I.

Wprowadzenie

1.

Pobieranie odcisków palców i wykonywanie fotografii jest klasyczną metodą identyfikacji w ramach postępowania przygotowawczego. Niemniej jednak te dane osobowe umożliwiają jednoznaczne zidentyfikowanie osoby fizycznej, a zatem uznaje się je za szczególnie wrażliwe.

2.

W niniejszej sprawie na Trybunale spoczywa delikatne zadanie polegające na znalezieniu równowagi między praktykami często uznawanymi przez organy policji za powszechne a ochroną danych osób, których dane dotyczą.

II.

Ramy prawne

A.

Dyrektywa (UE) 2016/680

3.

Artykuł 1 ust. 1 dyrektywy (UE) 2016/680 ( 2 ) stanowi, że „[n]iniejsza dyrektywa ustanawia przepisy o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez właściwe organy do celów zapobiegania przestępczości, prowadzenia postępowań przygotowawczych, wykrywania i ścigania czynów zabronionych i wykonywania kar, w tym ochrony przed zagrożeniami dla bezpieczeństwa publicznego i zapobiegania takim zagrożeniom”.

4.

Artykuł 4 tej dyrektywy brzmi następująco:

5.

Zgodnie z art. 6 wspomnianej dyrektywy:

6.

Artykuł 8 tej dyrektywy stanowi:

7.

Artykuł 10 dyrektywy 2016/680 przewiduje:

8.

Artykuł 13 tej dyrektywy brzmi następująco:

9.

Artykuł 54 wspomnianej dyrektywy stanowi:

B.

Prawo francuskie

10.

Artykuł 55‑1 code de procédure pénale (kodeksu postępowania karnego) stanowi:

III.

Spór w postępowaniu głównym, pytania prejudycjalne i postępowanie przed Trybunałem

11.

W dniu 30 maja 2020 r. ponad stu działaczy klimatycznych zajęło Pola Elizejskie w Paryżu (Francja). Służby porządkowe interweniowały w celu ich rozproszenia i zatrzymały szereg osób, w tym HW, pod zarzutem organizacji niezgłoszonego zgromadzenia i stawiania oporu wobec funkcjonariuszy publicznych. Przesłuchiwany w ramach zatrzymania HW podał swoją tożsamość, ale odmówił poddania się pobraniu odcisków palców i wykonaniu fotografii niezbędnych do identyfikacji, mimo że został poinformowany, iż odmowa ta stanowi przestępstwo, za które grożą mu kara pozbawienia wolności i grzywna.

12.

W dniu 1 czerwca 2020 r., po zakończeniu zatrzymania, HW został postawiony przed prokuratorem Republiki i juge des libertés et de la détention (sędzią ds. ograniczenia wolności i pozbawienia wolności, Francja), który objął go nadzorem sądowym i poinformował, że powinien stawić się przed tribunal correctionnel de Paris (sądem karnym w Paryżu, Francja). HW zarzucono:

–

po pierwsze, zorganizowanie w Paryżu w dniu 30 maja 2020 r. zgromadzenia na drodze publicznej, które nie zostało wcześniej zgłoszone zgodnie z warunkami określonymi w ustawie, w tym przypadku w szczególności poprzez wzywanie uczestników do działania poprzez instruowanie ich, aby nie okazywali dokumentów tożsamości i nie stosowali się do poleceń służb porządkowych poprzez utworzenie ludzkiego łańcucha, przy czym polecenia te zostały natychmiast wykonane przez innych manifestujących;

–

po drugie, odmowę przekazania lub wykonania – na wniosek organu sądowego w ramach dochodzenia wstępnego, dochodzenia prowadzonego w przypadku ujęcia sprawcy na gorącym uczynku lub postępowania przygotowawczego – w Paryżu w dniu 31 maja 2020 r. tajnego sposobu odszyfrowywania środków kryptologicznych, które mogły zostać użyte do przygotowania, ułatwienia lub popełnienia zbrodni lub występku, w tym przypadku poprzez odmowę przekazania kodów swojego telefonu; oraz

–

po trzecie, odmowę poddania się w Paryżu w dniu 30 maja 2020 r. pobraniu odcisków palców i dłoni lub wykonaniu fotografii niezbędnych do zasilenia baz danych policji i pozyskiwania z nich informacji zgodnie z zasadami właściwymi dla każdej z tych baz, mimo że istniał jeden lub więcej wiarygodnych powodów, aby podejrzewać, że popełnił on lub usiłował popełnić przestępstwo.

13.

Wyrokiem z dnia 8 września 2021 r. tribunal correctionnel de Paris (sąd karny w Paryżu) uniewinnił HW za czyny objęte dwoma pierwszymi zarzutami, lecz uznał go za winnego popełnienia czynów objętych trzecim zarzutem i w związku z tym nałożył na niego grzywnę w wysokości 300 EUR.

14.

HW i prokuratura wnieśli apelację od tego wyroku do cour d’appel de Paris (sądu apelacyjnego w Paryżu, Francja), będącego sądem odsyłającym.

15.

Sąd odsyłający uważa, że niezależnie od wyroku Ministerstvo na vatreshnite raboti (Rejestracja danych biometrycznych i genetycznych przez policję) ( 3 ) pozostają pewne wątpliwości dotyczące wykładni art. 10 dyrektywy 2016/680 w związku z art. 4 ust. 1 lit. a)–c) oraz z art. 8 ust. 1 i 2 tej dyrektywy.

16.

W pierwszej kolejności rozważania Trybunału zawarte w wyroku Ministerstvo na vatreshnite raboti I mają zdaniem sądu odsyłającego zastosowanie do postępowania karnego przewidującego systematyczne zbieranie danych biometrycznych i genetycznych każdej osoby, co do której istnieją wystarczające dowody popełnienia przestępstwa uzasadniające przedstawienie jej zarzutów ( 4 ). Trybunał nie wypowiedział się natomiast jeszcze w kwestii sytuacji prawnej takiej jak ta przewidziana w art. 55‑1 kodeksu postępowania karnego, przewidującym systematyczne zbieranie danych biometrycznych ( 5 ) osoby, co do której istnieje „jeden lub więcej wiarygodnych powodów, aby podejrzewać, że popełniła ona lub usiłowała popełnić przestępstwo”, w ramach postępowania przygotowawczego, co nie jest równoznaczne z przedstawieniem zarzutów. Zdaniem sądu odsyłającego konieczne jest zatem ustalenie, czy warunek ten jest wystarczający, aby spełnić wymogi wynikające z dyrektywy 2016/680.

17.

W drugiej kolejności sąd odsyłający zastanawia się, czy dyrektywa 2016/680 nakłada na właściwe organy obowiązek uzasadnienia bezwzględnej niezbędności przetwarzania, którego organy te dokonują.

18.

