SENTENZA TAL-QORTI (il-Ħames Awla)

8 ta' Settembru 2005 (*)

"Standards u regolamenti tekniċi – Direttiva 98/34/KE – Kunċett ta' 'regolament tekniku' – Tajjar għat-tindif tal-widnejn mhux biodegradabbli"

Fil-kawża C-303/04,

li għandha bħala għan talba għal deċiżjoni preliminari taħt l-Artikolu 234 KE, imressqa mit-Tribunale di Voghera (l-Italja), permezz ta' deċiżjoni ta', l-1 ta' Lulju 2004, li waslet il-Qorti tal-Ġustizzja fis-16 ta' Lulju 2004, fil-proċedura

Lidl Italia Srl

vs

Comune di Stradella,

IL-QORTI (il-Ħames Awla),

komposta minn R. Silva de Lapuerta, President ta' l-Awla, C. Gulmann (Relatur) u J. Klučka, Imħallfin,

Avukat Ġenerali: J. Kokott,

Reġistratur: R. Grass,

wara li rat il-proċedura bil-miktub,

wara li rat is-sottomissjonijiet ippreżentati:

–       għal Lidl Italia Srl, minn F. Capelli, professeur, assistit minn M. Valcada, avvocato,

–       għall-Komun ta' Stradella, minn F. Abbà

–       għall-Gvern Franċiż, minn G. de Bergues u R. Loosli-Surrans, bħala aġenti,

–       għall-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej, minn D. Recchia, bħala aġent, assisstit minn M. R. Mollica, avocat

wara li rat id-deċiżjoni li ttieħdet, wara li semgħet l-Avukat Ġenerali, li tiddeċiedi l-kawża mingħajr konklużjonijiet,

tagħti l-preżenti

Sentenza

1       It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni ta' l-Artikolu 1 u ta' l-Artikolu 8 tad-Direttiva 98/34/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-22 ta' Ġunju 1998, li tistabbilixxi proċedura dwar l-għoti ta' informazzjoni fil-qasam ta' l-istandards u r-regolamenti tekniċi u r-regoli dwar is-servizzi tas-Soċjetà ta' l-Informatika (ĠU L 204, p. 37), kif emendata mid-Direttiva 98/48/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, ta' l-20 ta' Lulju 1998 (ĠU L 217, p. 18, iktar 'il quddiem id-"Direttiva 98/34"), kif ukoll ta' l-Artikolu 28 KE.

2       Din it-talba ġiet ippreżentata matul appell, imressaq minn Lidl Italia Srl (iktar 'il quddiem "Lidl") kontra l-Komun ta' Stradella,0 li jitlob l-annullament ta' digriet li jġiegħel din il-kumpannija tħallas ammenda amministrattiva minħabba li kkumerċjalizzat tajjar għat-tindif tal-widnejn mhux biodegradabbli.

 Il-Qafas Ġuridiku

 Il-leġiżlazzjoni Komunitarja

3       L-ewwel Artikolu tad-Direttiva 98/34 jiddisponi:

Għall-għanijiet ta' din id-Direttiva għandhom japplikaw it-tifsriet li ġejjin:

[…]

3)      "speċifikazzjoni teknika", speċifikazzjoni li tinsab f'dokument li jistabbilixxi l-karatteristiċi meħtieġa ta' prodott bħalma huma l-livelli ta' kwalità, ir-riżultat tal-ħidma, is-sigurtà jew id-dimensjonijiet, inklużi l-ħtiġiet li japplikaw għall-prodott rigward l-isem li bih il-prodott jinbiegħ, it-terminoloġija, is-simboli, l-eżaminazzjoni u l-metodi ta' l-eżaminazzjoni, l-imballaġġ, l-immarkar jew l-ittikkettjar u l-proċeduri ta' stima tal-konformità.

[…]

6)      "standard": speċifikazzjoni teknika approvata minn korp rikonoxxut ta' l-istandardizzazzjoni għal applikazzjoni mtennija jew kontinwa, li l-konformità magħha mhijiex obbligatorja u li hija waħda minn dawn li ġejjin:

[…]

–       standard nazzjonali: standard adottat minn organizzazzjoni nazzjonali ta' l-istandardizzazzjoni u magħmul disponibbli għall-pubbliku;

[…]

