<!DOCTYPE html PUBLIC "yes" "xhtml1-strict.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">
<!--GENDOC2XHTML # converter_version: 1.2.10-->
  <head>
    <title>2023-05-202305C111202201560-00-TRA-DOC-MT-ARRET-C-0156-22-202303845-07_00</title>
    <meta content="text/html; charset=utf-8" http-equiv="Content-Type"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGeneratedDate"/>
    <meta content="mt-MT" name="Gendoc_Lang"/>
    <meta content="" name="Gendoc_GenerationDate"/>
    <meta content="" name="IsFlattened"/>
    <meta content="1" name="NumProc"/>
    <meta content="Final" name="Gendoc_EditionType"/>
    <meta content="0001" name="Gendoc_CaseNumberSuite"/>
    <meta content="17/07/2023 14:00:06" name="Gendoc_LastVerificationDate"/>
    <meta content="" name="Gendoc_ProcedureNumber"/>
    <meta content="mt" name="Gendoc_LangCode"/>
    <meta content="ARR" name="TypeDoc"/>
    <meta content="EyYNDXg0FN84juQT23o2g07R09c5emVH9Hjz8yUhJJLEdczEYCdpZwqHG/YCmTkrs34CBObHewdifddDq7aIg73qv9LLTKY9xI9WjZHbFGe79rsrRff7Qn0EIDVk4St8VqmIeZtKXcGWXY7FolxtF7ts4dcrrjjzHUQ+kQ/DShw=" name="GenDocUID"/>
    <meta content="P" name="TypeProc"/>
    <meta content="" name="CreateCustomParts"/>
    <meta content="OK" name="ReadyToPublish"/>
    <meta content="deliaca" name="Gendoc_User"/>
    <meta content="" name="EP_Mode"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGenerated"/>
    <meta content="" name="Gendoc_Vademecum"/>
    <meta content="0156" name="NumeroOrdre"/>
    <meta content="2022" name="Annee"/>
    <meta content="P" name="Gendoc_ProcedureType"/>
    <meta content="" name="EP_Version"/>
    <meta content="MT" name="Langue"/>
    <meta content="deliaca" name="Gendoc_DGTGeneratedUser"/>
    <meta content="FAST_document_go_green" name="Gendoc_LastVerificationStatus"/>
    <meta content="ARR_C" name="Gendoc_GendocTemplateType"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlockFlatP"/>
    <meta content="GenDoc 04/05/2023 00:04:51" name="Created"/>
    <meta content="" name="Canevas3_Vademecum"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlock"/>
    <meta content="" name="Gendoc_CaseYear"/>
    <meta content="false" name="Generation_In_Progress"/>
    <meta content="C" name="Juridiction"/>
    <meta content="df7824b14cee46c9b3490df0940d160f" name="DocumentIdentifier"/>
    <meta content="0156" name="Gendoc_CaseNumber"/>
    <meta content="ImportedWithoutSource" name="SdlIdentifier"/>
    <meta content="RP" name="NatureAff"/>
    <meta content="RP" name="Gendoc_CaseNature"/>
    <meta content="0001" name="NumSuite"/>
    <meta content="C" name="Gendoc_Juridiction"/>
  </head>
  <body>
    <div style="header">
      <div id="rId28" style="first"/>
      <div id="rId24" style="even">Sentenza tal‑11.5.2023 – Kawżi magħquda C‑156/22 sa C‑158/22</div>
      <div id="rId25" style="default">TAP Portugal (Mewta tal-kopilota)</div>
    </div>
    <p class="C19Centre" id="para-1" title="page-1">
      SENTENZA TAL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tielet Awla)
    </p>
    <p class="C19Centre" id="para-2" title="page-1">
      11 ta’ Mejju 2023  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-1" href="#t-1">*</a>
</span>)
    </p>
    <p class="C71Indicateur" id="para-3" title="page-1">
      “Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Trasport bl-ajru – Regolament (KE) Nru 261/2004 – Kumpens lill-passiġġieri tal-ajru fil-każ tal-kanċellazzjoni ta’ titjira – Artikolu 5(3) – Eżenzjoni mill-obbligu ta’ kumpens – Kunċett ta’ ‘ċirkustanzi straordinarji’ – Assenza f’daqqa, minħabba l-mard jew il-mewt, ta’ membru tal-ekwipaġġ indispensabbli għat-twettiq tat-titjira”
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-4" title="page-1">
      Fil-Kawżi magħquda C‑156/22 sa C‑158/22,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-5" title="page-1">