W trzeciej kolejności niniejsza sprawa porusza nową w świetle prawa Unii problematykę: zgodnie z ustawodawstwem francuskim odmowa poddania się zebraniu danych identyfikacyjnych stanowi samoistne przestępstwo, które może być ścigane i – nawet jeśli główne przestępstwo stanowiące podstawę zbierania danych identyfikacyjnych nie zakończyło się skazaniem – pociągać za sobą skazanie (zwane dalej „samoistnym skazaniem”). Powstaje zatem pytanie, czy w tych okolicznościach wymóg „bezwzględnej konieczności” zbierania danych biometrycznych jest spełniony i czy takie samoistne skazanie jest uzasadnione.

19.

Zdaniem sądu odsyłającego odpowiedź na te pytania ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu w postępowaniu głównym, biorąc pod uwagę, że HW był ścigany i skazany jedynie za przestępstwo odmowy poddania się zebraniu danych identyfikacyjnych, mimo że został on uniewinniony od zarzutu popełnienia głównego przestępstwa w postaci organizacji niezgłoszonego zgromadzenia, które było podstawą zebrania danych identyfikacyjnych, przy czym na żadnym etapie postępowania nie pojawiło się odpowiednie uzasadnienie bezwzględnej niezbędności zastosowania tego środka.

20.

W tych okolicznościach cour d’appel de Paris (sąd apelacyjny w Paryżu) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

21.

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wpłynął do sekretariatu Trybunału w dniu 24 maja 2024 r. Uwagi na piśmie zostały przedstawione przez rządy francuski i polski, Irlandię oraz przez Komisję Europejską. Rządy francuski i czeski, Irlandia oraz Komisja były obecne na rozprawie, która odbyła się w dniu 30 kwietnia 2025 r.

IV.

Analiza

A.

W przedmiocie pierwszego pytania prejudycjalnego

1.

W przedmiocie sformułowania

22.

Gwoli przypomnienia: poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający dąży do ustalenia, czy art. 10 dyrektywy 2016/680 w związku z art. 4 ust. 1 lit. a)–c) oraz z art. 8 ust. 1 i 2 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie przepisom krajowym przewidującym systematyczne zbieranie danych identyfikacyjnych (pobieranie odcisków palców i fotografowanie) osób, w odniesieniu do których istnieje jeden lub więcej powodów, aby podejrzewać, że popełniły one lub usiłowały popełnić przestępstwo.

23.

Pragnę wskazać, że z lektury wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika, że głównym źródłem wątpliwości sądu odsyłającego wydaje się fakt, iż art. 55‑1 kodeksu postępowania karnego zezwala na zbieranie danych biometrycznych osób, którym nie zostały formalnie postawione zarzuty w postępowaniu karnym.

24.

Co się tyczy sformułowania pytania pierwszego, użycie przymiotnika „systematyczne” przez sąd odsyłający ( 6 ) było przedmiotem dyskusji między stronami w ramach ich uwag na piśmie.

25.

Rząd francuski utrzymuje, że błędne jest twierdzenie, iż ustawodawstwo francuskie przewiduje „systematyczne” zbieranie tych danych biometrycznych, ponieważ chodzi nie o obowiązek, lecz o możliwość.

26.

Komisja podziela stanowisko rządu francuskiego, podkreślając, że oficer policji sądowej dysponuje „zakresem uznania”, co się tyczy dokonywanego przez niego pobierania próbek. Instytucja ta utrzymuje, że owo pobieranie próbek nie jest „systematyczne”, ponieważ dokonuje się go nie wobec wszystkich osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa, lecz wyłącznie w zależności od potrzeb postępowania przygotowawczego.

27.

HW ze swej strony twierdzi, że biorąc pod uwagę praktykę organów policji, rozpatrywane zbierane danych ma charakter systematyczny ( 7 ).

28.

W tym względzie należy przypomnieć, że do Trybunału nie należy orzekanie w przedmiocie wykładni przepisów krajowych ani orzekanie, czy ich wykładnia lub stosowanie przez sąd krajowy są prawidłowe, ponieważ takie zadanie należy do wyłącznej właściwości tego sądu ( 8 ).

29.

Trybunał, do którego zwrócono się o udzielenie sądowi krajowemu użytecznej odpowiedzi, jest przy tym jednak właściwy, aby dostarczyć temu sądowi wskazówek opartych na aktach postępowania głównego oraz na przestawionych mu na piśmie lub ustnie uwagach ( 9 ).

30.

Mam świadomość, że granica między udzieleniem użytecznej odpowiedzi a wykładnią prawa krajowego może być subtelna.

31.

Muszę jednak wyjaśnić, że użycie przez sąd odsyłający określenia „systematyczne zbieranie” danych wynika z wyroku Ministerstvo na vatreshnite raboti I, który wydaje się leżeć u podstaw pytań tego sądu ( 10 ).

32.

Z pkt 113 tego wyroku wynika bowiem, że zdaniem sądu odsyłającego w owej sprawie art. 4 ust. 1 lit. a)–c), art. 8 ust. 1 i 2 oraz art. 10 dyrektywy 2016/680 wymagają, aby właściwe organy dysponowały zakresem uznania przy określaniu konieczności zbierania danych biometrycznych i genetycznych. Tymczasem według tego sądu przewidziane w ustawodawstwie krajowym zbieranie danych miało zastosowanie w sposób bezwzględnie wiążący do wszystkich osób, którym przedstawiono zarzuty popełnienia przestępstw umyślnych ściganych z urzędu, bez określenia w tym ustawodawstwie wymogu stwierdzenia istnienia konkretnej konieczności zbierania wszystkich tych kategorii danych ( 11 ).

33.

Ponadto Trybunał uznał w pkt 114 wyroku Ministerstvo na vatreshnite raboti I, że „należy rozumieć pytanie czwarte jako zmierzające w istocie do określenia, czy art. 10 dyrektywy 2016/680 rozpatrywany w związku z art. 4 ust. 1 lit. a)–c) i art. 8 ust. 1 i 2 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie przepisom krajowym przewidującym systematyczne zbieranie danych biometrycznych i genetycznych każdej osoby, której przedstawiono zarzuty popełnienia umyślnego przestępstwa ściganego z oskarżenia publicznego, dla celów rejestracji tych danych, bez przewidzenia obowiązku właściwego organu związanego z określeniem i wykazaniem, po pierwsze, że to zbieranie danych jest niezbędne do realizacji zamierzonych konkretnych celów, i po drugie, że cele te nie mogą być osiągnięte poprzez zebranie jedynie części tych danych” ( 12 ).

34.

Biorąc pod uwagę dwa poprzednie punkty oraz uwagi stron w niniejszej sprawie ( 13 ), należy wyjaśnić pojęcia „zakresu uznania” i „systematycznego zbierania” danych.

35.

