους τίτλων της υπό εξαγορά εταιρίας και για το σύνολο των τίτλων τους, ο προσφέρων δύναται, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, να απαιτήσει από όλους τους κατόχους των εναπομενόντων τίτλων να του πωλήσουν τους τίτλους τους σε δίκαιη τιμή. Η υποχρεωτική αποχώρηση είναι ευρέως γνωστή με τον αγγλικό όρο «squeeze‑out».


7      Η άσκηση του δικαιώματος του προσφέροντος να αξιώσει την υποχρεωτική αποχώρηση των μειοψηφούντων μετόχων (εντός τριών μηνών από το πέρας υποχρεωτικής ή εθελούσιας ΔΠΕ) εξαρτάται από το αν ο προσφέρων κατέχει συγκεκριμένο ποσοστό του κεφαλαίου που φέρει δικαιώματα ψήφου, καθώς και συγκεκριμένο ποσοστό των δικαιωμάτων ψήφου της υπό εξαγορά εταιρίας ή αποκτά, χάρη στην αποδοχή της ΔΠΕ, τίτλους που αντιπροσωπεύουν όχι λιγότερο από το 90 % του κεφαλαίου της υπό εξαγορά εταιρίας που φέρει δικαιώματα ψήφου και το 90 % των δικαιωμάτων ψήφου που περιλαμβάνονται στην προσφορά.


8      Το κείμενο της απόφασης είναι διαθέσιμο στη διεύθυνση https://www.amf-france.org/sites/institutionnel/files/private/2022‑07/220711_decision_pub.pdf.


9      Απόφαση του Conseil d’État (Συμβουλίου της Επικρατείας) της 29ης Μαΐου 2024 (FR:CECHR:2024:465740.20240529). Όσον αφορά το περιεχόμενό της, παραπέμπω στα σημεία 54 και 55 των παρουσών προτάσεων.


10      Για τον σκοπό αυτόν, ως «κανόνες» νοούνται νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις, κώδικες πρακτικών και άλλες διευθετήσεις των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων των διευθετήσεων που έχουν θεσπισθεί από οργανισμούς επίσημα εξουσιοδοτημένους να ρυθμίζουν τις αγορές.


11      Κατά το άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας 2004/25, τα κράτη μέλη ορίζουν την αρχή ή τις αρχές που είναι αρμόδιες για την εποπτεία της προσφοράς, για τους σκοπούς των κανόνων που θεσπίζουν ή εισάγουν δυνάμει της εν λόγω οδηγίας.


12      Ο ίδιος ορισμός χρησιμοποιείται στην απόφαση της 9ης Σεπτεμβρίου 2021, Adler Real Estate κ.λπ. (C‑605/18, στο εξής: απόφαση Adler, EU:C:2021:712, σκέψη 34).


13      Αιτιολογική σκέψη 2 της οδηγίας 2004/109, της οποίας το περιεχόμενο εξειδικεύεται στο άρθρο 9 της εν λόγω οδηγίας.


14      Παραπέμπω στο χωρίο της αιτιολογικής σκέψης 12 της οδηγίας 2013/50 το οποίο παρέθεσα στο σημείο 9 των παρουσών προτάσεων.


15      Pietrancosta, A., «Action de concert et déclarations de franchissements de seuils: la CJUE impose en principe l’exigence d’un accord concertant et verrouille les extensions nationales», Le Quotidien, Lexbase, Απρίλιος 2026, σ. 1. Στη γαλλική νομική θεωρία γίνεται λόγος για «concert de contrôle» στην περίπτωση των συνεννοήσεων που αφορούν τις ΔΠΕ και για «concert de gestion» στην περίπτωση συνεννοήσεων μετόχων οι οποίες υπερβαίνουν συγκεκριμένα όρια. Βλ. Bertrand, Q., «La cacophonie des concerts de gestion et de contrôle», Bulletin Joly Bourse, αριθ. BJB202m2, Ιανουάριος 2026· Martin Laprade, F., «Action de concert», Jurisclasseur de droit bancaire et financier, τεύχος 2135, 2025· Schmidt, D., και Rontchevsky, N., «Action de concert», Répertoire sociétés, Dalloz, Ιούλιος 2024.


16      Απόφαση Adler (σκέψη 34).


17      Απόφαση Adler (σκέψη 35).


18      Απόφαση περί παραπομπής (σημεία 141 και 142).


19      Απόφαση της 29ης Μαΐου 2024 (FR:CECHR:2024:465740.20240529, σκέψη 10).