      li għandhom bħala suġġett tliet talbiet għal deċiżjoni preliminari skont l-Artikolu 267 TFUE, imressqa mil-Landgericht Stuttgart (il-Qorti Reġjonali ta’ Stuttgart, il-Ġermanja), permezz ta’ deċiżjonijiet tat‑3 ta’ Frar 2022, li wasslu fil-Qorti tal-Ġustizzja fis‑17 ta’ Frar 2022, fil-proċeduri
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-6" title="page-1">
      TAP Portugal
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-7" title="page-1">
      vs
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-8" title="page-1">
      flightright GmbH (C‑156/22),
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-9" title="page-1">
      Myflyright GmbH (C‑157/22 u C‑158/22),
    </p>
    <p class="C19Centre" id="para-10" title="page-1">
      IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (It-Tielet Awla),
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-11" title="page-1">
      komposta minn K. Jürimäe, Presidenta tal-Awla, M. Safjan (Relatur), N. Piçarra, N. Jääskinen u M. Gavalec, Imħallfin,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-12" title="page-1">
      Avukat Ġenerali: L. Medina,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-13" title="page-1">
      Reġistratur: A. Calot Escobar,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-14" title="page-1">
      wara li rat il-proċedura bil-miktub,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-15" title="page-1">
      wara li kkunsidrat l-osservazzjonijiet ippreżentati:
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">għal TAP Portugal, minn K. Brecke, B. Liebert u U. Steppler, Rechtsanwälte,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">għal flightright GmbH, minn M. Michel u R. Weist, Rechtsanwälte,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">għall-Gvern Pollakk, minn B. Majczyna, bħala aġent,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">għall-Gvern Portugiż, minn P. Barros da Costa, C. Chambel Alves, L. Guerreiro u P. Pisco Santos, bħala aġenti,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">għall-Kummissjoni Ewropea, minn G. Braun, G. Wilms u N. Yerrell, bħala aġenti,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-21" title="page-1">
      wara li semgħet il-konklużjonijiet tal-Avukata Ġenerali, ippreżentati fis-seduta tad‑9 ta’ Frar 2023,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-22" title="page-1">
      tagħti l-preżenti
    </p>
    <p class="C75Debutdesmotifs" id="para-23" title="page-1">
      Sentenza
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">It-talbiet għal deċiżjoni preliminari jirrigwardaw l-interpretazzjoni tal-Artikolu 5(3) tar-Regolament (KE) Nru 261/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑11 ta’ Frar 2004 li jistabbilixxi regoli komuni dwar il-kumpens u l-assistenza għal passiġġieri fil-każ li ma jitħallewx jitilgħu u ta’ kanċellazzjoni jew dewmien twil ta’ titjiriet, u li li jħassar ir-Regolament (KEE) Nru 295/91 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 7, Vol. 8, p. 10).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Dawn id-domandi tressqu fil-kuntest ta’ kawżi bejn, minn naħa TAP Portugal (iktar ’il quddiem “TAP”) u, min-naħa l-oħra, flightright GmbH (Kawża C‑156/22) u Myflyright GmbH (Kawżi C‑157/22 u C‑158/22), dwar id-dritt għall-kumpens tal-passiġġieri abbażi tar-Regolament Nru 261/2004, wara l-kanċellazzjoni ta’ titjira minħabba l-mewta f’daqqa tal-kopilota tal-ajruplan ftit qabel it-tluq tat-titjira.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Il‑kuntest ġuridiku</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">3</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Il-premessi 1, 14 u 15 tar-Regolament Nru 261/2004 jipprovdu:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-28" title="page-1">
      “(1) Azzjoni mil-Komunitá [Ewropea] fil-qasam ta’ transport permezz ta’ l-ajru għandha jkollha l-iskop, fost affarijiet oħrajn, li tassigura livell ogħli ta’ protezzjoni għall-passiġġieri. ‘Il fuq minn dan, konsiderazzjoni sħiħa għandha tiġi meħuda tal-ħtiġijiet ta’ protezzjoni tal-konsumatur b’mod ġenerali.
