<!DOCTYPE html PUBLIC "yes" "xhtml1-strict.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">
<!--GENDOC2XHTML # converter_version: 1.2.15-->
  <head>
    <title>2024-10-202410C117202304080-00-TRA-DOC-EL-ARRET-C-0408-23-202409186-07_00</title>
    <meta content="text/html; charset=utf-8" http-equiv="Content-Type"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGeneratedDate"/>
    <meta content="el-GR" name="Gendoc_Lang"/>
    <meta content="8/10/2024" name="CustomProvisoryEditionDate"/>
    <meta content="" name="Gendoc_GenerationDate"/>
    <meta content="" name="IsFlattened"/>
    <meta content="1" name="NumProc"/>
    <meta content="Final" name="Gendoc_EditionType"/>
    <meta content="0001" name="Gendoc_CaseNumberSuite"/>
    <meta content="30/04/2025 11:19:31" name="Gendoc_LastVerificationDate"/>
    <meta content="" name="Gendoc_ProcedureNumber"/>
    <meta content="el" name="Gendoc_LangCode"/>
    <meta content="ARR" name="TypeDoc"/>
    <meta content="3VN/PWOJWfgdnSDzCLrR9sd69mj/N6drNYf6Kb+j/3CApEm7PEbEyybtUzC8ZXYiXezhG7MHaLw7OJDNZRpCqk3mq0yK+kvL4Ee9X0wKQgbxqWfI8DCOMeg0jxLLGdF27TqalD0kdneorovF3pqtX7za/hxVaz0bgWzsqoSvv7E=" name="GenDocUID"/>
    <meta content="P" name="TypeProc"/>
    <meta content="" name="CreateCustomParts"/>
    <meta content="OK" name="ReadyToPublish"/>
    <meta content="svc_wsgendoc" name="Gendoc_User"/>
    <meta content="" name="EP_Mode"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGenerated"/>
    <meta content="" name="Gendoc_Vademecum"/>
    <meta content="0408" name="NumeroOrdre"/>
    <meta content="2023" name="Annee"/>
    <meta content="P" name="Gendoc_ProcedureType"/>
    <meta content="" name="EP_Version"/>
    <meta content="EL" name="Langue"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGeneratedUser"/>
    <meta content="FAST_document_go_ok" name="Gendoc_LastVerificationStatus"/>
    <meta content="ARR_C" name="Gendoc_GendocTemplateType"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlockFlatP"/>
    <meta content="GenDoc 08-10-24 15:46:49" name="Created"/>
    <meta content="" name="Canevas3_Vademecum"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlock"/>
    <meta content="" name="Gendoc_CaseYear"/>
    <meta content="false" name="Generation_In_Progress"/>
    <meta content="C" name="Juridiction"/>
    <meta content="0caa424fa0d84c0ca8ea0c57894fe401" name="DocumentIdentifier"/>
    <meta content="0408" name="Gendoc_CaseNumber"/>
    <meta content="ImportedWithoutSource" name="SdlIdentifier"/>
    <meta content="RP" name="NatureAff"/>
    <meta content="RP" name="Gendoc_CaseNature"/>
    <meta content="0001" name="NumSuite"/>
    <meta content="C" name="Gendoc_Juridiction"/>
  </head>
  <body>
    <div style="header">
      <div id="rId24" style="first"/>
      <div id="rId20" style="even">Απόφαση της 17.10.2024 – Υπόθεση C‑408/23</div>
      <div id="rId21" style="default">Anwaltsnotarin</div>
    </div>
    <p class="C19Centre" id="para-1" title="page-1">
      ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (έβδομο τμήμα)
    </p>
    <p class="C19Centre" id="para-2" title="page-1">
      της 17ης Οκτωβρίου 2024  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-1" href="#t-1">*</a>
</span>)
    </p>
    <p class="C71Indicateur" id="para-3" title="page-1">
      «Προδικαστική παραπομπή – Κοινωνική πολιτική – Ίση μεταχείριση στην απασχόληση και την εργασία – Άρθρο 21 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Οδηγία 2000/78/ΕΚ – Άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, και άρθρο 6, παράγραφος 1 – Απαγόρευση διακρίσεων λόγω ηλικίας – Ανώτατο όριο ηλικίας το 60ό έτος για τον πρώτο διορισμό δικηγόρου‑συμβολαιογράφου – Κενές θέσεις λόγω έλλειψης νεότερων υποψηφίων – Δικαιολογητικοί λόγοι – Πρόσφορος και αναγκαίος χαρακτήρας»
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-4" title="page-1">
      Στην υπόθεση C‑408/23,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-5" title="page-1">
      με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Oberlandesgericht Köln (εφετείο Κολωνίας, Γερμανία) με απόφαση της 27ης Ιουνίου 2023, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 4 Ιουλίου 2023, στο πλαίσιο της δίκης
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-6" title="page-1">
      Rechtsanwältin und Notarin
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-7" title="page-1">
      κατά
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-8" title="page-1">
      Präsidentin des Oberlandesgerichts Hamm,
    </p>
    <p class="C19Centre" id="para-9" title="page-1">
      ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έβδομο τμήμα),
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-10" title="page-1">
