Voorlopige editie

ARREST VAN HET HOF (Eerste kamer)

8 oktober 2026 (*)

„ Hogere voorziening – Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid – Beperkende maatregelen gelet op de militaire agressie tegen Oekraïne – Verordening (EU) 2022/334 tot wijziging van verordening (EU) nr. 833/2014 – Artikelen 3 quinquies en 3 sexies – Verbod voor alle niet in Rusland geregistreerde luchtvaartuigen die eigendom zijn van of gecharterd zijn door of anderszins onder de controle staan van een Russische natuurlijke persoon of rechtspersoon, entiteit of lichaam, om te landen op, op te stijgen van of te vliegen over het grondgebied van de Europese Unie – Verwerping van vliegplan – Beroep tot nietigverklaring – Ontvankelijkheid – Voor beroep vatbare handeling ”

In zaak C‑482/24 P,

betreffende een hogere voorziening krachtens artikel 56 van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie, ingesteld op 9 juli 2024,

Global 8 Airlines, gevestigd te Bisjkek (Kirgizië), vertegenwoordigd door E. Novicāne, K. Novicāns en E. Stankevičs, advokāti,

rekwirante,

andere partij in de procedure:

Europese Commissie, vertegenwoordigd door M. Bruti Liberati, M. Carpus-Carcea en B. Sasinowska als gemachtigden,

verweerster in eerste aanleg,

ondersteund door:

Bondsrepubliek Duitsland, vertegenwoordigd door J. Möller en R. Kanitz als gemachtigden,

interveniënte in hogere voorziening,

wijst

HET HOF (Eerste kamer),

samengesteld als volgt: F. Biltgen (rapporteur), kamerpresident, T. von Danwitz, vicepresident van het Hof, waarnemend rechter van de Eerste kamer, S. Gervasoni, A. Kumin en I. Ziemele, rechters,

advocaat-generaal: M. Campos Sánchez-Bordona,

griffier: A. Lamote, administrateur,

gezien de stukken en na de terechtzitting op 17 december 2025,

gehoord de conclusie van de advocaat-generaal ter terechtzitting van 12 maart 2026,

het navolgende

Arrest

1        Met haar hogere voorziening verzoekt Global 8 Airlines LLC om vernietiging van de beschikking van het Gerecht van de Europese Unie van 29 april 2024, Global 8 Airlines/Commissie (T‑277/23, EU:T:2024:285: hierna: „bestreden beschikking”), waarbij het Gerecht haar beroep tot nietigverklaring van het besluit van de Europese Commissie – waarvan zij op 20 maart 2023 in kennis is gesteld – over de plaatsing van twee aan haar toebehorende lichte zakenvliegtuigen op een lijst van luchtvaartuigen waarvoor een verbod geldt om te landen op, te vertrekken van of te vliegen over het grondgebied van de Unie, dat de Commissie had genomen krachtens verordening (EU) 2022/334 van de Raad van 28 februari 2022 tot wijziging van verordening (EU) nr. 833/2014 betreffende beperkende maatregelen naar aanleiding van de acties van Rusland die de situatie in Oekraïne destabiliseren (PB 2022, L 57, blz. 1) (hierna: „litigieus besluit”), niet-ontvankelijk heeft verklaard.

 Toepasselijke bepalingen

 Internationaal recht

2        Het Internationaal Verdrag tot samenwerking in het belang van de veiligheid van de luchtvaart (het Eurocontrol-verdrag), dat op 13 december 1960 te Brussel is ondertekend, is meermaals gewijzigd en is geconsolideerd bij het protocol van 27 juni 1997. Hoewel dit verdrag nog niet in werking is getreden, worden de bepalingen ervan sinds 1998 voorlopig toegepast overeenkomstig een beslissing van de permanente commissie van de Europese Organisatie voor de veiligheid van de luchtvaart (Eurocontrol) die in december 1997 is genomen. De Europese Gemeenschap heeft het protocol voor de toetreding tot Eurocontrol goedgekeurd bij besluit 2004/636/EG van de Raad van 29 april 2004 betreffende de sluiting door de Europese Gemeenschap van het Protocol betreffende de toetreding van de Europese Gemeenschap tot de Europese Organisatie voor de veiligheid van de luchtvaart (PB 2004, L 304, blz. 209).

3        Dit internationaal verdrag heeft volgens artikel 1  ervan tot doel om de samenwerking tussen de aangesloten landen op het vlak van luchtvaart te versterken en hun gemeenschappelijke activiteiten op dit gebied te ontwikkelen, waarbij naar behoren rekening wordt gehouden met de behoeften van defensie en tegelijkertijd alle luchtruimgebruikers de grootst mogelijke vrijheid wordt gelaten die verenigbaar is met de vereiste graad van veiligheid. Met het oog daarop is Eurocontrol opgericht.

 Unierecht

 Verordening nr. 833/2014

4        Artikel 3 quinquies van verordening (EU) nr. 833/2014 van de Raad van 31 juli 2014 betreffende beperkende maatregelen naar aanleiding van de acties van Rusland die de situatie in Oekraïne destabiliseren (PB 2014, L 229, blz. 1), zoals gewijzigd bij verordening 2022/334 (hierna: „verordening nr. 833/2014”), luidt als volgt:

„1.      Het is luchtvaartuigen die worden geëxploiteerd door Russische luchtvaartmaatschappijen, ook als verkopende luchtvaartmaatschappij in het kader van regelingen voor codesharing of regelingen inzake vast af te nemen plaatsen, of eender welk Russisch geregistreerd luchtvaartuig, of eender welk niet-Russisch-geregistreerde luchtvaartuig dat eigendom is van of gecharterd is door, of anderszins onder de controle staat van een Russische natuurlijke of rechtspersoon, entiteit of lichaam, verboden om te landen op of te vertrekken van het grondgebied van de Unie, of over het grondgebied van de Unie te vliegen.

2.      Lid 1 is niet van toepassing in het geval van een noodlanding of een overvlucht in noodgevallen.

3.      In afwijking van lid 1 kunnen de bevoegde autoriteiten een luchtvaartuig toestemming verlenen om te landen op of te vertrekken van het grondgebied van de Unie of over het grondgebied van de Unie te vliegen, indien die bevoegde autoriteiten hebben vastgesteld dat een dergelijke landing, een dergelijk vertrek of een dergelijke overvlucht noodzakelijk is voor humanitaire doeleinden of voor enig ander doel dat strookt met de doelstellingen van deze verordening.

4.      De betrokken lidstaat of lidstaten stellen de andere lidstaten en de Commissie binnen twee weken na het verlenen van de toestemming in kennis van elke op grond van lid 3 verleende toestemming.”

5        Artikel 3 sexies van verordening nr. 833/2014 bepaalt:

„1.      De netwerkbeheerder die door de Commissie is benoemd overeenkomstig uitvoeringsbesluit (EU) 2019/709 [van de Commissie van 6 mei 2019 tot benoeming van de netwerkbeheerder voor de netwerkfuncties voor luchtverkeersbeheer van het gemeenschappelijk Europees luchtruim (PB 2019, L 120, blz. 27)] steunt de Commissie en de lidstaten bij het verzekeren van de toepassing en naleving van artikel 3 quinquies. De netwerkbeheerder verwerpt met name alle vliegplannen die door luchtvaartmaatschappijen worden ingediend met het oogmerk activiteiten boven het grondgebied van de Unie uit te voeren die een schending van deze verordening of van andere geldende veiligheids- en beveiligingsmaatregelen inhouden, zodat het de piloot niet is toegestaan te vliegen.