11)      'regolament tekniku': speċifikazzjonijiet tekniċi u ħtiġiet oħra jew regoli dwar servizzi, inklużi d-dispożizzjonijiet amministrattivi rilevanti, li l-osservanza tagħhom hija obbligatorja, de jure jew de facto, fil-każ tat-tqegħid fis-suq, il-forniment ta' servizz, l-istabbiliment ta' operatur tas-servizz jew l-użu fi Stat Membru jew f'parti l-kbira minnu, kif ukoll il-liġijiet, ir-regolamenti jew id-dispożizzjonijiet amministrattivi ta' l-Istati Membri, għajr dawk ipprovduti fl-Artikolu 10, li jipprojbixxu l-fabbrikazzjoni, l-importazzjoni, it-tqegħid fis-suq jew l-użu ta' prodott, jew li jipprojbixxu l-forniment jew l-użu ta' servizz, jew l-istabbiliment ta' fornitur tas-servizz.

[…]"

4       L-ewwel sottoparagrafu ta' l-Artikolu 8(1) tad-Direttiva 98/34 jgħid hekk:

"Soġġetti għall-Artikolu 10, l-Istati Membri għandhom jikkomunikaw fil-pront lill-Kummissjoni kull abbozz ta' regolament tekniku, għajr fejn dan sempliċiment jittrasponi t-test ta' standard internazzjonali jew Ewropew, f'liema każ l-informazzjoni li jkollha x'taqsam ma' l-istandard relevanti tkun biżżejjed; għandhom ukoll iħallu lill-Kummissjoni tagħmel dikjarazzjoni dwar ir-raġunijiet li jagħmlu meħtieġa l-leġislazzjoni ta' dan ir-regolament tekniku, fejn dawn ma jkunux diġà ġew magħmula ċari fl-abbozz."

 Il-leġiżlazzjoni nazzjonali

5       L-Artikolu 19 tal-liġi Nru 93, tat-23 ta' Marzu 2001, dwar l-ambjent (GURI Nru 79, ta' l-4 ta' April 2001, iktar 'il quddiem il-"liġi Nru 93/2001"), tiddisponi:

"1.       Sabiex tipprevjeni r-rilaxx fl-ambjent, inkluż mis-sistema ta' dranaġġi, ta' prodotti mhux biodegradabbli, fit-18-il xahar li jibdew jiddekorru mid-data tad-dħul fis-seħħ tal-liġi preżenti, l-istikek li jintużaw għat-tindif tal-widnejn ikkummerċjalizzati fit-territorju nazzjonali għandhom ikunu magħmulin esklużivament bl-użu ta' materjal biodegradabbli, skond l-istandards UNI 10785.

2.       Il-produzzjoni u l-kummerċjalizzazzjoni tal-prodotti indikati fl-ewwel paragrafu li ma għandhomx il-karatteristiċi indikati jikkostitwixxu, ladarba jiskadi t-terminu ta' tmintax-il xahar mid-data tad-dħul fis-seħħ tal-liġi preżenti, reati sanzjonati b'mod amministrattiv […]" (Traduzzjoni mhux Uffiċċjali)

 Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari

6       Fis-7 ta' Frar 2003, il-pulizija muniċipali ("Vigili urbani") tal-Komun ta' Stradella kkonfiskat fuq bażi preventiva, mis-supermarket ta' Lidl li jinsab fit-territorju ta' dan il-komun, pakkett li kien fih 47 kaxxa ta' tajjar, għat-tindif tal-widnejn, ġejjin minn Franza, sabiex tivverifika l-konformità tagħhom mar-regolament imsemmi fl-Artikolu 19 tal-liġi Nru 93/2001.

7       L-imsemmija pulizija, wara li kkonstatat, bi proċess verbali tat-18 ta' Frar 2003, in-natura mhux biodegraddabli tat-tajjar għat-tindif tal-widnejn ikkonfiskat, imponiet ammenda amministrattiva fuq Lidl li tammonta għal 3 098 EUR għal ksur tar-regolament hawn fuq imsemmi. Minħabba li din l-ammenda baqgħet ma tħallsitx, is-sindku tal-Komun ta' Stradella, fil-31 ta' Lulju 2003, innotifika lil din il-kumpannija b'"digriet-inġunzjoni" ta' ħlas ta' ammenda amministrattiva li tilħaq it-3 109,61 EUR.

8       Lidl ikkontestat din l-inġunzjoni quddiem it-Tribunale di Voghera fuq il-bażi li l-liġi Nru 93/2001, inkwantu li ma ġietx ikkomunikata lill-Kummissjoni qabel ma ġiet ippromulgata, għandha tkun inapplikabbli, minħabba li tmur kontra l-leġiżlazzjoni Komunitarja dwar il-proċedura ta' informazzjoni fil-qasam ta' l-istandards u r-regolamenti tekniċi.