      συγκείμενο από τους F. Biltgen (εισηγητή), πρόεδρο του πρώτου τμήματος, προεδρεύοντα του εβδόμου τμήματος, M. L. Arastey Sahún, πρόεδρο του πέμπτου τμήματος, και J. Passer, δικαστή,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-11" title="page-1">
      γενικός εισαγγελέας: M. Szpunar
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-12" title="page-1">
      γραμματέας: A. Calot Escobar
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-13" title="page-1">
      έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-14" title="page-1">
      λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">η Rechtsanwältin und Notarin, εκπροσωπούμενη από τον J.‑J. Menge, Rechtsanwalt,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">η Präsidentin des Oberlandesgerichts Hamm, εκπροσωπούμενη από τον U. Karpenstein και την R. Sangi, Rechtsanwälte,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">η Γερμανική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον J. Möller, τον M. Hellmann και την J. Simon,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">–</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τις F. Clotuche‑Duvieusart και E. Schmidt,</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-19" title="page-1">
      κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, να εκδικάσει την υπόθεση χωρίς ανάπτυξη προτάσεων,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-20" title="page-1">
      εκδίδει την ακόλουθη
    </p>
    <p class="C75Debutdesmotifs" id="para-21" title="page-1">
      Απόφαση
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 6, παράγραφος 1, της οδηγίας 2000/78/ΕΚ του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2000, για τη διαμόρφωση γενικού πλαισίου για την ίση μεταχείριση στην απασχόληση και την εργασία (ΕΕ 2000, L 303, σ. 16), και του άρθρου 21 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η υπό κρίση αίτηση υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της Rechtsanwältin und Notarin και της Präsidentin des Oberlandesgerichts Hamm (προέδρου του εφετείου Hamm, Γερμανία) σχετικά με την εκ μέρους της τελευταίας απόρριψη της υποψηφιότητας της προσφεύγουσας της κύριας δίκης για την πλήρωση θέσης δικηγόρου‑συμβολαιογράφου.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το νομικό πλαίσιο</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η οδηγία 2000/78</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">3</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το άρθρο 1 της οδηγίας 2000/78 προβλέπει τα εξής:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-27" title="page-1">
      «Σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι η θέσπιση γενικού πλαισίου για την καταπολέμηση των διακρίσεων λόγω θρησκείας ή πεποιθήσεων, ειδικών αναγκών, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού στον τομέα της απασχόλησης και της εργασίας, προκειμένου να υλοποιηθεί η αρχή της ίσης μεταχείρισης στα κράτη μέλη.»
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">4</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το άρθρο 2 της οδηγίας 2000/78 ορίζει τα εξής:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-29" title="page-1">
      1. Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, η αρχή της ίσης μεταχείρισης σημαίνει την απουσία άμεσης ή έμμεσης διάκρισης για έναν από τους λόγους που αναφέρονται στο άρθρο 1.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-30" title="page-1">
      2. Για τους σκοπούς της παραγράφου 1:
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-31" title="page-1">
      α) συντρέχει άμεση διάκριση όταν, για έναν από τους λόγους που αναφέρονται στο άρθρο 1, ένα πρόσωπο υφίσταται μεταχείριση λιγότερο ευνοϊκή από αυτήν την οποία υφίσταται, υπέστη ή θα υφίστατο σε ανάλογη κατάσταση ένα άλλο πρόσωπο,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-32" title="page-1">
      […]».
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">5</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το άρθρο 3 της οδηγίας 2000/78, το οποίο φέρει τον τίτλο «Πεδίο εφαρμογής», ορίζει τα εξής:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-34" title="page-1">
      «1. Εντός των ορίων των εξουσιών που απονέμονται στην [Ευρωπαϊκή Ένωση], η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται σε όλα τα πρόσωπα, στο δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα, συμπεριλαμβανομένων των δημόσιων φορέων, όσον αφορά:
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-35" title="page-1">
      α) τους όρους πρόσβασης στην απασχόληση, την αυτοαπασχόληση και την εργασία, συμπεριλαμβανομένων των κριτηρίων επιλογής και των όρων πρόσληψης, ανεξάρτητα από τον κλάδο δραστηριότητας και σε όλα τα επίπεδα της επαγγελματικής ιεραρχίας, συμπεριλαμβανομένων των προαγωγών,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-36" title="page-1">
      […]».