2.      De netwerkbeheerder brengt, op basis van de analyse van vliegplannen, regelmatig verslag uit aan de Commissie en de lidstaten over de uitvoering van artikel 3 quinquies.”

 Uitvoeringsbesluit 2019/709

6        Bij artikel 1, leden 1 en 2, van uitvoeringsbesluit 2019/709, gelezen in samenhang met artikel 7 van uitvoeringsverordening (EU) 2019/317 van de Commissie van 11 februari 2019 tot vaststelling van een prestatie- en heffingsregeling in het gemeenschappelijk Europees luchtruim en tot intrekking van uitvoeringsverordeningen (EU) nr. 390/2013 en (EU) nr. 391/2013 (PB 2019, L 56, blz. 1), is Eurocontrol benoemd als netwerkbeheerder voor de periode 2020‑2029.

 Voorgeschiedenis van het geding

7        De voorgeschiedenis van het geding is in de punten 2 tot en met 17 van de bestreden beschikking uiteengezet en kan worden samengevat als volgt.

8        Global 8 Airlines is een vennootschap met beperkte aansprakelijkheid naar Kirgizisch recht. Het is een commerciële luchtvaartmaatschappij, die is ingeschreven in het ondernemingsregister van de Kirgizische Republiek. Uit dat register blijkt dat zij eigendom is van de heer D. L. en wordt beheerd door de heer U. M., die beiden de Letse nationaliteit hebben.

9        Op 28 februari 2022 heeft de Raad van de Europese Unie in het kader van een reeks beperkende maatregelen en met name de sluiting van het Europese luchtruim voor bepaalde categorieën luchtvaartuigen besluit (GBVB) 2022/335 tot wijziging van besluit 2014/512/GBVB betreffende beperkende maatregelen naar aanleiding van acties van Rusland die de situatie in Oekraïne destabiliseren (PB 2022, L 57, blz. 4) vastgesteld op grond van artikel 29 VEU, en verordening 2022/334 vastgesteld op grond van artikel 215 VWEU.

10      Bij twee beslissingen van respectievelijk 9 september 2022 en 20 februari 2023 heeft de raad van bestuur van Global 8 Airlines de aankoop goedgekeurd van twee luchtvaartuigen met de door de fabrikant gebruikte serienummers RB274 en RB120 (hierna: „twee luchtvaartuigen”). De aankoop werd gesloten tussen Global 8 Airlines en een Russische vennootschap, waarvan de enige aandeelhouders Russische staatsburgers waren.

11      De twee luchtvaartuigen zijn in het ondernemingsregister van de Kirgizische Republiek ingeschreven als eigendom van Global 8 Airlines, respectievelijk op 12 september 2022 onder registratienummer EX-88012 en op 9 maart 2023 onder registratienummer EX-88011.

12      Sinds de inschrijving heeft luchtvaartuig EX-88012 meerdere vluchten uitgevoerd, waaronder van Rusland naar de Unie, terwijl er voor luchtvaartuig EX-88011 geen enkele verplaatsing is geregistreerd.

13      Op 24 februari 2023 heeft Global 8 Airlines bij Eurocontrol voor luchtvaartuig EX-88012 een vliegplan ingediend voor een reis van Augsburg (Duitsland) naar Boedapest (Hongarije). Eurocontrol heeft dit vliegplan diezelfde dag met een automatisch bericht afgewezen.

14      Op 15 maart 2023 heeft Global 8 Airlines Eurocontrol per e-mail om uitleg gevraagd over dat automatische bericht.

15      Bij e-mail van 20 maart 2023 heeft Eurocontrol aan Global 8 Airlines laten weten dat luchtvaartuig EX-88012 voorkwam op een lijst van luchtvaartuigen die onder artikel 3 quinquies vallen en waarvoor een vliegverbod geldt (hierna: „betrokken lijst”), waarbij Eurocontrol preciseerde dat deze lijst haar door de Commissie was verstrekt, en verzocht zich te wenden tot de functionele mailbox van die instelling (hierna: „functionele mailbox”), die werd beheerd door het directoraat-generaal Mobiliteit en Vervoer (hierna: „DG MOVE”), ingeval zij wilde verzoeken om het betreffende luchtvaartuig van die lijst te schrappen.

16      Op 21 maart 2023 heeft Global 8 Airlines een e-mail naar de functionele mailbox van de Commissie gestuurd om haar standpunt te verduidelijken en in wezen een herbeoordeling van haar situatie te verkrijgen, met name wat betreft de opheffing van het vliegverbod voor de twee luchtvaartuigen, de schrapping ervan van de betrokken lijst en de mededeling aan Eurocontrol van bijgewerkte informatie over haar. Zij heeft ook verzocht om in voorkomend geval de naam te verkrijgen van de nationale autoriteit die bevoegd is om haar verzoek tot herbeoordeling te behandelen.

17      Bij e-mail van 28 maart 2023 heeft de beheerder van de functionele mailbox (een medewerker van DG MOVE) Global 8 Airlines meegedeeld dat er volgens de artikelen 3 quater en 3 quinquies van verordening nr. 833/2014 voor de twee luchtvaartuigen een vliegverbod gold. Hij heeft haar tevens meegedeeld dat dit verbod moest worden gehandhaafd en heeft de redenen voor dit verbod uiteengezet.

18      Bij e-mail van 6 april 2023 heeft Global 8 Airlines de medewerker van DG MOVE geantwoord en aanvullende informatie over haar situatie verstrekt.

19      Op 25 april 2023 heeft die medewerker Global 8 Airlines opnieuw laten weten dat er geen enkele reden was om de twee luchtvaartuigen van de betrokken lijst te schrappen.

 Beroep bij het Gerecht en bestreden beschikking

20      Bij verzoekschrift, neergelegd ter griffie van het Gerecht op 22 mei 2023, heeft Global 8 Airlines krachtens artikel 263 VWEU beroep tot nietigverklaring van het litigieuze besluit ingesteld.

21      Bij afzonderlijke akte, neergelegd ter griffie van het Gerecht op 15 september 2023, heeft de Commissie op grond van artikel 130, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering van het Gerecht een exceptie van niet-ontvankelijkheid opgeworpen en aangevoerd dat, ten eerste, het litigieuze besluit niet bestond en in ieder geval niet nauwkeurig kon worden geïdentificeerd, ten tweede, tegen dat besluit geen beroep tot nietigverklaring kon worden ingesteld aangezien het in voorkomend geval moest worden beschouwd als een voorlopige maatregel die hoe dan ook geen bindende rechtsgevolgen had voor Global 8 Airlines, ten derde, de nadelige handeling slechts toerekenbaar was aan de lidstaten, ten vierde, het beroep tot nietigverklaring tegen de verkeerde handeling was gericht en was ingesteld bij een rechterlijke instantie die daarvoor onbevoegd was, ten vijfde, dat beroep te laat was ingesteld en, ten zesde, dat beroep zonder voorwerp was, gelet op het algemene exploitatieverbod binnen de Unie dat om veiligheidsredenen is opgelegd aan luchtvaartmaatschappijen die zijn ingeschreven in het register van de Kirgizische Republiek.

22      Bij de bestreden beschikking heeft het Gerecht het beroep tot nietigverklaring niet-ontvankelijk verklaard, op grond dat het litigieuze besluit geen handeling vormde waartegen krachtens artikel 263 VWEU beroep tot nietigverklaring kan worden ingesteld.

 Procedure bij het Hof en conclusies van partijen in hogere voorziening

23      Bij beschikking van de president van het Hof van 22 november 2024 is de Bondsrepubliek Duitsland toegelaten tot interventie aan de zijde van de Commissie.