9       F'dawn iċ-ċirkustanzi, it-Tribunale di Voghera ddeċieda li jissospendi l-proċeduri u li jressaq quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:

1)      Id-dispożizzjonijiet ta' l-ewwel Artikolu tad-Direttiva 83/189/KEE (attwalment id-Direttiva 98/34/KE), li tistabbilixxi proċedura dwar l-għoti ta' informazzjoni fil-qasam ta' l-istandards u r-regolamenti tekniċi, għandhom jiġu interpretati fis-sens li l-frażi "regolament tekniku", li tintuża fl-imsemmi Artikolu 1, tapplika għal diżpożizzjoni leġiżlattiva nazzjonali bħalma huwa l-Artikolu 19 tal-liġi Nru 93, tat-23 ta' Marzu 2001, li jipprojbixxi l-kummerċjalizzazzjoni fl-Italja ta' stikek destinati għall-kura tal-widnejn (aktar magħrufin bħala 'cotton-stick') minħabba li l-materjal li huma magħmulin bih mhuwiex biodegradabbli?

2)      Fil-każ ta' tweġiba affermattiva għall-ewwel domanda, l-Artikolu 19 tal-liġi Nru 93, tat-23 ta' Marzu 2001, iċċitat iktar 'il fuq, kellu jiġi kkomunikat minn qabel lill-Kummissjoni […], fuq l-inizjattiva tal-Gvern Taljan, skond id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 8 tad-Direttiva 83/189/KEE (li issa hi d-Direttiva 98/34/KE) sabiex tiġi approvata l-applikazzjoni tiegħu fl-Italja, hekk kif huwa previst fl-Artikoli 8 u 9 ta' l-istess Direttiva?

3)      Fil-każ ta' tweġiba affermattiva għat-tieni domanda, u fil-każ ta' nuqqas mill-obbligu li tikkomunika l-Artikolu 19 tal-liġi Nru 93/2001 lill-Kummissjoni […], id-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 28 tat-Trattat KE, dwar il-prinċipji u r-regoli li jħarsu l-moviment ħieles tal-merkanzija, u tad-Direttiva 83/189/KEE (li issa hi d-Direttiva 98/34/KE), ikkunsidrati flimkien, jippermettu lill-Qorti Taljana li ma tapplikax id-dispożizzjoni nazzjonali in kwistjoni, li għandha tiġi meqjusa bħala illegali inkwantu hi tapplika għal prodotti ġejjin minn Stat Membru ieħor ta' l-Unjoni Ewropea?"

 Fuq id-domandi preliminari

 Fuq l-ewwel domanda

10     Permezz ta' l-ewwel domanda, il-qorti tar-rinviju tistaqsi fis-sustanza jekk il-punt (11) ta' l-ewwel Artikolu tad-Direttiva 98/34 għandux jiġi interpretat fis-sens li dispożizzjoni leġiżlattiva nazzjonali bħalma huwa l-Artikolu 19 tal-liġi Nru 93/2001, inkwantu hi tinvolvi projbizzjoni ta' kummerċjalizzazzjoni ta' tajjar għat-tindif tal-widnejn li mhux magħmul bl-użu ta' materjal biodegradabbli skond standard nazzjonali, tikkostitwixxi regolament tekniku.

11     Lidl, il-Gvern Franċiż u l-Kummissjoni jsostnu li t-tweġiba għal din id-domanda għandha tkun fl-affermattiv.

12     F'dan ir-rigward, għandu jiġi indikat li, skond il-punt (11) ta' l-ewwel Artikolu tad-Direttiva 98/34, dispożizzjoni nazzjonali ta' Stat Membru li tipprojbixxi l-fabbrikazzjoni, l-importazzjoni, il-kummerċjalizzazzjoni jew l-użu ta' prodott għandha tiġi meqjusa bħala tip ta' regolament tekniku (ara s-sentenza tal-21 ta' April 2005, Lindberg, C-267/03, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra, punt 54).

13     Issa, f'dan il-każ, biżżejjed jiġi kkonstatat li l-Artikolu 19(2) tal-liġi Nru 93/2001 hija dispożizzjoni ta' din in-natura. Fil-fatt, skond dan il-paragrafu, il-produzzjoni u l-kummerċjalizzazzjoni ta' tajjar għat-tindif tal-widnejn li m'għandux il-karatteristiċi indikati, jiġifieri li mhux magħmul esklussivament bl-użu ta' materjal biodegradabbli, skond l-istandards UNI 10785, jikkostitwixxu reati sanzjonati b'mod amministrattiv.