Jak wynika z pkt 113 i 114 wyroku Ministerstvo na vatreshnite raboti I, po pierwsze, „zakres uznania” oznacza przewidzianą w prawie krajowym możliwość ustalenia i wykazania przez właściwy organ bezwzględnej konieczności przetwarzania danych. Po drugie, zbieranie danych jest „systematyczne”, gdy ma zastosowanie w sposób bezwzględnie wiążący do każdej osoby objętej zakresem stosowania rozpatrywanego ustawodawstwa krajowego.

36.

Wynika z tego, że w celu udzielenia sądowi odsyłającemu użytecznej odpowiedzi Trybunał powinien najpierw ustalić, czy rozpatrywane zbieranie danych jest „systematyczne” w rozumieniu wyroku Ministerstvo na vatreshnite raboti I.

37.

Należy stwierdzić, że „systematycznego” charakteru zbierania danych biometrycznych nie można wywieść z art. 55‑1 kodeksu postępowania karnego. Zgodnie bowiem z samym brzmieniem tego przepisu właściwy organ nie jest zobowiązany do przeprowadzenia pobrania danych wobec każdej osoby, w odniesieniu do której istnieje jeden lub więcej wiarygodnych powodów, aby podejrzewać, że popełniła ona lub usiłowała popełnić przestępstwo. Ponadto w akapicie drugim wspomnianego przepisu uściślono, że pobrania danych dokonuje się zgodnie z zasadami właściwymi dla baz danych policji i o ile dane te są niezbędne do zasilania tych baz i pozyskiwania z nich informacji ( 14 ).

38.

Niemniej jednak, jak pokazuje dyskusja między stronami, sformułowanie pierwszego pytania prejudycjalnego poprzez odniesienie do „systematycznego” charakteru zbierania danych powoduje niejasności, ponieważ wydaje się zakładać, że zbieranie, które nie jest „systematyczne”, jest zgodne z dyrektywą 2016/680. Uważam jednak, że tak nie jest. Jak wyjaśnię w ramach badania istoty sprawy, aby „niesystematyczne” pobieranie danych biometrycznych było zgodne z wymogami dyrektywy 2016/680, musi ono jeszcze być „bezwzględnie niezbędne”.

39.

W konsekwencji proponuję, aby Trybunał przeformułował pierwsze pytanie prejudycjalne w ten sposób, że poprzez to pytanie sąd odsyłający zmierza w istocie do ustalenia, czy art. 10 dyrektywy 2016/680 w związku z art. 4 ust. 1 lit. a)–c) oraz z art. 8 ust. 1 i 2 tej dyrektywy stoi na przeszkodzie przepisom krajowym zezwalającym na zbieranie danych biometrycznych każdej osoby, w odniesieniu do której istnieje jeden lub więcej wiarygodnych powodów, aby podejrzewać, że popełniła ona lub usiłowała popełnić przestępstwo.

2.

Co do istoty

a)

Uwagi ogólne w przedmiocie art. 10 dyrektywy 2016/680, stosownie do jego wykładni dokonanej przez Trybunał

40.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że art. 10 dyrektywy 2016/680 stanowi przepis szczególny regulujący przetwarzanie szczególnych kategorii danych osobowych (zwanych dalej „danymi wrażliwymi”), w tym danych biometrycznych ( 15 ). Jak wynika z orzecznictwa, celem tego przepisu jest zapewnienie wzmocnionej ochrony w odniesieniu do tego przetwarzania, które ze względu na szczególną wrażliwość rozpatrywanych danych i kontekstu, w jakim są one przetwarzane, może skutkować, jak wynika z motywu 37 tej dyrektywy, powstaniem poważnego ryzyka dla wolności i praw podstawowych, takich jak prawo do poszanowania życia prywatnego i prawo do ochrony danych osobowych, zagwarantowanych w art. 7 i 8 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”) ( 16 ).

41.

W drugiej kolejności, jak wynika z samego brzmienia art. 10 dyrektywy 2016/680, wymóg, zgodnie z którym przetwarzanie takich danych jest dopuszczalne „wyłącznie wtedy, jeżeli jest bezwzględnie niezbędne”, powinien być interpretowany jako definiujący bardziej rygorystyczne warunki zgodności z prawem przetwarzania danych wrażliwych w porównaniu z warunkami wynikającymi z art. 4 ust. 1 lit. b) i c) oraz art. 8 ust. 1 tej dyrektywy, które odnoszą się jedynie do „niezbędności” przetwarzania danych objętych, w sposób ogólny, zakresem stosowania wspomnianej dyrektywy ( 17 ).

42.

A zatem, po pierwsze, użycie przysłówka „wyłącznie” przed wyrażeniem „wtedy, jeżeli jest bezwzględnie niezbędne” podkreśla, że przetwarzanie szczególnych kategorii danych może być uznane za „niezbędne” wyłącznie w ograniczonej liczbie wypadków. Po drugie, charakter „bezwzględnej” niezbędności przetwarzania takich danych wymaga, by ta niezbędność była oceniana w sposób szczególnie rygorystyczny ( 18 ).

b)

Kryteria służące ustaleniu bezwzględnej konieczności przetwarzania

43.

Pragnę zauważyć, że dyrektywa 2016/680 nie definiuje wymogu dotyczącego „bezwzględnej niezbędności”, o którym mowa w jej art. 10.

44.

Pewne wskazówki można jednak wywieść z innych przepisów tej dyrektywy. I tak, bez uszczerbku dla przewidzianych we wspomnianej dyrektywie bardziej rygorystycznych warunków dotyczących zgodności z prawem przetwarzania danych wrażliwych, wymóg bezwzględnej niezbędności należy interpretować w świetle zasad ustanowionych w jej art. 4 i 8 ( 19 ).

45.

Wymaga to w szczególności zbadania bezwzględnej niezbędności zbierania danych wrażliwych w świetle celów i powodów tego zbierania, z poszanowaniem zasad ograniczenia celów i minimalizacji danych ( 20 ), przy czym ta ostatnia zasada wyraża zasadę proporcjonalności ( 21 ).

46.

W tym względzie, po pierwsze, jak wynika z motywu 26 dyrektywy 2016/680, wymóg niezbędności jest spełniony, gdy cel zamierzony w ramach przetwarzania danych nie może zostać racjonalnie osiągnięty w sposób równie skuteczny za pomocą innych środków, w mniejszym stopniu naruszających prawa podstawowe osób, których dane dotyczą, zwłaszcza prawo do poszanowania życia prywatnego i prawo do ochrony danych osobowych, zagwarantowane w art. 7 i 8 Karty. W szczególności, biorąc pod uwagę wzmocnioną ochronę osób w zakresie przetwarzania danych wrażliwych, administrator powinien upewnić się, że cel ten nie może zostać osiągnięty poprzez odniesienie się do kategorii danych innych niż kategorie wymienione w art. 10 tej dyrektywy ( 22 ).

47.