24      Met haar hogere voorziening verzoekt Global 8 Airlines het Hof:

–        de hogere voorziening ontvankelijk en gegrond te verklaren;

–        de bestreden beschikking in haar geheel te vernietigen, en

–        de Commissie te verwijzen in de kosten die zij in het kader van de hogere voorziening heeft gemaakt.

25      De Commissie verzoekt het Hof:

–        de hogere voorziening niet-ontvankelijk en hoe dan ook volledig ongegrond te verklaren, en

–        Global 8 Airlines te verwijzen in de kosten van het geding.

26      De Bondsrepubliek Duitsland verzoekt het Hof:

–        de hogere voorziening niet-ontvankelijk en, subsidiair, ongegrond te verklaren, en

–        Global 8 Airlines te verwijzen in de kosten.

 Hogere voorziening

27      Ter ondersteuning van haar hogere voorziening voert rekwirante in essentie drie middelen aan, die gericht zijn tegen de punten 34 tot en met 55 van de bestreden beschikking: 1) onjuiste bepaling van het voorwerp van het beroep in eerste aanleg; 2) onjuiste opvatting van de structuur van verordening nr. 833/2014, en 3) onjuiste beoordeling van het Unierecht zoals dat in de praktijk door alle betrokken actoren wordt toegepast. Aangezien zowel in het tweede als in het derde middel kritiek wordt geuit op de juridische kwalificatie van het litigieuze besluit als een niet voor beroep vatbare handeling, zullen deze twee middelen samen worden onderzocht.

 Ontvankelijkheid van de hogere voorziening

 Argumenten van partijen

28      Volgens de Commissie, ondersteund door de Bondsrepubliek Duitsland, is de hogere voorziening niet-ontvankelijk.

29      Die instelling betoogt ten eerste dat rekwirante onvoldoende nauwkeurig aangeeft welke gronden van de bestreden beschikking zij viseert. Ten tweede voert rekwirante geen enkele specifieke onjuiste rechtsopvatting aan waarvan het Gerecht in de bestreden beschikking blijk zou hebben gegeven. Ten derde worden de beweerde fouten niet gemotiveerd of komen zij erop neer dat het Hof wordt verzocht om het bij het Gerecht ingediende verzoekschrift volledig opnieuw te onderzoeken, waarvoor het Hof in het kader van een hogere voorziening niet bevoegd is.

30      Volgens Global 8 Airlines is haar hogere voorziening ontvankelijk.

 Beoordeling door het Hof

31      Er zij aan herinnerd dat uit artikel 256, lid 1, tweede alinea, VWEU en artikel 58, eerste alinea, van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie alsmede uit artikel 168, lid 1, onder d), en artikel 169, lid 2, van het Reglement voor de procesvoering van het Hof volgt dat een hogere voorziening duidelijk moet aangeven tegen welke punten van het arrest of de beschikking waarvan de vernietiging wordt gevorderd, zij is gericht, en welke juridische argumenten die vordering specifiek staven, op straffe van niet-ontvankelijkheid van de hogere voorziening of van het betrokken middel (zie in die zin arrest van 15 juli 2025, ECB en Commissie/Corneli, C‑777/22 P en C‑789/22 P, EU:C:2025:580, punt 58 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

32      In casu identificeert rekwirante de punten van de bestreden beschikking – te weten de punten 39 tot en met 55 – die volgens haar blijk geven van een onjuiste opvatting, en legt zij op weliswaar beknopte doch voldoende begrijpelijke wijze uit niet alleen welke rechtsfouten het Gerecht volgens haar bij de bepaling van het voorwerp van het beroep in eerste aanleg en bij de juridische kwalificatie van het litigieuze besluit als niet voor beroep vatbare handeling heeft begaan, maar ook waarom zij van mening is dat de bestreden beschikking dient te worden vernietigd.

33      Bijgevolg moet de hogere voorziening ontvankelijk worden verklaard.

 Ten gronde

 Eerste middel: fout bij de bepaling van het voorwerp van het beroep

–       Argumenten van partijen

34      In haar eerste middel stelt rekwirante dat haar beroep in eerste aanleg niet zag op de afwijzing door Eurocontrol van haar vliegplan, maar op de inschrijving van de twee luchtvaartuigen op de betrokken lijst.

35      De Commissie, ondersteund door de Bondsrepubliek Duitsland, betwist het betoog van Global 8 Airlines en meent dat het eerste middel moet worden afgewezen.

–       Beoordeling door het Hof

36      Wat het eerste middel betreft, blijkt uit punt 1 van de bestreden beschikking dat het Gerecht het „besluit van de Europese Commissie, waarvan [rekwirante] op 20 maart 2023 in kennis is gesteld, betreffende de plaatsing van twee van haar luchtvaartuigen op een lijst waarvoor krachtens [verordening 2022/334] een verbod geldt om te landen op, op te stijgen van of te vliegen over het grondgebied van de Europese Unie” heeft aangemerkt als het voorwerp van het beroep in eerste aanleg.

37      Bovendien blijkt uit een gezamenlijke lezing van de punten 14, 37, 39, 48, 51 en 55 van de bestreden beschikking dat het Gerecht wel degelijk dit besluit heeft onderzocht om uit te maken of het een handeling vormde waartegen krachtens artikel 263, vierde alinea, VWEU beroep tot nietigverklaring kon worden ingesteld.

38      Het is juist dat de punten 41, 42, 47 en 54 van deze beschikking gewijd zijn aan het feit dat Eurocontrol namens de lidstaten vliegplannen verwerpt die de desbetreffende luchtvaartmaatschappijen indienen voor activiteiten die indruisen tegen het verbod van artikel 3 quinquies van verordening nr. 833/2014. Deze overwegingen passen evenwel in de analyse – die overeenkomstig de in punt 36 van de bestreden beschikking aangehaalde rechtspraak is verricht – van de feitelijke en juridische context waarin het litigieuze besluit is vastgesteld. Zij bevestigen dan ook gewoon de overweging van het Gerecht dat andere handelingen die zijn vastgesteld bij de behandeling van de door deze luchtvaartmaatschappijen ingediende vliegplannen en die aan de lidstaten kunnen worden toegerekend, bindende rechtsgevolgen kunnen hebben voor de rechtspositie van die luchtvaartmaatschappijen, en dat dergelijke handelingen die ter uitvoering van artikel 3 quinquies en artikel 3 sexies van die verordening worden vastgesteld daarom moeten worden getoetst door de rechterlijke instanties van de lidstaten.

39      Hieruit volgt dat het Gerecht geen blijk heeft gegeven van een onjuiste opvatting door te oordelen dat het beroep gericht was tegen het besluit van de Commissie waarvan de inhoud is weergegeven in de punten 1 en 36 van het onderhavige arrest.

40      Derhalve moet het eerste middel ongegrond worden verklaard.

 Tweede en derde middel: het litigieuze besluit is ten onrechte aangemerkt als een niet voor beroep vatbare handeling

–       Argumenten van partijen

41      Ter ondersteuning van haar tweede en derde middel voert rekwirante om te beginnen aan dat in artikel 3 quinquies van verordening nr. 833/2014 de notie wordt gehanteerd van „luchtvaartuig dat eigendom is van of gecharterd is door, of anderszins onder de controle staat van een Russische natuurlijke of rechtspersoon, entiteit of lichaam” en dat er dus een onderscheiden juridische beoordeling moet worden verricht wat de eigendom van of controle op de daarin bedoelde luchtvaartuigen betreft. Het is meer bepaald een onafhankelijke, specifieke notie ten opzichte van de notie „verlening door Eurocontrol van luchtverkeersdiensten”, die apart wordt genoemd in artikel 3 sexies van die verordening. De rol van Eurocontrol als netwerkbeheerder is in de bovenvermelde juridische beoordeling namelijk louter bijkomstig.