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-29" title="page-1">
      […]
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-30" title="page-1">
      (14) […] Bħal taħt il-Konvenzjoni ta’ Montreal, obbligazzjonijiet dwar trasportaturi ta’ l-ajru li jaħdmu għandhom ikunu limitati jew esklużi fejn xi ħaġa ġiet ikkawżata minn ċirkustanzi straordinarji li ma setgħux jiġu evitati anki jekk il-miżuri kollha raġonevoli kienu ttieħdu.
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-31" title="page-1">
      (15) Ċirkostanzi straordinarji għandhom jiġu meqjusin li jeżistu fejn l-impatt ta’ deċiżjoni dwar il-ġestjoni tat-traffiku ta’ l-ajru fir-rigward ta’ inġenju ta’ l-ajru partikolari fuq ġurnata partikolari tikkawża dewmien twil, dewmien ta’ matul il-lejl, jew il-kanċellazzjoni ta’ titjira waħda jew aktar titjiriet ta’ dak l-inġenju ta’ l-ajru, anki jekk il-miżuri raġonevoli kollha ttieħdu mil-trasportatur ta’ l-ajru in kwistjoni biex jiġu evitati id-dewmien jew kanċellazzjonijiet.”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">4</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-Artikolu 5 ta’ dan ir-regolament, intitolat “Kanċellazzjoni”, jiddisponi:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-33" title="page-1">
      “1. Fil-każ ta’ kanċellazzjoni ta’ titjira, il-passiġġieri in kwistjoni għandhom:
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-34" title="page-1">
      […]
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-35" title="page-1">
      (ċ) jkollhom id-dritt għal kumpens mil-trasportatur ta’ l-ajru li jopera skond l-Artikolu 7, kemm-il darba:
    </p>
    <p class="C11Marge1avecretrait" id="para-36" title="page-1">
      (i) huma informati bil-kanċellazzjoni mill-inqas ġimgħatejn qabel il-ħin tat-tluq skedat; jew
    </p>
    <p class="C11Marge1avecretrait" id="para-37" title="page-1">
      (ii) huma informati bil-kanċellazzjoni bejn ġimgħatejn u sebat ijiem qabel il-ħin tat-tluq skedat u huma offruti rotta differenti, li tħallihom jitilqu mhux aktar minn sagħtejn qabel il-ħin tat-tluq skedat u jaslu fid-destinazzjoni finali tagħhom inqas minn erba’ sigħat wara l-ħin tal-wasla skedat; jew
    </p>
    <p class="C11Marge1avecretrait" id="para-38" title="page-1">
      (iii) huma informati bil-kanċellazzjoni inqas minn sebat ijiem qabel il-ħin tat-tluq skedat u huma offruti rotta differenti, li tħallihom jitilqu mhux aktar minn siegħa qabel il-ħin tat-tluq skedat u jaslu fid-destinazzjoni finali tagħhom inqas minn sagħtejn wara l-ħin tal-wasla skedat.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-39" title="page-1">
      […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-40" title="page-1">
      3. Trasportatur ta’ l-ajru li jopera m’għandux ikun obbligat iħallas kumpens skond l-Artikolu 7, jekk jista’ juri li l-kanċellazzjoni hi kkawżata minn ċirkostanzi staordinarji li ma setgħux jiġu evitati anki jekk il-miżuri raġonevoli kollha ġew meħudin.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-41" title="page-1">
      […]”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">5</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-Artikolu 7(1) tal-imsemmi regolament, bit-titolu “Dritt għall-kumpens”, huwa fformulat kif ġej:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-43" title="page-1">
      “Fejn referenza hi magħmula għal dan l-Artikolu, passiġġieri għandhom jirċievu kumpens li jammonta għal:
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-44" title="page-1">
      (a) EUR 250 għat-titjiriet kollha ta’ 1500 kilometru jew inqas;
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-45" title="page-1">
      (b) EUR 400 għat-titjiriet intra-Komunitarji kollha ta’ aktar minn 1500 kilometru, u għat-titjiriet oħrajn kollha bejn 1500 u 3500 kilomentru:
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-46" title="page-1">
      (ċ) EUR 600 għat-titjiriet kollha li ma jaqawx taħt (a) jew (b).