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">6</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το άρθρο 6, παράγραφος 1, της οδηγίας 2000/78 ορίζει τα εξής:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-38" title="page-1">
      «Κατά παρέκκλιση εκ του άρθρου 2 παράγραφος 2, τα κράτη μέλη δύνανται να προβλέπουν ότι η λόγω ηλικίας διαφορετική μεταχείριση δεν συνιστά διάκριση εφόσον δικαιολογείται στο πλαίσιο του εθνικού δικαίου αντικειμενικά και λογικά από έναν θεμιτό στόχο, ιδίως δε από θεμιτούς στόχους της πολιτικής στον τομέα της απασχόλησης, της αγοράς εργασίας και της επαγγελματικής κατάρτισης, και εφόσον τα μέσα επίτευξης του στόχου αυτού είναι πρόσφορα και αναγκαία.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-39" title="page-1">
      Αυτή η διαφορετική μεταχείριση μπορεί ιδίως να περιλαμβάνει:
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-40" title="page-1">
      α) την καθιέρωση ειδικών συνθηκών για την πρόσβαση στην απασχόληση και την επαγγελματική κατάρτιση, για την απασχόληση και την εργασία, συμπεριλαμβανομένων των όρων απόλυσης και αμοιβής, για τους νέους, τους ηλικιωμένους και τους εργαζομένους που συντηρούν άλλα πρόσωπα, προκειμένου να ευνοείται η επαγγελματική τους ένταξη ή να εξασφαλίζεται η προστασία τους,
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-41" title="page-1">
      β) τον καθορισμό ελάχιστων όρων ηλικίας, επαγγελματικής εμπειρίας ή αρχαιότητας στην απασχόληση για την πρόσβαση στην απασχόληση ή σε ορισμένα πλεονεκτήματα που συνδέονται με την απασχόληση,
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-42" title="page-1">
      γ) τον καθορισμό ανώτατου ορίου ηλικίας για την πρόσληψη, με βάση την απαιτούμενη κατάρτιση για τη συγκεκριμένη θέση εργασίας ή την ανάγκη εύλογης περιόδου απασχόλησης πριν από τη συνταξιοδότηση.»
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το γερμανικό δίκαιο</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">7</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το άρθρο 3 του Bundesnotarordnung (ομοσπονδιακού κώδικα συμβολαιογράφων), όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης (στο εξής: BNotO), ορίζει τα εξής:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-45" title="page-1">
      «(1) Οι συμβολαιογράφοι διορίζονται ισοβίως και ασκούν τα συμβολαιογραφικά καθήκοντα κατά κύριο επάγγελμα (κατά κύριο επάγγελμα συμβολαιογράφοι).
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-46" title="page-1">
      (2) Στις δικαστικές περιφέρειες στις οποίες, την 1η Απριλίου 1961, τα καθήκοντα του συμβολαιογράφου ασκούνταν μόνον ως παρεπόμενη δραστηριότητα, οι δικηγόροι παραμένουν τα μόνα διοριστέα ως συμβολαιογράφοι πρόσωπα, καθ’ όλο το διάστημα κατά το οποίο είναι μέλη του δικηγορικού συλλόγου της οικείας δικαστικής περιφέρειας, για την άσκηση των καθηκόντων του συμβολαιογράφου παράλληλα με το δικηγορικό επάγγελμα (δικηγόροι‑συμβολαιογράφοι).»
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">8</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το άρθρο 4 του BNotO προβλέπει τα εξής:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-48" title="page-1">
      «Διορίζονται όσοι συμβολαιογράφοι απαιτούνται για τις ανάγκες της ορθής απονομής της δικαιοσύνης. Λαμβάνεται ιδίως υπόψη η ανάγκη να καθίσταται δυνατή η επαρκής πρόσβαση των πολιτών στις συμβολαιογραφικές υπηρεσίες και να διατηρείται η ισόρροπη ηλικιακή διάρθρωση των ασκούντων το επάγγελμα.»