42      Voort betoogt zij dat het finale besluit over de exacte status van het betrokken luchtvaartuig is genomen door DG MOVE, en dat de lidstaten en Eurocontrol dit besluit gewoon uitvoeren in het kader van hun bevoegdheden.

43      De Commissie, ondersteund door de Bondsrepubliek Duitsland, meent dat de hogere voorziening ongegrond is.

44      Volgens die instelling hoeft het Gerecht geen wettigheidstoetsing te verrichten wanneer er luchtvaartuigen op de betrokken lijst worden geplaatst, aangezien het vliegverbod van artikel 3 quinquies van verordening nr. 833/2014 rechtstreeks van toepassing is en het niet aan de Commissie maar enkel aan de lidstaten is om de nodige uitvoeringsmaatregelen van deze verordening vast te stellen, die dan vervolgens in naam van de lidstaten door Eurocontrol ten uitvoer worden gelegd.

45      Het Gerecht heeft dan ook terecht geoordeeld dat de plaatsing door de Commissie van de twee luchtvaartuigen op de betrokken lijst geen handeling met bindende rechtsgevolgen was. Dergelijke gevolgen zijn volgens de Commissie alleen aan de orde wanneer Eurocontrol, handelend in naam van de lidstaten, individuele vliegplannen afwijst.

46      Zelfs gesteld dat de betrokken lijst zou moeten worden onderworpen aan een wettigheidstoetsing en dat DG MOVE het finale besluit over de status van de luchtvaartuigen op die lijst zou nemen, zou een nietigverklaring van een dergelijk besluit volgens de Commissie geen rechtsgevolgen hebben voor rekwirantes rechtspositie, aangezien die nietigverklaring niet automatisch zou leiden tot nietigheid van de uitvoeringsbesluiten van de lidstaten of van de verwerping van het vliegplan door Eurocontrol.

47      De Bondsrepubliek Duitsland sluit zich aan bij het standpunt van de Commissie dat het vliegverbod van artikel 3 quinquies van verordening nr. 833/2014 rechtstreeks van toepassing is en dat rekwirante niet de plaatsing van de twee luchtvaartuigen op de betrokken lijst maar de afwijzing van haar vliegplan had moeten aanvechten, maar in tegenstelling tot de Commissie is zij van mening dat een beroep tot nietigverklaring van een afwijzing van een vliegplan gericht moet zijn tegen Eurocontrol, aangezien Eurocontrol bij artikel 3 sexies van die verordening de bevoegdheid heeft verkregen om vliegplannen die luchtvaartmaatschappijen indienen voor activiteiten die in strijd zijn met het verbod van artikel 3 quinquies ervan, te verwerpen.

–       Beoordeling door het Hof

48      Het is van belang om eraan te herinneren dat het Hof op grond van artikel 263, eerste alinea, VWEU toezicht houdt op onder meer de wettigheid van de handelingen van de Commissie en de organen of instanties van de Unie waarmee rechtsgevolgen ten aanzien van derden worden beoogd.

49      Volgens de rechtspraak van het Hof staat het beroep tot nietigverklaring van artikel 263 VWEU open tegen alle door de instellingen, organen of instanties van de Unie vastgestelde bepalingen – ongeacht de vorm – die beogen bindende rechtsgevolgen teweeg te brengen (zie in die zin arresten van 12 juli 2022, Nord Stream 2/Parlement en Raad, C‑348/20 P, EU:C:2022:548, punt 62, en 10 februari 2026, WhatsApp Ireland/Europees Comité voor gegevensbescherming, C‑97/23 P, EU:C:2026:81, punten 66 en 68 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

50      Om te bepalen of een handeling bindende rechtsgevolgen teweegbrengt, moet met name worden gekeken naar de wezenlijke inhoud van die handeling en naar de intentie van de auteur ervan. In dit verband heeft het Hof gepreciseerd dat een onderzoek van de wezenlijke inhoud van een handeling veronderstelt dat de gevolgen ervan worden beoordeeld aan de hand van objectieve criteria, zoals de inhoud ervan, waarbij in voorkomend geval rekening moet worden gehouden met de context waarin zij is vastgesteld en met de bevoegdheden van de instelling die deze heeft vastgesteld, waarbij deze bevoegdheden niet op een abstracte manier moeten worden opgevat maar als factoren die licht kunnen werpen op de concrete analyse van de inhoud van de handeling, welke analyse essentieel en onmisbaar is (zie in die zin arresten van 6 mei 2021, ABLV Bank e.a./ECB, C‑551/19 P en C‑552/19 P, EU:C:2021:369, punten 40 en 41, en 10 februari 2026, WhatsApp Ireland/Europees Comité voor gegevensbescherming, C‑97/23 P, EU:C:2026:81, punt 67 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

51      In het licht van de in de punten 49 en 50 van het onderhavige arrest genoemde rechtspraak moet worden uitgemaakt of het Gerecht het litigieuze besluit terecht heeft aangemerkt als een handeling waartegen geen beroep tot nietigverklaring krachtens artikel 263 VWEU openstaat.

52      Wat in de eerste plaats de beoordeling door het Gerecht van de wezenlijke inhoud van het litigieuze besluit betreft, moet worden opgemerkt dat het Gerecht weliswaar het criterium van de inhoud van de handeling heeft vermeld in de punten 36 en 37 van de bestreden beschikking en daar uitdrukkelijk naar heeft verwezen in zijn conclusie aan het eind van zijn onderzoek, te weten in punt 53 van die beschikking, maar dat het de inhoud van dat besluit niet concreet heeft geanalyseerd. Het is namelijk op basis van andere objectieve criteria, namelijk de context waarin de handeling is vastgesteld en de bevoegdheden van de instelling die deze heeft vastgesteld, tot de conclusie gekomen dat ze aanvechtbaar is, wat veeleer factoren zijn die licht kunnen werpen op de concrete analyse van de inhoud van de handeling.

53      Het Gerecht heeft in punt 39 van die beschikking immers uitgelegd waarom rekwirante niet kon worden gevolgd in haar analyse dat de Commissie kon worden beschouwd als de auteur van het in artikel 3 quinquies van verordening nr. 833/2014 bedoelde vliegverbod  omdat rekwirantes luchtvaartuigen door haar op de betrokken lijst waren geplaatst. Deze redenen, die zijn uiteengezet in de punten 40 tot en met 48 van die beschikking, houden veeleer verband met de juridische context van het litigieuze besluit en met de respectievelijke bevoegdheden van de Commissie, Eurocontrol en de lidstaten van Eurocontrol, dan met de inhoud van dat besluit.

54      Het Gerecht kon trouwens niet afzien van een concrete analyse van de inhoud van de betrokken handeling met als argument dat de eerste door de Commissie aangevoerde niet-ontvankelijkheidsgrond – namelijk dat het litigieuze besluit niet bestond en hoe dan ook niet kon worden geïdentificeerd – overigens wellicht kon worden aanvaard. Door zich in de punten 34 tot en met 55 van de bestreden beschikking uit te spreken over de tweede niet-ontvankelijkheidsgrond van de Commissie – namelijk dat het besluit geen handeling was waartegen krachtens artikel 263 VWEU beroep tot nietigverklaring kon worden ingesteld – heeft het Gerecht de eerste niet-ontvankelijkheidsgrond immers impliciet maar noodzakelijkerwijs afgewezen en zich dus gebaseerd op de premisse dat het besluit bestond.