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-47" title="page-1">
      Fid-determinazzjoni tad-distanza, il-bażi għandha tkun l-aħħar destinazzjoni ġo liema l-fatt li l-persuna ma tħallietx titla’ jew il-kanċellazzjoni ser iddewwem il-wasla tal-passiġġier wara l-ħin skedat.”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Il‑kawżi prinċipali u d‑domanda preliminari</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">6</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">It-tliet kawżi magħquda jirrigwardaw il-kanċellazzjoni tal-istess titjira, peress li l-passiġġieri kkonċernati ttrasferixxew id-drittijiet tagħhom li jirriżultaw minn din il-kanċellazzjoni lill-kumpanniji flightright (Kawża C‑156/22), kif ukoll Myflyright (Kawżi C‑157/22 u C‑158/22), rispettivament, liema kumpanniji jipprovdu assistenza legali lill-passiġġieri tal-ajru.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">7</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fis‑17 ta’ Lulju 2019, TAP kellha, bħala trasportatur tal-ajru li jopera, twettaq titjira bi tluq minn Stuttgart (il-Ġermanja) lejn Lisbona (il-Portugall), bi tluq previst fis‑6.05.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">8</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fl-istess jum, fl‑4.15, il-kopilota li kellu jopera t-titjira kkonċernata nstab mejjet fis-sodda tal-lukanda tiegħu. L-ekwipaġġ kollu kien taħt xokk u ddikjara lilu nnifsu inkapaċi li jtir. Peress li l-ebda membru tal-persunal ta’ sostituzzjoni ma kien disponibbli barra mill-bażi tat-TAP, it-titjira tas‑6.05 ġiet ikkanċellata. Sussegwentement, ekwipaġġ ta’ sostituzzjoni telaq minn Lisbona għal Stuttgart fil‑11.25, u waslet hemmhekk fit‑15.20 Imbagħad il-passiġġieri ġew ittrasportati lejn Lisbona fuq titjira ta’ sostituzzjoni skedata fil‑16.40.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">9</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">TAP irrifjutat li tħallas lil flightright u lil Myflyright il-kumpens previst fl-Artikolu 7(1) tar-Regolament Nru 261/2004, billi sostniet li l-mewta f’daqqa tal-kopilota kienet tikkostitwixxi ċirkustanza straordinarju, fis-sens tal-Artikolu 5(3) ta’ dan ir-regolament.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">10</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fit-tliet kawżi inkwistjoni, TAP ġiet ikkundannata mill-Amtsgericht Nürtingen (il-Qorti Distrettwali ta’ Nürtingen, il-Ġermanja) għall-ħlas ta’ dan il-kumpens, minħabba li, l-istess bħal marda gravi f’daqqa, il-mewta f’daqqa u imprevedibbli ta’ membru tal-ekwipaġġ (iktar ’il quddiem il-“mard gravi jew imwiet f’daqqa”) ma tikkostitwixxix avveniment estern li jaffettwa lit-trasportatur tal-ajru, sa fejn din tifforma parti mir-riskji inerenti għall-attivitajiet ta’ trasportatur tal-ajru.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">11</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">TAP Portugal appellat quddiem il-Landgericht Stuttgart (il-Qorti Reġjonali ta’ Stuttgart, il-Ġermanja), li hija l-qorti tar-rinviju. Din tal-aħħar tispjega li, skont ir-riċerka tagħha, parti mill-ġurisprudenza Ġermaniża ssostni l-approċċ tal-Amtsgericht Nürtingen (il-Qorti Distrettwali ta’ Nürtingen), l-istess bħall-Cour de Cassation Franċiża (il-Qorti tal-Kassazzjoni, Franza). Għall-kuntrarju, qorti Olandiża ddeċidiet reċentement li l-mard f’daqqa ta’ membru tal-ekwipaġġ għandu jiġi assimilat għal avveniment estern barra mill-kontroll tat-trasportatur tal-ajru.