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">9</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το άρθρο 5 του BNotO ορίζει τα εξής:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-50" title="page-1">
      «(1) Συμβολαιογράφος μπορεί να διοριστεί μόνον όποιος είναι προσωπικά και επαγγελματικά ικανός να ασκεί τα σχετικά καθήκοντα. […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-51" title="page-1">
      […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-52" title="page-1">
      (4) Όποιος κατά τη λήξη της προθεσμίας υποβολής αιτήσεων υποψηφιότητας για θέση συμβολαιογράφου έχει συμπληρώσει το 60ό έτος της ηλικίας του δεν μπορεί να διοριστεί συμβολαιογράφος για πρώτη φορά.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-53" title="page-1">
      (5) Η επαγγελματική ικανότητα προϋποθέτει την προηγούμενη απόκτηση ικανότητας ασκήσεως δικαστικών καθηκόντων σύμφωνα με τον Deutsches Richtergesetz [γερμανικό νόμο περί του καθεστώτος των δικαστών]. […]»
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">10</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η αιτιολογική έκθεση του BNotO [Bundestagsdrucksache (έγγραφο της Bundestag) 11/6007, σ. 10] μνημονεύει, όσον αφορά το άρθρο 5, παράγραφος 4, του BNotO, τα εξής:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-55" title="page-1">
      «Σκοπός της θέσπισης του ανώτατου ορίου ηλικίας των 60 ετών, λαμβανομένων υπόψη και των μεγαλύτερων δυσχερειών λόγω ηλικίας για την εκπαίδευση στα καθήκοντα του συμβολαιογράφου, είναι να αποτραπεί, για λόγους συνέχειας, η συχνή εναλλαγή των ασκούντων το εν λόγω λειτούργημα. Συγχρόνως, αποτρέπεται ο κίνδυνος γήρανσης του λειτουργήματος του συμβολαιογράφου.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-56" title="page-1">
      Δεδομένου ότι η “εκπαίδευση” παρέλκει οσάκις ένας πρώην συμβολαιογράφος επιθυμεί να διοριστεί εκ νέου ή ένας συμβολαιογράφος επιθυμεί να διοριστεί σε άλλον τόπο, το ανώτατο όριο ηλικίας ισχύει μόνο για τον πρώτο διορισμό.»
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">11</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το άρθρο 5b του BNotO ορίζει στην παράγραφο 1 τα εξής:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-58" title="page-1">
      «Δικηγόρος‑συμβολαιογράφος μπορεί να διοριστεί μόνον όποιος κατά τη λήξη της προθεσμίας υποβολής αιτήσεων υποψηφιότητας:
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-59" title="page-1">
      1. έχει ασκήσει, σε μη αμελητέο βαθμό, το δικηγορικό επάγγελμα επί τουλάχιστον πέντε έτη για λογαριασμό διαφορετικών εντολέων,
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-60" title="page-1">
      2. ασκεί την υπό το σημείο 1 δραστηριότητα στην περιφέρεια του συγκεκριμένου ειρηνοδικείου αδιαλείπτως τουλάχιστον επί τρία έτη,
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-61" title="page-1">
      3. έχει συμμετάσχει επιτυχώς στις επαγγελματικές εξετάσεις των συμβολαιογράφων […] και
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-62" title="page-1">
      4. έχει συμμετάσχει, από το επόμενο της επιτυχίας του στις επαγγελματικές εξετάσεις συμβολαιογράφων έτος, σε ειδικά προγράμματα κατάρτισης συμβολαιογράφων, διάρκειας τουλάχιστον 15 ωρών ετησίως, διοργανωμένων από τους συμβολαιογραφικούς συλλόγους ή τις επαγγελματικές οργανώσεις.»
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">12</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το άρθρο 48a του BNotO προβλέπει τα εξής:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-64" title="page-1">
      «Οι συμβολαιογράφοι συμπληρώνουν το όριο ηλικίας κατά τη λήξη του μήνα κατά τον οποίο συμπληρώνουν το εβδομηκοστό έτος της ηλικίας τους.»