14     It-tweġiba għall-ewwel domanda għandha tkun għaldaqstant li l-punt (11) ta' l-ewwel Artikolu tad-Direttiva 98/34 għandu jiġi interpretat fis-sens li dispożizzjoni leġiżlattiva nazzjonali bħalma huwa l-Artikolu 19 tal-liġi Nru 93/2001, inkwantu tinvolvi projbizzjoni ta' kummerċjalizzazzjoni ta' tajjar għat-tindif tal-widnejn li mhux magħmul bl-użu ta' materjal biodegradabbli skond standard nazzjonali, tikkostitwixxi regolament tekniku.

 Fuq it-tieni domanda

15     Bit-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk dispożizzjoni nazzjonali bħalma huwa l-Artikolu 19 tal-liġi Nru 93/2001, inkwantu tikkostitwixxi regolament tekniku, kellhiex tkun ikkomunikata, qabel l-adozzjoni tagħha, lill-Kummissjoni mir-Repubblika Taljana, skond l-ewwel sottoparagrafu ta' l-Artikolu 8(1) tad-Direttiva 98/34.

16     Lidl, il-Gvern Franċiż u l-Kummissjoni jsostnu li t-tweġiba għal din id-domanda għandha tkun fl-affermattiv.

17     F'dan ir-rigward, l-ewwel nett għandu jiġi indikat li l-ħames premessa tad-Direttiva 98/34 tgħid li huwa essenzjali għall-Kummissjoni li jkollha l-informazzjoni meħtieġa għad-dispożizzjoni tagħha qabel tadotta d-dispożizzjonijiet tekniċi u li l-Istati Membri li huma meħtieġa li jiffaċilitaw il-kisba tax-xogħol tagħha skond l-Artikolu 10 KE għandhom jinnotifikawha bl-abbozzi tagħhom fil-qasam tar-regolamenti tekniċi.

18     It-tieni nett, hija ġurisprudenza kostanti li l-ewwel sottoparagrafu ta' l-Artikolu 8(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 83/189/KEE, tat-28 ta' Marzu 1983, li tistabbilixxi proċedura għall-għoti ta' informazzjoni fil-qasam ta' l-istandards u tar-regolamenti tekniċi (ĠU L 108, p. 8), li fis-sustanza hi riprodotta fl-ewwel sottoparagrafu ta' l-Artikolu 8(1) tad-Direttiva 98/34, timponi fuq l-Istati Membri l-obbligu li jikkomunikaw lill-Kummissjoni kull abbozz ta' regolament tekniku (ara, b'mod partikolari, is-sentenzi tas-17 ta' Settembru 1996, Il-Kummissjoni vs L-Italja, C-289/94, Ġabra p. I-4405, punti 52 u 53, kif ukoll dik tas-7 ta' Mejju 1998, Il-Kummissjoni vs Il-Belġju, C-145/97, Ġabra p. I-2643, punt 10).

19     Għaldaqstant, it-tweġiba għat-tieni domanda għandha tkun li l-ewwel sottoparagrafu ta' l-Artikolu 8(1) tad-Direttiva 98/34 għandu jiġi interpretat fis-sens li dispożizzjoni nazzjonali li tikkostitwixxi regolament tekniku, bħalma huwa l-Artikolu 19 tal-liġi Nru 93/2001, għandha tiġi nnotifikata lill-Kummissjoni, qabel l-adozzjoni tagħha.

 Fuq it-tielet domanda

20     Bit-tielet domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi fis-sustanza jekk, ladarba l-Artikolu 19 tal-liġi Nru 93/2001 jikkostitwixxi regolament tekniku li kellu jiġi kkomunikat lill-Kummissjoni, id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 98/34 jippermettux lill-Qorti nazzjonali li ma tapplikahx minħabba li tali komunikazzjoni ma saritx.

21     Lidl, il-Gvern Franċiż u l-Kummissjoni jsostnu li t-tweġiba għat-tielet domanda għandha wkoll tkun fl-affermattiv.