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">12</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fid-dawl tal-fatt li t-trasportatur tal-ajru għandu, bħala prinċipju, jiggarantixxi t-twettiq tat-titjira u d-disponibbiltà tal-persunal tiegħu u, għaldaqstant, huwa għandu wkoll, bħala prinċipju, ikollu ċerta riżerva ta’ persunal ta’ sostituzzjoni, il-qorti tar-rinviju tirrileva madankollu li l-problema inkwistjoni hija kontroversjali kemm fil-ġurisprudenza Ewropea, kif ukoll fid-duttrina.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">13</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Landgericht Stuttgart (il-Qorti Reġjonali ta’ Stuttgart, il-Ġermanja) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri f’kull waħda mit-tliet kawżi quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-57" title="page-1">
      “L-Artikolu 5(3) tar-[Regolament Nru 261/2004] għandu jiġi interpretat fis-sens li jkun hemm ċirkustanza straordinarja fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni meta titjira minn ajruport li jinsab barra mill-bażi tat-trasportatur tal-ajru effettiv tiġi kkanċellata peress li, ftit qabel it-titjira, membru tal-ekwipaġġ assenjat fuq din it-titjira (fil-każ ineżami: il-kopilota), li jkun għadda mill-eżamijiet mediċi preskritti regolarment mingħajr ebda restrizzjoni, imut f’daqqa u b’mod imprevedibbli għat-trasportatur tal-ajru, jew jimrad serjament b’mod li ma jkunx jista’ jwettaq it-titjira?”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">14</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Permezz ta’ deċiżjoni tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tal‑4 ta’ April 2022, il-Kawżi C‑156/22 sa C‑158/22 ingħaqdu għall-finijiet tal-proċedura bil-miktub u orali, kif ukoll għas-sentenza.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fuq id‑domanda preliminari</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">15</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Permezz tad-domanda identika tagħha fit-tliet kawżi li hija adita bihom, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 5(3) tar-Regolament Nru 261/2004 għandux jiġi interpretat fis-sens li l-assenza f’daqqa, minħabba l-mard jew il-mewt, ta’ membru tal-ekwipaġġ indispensabbli għat-twettiq ta’ titjira, li seħħet ftit ħin qabel it-tluq previst ta’ din it-titjira, taqax taħt il-kunċett ta’ “ċirkustanzi straordinarji”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">16</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, skont l-Artikolu 5(1)(ċ) tar-Regolament Nru 261/2004, fil-każ ta’ kanċellazzjoni tat-titjira, il-passiġġieri kkonċernati għandhom dritt għal kumpens mingħand it-trasportatur tal-ajru li jopera, konformement mal-Artikolu 7(1) ta’ dan ir-regolament, sakemm ma jkunux ġew informati minn qabel b’din il-kanċellazzjoni b’osservanza tat-termini previsti fil-punti (i) sa (iii) ta’ dan l-Artikolu 5(1)(ċ).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">17</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-Artikolu 5(3) tar-Regolament Nru 261/2004, moqri fid-dawl tal-premessi 14 u 15 tiegħu, jeżenta madankollu lit-trasportatur tal-ajru li jopera minn dan l-obbligu ta’ kumpens jekk huwa jkun f’pożizzjoni li juri li l-kanċellazzjoni tkun dovuta għal “ċirkustanzi straordinarji” li ma jkunux setgħu jiġu evitati anki li kieku jkunu ttieħdu l-miżuri raġonevoli kollha.