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">13</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η προσφεύγουσα της κύριας δίκης υπέβαλε αίτηση υποψηφιότητας για θέση δικηγόρου‑συμβολαιογράφου στην περιφέρεια του Amtsgericht (ειρηνοδικείου, Γερμανία) στην οποία ασκεί καθήκοντα δικηγόρου για περισσότερα από τρία έτη. Η υποψηφιότητά της απορρίφθηκε για τον λόγο ότι, κατά τη λήξη της προθεσμίας υποβολής των αιτήσεων υποψηφιότητας, είχε συμπληρώσει το 60ό έτος της ηλικίας της.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">14</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η προσφεύγουσα της κύριας δίκης άσκησε προσφυγή κατά της ως άνω απορριπτικής αποφάσεως ενώπιον του Oberlandesgericht Köln (εφετείου Κολωνίας, Γερμανία), το οποίο είναι το αιτούν δικαστήριο.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">15</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το αιτούν δικαστήριο διευκρινίζει ότι, αντιθέτως προς τους συμβολαιογράφους που ασκούν τα καθήκοντα του συμβολαιογράφου κατά κύριο επάγγελμα (hauptberufliche Notare), τα καθήκοντα δικηγόρου‑συμβολαιογράφου (Anwaltsnotare) ασκούνται από δικηγόρους παράλληλα με την άσκηση του δικηγορικού επαγγέλματός τους. Μπορούν, κατά κανόνα, να υποβάλουν αίτηση υποψηφιότητας για θέση δικηγόρου‑συμβολαιογράφου μόνο στην περιφέρεια του Amtsgericht (ειρηνοδικείου) στην οποία ασκούν καθήκοντα δικηγόρου για περισσότερα από τρία έτη. Από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει επίσης ότι, βάσει του άρθρου 48a του BNotO, τα καθήκοντα των δικηγόρων‑συμβολαιογράφων παύουν με τη συμπλήρωση του 70ού έτους της ηλικίας τους.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">16</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ο αριθμός των θέσεων συμβολαιογράφων σε μια συγκεκριμένη ειρηνοδικειακή περιφέρεια καθορίζεται ανάλογα με τις ανάγκες για παροχή συμβολαιογραφικών υπηρεσιών, λαμβανομένης μέριμνας για μια ισόρροπη ηλικιακή διάρθρωση. Το 2022 προκηρύχθηκαν τέσσερις θέσεις συμβολαιογράφων στην περιφέρεια του Amtsgericht (ειρηνοδικείου) στην οποία η προσφεύγουσα της κύριας δίκης ασκούσε το δικηγορικό επάγγελμα. Πληρώθηκε μία μόνον θέση, ενώ οι υπόλοιπες παρέμειναν κενές ελλείψει υποψηφίων οι οποίοι να συγκεντρώνουν όλες τις προϋποθέσεις για την άσκηση των σχετικών καθηκόντων.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">17</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι είναι πιθανό και στο μέλλον να είναι επίσης αδύνατη η πλήρωση όλων των θέσεων δικηγόρων‑συμβολαιογράφων στην περιφέρεια του οικείου Amtsgericht (ειρηνοδικείου), δεδομένου ότι δεν υπάρχει επαρκής αριθμός υποψηφίων που να συγκεντρώνει τις απαιτούμενες για διορισμό σε θέση συμβολαιογράφου προϋποθέσεις. Συγκεκριμένα, το 2023, στη συγκεκριμένη ειρηνοδικειακή περιφέρεια προκηρύχθηκαν πέντε θέσεις συμβολαιογράφων, εκ των οποίων θα καλυφθούν πιθανότατα μόνον οι δύο. Όσον αφορά το σύνολο των Amtsgerichte (ειρηνοδικείων) τα οποία υπάγονται στην αρμοδιότητα της καθής και στων οποίων τις περιφέρειες θα πρέπει να διοριστούν δικηγόροι‑συμβολαιογράφοι, για τις 69 θέσεις που προκηρύχθηκαν το 2023 θα υποβάλουν, κατά τα φαινόμενα, αίτηση υποψηφιότητας μόνον 39 υποψήφιοι. Στο σύνολο της ομοσπονδιακής επικράτειας –εξαιρουμένων των αστικών κέντρων– ο αριθμός των συμβολαιογραφικών θέσεων που δεν θα μπορέσουν να καλυφθούν είναι ανάλογος. Πλην όμως, το αιτούν δικαστήριο υπογραμμίζει ότι η μη πλήρωση προκηρυχθεισών θέσεων συμβολαιογράφων δεν είχε μέχρι στιγμής ως αποτέλεσμα την αδυναμία σύνταξης συμβολαιογραφικών πράξεων ή τη σύνταξη τέτοιων πράξεων με σημαντική καθυστέρηση.