55      Derhalve heeft het Gerecht blijk gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door de inhoud van het litigieuze besluit niet concreet te analyseren, terwijl deze analyse essentieel en onmisbaar is om te bepalen of een handeling aanvechtbaar is in de zin van artikel 263 VWEU.

56      Verder staat vast dat partijen het litigieuze besluit in eerste aanleg niet aan het dossier hebben toegevoegd, en dat het Gerecht geen maatregel tot organisatie van de procesgang heeft genomen om partijen te gelasten dat besluit over te leggen. Het derde middel dat rekwirante in eerste aanleg heeft aangevoerd was net dat het Gerecht de Commissie bij wijze van maatregel tot organisatie van de procesgang zou bevelen om alle documenten over het litigieuze besluit over te leggen die met rekwirante te maken hadden, maar het Gerecht heeft dit middel niet onderzocht aangezien het de exceptie van niet-ontvankelijkheid van de Commissie heeft toegewezen zonder op de zaak ten gronde in te gaan.

57      Het Gerecht was evenwel gehouden om de inhoud van het litigieuze besluit concreet te analyseren en kon dus niet nalaten om de Commissie, die dat besluit zou hebben vastgesteld, te verzoeken om dat besluit aan het Gerecht over te leggen.

58      Derhalve heeft het Gerecht blijk gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door te onderzoeken of het litigieuze besluit aanvechtbaar was in de zin van artikel 263 VWEU zonder eerst de Commissie te verzoeken dat besluit over te leggen.

59      In de tweede plaats is het Gerecht in punt 48 van de bestreden beschikking tot de conclusie gekomen dat het litigieuze besluit geen bindende rechtsgevolgen voor rekwirantes rechtspositie had, na in de punten 40 tot en met 47 van die beschikking de juridische context te onderzoeken waarin het besluit werd vastgesteld alsook de bevoegdheden van de Unie-instelling die er de auteur van was.

60      Het Gerecht heeft in die punten 40 tot en met 48 in essentie overwogen dat dergelijke bindende rechtsgevolgen voortvloeiden uit, ten eerste, het vliegverbod van artikel 3 quinquies van verordening nr. 833/2014, dat een algemene strekking heeft en dat door de lidstaten moest worden uitgevoerd, en, ten tweede, de individuele maatregelen om dat verbod te handhaven en met name de verwerping van de vluchtplannen van de individuele luchtvaartmaatschappijen, waarvoor de bevoegdheid bij artikel 3 sexies van die verordening was overgedragen aan de lidstaten en namens hen werd uitgeoefend door Eurocontrol.

61      Volgens het Gerecht kon een vliegverbod als bedoeld in voormeld artikel 3 quinquies met bindende rechtsgevolgen voor derden daarentegen niet voortvloeien uit een aan de Commissie toerekenbare handeling. Zoals immers in essentie uit de punten 45 tot en met 48 van de bestreden beschikking bleek, beperkte de Commissie zich bij het opstellen van de betrokken lijst – wat zij deed in samenwerking met het Agentschap van de Europese Unie voor de veiligheid van de luchtvaart (EASA) en met de medewerking van de autoriteiten van de lidstaten – gewoon tot het coördineren van informatiestromen uit verschillende bronnen over luchtvaartuigen die worden gecharterd door of onder de controle staan van Russische personen of entiteiten die onder het vliegverbod van voormeld artikel 3 quinquies kunnen vallen, met de bedoeling om de tenuitvoerlegging van dit artikel te faciliteren.

62      Het Gerecht heeft dienaangaande in punt 47 van de bestreden beschikking verduidelijkt dat de Commissie krachtens artikel 3 quinquies van verordening nr. 833/2014 niet bevoegd was om vliegverboden op te leggen aan onder dit artikel vallende luchtvaartuigen, en zij de lidstaten dus in haar rol van verzamelaar en verspreider van informatie gewoon bijstand verleende in de uitvoering van hun taken, en dat de lidstaten de gecoördineerde besluiten namen over het lot van individuele vluchtplannen. Volgens het Gerecht volgde hieruit dat noch de opstelling van de betrokken lijst en dus evenmin de plaatsing van de individuele luchtvaartuigen op die lijst te wijten was aan een vermeend besluit van of in naam van de Commissie met bindende rechtsgevolgen voor rekwirantes rechtspositie.

63      Wat ten eerste de juridische context van het litigieuze besluit betreft, zij erop gewezen dat noch de algemene strekking van artikel 3 quinquies van verordening nr. 833/2014 noch de constatering dat dit artikel uitvoeringsmaatregelen kan vergen van de bevoegde nationale autoriteiten – en dan met name bij de verwerking van de vluchtplannen van de individuele luchtvaartmaatschappijen waarvoor het in dat artikel neergelegde vliegverbod geldt – eraan in de weg staat dat het litigieuze besluit een voor beroep vatbare handeling in de zin van artikel 263 VWEU vormt. Die twee zaken nemen immers niet weg dat het door de Commissie en het EASA met medewerking van de lidstaten ingestelde mechanisme voor de coördinatie van informatiestromen uit verschillende bronnen over luchtvaartuigen die worden gecharterd door of onder de controle staan van Russische personen of entiteiten, handelingen op Unieniveau heeft kunnen opleveren waarvan het de bedoeling is dat die bindende rechtsgevolgen hebben voor de plaatsing van luchtvaartuigen van individuele maatschappijen op de lijst van de luchtvaartuigen waarvoor het vliegverbod van voormeld artikel 3 quinquies geldt, en die zouden kunnen worden toegerekend aan de Commissie.

64      Stellig bepalen artikel 3 quinquies en artikel 3 sexies van deze verordening niet expliciet dat de Commissie, na een beoordeling van het criterium van artikel 3 quinquies van „controle” door een Russische natuurlijke of rechtspersoon, entiteit of lichaam op luchtvaartmaatschappijen, individuele luchtvaartmaatschappijen op de betrokken lijst dient te plaatsen. Dit neemt evenwel niet weg dat de eerste volzin van artikel 3 sexies, lid 1, van die verordening, waarin staat dat „[d]e netwerkbeheerder die door de Commissie is benoemd overeenkomstig [...] uitvoeringsbesluit [2019/709] [...] de Commissie en de lidstaten [steunt] bij het verzekeren van de toepassing en naleving van artikel 3 quinquies” van verordening nr. 833/2014, zonder de Commissie enige uitvoeringsbevoegdheden te verlenen wel verwijst naar bepaalde verantwoordelijkheden die zij heeft in de uitvoering van artikel 3 quinquies. Uit een gezamenlijke lezing van de twee volzinnen van artikel 3 sexies blijkt dat die verantwoordelijkheden verband houden met de taken die bij dit artikel aan Eurocontrol, als netwerkbeheerder, zijn toevertrouwd, waaronder met name het verwerpen van plannen die luchtvaartmaatschappijen indienen voor activiteiten op het Uniegrondgebied die de voornoemde verordening schenden.

65      Bijgevolg kon de juridische context van het litigieuze besluit geen rechtvaardiging vormen voor het Gerecht om dit besluit te kwalificeren als een handeling waartegen geen beroep tot nietigverklaring krachtens artikel 263 VWEU kan worden ingesteld.