Po drugie, mając na względzie istotne ryzyko, jakie stanowi przetwarzanie danych wrażliwych dla praw i wolności osób, których dane dotyczą, w szczególności w kontekście zadań właściwych organów wykonywanych dla celów wskazanych w art. 1 ust. 1 dyrektywy 2016/680, wymóg „bezwzględnej niezbędności” oznacza konieczność uwzględnienia szczególnego znaczenia celu, jaki to przetwarzanie ma osiągnąć. Takie znaczenie można ocenić między innymi przy uwzględnieniu samego charakteru zamierzonego celu, w szczególności okoliczności, że przetwarzanie służy konkretnemu celowi związanemu z zapobieganiem czynom zabronionym lub zagrożeniom bezpieczeństwa publicznego wykazującym określony poziom istotności, z karaniem za popełnienie takich przestępstw lub z ochroną przed takimi zagrożeniami, a także w świetle szczególnych okoliczności, w jakich to przetwarzanie jest dokonywane ( 23 ).

48.

Po trzecie, Trybunał orzekł już, że istnienie takiej „bezwzględnej niezbędności” przetwarzania danych wrażliwych można ustalić jedynie w świetle wszystkich istotnych okoliczności, takich jak w szczególności charakter i waga przestępstwa, o którego popełnienie podejrzewa się zainteresowaną osobę w karnym postępowaniu głównym, szczególne okoliczności tego przestępstwa, ewentualny związek wspomnianego przestępstwa z innymi toczącymi się postępowaniami, wcześniejsze sprawy sądowe lub indywidualny profil danej osoby ( 24 ).

49.

W odniesieniu do wagi przestępstwa pragnę zauważyć, że należy również wziąć pod uwagę specyfikę zadań organów policji. Jak podkreślił Trybunał w wyroku Bezirkshauptmannschaft Landeck, uznanie, że tylko zwalczanie poważnej przestępczości może uzasadniać wgląd do danych wrażliwych, ograniczałoby uprawnienia dochodzeniowe właściwych organów w rozumieniu dyrektywy 2016/680 w odniesieniu do ogólnie pojętej przestępczości. Zdaniem Trybunału zwiększyłoby to ryzyko bezkarności w przypadku takich przestępstw, biorąc pod uwagę znaczenie, jakie te dane mogą mieć w kontekście postępowań przygotowawczych w sprawie przestępstw. Takie ograniczenie naruszałoby zatem szczególny charakter zadań wykonywanych przez te organy w celach określonych w art. 1 ust. 1 tej dyrektywy, podkreślony w jej motywach 10 i 11, i szkodziłoby celowi realizacji przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości w Unii, który prześwieca wspomnianej dyrektywie ( 25 ).

50.

I tak, co do zasady okoliczność, że przestępstwo nie jest kwalifikowane jako „poważne”, nie może sama w sobie uzasadniać wykluczenia bezwzględnej niezbędności zbierania danych biometrycznych. W zależności bowiem raczej od charakteru przestępstwa niż jego wagi zbieranie tego rodzaju danych może okazać się niezbędne w celu stwierdzenia tego przestępstwa lub ustalenia jego sprawcy.

51.

Jeżeli natomiast bezwzględna niezbędność zbierania danych biometrycznych nie ma za podstawę charakteru przestępstwa, musi ona opierać się na innych elementach.

c)

Związek ze zbieraniem danych rozpatrywanym w postępowaniu głównym

1)

Powody zbierania danych

52.

Rząd francuski wskazał w uwagach na piśmie, że przedmiotem czynności zbierania danych identyfikacyjnych rozpatrywanych w postępowaniu głównym są w szczególności: porównanie odcisków palców ze śladami zebranymi podczas toczącego się postępowania przygotowawczego, identyfikacja osoby, której postawiono zarzuty w ramach toczącego się postępowania przygotowawczego w celu uniknięcia ryzyka homonimii lub kradzieży tożsamości, a także identyfikacja osoby w ramach zestawienia z innymi toczącymi się lub przyszłymi postępowaniami, na przykład w celu umożliwienia porównania odcisków palców ze śladami zebranymi podczas innych postępowań przygotowawczych ( 26 ).

53.

Powody te są związane, po pierwsze, z wykorzystaniem danych zebranych w ramach konkretnego postępowania karnego, a po drugie, z przetwarzaniem do celów innych postępowań. Niezbędność takiego przetwarzania wynika wyraźnie z motywu 27 dyrektywy 2016/680 ( 27 ).

54.

Należy zatem stwierdzić, że zbieranie danych biometrycznych jest stosowne i adekwatne w świetle wskazanych powodów ( 28 ). Jego niezbędność zależy jednak w szczególności od jego zakresu stosowania, określonego w mającym zastosowanie ustawodawstwie.

2)

Zakres stosowania zbierania danych

55.

Jak wynika z postanowienia odsyłającego i uwag rządu francuskiego, brak jest zgody co do zakresu stosowania zbierania danych rozpatrywanego w postępowaniu głównym. Zdaniem sądu odsyłającego oficerowie policji sądowej mogą zbierać dane biometryczne każdej osoby, w odniesieniu do której istnieje „jeden lub więcej wiarygodnych powodów, aby podejrzewać, że popełniła ona lub usiłowała popełnić przestępstwo” ( 29 ). Natomiast zdaniem rządu francuskiego wspomniane zbieranie danych może odnosić się, po pierwsze, do osób, względem których istnieją nie zwykłe podejrzenia, lecz poważne lub spójne poszlaki uprawdopodobniające, że mogły one uczestniczyć jako sprawcy lub współsprawcy w popełnieniu zbrodni lub występku zagrożonego karą pozbawienia wolności, a po drugie, do osób, których jednoznaczna identyfikacja okazuje się niezbędna ( 30 ).

56.

Ten brak zgody skłania mnie do zbadania dwóch aspektów rozpatrywanego ustawodawstwa krajowego: etapu postępowania, na którym dokonuje się zbierania danych (w tym przypadku bez formalnego przedstawienia zarzutów osobie, której dane dotyczą), oraz zakresu tego zbierania.

57.

W pierwszej kolejności, co się tyczy etapu postępowania, uważam, że powody zbierania danych biometrycznych oznaczają, że może ono odbywać się we wczesnym stadium postępowania przygotowawczego. Ograniczenie tej możliwości do stadium przedstawienia zarzutów osobie, której dane dotyczą, byłoby sprzeczne z niektórymi celami określonymi w art. 1 dyrektywy 2016/680.

58.

W rzeczywistości, jak podkreślił Trybunał w wyroku Ministerstvo na vatreshnite raboti I, o ile mogą istnieć poważne podstawy, by przypuszczać, że dana osoba popełniła czyn zabroniony uzasadniający przedstawienie jej zarzutów, co zakłada, że zgromadzono już wystarczające dowody udziału tej osoby w przestępstwie, o tyle może być tak, że w niektórych przypadkach zbieranie danych biometrycznych nie odpowiada żadnej konkretnej konieczności związanej z prowadzonym postępowaniem karnym ( 31 ).