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">18</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το αιτούν δικαστήριο, μολονότι εκτιμά ότι η επίμαχη στην κύρια δίκη εθνική διάταξη, ήτοι το άρθρο 5, παράγραφος 4, του BNotO, επιδιώκει θεμιτούς σκοπούς κατά την έννοια του άρθρου 6 της οδηγίας 2000/78, διερωτάται μήπως, λαμβανομένης υπόψη της απόφασης της 3ης Ιουνίου 2021, Ministero della Giustizia (Συμβολαιογράφοι) (C‑914/19, EU:C:2021:430), πρέπει να θεωρηθεί ότι η εν λόγω διάταξη βαίνει πέραν του αναγκαίου για την επίτευξη των επιδιωκόμενων στόχων μέτρου, καθόσον δεν επιτρέπει καμία παρέκκλιση από το προβλεπόμενο σε αυτήν ανώτατο όριο ηλικίας, ακόμη και στην περίπτωση αδυναμίας πλήρωσης πολλών θέσεων από νεότερους υποψηφίους.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">19</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Υπό τις συνθήκες αυτές, το Oberlandesgericht Köln (εφετείο Κολωνίας) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-73" title="page-1">
      «1) Έχουν το άρθρο 21 του [Χάρτη] και το άρθρο 6, παράγραφος 1, της [οδηγίας 2000/78] την έννοια ότι αντιτίθενται σε εθνική ρύθμιση η οποία απαγορεύει να διοριστούν για πρώτη φορά σε θέση δικηγόρου‑συμβολαιογράφου (Anwaltsnotar) όσοι έχουν συμπληρώσει το 60ό έτος της ηλικίας τους κατά τη λήξη της προθεσμίας υποβολής αιτήσεων υποψηφιότητας για τη θέση του συμβολαιογράφου, ακόμα και αν πρέπει να παραμείνουν κενές πλείονες θέσεις επειδή στην περιφέρεια του ειρηνοδικείου στην οποία διεξήχθη ο διαγωνισμός δεν υπάρχουν κατάλληλοι νεότεροι υποψήφιοι και δεν επιτρέπεται να υποβάλουν αίτηση υποψήφιοι από περιφέρειες άλλων ειρηνοδικείων;
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-74" title="page-1">
      2) Πρέπει να δοθεί καταφατική απάντηση στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα σε περίπτωση που είναι αναμενόμενο ότι το επόμενο έτος στην ίδια περιφέρεια ειρηνοδικείου θα είναι και πάλι αδύνατη η πλήρωση πλειόνων προκηρυχθεισών θέσεων δικηγόρου‑συμβολαιογράφου με κατάλληλους υποψηφίους κάτω των 60 ετών;
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-75" title="page-1">
      3) Πρέπει, εν πάση περιπτώσει, να δοθεί καταφατική απάντηση στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα διότι, επιπλέον, και σε περιφέρειες άλλων ειρηνοδικείων, εκτός αστικών κέντρων, αναμένεται να είναι κατ’ επανάληψη αδύνατη η πλήρωση του συνόλου των προκηρυχθεισών θέσεων δικηγόρου‑συμβολαιογράφου με κατάλληλους υποψηφίους κάτω των 60 ετών;
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-76" title="page-1">
      4) Πρέπει να γίνει δεκτό ότι δεν υφίσταται παράβαση του άρθρου 21 του [Χάρτη] και του άρθρου 6, παράγραφος 1, της [οδηγίας 2000/78] εφόσον διασφαλίζεται η παροχή συμβολαιογραφικών υπηρεσιών στην περιφέρεια του ειρηνοδικείου, έστω και αν υποψήφιος άνω των 60 ετών δεν διορίστηκε σε θέση δικηγόρου‑συμβολαιογράφου αποκλειστικά και μόνο λόγω της ηλικίας του και παρέμειναν κενές πλείονες θέσεις;»
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Επί των προδικαστικών ερωτημάτων</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Επί του πρώτου και του τετάρτου προδικαστικού ερωτήματος</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">20</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Με το πρώτο και το τέταρτο προδικαστικό ερώτημα, τα οποία πρέπει να εξεταστούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 6, παράγραφος 1, της οδηγίας 2000/78, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 21 του Χάρτη, έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση η οποία προβλέπει τα 60 έτη ως ανώτατο όριο ηλικίας για τον πρώτο διορισμό σε θέση δικηγόρου‑συμβολαιογράφου.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">21</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Προκαταρκτικώς, υπενθυμίζεται ότι, αφενός, η απαγόρευση κάθε διάκρισης λόγω, μεταξύ άλλων, ηλικίας κατοχυρώνεται στο άρθρο 21 του Χάρτη και ότι συγκεκριμενοποιήθηκε με την οδηγία 2000/78 στον τομέα της απασχόλησης και της εργασίας [απόφαση της 3ης Ιουνίου 2021, Ministero della Giustizia (Συμβολαιογράφοι), C‑914/19, EU:C:2021:430, σκέψη 19 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία]. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να εξακριβωθεί αν η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης ρύθμιση εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2000/78.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">22</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Συναφώς, το άρθρο 5, παράγραφος 4, του BNotO, καθόσον προβλέπει ότι δεν μπορούν να διορίζονται για πρώτη φορά ως δικηγόροι‑συμβολαιογράφοι πρόσωπα τα οποία, κατά τη λήξη της προθεσμίας υποβολής αιτήσεων υποψηφιότητας για τη θέση συμβολαιογράφου, έχουν συμπληρώσει το 60ό έτος της ηλικίας τους, επηρεάζει τα κριτήρια που χρησιμοποιούνται για την επιλογή των προσώπων αυτών. Επομένως, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η συγκεκριμένη διάταξη θεσπίζει κανόνες σχετικούς με την πρόσβαση στην αυτοαπασχόληση, κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2000/78, και, ως εκ τούτου, εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2000/78 (πρβλ. αποφάσεις της 13ης Νοεμβρίου 2014, Vital Pérez, C‑416/13, EU:C:2014:2371, σκέψη 30, και της 2ας Απριλίου 2020, Comune di Gesturi, C‑670/18, EU:C:2020:272, σκέψεις 22 έως 24).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">23</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Αφετέρου, επισημαίνεται ότι δεν αμφισβητείται εν προκειμένω ότι η προϋπόθεση του ορίου ηλικίας που προβλέπεται στην επίμαχη εθνική διάταξη, ήτοι στο άρθρο 5, παράγραφος 4, του BNotO, έχει ως αποτέλεσμα να επιφυλάσσεται σε ορισμένα πρόσωπα λιγότερο ευνοϊκή μεταχείριση από εκείνη της οποίας τυγχάνουν άλλα πρόσωπα τα οποία βρίσκονται σε ανάλογες καταστάσεις, για τον λόγο και μόνον ότι έχουν συμπληρώσει το 60ό έτος της ηλικίας τους. Η διάταξη αυτή εισάγει επομένως διαφορετική μεταχείριση στηριζόμενη άμεσα στην ηλικία, κατά την έννοια των συνδυασμένων διατάξεων του άρθρου 1 και του άρθρου 2, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2000/78 [πρβλ. απόφαση της 13ης Νοεμβρίου 2014, Vital Pérez, C‑416/13, EU:C:2014:2371, σκέψη 33, και διάταξη της 17ης Νοεμβρίου 2022, PF (Όριο ηλικίας για την πρόσληψη ψυχολόγων στην αστυνομία), C‑569/21, EU:C:2022:910, σκέψη 49 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">24</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Όσον αφορά το ζήτημα αν η διαφορετική αυτή μεταχείριση μπορεί να δικαιολογηθεί υπό το πρίσμα της παραγράφου 1 του άρθρου 6 της οδηγίας 2000/78, επισημαίνεται ότι στο πρώτο εδάφιο της εν λόγω παραγράφου προβλέπεται ότι η λόγω ηλικίας διαφορετική μεταχείριση δεν συνιστά διάκριση εφόσον δικαιολογείται στο πλαίσιο του εθνικού δικαίου αντικειμενικά και λογικά από έναν θεμιτό σκοπό, ιδίως δε από θεμιτούς σκοπούς της πολιτικής στον τομέα της απασχόλησης, της αγοράς εργασίας και της επαγγελματικής κατάρτισης, και εφόσον τα μέσα επίτευξης του σκοπού αυτού είναι πρόσφορα και αναγκαία. Το άρθρο 6, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, της οδηγίας προβλέπει ότι η διαφορετική μεταχείριση μπορεί ιδίως να περιλαμβάνει «τον καθορισμό ανώτατου ορίου ηλικίας για την πρόσληψη, με βάση την απαιτούμενη κατάρτιση για τη συγκεκριμένη θέση εργασίας ή την ανάγκη εύλογης περιόδου απασχόλησης πριν από τη συνταξιοδότηση».