66      Overigens voorziet artikel 291, lid 2, VWEU net in de mogelijkheid om de Commissie of de Raad onder de daarin bepaalde voorwaarden uitvoeringsbevoegdheden te verlenen wanneer het nodig is dat juridisch bindende handelingen van de Unie volgens eenvormige voorwaarden worden uitgevoerd. Het Hof heeft geoordeeld dat artikel 215 VWEU zich er niet tegen verzet dat een op grond van dit artikel vastgestelde verordening de Commissie of de Raad onder de in artikel 291, lid 2, VWEU gestelde voorwaarden uitvoeringsbevoegdheden op het gebied van beperkende maatregelen toekent, en dit teneinde uitvoeringsvoorschriften op te stellen of voorschriften via individuele besluiten toe te passen op bijzondere gevallen (zie in die zin arrest van 1 maart 2016, National Iranian Oil Company/Raad, C‑440/14 P, EU:C:2016:128, punten 34‑36). Welnu, voor de uitvoering van artikel 3 quinquies van verordening nr. 833/2014, dat voorziet in een verbod voor elk luchtvaartuig dat aan de daarin genoemde criteria voldoet „om te landen op of te vertrekken van het grondgebied van de Unie, of over het grondgebied van de Unie te vliegen” zijn dergelijke uniforme uitvoeringsvoorwaarden op Unieniveau vereist.

67      Wat ten tweede de bevoegdheden betreft van de Unie-instelling die de betrokken handeling heeft vastgesteld, moet worden opgemerkt dat, anders dan het Gerecht in punt 47 van de bestreden beschikking heeft aangenomen, de constatering dat de Commissie niet bevoegd was om vliegverboden op te leggen voor luchtvaartuigen die onder artikel 3 quinquies van verordening nr. 833/2014 vallen, niet wegneemt dat door of namens de Commissie een handeling is vastgesteld die als bindend rechtsgevolg heeft dat een vliegverbod is opgelegd voor vliegtuigen van individuele luchtvaartmaatschappijen.

68      Een dergelijke benadering zou immers impliceren dat Uniehandelingen die onwettig zijn wegens de onbevoegdheid van de instelling die deze heeft vastgesteld, aan het toezicht van de Unierechter worden onttrokken wanneer zij om diezelfde reden als het ware geen handelingen zijn waartegen krachtens artikel 263 VWEU beroep tot nietigverklaring kan worden ingesteld. Dit zou indruisen tegen de algemene opzet van artikel 263 VWEU, dat in de tweede alinea bepaalt dat het Hof op grond van dit artikel bevoegd is om uitspraak te doen over beroepen die onder meer „wegens onbevoegdheid” worden ingesteld.

69      Wat ten derde de feitelijke context van het litigieuze besluit betreft, heeft het Gerecht in de punten 50 tot en met 52 van de bestreden beschikking rekwirantes contextuele argumenten over het „daadwerkelijke gedrag” van DG MOVE, Eurocontrol en de Bondsrepubliek Duitsland onderzocht en daarbij in het bijzonder gekeken naar de e-mails van 28 maart en 25 april 2023, die de medewerker van DG MOVE via de functionele mailbox had verstuurd en die respectievelijk als bijlage A.2 en bijlage A.4 bij het verzoekschrift in eerste aanleg waren gevoegd, en is het in punt 49 van die beschikking tot de slotsom gekomen dat deze argumenten niet afdeden aan de conclusie die het in punt 48 ervan had getrokken, namelijk dat het litigieuze besluit geen bindende rechtsgevolgen voor rekwirantes rechtspositie had.

70      In tegenstelling tot wat uit punt 50 van de bestreden beschikking blijkt, wordt in de e-mails die de medewerker van DG MOVE via de functionele mailbox heeft verstuurd echter gesproken van „beslissingen” die onder meer van de Commissie kwamen, wat de stelling ondersteunt dat de uitleg die deze Commissiemedewerker heeft gegeven over de redenen voor de plaatsing en handhaving op de betrokken lijst van de twee luchtvaartuigen van rekwirante voortkwam uit een uniform en gecoördineerd standpunt dat op Unieniveau over die plaatsing was ingenomen en dat kon worden toegerekend aan de Commissie.

71      Uit de e-mails van die Commissiemedewerker van 28 maart en 25 april 2023, die respectievelijk als bijlage A.2 en bijlage A.4 waren gevoegd bij het verzoekschrift in eerste aanleg en waarnaar werd verwezen in de punten 50 en 51 van de bestreden beschikking, blijkt namelijk dat deze medewerker het op zich heeft genomen om via de functionele mailbox te antwoorden op de verzoeken om informatie en heronderzoek die rekwirante voor de twee luchtvaartuigen had ingediend, door haar de redenen voor de plaatsing op de betrokken lijst te geven en haar te laten weten dat deze verzoeken werden afgewezen.

72      Dienaangaande zij gepreciseerd dat DG MOVE in zijn e-mail van 28 maart 2023 uitdrukkingen hanteert als „we have examined” (wij hebben onderzocht), „[t]he following has been established” (het volgende is vastgesteld), „we see no other option but to continue with grounding of the aircraft” (wij zien geen andere optie dan de twee luchtvaartuigen aan de grond te houden), en in zijn e-mail van 25 april 2023  uitdrukkingen als  „we (and the relevant [M]ember States) normally base our decisions” [wij (en de betrokken lidstaten) baseren in het algemeen onze beslissingen] en „we see no reason to lift the ban on these two aircrafts” (wij zien geen reden om het verbod voor deze twee luchtvaartuigen op te heffen).

73      Uit deze e-mails blijkt dus dat de Commissie, alleen dan wel samen met de lidstaten, de verantwoordelijkheid op zich nam voor de beperkende maatregelen tegen rekwirante, zowel wat de plaatsing van de twee vliegtuigen op de betrokken lijst als wat de handhaving daarvan op die lijst betrof.

74      Deze analyse vindt om te beginnen steun in de e-mail van 20 maart 2023 – die als bijlage A.1 bij het verzoekschrift in eerste aanleg werd gevoegd en waarnaar in de punten 14 en 52 van de bestreden beschikking wordt verwezen – waarin Eurocontrol als netwerkbeheerder antwoordt op rekwirantes verzoek om opheldering wat de verwerping van het vliegplan voor luchtvaartuig EX-88012 betreft en wijst op het bestaan van een lijst van onder artikel 3 quinquies van verordening nr. 833/2014 vallende luchtvaartuigen die de Commissie hem heeft verstrekt, en waarin hij rekwirante verzoekt om zich tot de Commissie te wenden via de door DG MOVE beheerde functionele mailbox indien zij het betrokken luchtvaartuig zou willen laten schrappen van de lijst.

75      Die analyse vindt ook steun in de e-mail van het ministerie van Digitale Zaken en Vervoer (Duitsland) van 31 juli 2023 – die als bijlage C.2 is gevoegd bij rekwirantes opmerkingen op de door de Commissie in eerste aanleg opgeworpen exceptie van niet-ontvankelijkheid en waarnaar in de punten 31 en 52 van de bestreden beschikking wordt verwezen – waarin wordt geantwoord op een e-mail waarin rekwirante had gevraagd of het mogelijk was om fysiek toegang te krijgen tot de twee luchtvaartuigen om onderhoudswerkzaamheden te kunnen uitvoeren. De vertegenwoordiger van dat ministerie preciseert in die e-mail namelijk dat hij reeds contact heeft opgenomen met de Commissie om aanvullende verduidelijkingen te verkrijgen over de eigendom van de twee luchtvaartuigen en de plaatsing ervan op de betrokken lijst.

76      Deze e-mails van Eurocontrol en de Duitse autoriteiten ondersteunen dus de analyse dat de Commissie een beslissende rol speelde bij het plaatsen van de twee luchtvaartuigen op de lijst van luchtvaartuigen waarvoor krachtens artikel 3 quinquies van verordening nr. 833/2014 een vliegverbod geldt.