20      Το ίδιο έπραξαν, με τις γραπτές παρατηρήσεις τους, η AMF και η Γαλλική Κυβέρνηση.


21      Ως «υποχρεώσεις υποβολής δήλωσης» νοούνται, στο παρόν πλαίσιο, οι υποχρεώσεις κοινολόγησης (κοινοποίησης) των πληροφοριών σχετικά με την απόκτηση ή τη διάθεση σημαντικών συμμετοχών στο κεφάλαιο εκδότη του οποίου οι μετοχές είναι εισηγμένες προς διαπραγμάτευση σε ρυθμιζόμενη αγορά.


22      Σημείο 27 των παρουσών προτάσεων.


23      Η ως άνω διάταξη αναλύεται με τις αποφάσεις της 12ης Φεβρουαρίου 2026, Valora Effekten Handel (C‑864/24, στο εξής: απόφαση Valora, EU:C:2026:94, σκέψεις 36 και 37), και Adler (σκέψεις 30 και 32).


24      Αποφάσεις Adler (σκέψεις 33, 37 και 45), και Valora (σκέψη 38).


25      Απόφαση Valora (σκέψη 41). Η υπογράμμιση δική μου.


26      Απόφαση Valora (σκέψη 42).


27      Απόφαση Valora (σκέψη 45). Η γερμανική νομοθεσία εφαρμοζόταν «σε όλες τις περιστάσεις που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν υποχρέωση κοινοποίησης, βάσει του άρθρου 9» της οδηγίας 2004/109.


28      Απόφαση Valora (σκέψη 47).


29      Κατά πάγια νομολογία, όταν εφαρμόζουν το εσωτερικό δίκαιο, και ιδίως τις διατάξεις κανονιστικής ρύθμισης που θεσπίστηκε για τη συμμόρφωση προς τις απαιτήσεις οδηγίας, τα δικαστήρια των κρατών μελών οφείλουν να ερμηνεύουν το εσωτερικό δίκαιο, κατά το μέτρο του δυνατού, υπό το πρίσμα του γράμματος και του σκοπού της οικείας οδηγίας, προκειμένου να επιτυγχάνεται το αποτέλεσμα που επιδιώκεται με την οδηγία αυτή και, ως εκ τούτου, να συμμορφώνονται προς το άρθρο 288, τρίτο εδάφιο, ΣΛΕΕ (αποφάσεις της 5ης Οκτωβρίου 2004, Pfeiffer κ.λπ., C‑397/01 έως C‑403/01, EU:C:2004:584, σκέψη 113, και της 12ης Δεκεμβρίου 2024, Getin Holding κ.λπ., C‑118/23, EU:C:2024:1013, σκέψη 75).


30      Άρθρο 3, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2004/25.


31      Κατά το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2004/25, τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν την τήρηση των ακόλουθων αρχών: «[…] β) οι κάτοχοι των τίτλων μιας υπό εξαγορά εταιρίας πρέπει να διαθέτουν επαρκή χρόνο και ενημέρωση, προκειμένου να μπορούν να καταλήξουν σε απόφαση για την προσφορά ύστερα από κατάλληλη πληροφόρηση. Όταν παρέχει συμβουλές στους κατόχους τίτλων, το συμβούλιο της υπό εξαγορά εταιρίας πρέπει να διατυπώνει γνώμη ως προς τις επιπτώσεις της εφαρμογής της προσφοράς στην απασχόληση, τους όρους απασχόλησης και τους τόπους διεξαγωγής των δραστηριοτήτων της εταιρίας».


32      Βλ. Nadjar, H., Les principes du droit des offres publiques d’acquisition, LGDJ, Παρίσι, 2025, σ. 67.


33      Ο χαρακτηρισμός συμπεριφοράς ως «συνεννόησης» δεν προϋποθέτει κατ’ ανάγκην την ύπαρξη γραπτής ή ρητής συμφωνίας: αρκεί η ύπαρξη σιωπηρής συμφωνίας. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, ο κανόνας καταλαμβάνει επίσης συντονισμένες ενέργειες των μερών οι οποίες δεν αποτυπώνονται γραπτώς.