59.

Podkreślę także, że ustawodawstwo karne pozostaje w kompetencji państw członkowskich ( 32 ). W szczególności różne fazy postępowania karnego oraz związane z nimi prawa i gwarancje danej osoby mogą się różnić w zależności od państwa członkowskiego. Wynika z tego, że element ten nie może być decydujący dla celów wykładni art. 10 dyrektywy 2016/680.

60.

Wykładni tej nie podważa art. 6 dyrektywy 2016/680. Przepis ten ustanawia bowiem obowiązek dokonania w stosownym przypadku i w miarę możliwości rozróżnienia między danymi osobowymi poszczególnych kategorii osób, których dane dotyczą, tak aby nie ingerować w podstawowe prawo do ochrony ich danych osobowych w taki sam sposób ( 33 ). Przepis ten nie ma natomiast na celu określenia kategorii osób, których dane mogą być zbierane ( 34 ).

61.

W drugiej kolejności, co się tyczy zakresu zbierania danych biometrycznych rozpatrywanego w postępowaniu głównym, przypominam, że w ramach postępowania prejudycjalnego Trybunał będzie mógł jedynie określić wynikające z prawa Unii warunki, do których poszanowania zobowiązane jest prawo krajowe, ponieważ określenie mających zastosowanie przepisów prawa krajowego oraz ich wykładnia należą do wyłącznej właściwości sądów krajowych ( 35 ).

62.

W każdym razie jestem zdania, że nawet zakres stosowania ustawodawstwa dotyczącego zbierania danych biometrycznych, na który powołuje się rząd francuski, mimo że ograniczony do występków zagrożonych karą pozbawienia wolności, jest szeroki ( 36 ), co pozwala w szczególności na zbieranie danych każdej osoby, której jednoznaczna identyfikacja okazuje się niezbędna, i to niezależnie od charakteru i wagi danego przestępstwa.

3)

Obowiązek dokonania przez właściwy organ oceny bezwzględnej niezbędności zbierania danych

63.

Pomimo tego szerokiego zakresu, w przeciwieństwie do ustawodawstwa bułgarskiego rozpatrywanego w sprawie, w której zapadł wyrok Ministerstvo na vatreshnite raboti I, z ustawodawstwa francuskiego wynika, że organy policyjne nie mają obowiązku zbierania danych w odniesieniu do każdej osoby objętej zakresem stosowania tego ustawodawstwa oraz że – wprost przeciwnie – to zbieranie danych podlega ocenie tych organów w każdym konkretnym przypadku z osobna ( 37 ).

64.

Aby ten zakres uznania był zaś zgodny z wymogami dyrektywy 2016/680, ustawodawstwo francuskie powinno przewidywać obowiązek dokonania przez właściwe organy oceny bezwzględnej niezbędności zebrania danych biometrycznych osób, których dane dotyczą ( 38 ).

65.

Trybunał orzekł już bowiem, że jedynie do właściwych organów należy upewnienie się, czy kryterium to zostało spełnione ( 39 ).

66.

W niniejszej sprawie z uwag rządu francuskiego wynika, że art. 6 i 88 loi no 78‑17 du 6 janvier 1978, relative à l’informatique, aux fichiers et aux libertés (ustawy nr 78‑17 z dnia 6 stycznia 1978 r. o informatyce, danych i swobodach) ( 40 ) transponują art. 10 dyrektywy 2016/680, przejmując wyraźnie ujęte w niej kryterium bezwzględnej niezbędności. Rząd ten dodaje, że zbieranie danych biometrycznych na podstawie art. 55‑1 kodeksu postępowania karnego nie może naruszać tych przepisów ustawowych.

67.

Gdyby tak było, te krajowe ramy prawne można by interpretować w ten sposób, że zobowiązują one właściwy organ do dokonania oceny „bezwzględnej niezbędności” zbierania, którego organ ów dokonuje.

68.

Niemniej jednak, biorąc pod uwagę podział zadań między Trybunałem a sądem odsyłającym, do tego ostatniego będzie należało upewnienie się, że tak rzeczywiście jest, w szczególności w ramach wywiązania się ze spoczywającego na nim obowiązku dokonywania wykładni prawa krajowego w możliwie najszerszym zakresie zgodnie z brzmieniem i celem dyrektywy 2016/680 ( 41 ).

69.

W świetle okoliczności sporu w postępowaniu głównym dotyczącego zebrania danych biometrycznych osoby zatrzymanej w związku z organizacją niedozwolonego zgromadzenia i z udziałem w tym zgromadzeniu sąd odsyłający powinien również upewnić się, że stosowanie prawa przez właściwy organ pozostaje zgodne z wymogami dyrektywy 2016/680 ( 42 ).

70.

W świetle powyższych rozważań proponuję, aby na pytanie pierwsze odpowiedzieć, iż art. 10 dyrektywy 2016/680 w związku z art. 4 ust. 1 lit. a)–c) oraz z art. 8 ust. 1 i 2 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie przepisom krajowym zezwalającym na zbieranie danych biometrycznych każdej osoby, w odniesieniu do której istnieje jeden lub więcej wiarygodnych powodów, aby podejrzewać, że popełniła ona lub usiłowała popełnić przestępstwo, pod warunkiem że przepisy te przewidują obowiązek dokonania przez właściwy organ oceny bezwzględnej niezbędności każdego zebrania danych.

B.

W przedmiocie drugiego pytania prejudycjalnego

71.

Poprzez pytanie drugie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy właściwy organ jest zobowiązany uzasadnić decyzję o zebraniu danych biometrycznych w świetle wymogu bezwzględnej niezbędności wynikającego z art. 10 dyrektywy 2016/680.

72.

Moim zdaniem taki obowiązek wynika z wyroków Ministerstvo na vatreshnite raboti II oraz Bezirkshauptmannschaft Landeck i nie widzę powodu, aby odstąpić od tego orzecznictwa.

73.

W sprawie, w której zapadł wyrok Ministerstvo na vatreshnite raboti II, powstała kwestia, czy w sytuacji gdy ustawodawstwo krajowe nie przewiduje obowiązku weryfikacji i wykazania przez właściwy organ, czy zebranie danych wrażliwych jest bezwzględnie niezbędne zgodnie z art. 10 dyrektywy 2016/680, poszanowanie takiego obowiązku może zostać zapewnione przez sąd, do którego ten właściwy organ zwrócił się dla celów przymusowego wykonania wspomnianego zebrania danych ( 43 ).

74.