77      De Commissie heeft ter terechtzitting in antwoord op een vraag van het Hof erkend dat Eurocontrol geen enkele discretionaire bevoegdheid had om af te wijken van instructies die lidstaten geven over het lot van vliegplannen van luchtvaartuigen waarvoor krachtens artikel 3 quinquies van die verordening een vliegverbod geldt. Eurocontrol is integendeel – op de uitzonderingen in artikel 3 quinquies, lid 3, van die verordening na – verplicht om overeenkomstig artikel 3 sexies, lid 1, tweede volzin, ervan elk vluchtplan dat door een individuele luchtvaartmaatschappij wordt ingediend voor activiteiten op Uniegrondgebied die dat verbod schenden, te verwerpen.

78      Hieruit volgt dat met de plaatsing van de twee luchtvaartuigen op de betrokken lijst het standpunt van de Commissie definitief is vastgelegd, en dat die plaatsing ook aan haar kan worden toegerekend en dat Eurocontrol daardoor noodzakelijkerwijze gebonden was bij de behandeling van de door rekwirante ingediende vliegplannen en er dus bindende rechtsgevolgen waren op zijn minst voor deze organisatie.

79      Bijgevolg is het identificeren op de betrokken lijst van de luchtvaartmaatschappijen waarvoor het verbod geldt en waarvan de vliegplannen later kunnen worden verboden, zoals de advocaat-generaal in punt 73 van zijn conclusie in wezen benadrukt, een handeling met een eigen inhoud en die rechtstreeks bindende rechtsgevolgen voor derden sorteert.

80      Uit de analyse van de feitelijke context van het litigieuze besluit blijkt dus dat, anders dan het Gerecht in de punten 49 tot en met 52 van de bestreden beschikking heeft overwogen, de stukken die in eerste aanleg aan het dossier zijn toegevoegd en die het Gerecht heeft onderzocht de conclusie bevestigen dat het litigieuze besluit een aan de Commissie toerekenbare handeling kan vormen waarbij deze laatste zich definitief heeft uitgesproken over de plaatsing van de twee luchtvaartuigen op de betrokken lijst.

81      Bijgevolg heeft het Gerecht in de punten 40 tot en met 52 van de bestreden beschikking, waarin het de juridische context van de vaststelling van het litigieuze besluit en de bevoegdheden van de Unie-instelling die er de auteur van is heeft geanalyseerd en rekwirantes argumenten over de feitelijke context van het besluit heeft onderzocht, blijk gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door meer gewicht te geven aan de omstandigheid dat de Commissie niet de nodige bevoegdheden had om een handeling specifiek over het vliegverbod voor luchtvaartuigen op de betrokken lijst vast te stellen, dan aan de reeks elementen die rekwirante heeft overgelegd om aan te tonen dat de Commissie een besluit over de plaatsing van de twee luchtvaartuigen op die lijst had genomen dat bindende gevolgen voor derden had.

82      Hieraan moet worden toegevoegd dat, anders dan met name uit de punten 35, 39, 48 en 53 van de bestreden beschikking blijkt, aan de conclusie in punt 78 van het onderhavige arrest niet wordt afgedaan door het feit – gesteld al dat het is aangetoond – dat het litigieuze besluit geen bindende rechtsgevolgen „voor rekwirantes rechtspositie” had.

83      Om uit te maken of een handeling die niet aan de verzoekende partij is gericht, zoals het litigieuze besluit, bindende rechtsgevolgen heeft en dus vatbaar is voor een beroep tot nietigverklaring krachtens artikel 263 VWEU, hoeft namelijk niet te worden nagegaan of deze gevolgen de rechtssituatie van de verzoekende partij kunnen beïnvloeden, aangezien dit alleen relevant is in het kader van het onderzoek naar de naleving van de ontvankelijkheidsvoorwaarden van artikel 263, vierde alinea, VWEU, op grond waarvan – wanneer deze laatste bepaling van toepassing is – eenieder beroep tot nietigverklaring kan instellen tegen een handeling die hem rechtstreeks en individueel raakt. Of een handeling vatbaar is voor beroep, moet dus objectief worden beoordeeld aan de hand van de wezenlijke inhoud ervan en niet op basis van wie de verzoekende partij is (zie in die zin arresten van 12 juli 2022, Nord Stream 2/Parlement en Raad, C‑348/20 P, EU:C:2022:548, punt 63, 13 februari 2025, Swissgrid/Commissie, C‑121/23 P, EU:C:2025:83, punt 46, en 10 februari 2026, WhatsApp Ireland/Europees Comité voor gegevensbescherming, C‑97/23 P, EU:C:2026:81, punt 68).

84      Derhalve heeft het Gerecht in de punten 35, 39, 48 en 53 van de bestreden beschikking een onjuist juridisch criterium uiteengezet en toegepast, namelijk of de betrokken handeling bindende rechtsgevolgen had die de belangen van rekwirante konden aantasten door haar rechtspositie aanmerkelijk te wijzigen. Het heeft zodoende blijk gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door de vereisten van de eerste respectievelijk de vierde alinea van artikel 263 VWEU met elkaar te verwarren.

85      Gelet op een en ander moeten het tweede en het derde middel van de hogere voorziening worden aanvaard en dient de bestreden beschikking te worden vernietigd.

 Beroep bij het Gerecht

86      Volgens artikel 61 van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie vernietigt het Hof de beslissing van het Gerecht indien de hogere voorziening gegrond is. Het kan de zaak dan zelf afdoen wanneer die in staat van wijzen is, dan wel deze voor afdoening terugverwijzen naar het Gerecht.

87      In casu is de zaak in staat van wijzen wat de eerste tot en met de derde niet-ontvankelijkheidsgrond betreft die de Commissie tijdens de procedure bij het Gerecht heeft aangevoerd en waarmee zij heeft betoogd dat het litigieuze besluit niet bestond, geen voor beroep tot nietigverklaring vatbare handeling vormde en niet aan haar kon worden toegerekend, in de zin van artikel 263, vierde alinea, VWEU.

88      Wat meer in het bijzonder de tweede niet-ontvankelijkheidsgrond betreft die de Commissie tijdens de procedure in eerste aanleg heeft aangevoerd, namelijk dat het litigieuze besluit geen handeling was waartegen krachtens artikel 263 VWEU beroep tot nietigverklaring kan worden ingesteld, blijkt uit punt 50 van het onderhavige arrest dat voor een onderzoek van deze grond de gevolgen van dat besluit moeten worden beoordeeld in het licht van met name de concrete inhoud ervan. Dat besluit is echter niet toegevoegd aan het dossier van de eerste aanleg, en het Gerecht heeft partijen niet verzocht om het over te leggen.

89      Onder deze omstandigheden is de Commissie, bij een op 10 september 2025 krachtens artikel 62, lid 1, van het Reglement voor de procesvoering getroffen maatregel tot organisatie van de procesgang, verzocht om schriftelijk te antwoorden op vragen rond met name de overlegging van een uittreksel van het litigieuze besluit, voor zover dit besluit zag op de twee luchtvaartuigen of, in de hypothese dat dit besluit niet zou bestaan, de overlegging van de betrokken lijst, die de Commissie aan Eurocontrol had verstrekt en waarnaar in de e-mail van Eurocontrol van 20 maart 2023 werd verwezen.

90      Op 7 oktober 2025 heeft de Commissie op de vragen van het Hof geantwoord dat er geen „besluit” bestond, en heeft zij een uittreksel van de betrokken lijst overgelegd, die volgens haar echter geen „besluitvormend” karakter had.