34      Στην υπό κρίση υπόθεση, σκοπός της συνεννόησης ήταν να παρεμποδιστεί η ΔΠΕ την οποία κίνησε η Andromeda Investissements, που σύστησε η CVC Capital Partners, σε σχέση με την εταιρία ApriL. Συγκεκριμένα, η συνεννόηση επεδίωκε την απόκτηση επαρκούς αριθμού μετοχών για την παρεμπόδιση της υποχρεωτικής αποχώρησης των μειοψηφούντων μετόχων, την οποία η Andromeda Investissements είχε προαναγγείλει ότι θα ενεργοποιήσει τρεις μήνες μετά τη λήξη της ΔΠΕ, προσφέροντας στους μειοψηφούντες μετόχους, κατόχους των εναπομενουσών μετοχών, την ίδια τιμή με την τιμή της προσφοράς (21,60 ευρώ ανά μετοχή). Οι μετέχοντες στη συνεννόηση θεωρούσαν ότι η εν λόγω τιμή ήταν υπέρμετρα χαμηλή και επεδίωκαν να παρεμποδίσουν την υποχρεωτική αποχώρηση προκειμένου να επιτύχουν υψηλότερη τιμή και να πωλήσουν τότε τις μετοχές τους.


35      Όπως προεκτέθηκε, το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2004/25 ορίζει ότι οι κάτοχοι των τίτλων υπό εξαγορά εταιρίας πρέπει να διαθέτουν επαρκή χρόνο και ενημέρωση προκειμένου να μπορούν να καταλήξουν σε απόφαση για την προσφορά ύστερα από κατάλληλη πληροφόρηση.


36      Επαναλαμβάνω, κατ’ ουσίαν, το σχετικό χωρίο από τις προτάσεις του γενικού εισαγγελέα M. Bobek στην υπόθεση Adler Real Estate κ.λπ. (C‑605/18, EU:C:2021:220, σημείο 57).


37      Στην πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου (ΕΕ 1985, C 351, σ. 35), η οποία κατέληξε στην έκδοση της οδηγίας 88/627/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 1988, σχετικά με τις πληροφορίες που πρέπει να δημοσιεύονται κατά την απόκτηση και την εκχώρηση σημαντικής συμμετοχής σε εταιρία της οποίας οι μετοχές είναι εισηγμένες στο χρηματιστήριο (ΕΕ 1988, L 348, σ. 62), γινόταν λόγος για κοινή πολιτική έναντι της εταιρίας και όχι ως προς τη διαχείριση της εταιρίας. Εντούτοις, στο τελικό κείμενο της ως άνω οδηγίας περιλήφθηκε η τροποποίηση η οποία επαναλήφθηκε στην οδηγία 2004/109.


38      Απόφαση της 13ης Νοεμβρίου 2025, Oti (C‑525/23, EU:C:2025:877, σκέψη 48).


39      Κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) 2015/761 της Επιτροπής, της 17ης Δεκεμβρίου 2014, για τη συμπλήρωση της οδηγίας 2004/109/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά ορισμένα ρυθμιστικά τεχνικά πρότυπα για τις σημαντικές συμμετοχές (ΕΕ 2015, L 120, σ. 2).


40      Απόφαση Adler (σκέψη 35).


41      Η κοινολόγηση ακριβών και περιεκτικών πληροφοριών εγκαίρως σχετικά με τους εκδότες κινητών αξιών εμπεδώνει, κατά την αιτιολογική σκέψη 1 της οδηγίας 2004/109, την εμπιστοσύνη των επενδυτών και τους παρέχει τη δυνατότητα να αξιολογούν έχοντας ενημέρωση για τις επιχειρηματικές επιδόσεις και τα περιουσιακά στοιχεία των εν λόγω εκδοτών, όπερ ενισχύει τόσο την προστασία των επενδυτών όσο και την αποτελεσματικότητα της αγοράς. Οι εκδότες κινητών αξιών θα πρέπει να διασφαλίζουν την κατάλληλη διαφάνεια έναντι των επενδυτών μέσω της τακτικής ροής στοιχείων πληροφόρησης και, για τον ίδιο σκοπό, οι μέτοχοι, ή τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που έχουν δικαίωμα ψήφου ή είναι κάτοχοι άλλων χρηματοπιστωτικών μέσων που ενσωματώνουν δικαίωμα απόκτησης υφισταμένων μετοχών με δικαίωμα ψήφου, θα πρέπει επίσης να ενημερώνουν τους εκδότες σχετικά με την απόκτηση ή άλλες μεταβολές που επέρχονται σε σημαντικές συμμετοχές στο κεφάλαιο εταιριών, έτσι ώστε οι εκδότες να είναι σε θέση να τηρούν ενήμερο το κοινό.