W odpowiedzi Trybunał orzekł, że w braku obowiązku przeprowadzenia przez właściwy organ na mocy prawa krajowego oceny „bezwzględnej niezbędności” przetwarzania, którego organ ten dokonał lub którego zamierza dokonać, sąd, do którego zwrócono się o rozpatrzenie takiego przetwarzania danych osobowych dokonanego przez ten właściwy organ, nie może zamiast niego zapewnić poszanowania obowiązku ciążącego na owym organie na mocy art. 10 dyrektywy 2016/680 ( 44 ).

75.

Nawet jeśli Trybunał nie wspomniał wyraźnie o obowiązku uzasadnienia, taki obowiązek wynika moim zdaniem z tego wyroku.

76.

W pierwszej kolejności, zgodnie z art. 54 dyrektywy 2016/680, stanowiącym wyraz art. 47 Karty, państwa członkowskie zapewniają osobie, której dane dotyczą, prawo do skutecznego środka prawnego przed sądem, jeżeli osoba ta uważa, iż jej prawa ustanowione w przepisach przyjętych na podstawie tej dyrektywy zostały naruszone wskutek przetwarzania jej danych osobowych w sposób niezgodny z tymi przepisami.

77.

W drugiej kolejności zgodnie z orzecznictwem prawo do skutecznego środka prawnego przed sądem, zagwarantowane w art. 47 Karty, wymaga co do zasady, by zainteresowany miał możliwość zapoznania się z powodami wydanej wobec niego decyzji, czy to poprzez lekturę samej decyzji, czy to poprzez poinformowanie go o tych powodach, co pozwoli zainteresowanemu na obronę jego praw w najlepszych możliwych warunkach oraz na podjęcie w sposób w pełni świadomy decyzji, czy celowe jest wniesienie sprawy do właściwego sądu, a sądowi w pełni umożliwi dokonanie kontroli zgodności z prawem tej decyzji ( 45 ).

78.

Zakłada to w sposób konieczny – jako że Trybunał stwierdził, że sąd nie może zastąpić właściwego organu w zakresie badania bezwzględnej niezbędności zbierania danych – prawo do tego, by następnie sąd dokonał oceny tego badania.

79.

O ile prawo to nie jest prawem bezwzględnym i zgodnie z art. 52 ust. 1 Karty dopuszcza się wprowadzenie ograniczeń tego prawa, o tyle jest tak pod warunkiem, że ograniczenia te są przewidziane w ustawie, szanują istotę tych praw i wolności oraz, w zgodzie z zasadą proporcjonalności, są one konieczne i rzeczywiście odpowiadają celom interesu ogólnego uznanym przez Unię lub potrzebom ochrony praw i wolności innych osób ( 46 ).

80.

Rządy, które wzięły udział w rozprawie, podniosły, że nałożenie na właściwe organy obowiązku uzasadnienia każdej decyzji wydanej na mocy art. 10 dyrektywy 2016/680 wpłynęłoby na prawidłowy przebieg postępowań przygotowawczych oraz na zwalczanie przestępczości. Nawet jeśli cele te są celami interesu ogólnego, uważam, że rozpatrywane ograniczenie prawa do skutecznego środka prawnego nie jest ograniczone do tego, co ściśle konieczne.

81.

W pierwszej kolejności, skoro rozpatrywane zbieranie danych nie ma charakteru systematycznego, nie wydaje mi się, by obowiązek uzasadnienia stanowił dla właściwych organów nadmierne obciążenie. Ponadto, jeśli właściwe organy powinny dysponować pewnym zakresem uznania w odniesieniu do osiągnięcia celów określonych w art. 1 ust. 1 dyrektywy 2016/680, to przewidziany w art. 10 tej dyrektywy obowiązek uzasadnienia ich decyzji jest tym bardziej istotny.

82.

W drugiej kolejności, jak zauważył w istocie Trybunał w wyroku Bezirkshauptmannschaft Landeck, art. 13 ust. 1 i 2 dyrektywy 2016/680 w związku z jej art. 54 nakłada obowiązek informowania osoby, której dane dotyczą. O ile art. 13 ust. 3 tej dyrektywy pozwala państwom członkowskim na przyjęcie aktów prawnych pozwalających opóźnić, ograniczyć, a nawet pominąć informowanie osoby, której dane dotyczą, o tyle uregulowanie krajowe, które wyklucza całkowicie wszelkie prawo do informowania, nie jest zgodne z prawem Unii ( 47 ).

83.

W tym względzie, w odpowiedzi na pytanie zadane przez Trybunał na rozprawie, rządy francuski i czeski podniosły, że wyrok Bezirkshauptmannschaft Landeck nie ma zastosowania do niniejszej sprawy, ponieważ wyrok ten dotyczy uprzedniej kontroli przez sąd lub niezależny organ administracyjny dostępu organów policyjnych do danych zawartych w telefonie komórkowym osoby, której dane dotyczą.

84.

Mam jednak wątpliwości co do istotności tych argumentów. Przede wszystkim moim zdaniem obowiązek uzasadnienia jest tym bardziej konieczny, gdy zbieranie danych nie podlega uprzedniej kontroli. Następnie pragnę zauważyć, że o ile telefon komórkowy może oczywiście zawierać dane wrażliwe w rozumieniu art. 10 dyrektywy 2016/680 ( 48 ), o tyle wyrok Bezirkshauptmannschaft Landeck nie dotyczy konkretnie tego rodzaju danych. Wynika z tego, że obowiązek uzasadnienia wynikający z tego wyroku ma zastosowanie a fortiori do okoliczności niniejszej sprawy, dotyczącej zbierania danych wrażliwych.

85.

Wreszcie, jak słusznie zauważyła Komisja, odpowiadając na to samo pytanie zadane przez Trybunał, z art. 4 ust. 4 dyrektywy 2016/680 wynika, że właściwy organ powinien być w stanie wykazać w szczególności niezbędność dokonywanego przez siebie przetwarzania danych. Tę zasadę odpowiedzialności, która jest również przewidziana w art. 5 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2016/679 ( 49 ), należy interpretować w świetle art. 54 tej dyrektywy. Wynika z tego, że obowiązek uzasadnienia wynika z ogólnej systematyki wspomnianej dyrektywy.

86.

W trzeciej kolejności, jak wynika z utrwalonego orzecznictwa, zakres obowiązku uzasadnienia zależy od szczególnych okoliczności danej sytuacji ( 50 ). O ile w szczególności w odniesieniu do przestępstw mniejszej wagi niezbędne może okazać się bardziej szczegółowe uzasadnienie, o tyle w przypadku poważnej przestępczości uzasadnienie może być zwięzłe. Ponadto, co się tyczy przestępstw, w odniesieniu do których wyraźnie konieczne jest zidentyfikowanie sprawcy, takich jak włamanie, nie wykluczam, że bezwzględna niezbędność zebrania danych biometrycznych może zostać wywiedziona z całości elementów akt sprawy. Osoba, której dane dotyczą, może bowiem łatwo zrozumieć przyczyny tej ingerencji w jej prawa do poszanowania życia prywatnego i do ochrony danych osobowych.