91      Sinds deze maatregel tot organisatie van de procesgang en de terechtzitting van 17 december 2025 waar partijen op tegenspraak hebben kunnen debatteren over de relevante feitelijke en juridische gegevens voor de vraag of het litigieuze besluit een voor beroep vatbare handeling is, beschikt het Hof dus over de gegevens die nodig zijn om definitief uitspraak te doen over de tweede niet-ontvankelijkheidsgrond die de Commissie tijdens de procedure in eerste aanleg heeft aangevoerd.

92      Naar aanleiding van de voornoemde maatregel tot organisatie van de procesgang heeft de Commissie een niet-vertrouwelijk uittreksel van de betrokken lijst overgelegd, waar de vermelding van de twee luchtvaartuigen in voorkomt die voor beide luchtvaartuigen als volgt luidt:

„22.02.2023: Besluit van de Commissie om het luchtvaartuig op de bevestigde lijst te plaatsen op basis van bewijsmateriaal dat de Duitse autoriteiten tijdens de inspectie hebben verzameld en van andere bronnen; Global 8 Airlines [...] verleent diensten aan passagiers en verzorgt vluchten vanuit Rusland via Minsk naar de Europese Unie; binnen Rusland, binnen de Unie. Deze onderneming voldoet evenmin aan de regels van de ‚veiligheidslijst’”.

93      Dit uittreksel spreekt uitdrukkelijk van een „besluit” dat door „de Commissie” is genomen op „22 februari 2023” over de plaatsing van de twee luchtvaartuigen op die lijst en dat de redenen daarvoor geeft, en bevat de specifieke, concrete redenen waarom voor de twee luchtvaartuigen beperkende maatregelen moesten worden genomen.

94      Bijgevolg volgt zowel uit dit uittreksel, waarin wordt gesproken over het litigieuze besluit, als uit de overwegingen in de punten 59 tot en met 80 van het onderhavige arrest dat dit besluit een handeling is die bindende rechtsgevolgen voor derden heeft, los van de vraag of het rekwirantes rechtspositie aanmerkelijk heeft gewijzigd.

95      Voor zover de Commissie ter terechtzitting voor het Hof heeft betoogd dat haar college geen enkel „besluit” had vastgesteld waarin specifiek voor de twee luchtvaartuigen een vliegverbod als bedoeld in artikel 3 quinquies van verordening nr. 833/2014 werd opgelegd, volstaat het om eraan te herinneren dat het feit dat een handeling niet de vorm heeft van een formeel besluit van de Commissie volgens vaste rechtspraak niet bepalend is voor de kwalificatie ervan als „aanvechtbare handeling” in de zin van artikel 263 VWEU (zie in die zin arresten van 11 november 1981, IBM/Commissie, 60/81, EU:C:1981:264, punt 9, en 17 juli 2008, Athinaïki Techniki/Commissie, C‑521/06 P, EU:C:2008:422, punten 44 en 59).

96      Bijgevolg dient de tweede door de Commissie aangevoerde niet-ontvankelijkheidsgrond – namelijk dat het bestreden besluit geen handeling was waartegen krachtens artikel 263 VWEU beroep tot nietigverklaring kon worden ingesteld – en bijgevolg ook haar eerste niet-ontvankelijkheidsgrond – dat het besluit niet bestond en hoe dan ook niet kon worden geïdentificeerd – en haar derde niet-ontvankelijkheidsgrond – dat de vermeende gevolgen van het besluit niet aan de Commissie maar aan de lidstaten moesten worden toegerekend – te worden afgewezen.

97      Het geding is daarentegen niet in staat van wijzen wat betreft de vierde, de vijfde en – deels – de zesde door de Commissie aangevoerde niet-ontvankelijkheidsgrond, wat betreft de ontvankelijkheidsvoorwaarden uit artikel 263, vierde alinea, VWEU en de vraag of de Commissie bevoegd was om het litigieuze besluit vast te stellen, aangezien deze aspecten van het geschil juridische en feitelijke beoordelingen vergen die het Gerecht niet heeft verricht en over deze aspecten niet is gedebatteerd in hogere voorziening.

98      Wat meer bepaald de zesde niet-ontvankelijkheidsgrond van de Commissie betreft, heeft het Gerecht uitsluitend haar argument onderzocht dat het beroep zonder voorwerp was gelet op het algemene exploitatieverbod dat in de Unie om veiligheidsredenen geldt voor luchtvaartmaatschappijen die zijn ingeschreven in het register van de Kirgizische Republiek, krachtens verordening (EG) nr. 1543/2006 van de Commissie van 12 oktober 2006 tot wijziging van verordening (EG) nr. 474/2006 van de Commissie tot opstelling van de in hoofdstuk II van verordening (EG) nr. 2111/2005 van het Europees Parlement en de Raad bedoelde communautaire lijst van luchtvaartmaatschappijen waaraan een exploitatieverbod is opgelegd in de Gemeenschap en gewijzigd bij verordening (EG) nr. 910/2006 (PB 2006, L 283, blz. 27), en heeft het dit argument in punt 34 van de bestreden beschikking afgewezen, wat de bovenvermelde niet-ontvankelijkheidsgrond evenwel niet volledig weerlegt.

99      Ook wat de vierde en de vijfde niet-ontvankelijkheidsgrond van de Commissie betreft, is het Gerecht niet ingegaan op haar argumenten dat het beroep in eerste aanleg was ingesteld tegen de verkeerde handeling en bij een rechterlijke instantie die niet bevoegd was om daarvan kennis te nemen, en dat het beroep, gesteld al dat het tegen de juiste handeling gericht was, hoe dan ook wegens overschrijding van de termijn moest worden verworpen.

100    Het Gerecht is evenmin ingegaan op de in artikel 263, vierde alinea, VWEU gestelde ontvankelijkheidsvoorwaarden, die een niet-ontvankelijkheidsgrond van openbare orde vormen die de rechterlijke instanties van de Unie op elk moment, ook ambtshalve, kunnen onderzoeken (arrest van 27 februari 2014, Stichting Woonpunt e.a./Commissie, C‑132/12 P, EU:C:2014:100, punt 45 en aldaar aangehaalde rechtspraak), en ook niet op de gegrondheid van het beroep en met name niet op de bevoegdheid van de degene die de handeling heeft vastgesteld, wat op zich een middel van openbare orde vormt (arrest van 14 december 2016, SV Capital/ABE, C‑577/15 P, EU:C:2016:947, punt 32 en aldaar aangehaalde rechtspraak).

101    Bijgevolg moet de door de Commissie opgeworpen exceptie van niet-ontvankelijkheid worden afgewezen voor de eerste tot en met de derde grond daarvan, en moet de zaak voor het overige worden terugverwezen naar het Gerecht.

 Kosten

102    Daar de zaak wordt terugverwezen naar het Gerecht dient de beslissing omtrent de kosten van de hogere voorziening te worden aangehouden.

Het Hof (Eerste kamer) verklaart:

1)      De beschikking van het Gerecht van de Europese Unie van 29 april 2024, Global 8 Airlines/Commissie (T‑277/23, EU:T:2024:285), wordt vernietigd.

2)      De door de Europe Commissie opgeworpen exceptie van niet-ontvankelijkheid wordt afgewezen voor de eerste tot en met de derde grond daarvan.

3)      De zaak wordt voor het overige terugverwezen naar het Gerecht van de Europese Unie.

4)      De beslissing omtrent de kosten wordt aangehouden.

ondertekeningen


*      Procestaal: Engels.