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">18</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-kunċett ta’ “ċirkustanzi straordinarji” fis-sens tal-Artikolu 5(3) tar-Regolament Nru 261/2004 jirreferi għal avvenimenti li, min-natura jew mill-oriġini tagħhom, ma humiex inerenti għall-eżerċizzju normali tal-attività tat-trasportatur tal-ajru kkonċernat u jaħarbu mill-kontroll effettiv tiegħu, liema żewġ kundizzjonijiet huma kumulattivi u għandhom jiġu evalwati każ b’każ (sentenza tat‑23 ta’ Marzu 2021, Airhelp, C‑28/20, EU:C:2021:226, punt 23, u tas‑7 ta’ Lulju 2022, SATA International –Azores Airlines (Ħsara tas-sistema ta’ provvista tal-karburant), C‑308/21, EU:C:2022:533, punt 20).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">19</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Madankollu, fid-dawl, minn naħa, tal-għan ta’ dan ir-regolament, stabbilit fil-premessa 1 tiegħu, li jiżgura livell għoli ta’ protezzjoni tal-passiġġieri u, min-naħa l-oħra, tal-fatt li l-Artikolu 5(3) tal-imsemmi regolament jidderoga mill-prinċipju ta’ dritt għal kumpens tal-passiġġieri fil-każ ta’ kanċellazzjoni tat-titjira tagħhom, il-kunċett ta’ “ċirkustanzi straordinarji”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, għandu jiġi interpretat b’mod strett (sentenza tat‑23 ta’ Marzu 2021, Airhelp, C‑28/20, EU:C:2021:226, punt 24 u l-ġurisprudenza ċċitata).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">20</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Qabelxejn għandu jiġi ddeterminat jekk l-assenza f’daqqa, minħabba l-mard jew il-mewt, ta’ membru tal-ekwipaġġ indispensabbli għat-twettiq ta’ titjira, li seħħet ftit ħin qabel it-tluq previst tagħha, tistax tikkostitwixxi, min-natura jew mill-oriġini tagħha, avveniment li ma huwiex inerenti għall-eżerċizzju normali tal-attività tat-trasportatur tal-ajru li jopera.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">21</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li l-miżuri li jikkonċernaw il-persunal tat-trasportatur tal-ajru li jopera jaqgħu taħt l-eżerċizzju normali tal-attivitajiet ta’ dan tal-aħħar. Dan huwa l-każ f’dak li jirrigwarda l-miżuri dwar il-kundizzjonijiet tax-xogħol u tar-remunerazzjoni tal-persunal ta’ tali trasportatur (sentenza tat‑23 ta’ Marzu 2021, Airhelp, C‑28/20, EU:C:2021:226, punt 29), li taħthom jaqgħu l-miżuri dwar il-pjanifikazzjoni tal-ekwipaġġ u tal-ħinijiet tax-xogħol tal-persunal. </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">22</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Għaldaqstant, it-trasportaturi tal-ajru li joperaw jistgħu, b’mod regolari, ikunu affaċċjati fl-eżerċizzju tal-attività tagħhom, bl-assenza f’daqqa, minħabba l-mard jew il-mewt, ta’ membru tal-persunal wieħed jew iktar indispensabbli għat-twettiq ta’ titjira, saħansitra ftit ħin biss qabel it-tluq tagħha. Għaldaqstant, il-ġestjoni ta’ tali assenza tibqa’ intrinsikament marbuta mal-kwistjoni tal-pjanifikazzjoni tal-ekwipaġġ u tal-ħinijiet tax-xogħol tal-persunal, b’tali mod li tali avveniment f’daqqa huwa inerenti għall-eżerċizzju normali tal-attività tat-trasportatur tal-ajru li jopera.