87.

Natomiast powód, dla którego zbieranie danych biometrycznych osoby podejrzanej o udział w niedozwolonym zgromadzeniu byłoby absolutnie konieczne, w szczególności gdy jej tożsamość nie budzi żadnych wątpliwości, nie jest oczywisty, przynajmniej do celów tego konkretnego postępowania. W takiej sytuacji właściwy organ powinien zatem odpowiednio uzasadnić swoją decyzję, tak aby zainteresowana osoba mogła zrozumieć powody takiego zebrania danych, przy czym zwykłe odesłanie do całości elementów akt sprawy nie może co do zasady wystarczyć ( 51 ).

88.

W konsekwencji proponuję, aby na pytanie drugie odpowiedzieć, iż art. 10 dyrektywy 2016/680 w związku z art. 4 ust. 1 lit. a)–c) oraz z art. 8 ust. 1 i 2 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie przepisom krajowym, które nie nakładają na właściwy organ obowiązku odpowiedniego uzasadnienia w każdym indywidualnym przypadku powodu, dla którego zebranie danych identyfikacyjnych jest bezwzględnie niezbędne.

C.

W przedmiocie trzeciego pytania prejudycjalnego

1.

W przedmiocie dopuszczalności

89.

Poprzez pytanie trzecie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 10 dyrektywy 2016/680 w związku z art. 4 ust. 1 lit. a)–c) oraz z art. 8 ust. 1 i 2 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie przepisom krajowym zezwalającym na odrębne ściganie i skazanie osoby, która odmówiła poddania się zebraniu danych identyfikacyjnych, nawet jeśli nie była ona ścigana ani skazana za przestępstwo, które stanowiło podstawę zastosowania środka polegającego na zebraniu danych identyfikacyjnych.

90.

Zdaniem rządu francuskiego pytanie to jest niedopuszczalne, ponieważ dyrektywa 2016/680 nie zawiera przepisów dotyczących przestępstwa polegającego na odmowie poddania się zebraniu danych osobowych. Wynikałoby z tego, że skazanie to nie jest objęte zakresem stosowania tej dyrektywy ani, w konsekwencji, prawa Unii.

91.

Ponadto rząd ten i Komisja podnoszą, że sąd odsyłający nie wskazuje powodów, dla których przepisy dyrektywy 2016/680 mogłyby mieć wpływ na samoistne skazanie.

92.

W tym względzie pragnę przypomnieć, że zgodnie z art. 94 lit. c) regulaminu postępowania przed Trybunałem wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym powinien zawierać omówienie powodów, dla których sąd odsyłający rozpatruje kwestię wykładni lub ważności określonych przepisów prawa Unii, jak również związku, jaki dostrzega on między tymi przepisami a uregulowaniami krajowymi, które znajdują zastosowanie w postępowaniu głównym. Omówienie to powinno umożliwić Trybunałowi zbadanie, oprócz dopuszczalności wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, jego właściwości do udzielenia odpowiedzi na zadane pytanie ( 52 ).

93.

Chociaż zgadzam się ze stwierdzeniem, że sąd odsyłający nie wyjaśnia, w jaki sposób wspomniane przepisy dyrektywy 2016/680 mogłyby mieć wpływ na samoistne skazanie, to uważam, że taki związek można wywieść ze wszystkich informacji zawartych w aktach sprawy, którymi dysponuje Trybunał, a także z orzecznictwa – co naświetlę poniżej.

94.

Ponadto pragnę zauważyć, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, w sytuacji gdy nie jest oczywiste, że wykładnia aktu prawa Unii nie ma żadnego związku ze stanem faktycznym lub z przedmiotem postępowania głównego, jak ma to miejsce w przypadku dyrektywy 2016/680 w niniejszej sprawie, zarzut, że akt ten nie ma zastosowania do postępowania głównego, należy do istoty pytania prejudycjalnego ( 53 ).

2.

Co do istoty

a)

Zastosowanie dyrektywy 2016/680 do samoistnego skazania

95.

Przede wszystkim pragnę uściślić, że samoistne skazanie nie wynika z transpozycji do prawa francuskiego art. 10 dyrektywy 2016/680. Jak bowiem słusznie podnosi rząd francuski, dyrektywa ta nie zawiera żadnego przepisu w tym przedmiocie.

96.

Nie oznacza to jednak koniecznie, że samoistne skazanie znajduje się poza zakresem stosowania prawa Unii ( 54 ). Aby bowiem przepis krajowy był objęty zakresem stosowania tego prawa, nie jest konieczne, by ustawodawca krajowy zamierzał je wdrożyć – cel ten wynika właśnie z konkretnego zastosowania środka krajowego ( 55 ).

97.

Następnie zakres stosowania dyrektywy 2016/680 został określony w jej art. 2 ust. 1, który przewiduje, że dyrektywa ta „ma zastosowanie do przetwarzania danych osobowych przez właściwe organy do celów określonych w [jej] art. 1 ust. 1”, a konkretnie między innymi do „zapobiegania przestępczości, prowadzenia postępowań przygotowawczych, wykrywania i ścigania czynów zabronionych”.

98.

Oznacza to w konsekwencji, że HW został skazany w związku z tym, że sprzeciwiał się czynności objętej zakresem stosowania dyrektywy 2016/680. Można zatem uznać, że miała miejsce „próba” przetwarzania danych osobowych przez oficerów policji sądowej, która nie powiodła się z powodu odmowy ze strony HW, przy czym próba ta jest objęta zakresem stosowania tej dyrektywy ( 56 ).

99.

Wreszcie pragnę uściślić, że samoistne skazanie może być dozwolone tylko wtedy, gdy zamierzone przez właściwe organy zbieranie danych, któremu sprzeciwia się osoba, której dane dotyczą, jest zgodne z wymogami art. 10 dyrektywy 2016/680, w szczególności z wymogiem „bezwzględnej niezbędności”. Wymogi, jakie dyrektywa ta nakłada na przetwarzanie danych objęte jej zakresem stosowania, są zatem warunkiem zgodności z prawem samoistnego skazania ( 57 ).

b)

Czy dyrektywa 2016/680 stoi na przeszkodzie samoistnemu skazaniu?

100.

Okoliczność, o której właśnie wspomniałem, jest również moim zdaniem jedynym kryterium wynikającym z dyrektywy 2016/680, które ma wpływ na samoistne skazanie: przed uznaniem oskarżonego winnym popełnienia przestępstwa odmowy poddania się zebraniu danych identyfikacyjnych sąd krajowy powinien upewnić się, że gdyby doszło do tego zebrania, byłoby ono zgodne z art. 10 tej dyrektywy w związku z jej art. 4 ust. 1 lit. a)–c) ( 58 ) oraz art. 8 ust. 1 i 2.

