Op 18 november 1974 stelde de Raad richtlijn nr. 74/577 betreffende de verdoving van dieren vóór het slachten vast, met het tweevoudige doel de verschillen tussen de nationale voorschriften op het gebied van de dierenbescherming die de werking van de gemeenschappelijke markt kunnen beïnvloeden op te heffen en tevens elke vorm van wreedheid jegens dieren te voorkomen.

Artikel 5 van de richtlijn luidt:

Na een briefwisseling tussen het directoraat-generaal Landbouw van de Commissie en de Italiaanse autoriteiten, stelde de Commissie de Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken bij brief van 15 december 1976 in kennis van de inleiding van een procedure ex artikel 169 EEG-Verdrag wegens niet-nakoming van de richtlijn. Nadat de Italiaanse regering een maand verlenging had gevraagd en verkregen voor de indiening van haar opmerkingen, bracht de Commissie vervolgens op 5 mei 1977 een met redenen omkleed advies uit. Daarin werd de Italiaanse regering uitgenodigd binnen een maand de nodige maatregelen te nemen. Op 16 juni 1977 werd op nieuw verlenging verleend tot 6 juli 1977. De Permanente Vertegenwoordiging van Italië bij de Gemeenschappen stelde de Commissie op 20 september 1977 in kennis van het voorontwerp van wet inzake de volledige verwerking van richtlijn nr. 74/577/EEG van de Raad betreffende de verdoving van dieren in de Italiaanse rechtsorde; dit wetsontwerp was op 20 juli 1977 aan de Italiaanse senaat ter goedkeuring voorgelegd.

Toen verder niets gebeurde, stelde de Commissie op 29 november 1977 beroep in bij het Hof van Justitie.

De procedure heeft een normaal verloop gehad. Het Hof heeft, op rapport van de rechter-rapporteur en gehoord de advocaat-generaal, besloten zonder instructie tot de mondelinge behandeling over te gaan.

De Commissie concludeert dat het den Hove behage:

De Italiaanse regering heeft geen formele conclusies ingediend, doch de wens uitgesproken dat het onderhavige geding door de aanstaande ontwikkeling zonder voorwerp zal geraken.

De Commissie wijst op de verplichtingen die voor de Lid-Staten voortvloeien uit artikel 5 EEG-Verdrag en benadrukt dat zij overeenkomstig artikel 155, eerste streepje, de Italiaanse regering bij herhaling om inlichtingen heeft verzocht, doch deze niet heeft ontvangen.

De Commissie onderstreept het verbindende karakter van richtlijnen dat voortvloeit uit artikel 189 EEG-Verdrag en uit de rechtspraak van het Hof (arresten van 26. 6. 1976 in de zaak 52/75, Commissie t. Italië, Jurispr. 1976, blz. 277, en van 22. 9. 1976 in de zaak 10/76, Commissie t. Italië, Jurispr. blz. 1359).

Nog steeds heeft de Italiaanse Republiek niet de nodige maatregelen genomen om zich te voegen naar de richtlijn van 18 november 1974:

De Italiaanse regering merkt op dat de doelstellingen van de onderhavige richtlijn — zowel die van economische aard, bedoeld in de eerste overweging, als die op het gebied van de dierenbescherming, bedoeld in de tweede overweging — in feite worden bereikt door de toepassing van artikel 9 van genoemd koninklijk decreet nr. 3298 van 20 december 1928. De aan Italië verweten niet-nakoming is daarom meer formeel dan materieel van aard; het is uitgesloten dat deze niet-nakoming de werking van de gemeenschappelijke markt in gevaar brengt of noodzakelijkerwijs tot wreedheden leidt.

Niettemin heeft de Italiaanse regering ter uitvoering van de richtlijn en bovenal met het oog op de rechtszekerheid wetsontwerp nr. 840 opgesteld, dat op 20 juli 1977 is voorgelegd aan de senaat van de Italiaanse Republiek.

De Italiaanse regering hoopt dat het wetsontwerp zo spoedig mogelijk wordt goedgekeurd, zodat het onderhavige geding alsdan kan worden geacht zonder voorwerp te zijn geraakt.

De Commissie beperkt haar repliek tot de volgende opmerkingen:

De Italiaanse regering herhaalt in haar dupliek de argumenten die zij in haar verweerschrift heeft aangevoerd en legt daarbij de nadruk op het zuiver formele karakter van het haar verweten verzuim. Het koninklijk decreet van 1928 verbiedt het verdoven van dieren voor het slachten niet, doch schrijft dit ook niet dwingend voor.

De aanneming van het wetsontwerp nr. 840 was opgehouden ten gevolge van de regeringscrisis; bij opschorting van de onderhavige procedure en uitstel van de mondelinge behandeling tot eind juni of juli zou, na de goedkeuring van het ontwerp door het parlement, het geding kunnen komen te vervallen.

Partijen zijn ter terechtzitting van 10 mei 1978 verschenen.

Verzoekster heeft het standpunt dat zij reeds bij de schriftelijke behandeling had ingenomen, nader toegelicht en daarbij de nadruk gelegd op het volgende:

Ten slotte uit de Commissie de wens dat het dictum van 's Hofs uitspraak krachtens artikel 169 inzake niet-nakoming van richtlijnen meer gelijkvormig wordt geredigeerd.

Verweerster legt een exemplaar over van het besluit van de President van de Italiaanse Republiek van 10 augustus 1972 houdende goedkeuring van een verordening welke het verdoven van gevogelte, konijnen en wild vóór het slachten verplicht stelt. Daaruit blijkt dat onder het koninklijk decreet van 1928 het verdoven verplicht kan worden gesteld. Een overeenkomstig wetsontwerp betreffende de in de onderhavige richtlijn bedoelde diersoorten kon tot dusver wegens de regeringscrisis nog niet worden goedgekeurd.

In antwoord op een vraag van het Hof deelde verweerster mede dat zij niet aandrong op verwerping van het beroep.

De advocaat-generaal heeft ter zitting van 11 mei 1978 conclusie genomen.