22     F'dan ir-rigward, hija ġurisprudenza kostanti li d-Direttiva 98/34 għandha bħala għan li tħares il-moviment ħieles tal-merkanzija, li hu wieħed mis-sisien tal-Komunità, permezz ta' kontroll preventiv, u li dan il-kontroll huwa utli inkwantu regolamenti tekniċi li jaqgħu taħt din id-Direttiva jistgħu jikkostitwixxu ostakoli għall-kummerċ tal-merkanzija bejn l-Istati Membri, minħabba li dawn l-ostakoli ma jistgħux jiġu ammessi ħlief jekk meħtieġa sabiex jiġu sodisfatti kundizzjonijiet essenzjali biex jintlaħaq għan ta' interess ġenerali (ara, f'dan is-sens, is-sentenzi tat-30 ta' April 1996, CIA Security International, C-194/94, Ġabra p. I-2201, punt 40, u tas-16 ta' Ġunju 1998, Lemmens, C-226/97, Ġabra p. I-3711, punt 32).

23     Peress li l-obbligu ta' notifikazzjoni, li ssir referenza għalih, b'mod partikolari, fl-ewwel sottoparagrafu ta' l-Artikolu 8(1) tad-Direttiva 98/34, jikkostitwixxi mezz essenzjali għat-twettiq ta' dan il-kontroll Komunitarju, l-effikaċja ta' dan il-kontroll tissaħħaħ jekk din id-Direttiva tiġi interpretata fis-sens li n-nuqqas ta' osservanza ta' l-obbligu ta' notifikazzjoni jikkostitwixxi difett sostanzjali ta' proċedura li jwassal għall-inapplikabbiltà tar-regolamenti tekniċi kkonċernati, b'mod li dawn ir-regolamenti ma jistgħux jiġu invokati fil-konfront ta' individwi (ara s-sentenzi ċċitati iktar 'il fuq CIA Security International, punti 44, 48 u 54, kif ukoll Lemmens, punt 33).

24     Għaldaqstant, it-tweġiba għat-tielet domanda għandha tkun li l-ewwel sottoparagrafu ta' l-Artikolu 8(1) tad-Direttiva 98/34 għandu jiġi interpretat fis-sens li hija fil-kompetenza tal-Qorti nazzjonali tapplikax jew le dispożizzjoni ta' liġi nazzjonali li tikkostitwixxi regolament tekniku, bħalma huwa l-Artikolu 19 tal-liġi Nru 93/2001, ladarba tali dispożizzjoni ma ġietx innotifikata lill-Kummissjoni qabel ma ġiet adottata.

 Dwar l-ispejjeż

25     Peress illi l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta' kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li għandha tiddeċiedi dwar l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni ta' osservazzjonijiet lill-Qorti, barra dawk ta' l-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħalsu lura.

Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (il-Ħames Awla) taqta' u tiddeċiedi:

1)      Il-punt 11 ta' l-ewwel Artikolu tad-Direttiva 98/34KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-22 ta' Ġunju 1998, li tistabbilixxi proċedura dwar l-għoti ta' informazzjoni fil-qasam ta' l-istandards u r-regolamenti tekniċi u r-regoli dwar is-servizzi tas-Soċjetà ta' l-Informatika, kif emendata mid-Direttiva 98/48/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, ta' l-20 ta' Lulju 1998, għandu jiġi interpretat fis-sens li dispożizzjoni ta' liġi nazzjonali bħalma huwa l-Artikolu 19 tal-liġi Nru 93, tat-23 ta' Marzu 2001, dwar l-ambjent, inkwantu tinvolvi projbizzjoni ta' kummerċjalizzazzjoni ta' tajjar għat-tindif tal-widnejn li mhux magħmul bl-użu ta' materjal biodegraddabli skond standard nazzjonali, jikkostitwixxi regolament tekniku.

2)      L-ewwel sottoparagrafu ta' l-Artikolu 8(1) tad-Direttiva 98/34, kif emendata mid-Direttiva 98/48, għandu jiġi interpretat fis-sens li dispożizzjoni nazzjonali li tikkostitwixxi regolament tekniku, bħalma huwa l-Artikolu 19 tal-liġi Nru 93, tat-23 ta' Marzu 2001, għandha tiġi nnotifikata lill-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej, qabel ma tiġi adottata.

3)      L-ewwel sottoparagrafu ta' l-Artikolu 8(1) tad-Direttiva 98/34, kif emendata mid-Direttiva 98/48, għandu jiġi interpretat fis-sens li hija fil-kompetenza tal-Qorti nazzjonali tapplikax jew le dispożizzjoni tal-liġi nazzjonali li tikkostitwixxi regolament tekniku, bħalma huwa l-Artikolu 19 tal-liġi Nru 93/2001, tat-23 ta' Marzu 2001, ladarba ma ġietx innotifikata lill-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej qabel ma ġiet adottata.

Firem

* Lingwa tal-kawża: it-Taljan.