101.

Jestem natomiast zdania, że z punktu widzenia brzmienia tych przepisów dyrektywy 2016/680, a także jej celów ( 59 ) nic nie stoi na przeszkodzie, aby ustawodawca krajowy przewidział skazanie osoby, która odmówiła poddania się zebraniu danych identyfikacyjnych, nawet jeśli nie była ona ścigana lub skazana za przestępstwo, które stanowiło podstawę tego zebrania. Jak bowiem podnieśli wszyscy uczestnicy rozprawy, wymóg bezwzględnej niezbędności należy oceniać w momencie, w którym organy zamierzały dokonać zebrania danych. Niemniej jednak uważam, że konieczne są jeszcze dwa uściślenia.

102.

Po pierwsze, właściwy organ pozostaje zobowiązany do dokonania oceny bezwzględnej niezbędności każdego kolejnego przetwarzania danych. Okoliczność, że osoba, której dane dotyczą, nie była ścigana, jest w szczególności istotnym kryterium dla ustalenia bezwzględnej niezbędności przechowywania jej danych ( 60 ).

103.

Po drugie, uważam, że samoistne skazanie należy rozpatrywać w świetle art. 7 i 8 oraz art. 49 ust. 3 Karty.

c)

Artykuły 7 i 8 oraz art. 49 ust. 3 Karty

104.

Zgodnie z wyjaśnieniami rządu francuskiego ustanowienie przestępstwa polegającego na odmowie poddania się czynnościom zebrania danych identyfikacyjnych ma w szczególności na celu penalizację zachowań utrudniających prawidłowy przebieg postępowania przygotowawczego.

105.

O ile chodzi o cel interesu ogólnego uznany w prawie Unii, o tyle samoistne skazanie stanowi również ingerencję w prawa zagwarantowane w art. 7 i 8 Karty ( 61 ). Zgodnie z art. 52 ust. 1 Karty takie skazanie musi zatem być zgodne z zasadą proporcjonalności.

106.

Ponadto, ponieważ samoistne skazanie ma charakter karny, należy również uwzględnić art. 49 ust. 3 Karty, który przewiduje, że kary nie mogą być nieproporcjonalnie surowe w stosunku do czynu zabronionego pod groźbą kary.

107.

Państwa członkowskie muszą bowiem przestrzegać zasady proporcjonalności przy wprowadzaniu w życie prawa Unii, także w braku harmonizacji przepisów Unii w dziedzinie mających zastosowanie sankcji, a w szczególności gdy przyjmują one sankcje o charakterze karnym ( 62 ).

108.

Zasada proporcjonalności wymaga, po pierwsze, aby nałożona sankcja odpowiadała wadze naruszenia, i po drugie, aby przy określaniu sankcji, a także ustalaniu kwoty grzywny zostały uwzględnione indywidualne okoliczności danego przypadku ( 63 ).

109.

Wśród tych okoliczności należy moim zdaniem wziąć pod uwagę w szczególności zachowanie i profil osoby, której dane dotyczą, jej wcześniejsze sprawy sądowe, wagę przestępstwa, które uzasadniało zebranie jej danych, oraz kontekst samoistnego skazania.

110.

Co się tyczy tego ostatniego aspektu, jak potwierdził rząd francuski na rozprawie, przestępstwo polegające na odmowie poddania się zebraniu danych identyfikacyjnych, jeśli zostanie stwierdzone, zostaje osądzone w tym samym czasie co przestępstwo „główne”. W sprawie w postępowaniu głównym wydaje się bowiem, że uniewinnienie za udział w niedozwolonym zgromadzeniu i skazanie za odmowę poddania się zebraniu danych identyfikacyjnych orzeczono jednocześnie w ramach wydania wyroku tribunal correctionnel de Paris (sądu karnego w Paryżu) z dnia 8 września 2021 r.

111.

W tych okolicznościach należy zauważyć, że o ile skazanie za odmowę poddania się zebraniu danych identyfikacyjnych może przyczynić się do prawidłowego przebiegu przyszłych postępowań, w szczególności w przypadku powrotu do przestępstwa, o tyle nie przyczynia się ono jednak do prawidłowego przebiegu toczącego się postępowania.

112.

Wreszcie okoliczność, że osoby, której dane dotyczą, nie skazano za przestępstwo główne, również należy brać pod uwagę przy ustalaniu surowości sankcji za odmowę poddania się zebraniu danych identyfikacyjnych. W tym względzie pragnę zauważyć, że zgodnie z wyjaśnieniami rządu francuskiego po uprawomocnieniu się orzeczenia uniewinniającego odciski i powiązane informacje są usuwane.

113.

W konsekwencji proponuję, aby na pytanie trzecie odpowiedzieć, że art. 10 dyrektywy 2016/680 w związku z art. 4 ust. 1 lit. a)–c) oraz z art. 8 ust. 1 i 2 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie przepisowi krajowemu zezwalającemu na odrębne ściganie i skazanie osoby, która odmówiła poddania się zebraniu danych identyfikacyjnych, nawet jeśli osoba ta nie była ścigana ani skazana za przestępstwo, które stanowiło podstawę zastosowania środka polegającego na zebraniu danych identyfikacyjnych, pod warunkiem że zebranie to – gdyby do niego doszło – byłoby zgodne z wymogami wynikającymi z tych artykułów.

V.

Wnioski

114.

W świetle całości powyższych rozważań proponuję, aby na pytania prejudycjalne przedstawione przez cour d’appel de Paris (sąd apelacyjny w Paryżu, Francja) Trybunał odpowiedział w następujący sposób:

–

nie stoi on na przeszkodzie przepisom krajowym zezwalającym na zbieranie danych biometrycznych każdej osoby, w odniesieniu do której istnieje jeden lub więcej wiarygodnych powodów, aby podejrzewać, że popełniła ona lub usiłowała popełnić przestępstwo, pod warunkiem że przepisy te przewidują obowiązek dokonania przez właściwy organ oceny bezwzględnej niezbędności każdego zebrania danych;

–

stoi on na przeszkodzie przepisom krajowym, które nie nakładają na właściwy organ obowiązku odpowiedniego uzasadnienia w każdym indywidualnym przypadku powodu, dla którego zebranie danych identyfikacyjnych jest bezwzględnie niezbędne;

–

nie stoi on na przeszkodzie przepisowi krajowemu zezwalającemu na odrębne ściganie i skazanie osoby, która odmówiła poddania się zebraniu danych identyfikacyjnych, nawet jeśli osoba ta nie była ścigana ani skazana za przestępstwo, które stanowiło podstawę zastosowania środka polegającego na zebraniu danych identyfikacyjnych, pod warunkiem że zebranie to – gdyby do niego doszło – byłoby zgodne z wymogami wynikającymi z tych artykułów dyrektywy 2016/680.