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">23</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Għandu jiġi speċifikat li, meta, bħal f’dan il-każ, l-assenza tirriżulta minħabba l-mewta f’daqqa ta’ membru tal-persunal indispensabbli għat-twettiq ta’ titjira, li seħħet ftit ħin qabel it-tluq tagħha, tali sitwazzjoni, tkun kemm tkun traġika u definittiva, ma hijiex distinta, minn perspettiva ġuridika, minn sitwazzjoni li fiha titjira ma tistax titwettaq minħabba li tali membru tal-persunal marad f’daqqa, ftit ħin qabel it-tluq tat-titjira. Għalhekk, hija l-assenza nnifisha, minħabba l-mard jew il-mewt, ta’ membru wieħed jew iktar tal-membri tal-ekwipaġġ, irrispettivament minn jekk tkunx seħħet f’daqqa jew le, u mhux ir-raġuni medika speċifika għal din l-assenza li tikkostitwixxi avveniment inerenti għall-eżerċizzju normali tal-attività ta’ dan it-trasportatur, b’tali mod li dan tal-aħħar għandu jipprevedi l-okkorrenza ta’ tali imprevisti fil-kuntest tal-pjanifikazzjoni tal-ekwipaġġi tiegħu u tal-ħinijiet tax-xogħol tal-persunal tiegħu.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">24</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Barra minn hekk, il-fatt li tali assenza f’daqqa seħħet minkejja li l-membru tal-ekwipaġġ ikkonċernat kien għamel l-eżamijiet mediċi regolari preskritti mill-leġiżlazzjoni applikabbli ma jistax jikkontesta l-konklużjoni indikata fil-punt 22 ta’ din is-sentenza. Fil-fatt, kull persuna, inkluż min ikun għamel l-eżamijiet mediċi regolari, tista’, fi kwalunkwe mument, tista’ timrad jew tmut f’daqqa.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">25</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Peress li l-ewwel waħda miż-żewġ kundizzjonijiet kumulattivi msemmija fil-punt 18 ta’ din is-sentenza ma hijiex issodisfatta, ma huwiex neċessarju li tiġi vverifikata t-tieni kundizzjoni.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">26</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, ir-risposta għad-domanda magħmula, li hija fformulata b’mod identiku fit-tliet kawżi prinċipali, għandha tkun li l-Artikolu 5(3) tar-Regolament Nru 261/2004 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-assenza f’daqqa, minħabba l-mard jew il-mewt, ta’ membru tal-ekwipaġġ indispensabbli għat-twettiq ta’ titjira, li seħħet ftiq ħin qabel it-tluq ta’ din it-titjira, ma taqax taħt il-kunċett ta’ “ċirkustanzi straordinarji”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fuq l‑ispejjeż</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">27</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C41DispositifIntroduction" id="para-74" title="page-1">
      Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tielet Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
    </p>
    <p class="C30Dispositifalinea" id="para-75" title="page-1">
      L-Artikolu 5(3) tar-Regolament (KE) Nru 261/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ Frar 2004 li jistabbilixxi regoli komuni dwar il-kumpens u l-assistenza għal passiġġieri fil-każ li ma jitħallewx jitilgħu u ta’ kanċellazzjoni jew dewmien twil ta’ titjiriet, u li li jħassar ir-Regolament (KEE) Nru 295/91, 
    </p>
    <p class="C30Dispositifalinea" id="para-76" title="page-1">
      għandu jiġi interpretat fis-sens li: 
    </p>
    <p class="C30Dispositifalinea" id="para-77" title="page-1">
      l-assenza f’daqqa, minħabba l-mard jew il-mewt, ta’ membru tal-ekwipaġġ indispensabbli għat-twettiq ta’ titjira, li seħħet ftiq ħin qabel it-tluq ta’ din it-titjira, ma taqax taħt il-kunċett ta’ “ċirkustanzi straordinarji”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni.
    </p>
    <div class="signatures">
<p class="C77Signatures" id="para-78" title="page-1">
<span class="signatory">Firem</span>
</p>
</div>
    <div/>
  <hr class="note"/>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-1" href="#c-1">*</a>
</span>) Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.</p>
</body>
</html>