</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">25</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εν προκειμένω, από την αιτιολογική έκθεση του BNotO και από τη νομολογία του Bundesgerichtshof (Ανωτάτου Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου, Γερμανία) προκύπτει ότι η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης εθνική ρύθμιση σκοπό έχει να εξασφαλίσει, πρώτον, την αδιάλειπτη άσκηση του συμβολαιογραφικού επαγγέλματος για ικανό χρονικό διάστημα πριν από τη συνταξιοδότηση προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματική και ανεξάρτητη απονομή της δικαιοσύνης, δεύτερον, συμβολαιογραφία υψηλού ποιοτικού επιπέδου, στο πλαίσιο της οποίας οι νομικοί δεν θα χρειάζεται να εξοικειώνονται κατά τα τελευταία έτη του επαγγελματικού βίου τους με ένα επάγγελμα το οποίο ουδέποτε άσκησαν προηγουμένως και, τρίτον, μια ισορροπημένη ηλικιακή διάρθρωση η οποία θα διευκολύνει την ηλικιακή ανανέωση του συμβολαιογραφικού επαγγέλματος.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">26</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Συναφώς, πρέπει να υπομνησθεί, εκ προοιμίου, ότι η ταυτόχρονη επίκληση περισσότερων του ενός σκοπών, οι οποίοι είτε είναι αλληλένδετοι είτε κατατάσσονται με βάση τη βαρύτητα, δεν συνιστά εμπόδιο για την ύπαρξη θεμιτού σκοπού, κατά την έννοια του άρθρου 6, παράγραφος 1, της οδηγίας 2000/78 (απόφαση της 2ας Απριλίου 2020, Comune di Gesturi, C‑670/18, EU:C:2020:272, σκέψη 33 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">27</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Όσον αφορά, κατ’ αρχάς, τον σκοπό της εξασφάλισης της αδιάλειπτης άσκησης του συμβολαιογραφικού επαγγέλματος για ικανό χρονικό διάστημα πριν από τη συνταξιοδότηση, προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματική και ανεξάρτητη απονομή της δικαιοσύνης, υπενθυμίζεται ότι το Δικαστήριο έχει κρίνει, κατ’ ουσίαν, ότι ο σκοπός αυτός εμπίπτει στο άρθρο 6, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2000/78, το οποίο επιτρέπει τον καθορισμό ανώτατου ορίου ηλικίας για την πρόσληψη, με βάση την απαιτούμενη κατάρτιση για τη συγκεκριμένη θέση εργασίας ή την ανάγκη εύλογης περιόδου απασχόλησης πριν από τη συνταξιοδότηση [πρβλ. απόφαση της 3ης Ιουνίου 2021, Ministero della Giustizia (Συμβολαιογράφοι), C‑914/19, EU:C:2021:430, σκέψη 33].</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">28</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Όσον αφορά, εν συνεχεία, τον σκοπό εξασφάλισης συμβολαιογραφίας υψηλού ποιοτικού επιπέδου και, ως εκ τούτου, διασφάλισης της ορθής άσκησης των συμβολαιογραφικών καθηκόντων, επισημαίνεται ότι από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει ότι ο σκοπός αυτός μπορεί επίσης να θεωρηθεί θεμιτός σκοπός κατά την έννοια του άρθρου 6, παράγραφος 1, της οδηγίας 2000/78 [πρβλ. απόφαση της 3ης Ιουνίου 2021, Ministero della Giustizia (Συμβολαιογράφοι), C‑914/19, EU:C:2021:430, σκέψεις 34 και 40].</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">29</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Τέλος, όσον αφορά τον σκοπό της διασφάλισης ισόρροπης ηλικιακής διάρθρωσης προς διευκόλυνση της ηλικιακής ανανέωσης του συμβολαιογραφικού επαγγέλματος, υπενθυμίζεται ότι το Δικαστήριο έχει κρίνει επανειλημμένως ότι ο θεμιτός χαρακτήρας ενός τέτοιου σκοπού γενικού συμφέροντος που άπτεται της πολιτικής στον τομέα της απασχόλησης δεν μπορεί ευλόγως να αμφισβητηθεί, δεδομένου ότι ο εν λόγω σκοπός συγκαταλέγεται στους σκοπούς που προβλέπει ρητά το άρθρο 6, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας 2000/78 και ότι, σύμφωνα με το άρθρο 3, παράγραφος 3, πρώτο εδάφιο, ΣΕΕ, η επίτευξη υψηλού επιπέδου απασχόλησης αποτελεί έναν από τους σκοπούς που επιδιώκει η Ένωση [απόφαση της 3ης Ιουνίου 2021, Ministero della Giustizia (Συμβολαιογράφοι), C‑914/19, EU:C:2021:430, σκέψη 36 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">30</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εξάλλου, υπογραμμίζεται ότι η προώθηση των προσλήψεων και της πρόσβασης σε επάγγελμα συνιστά αναμφισβήτητα θεμιτό σκοπό της κοινωνικής πολιτικής των κρατών μελών ή της πολιτικής τους στον τομέα της απασχόλησης, ιδίως δε όταν πρόκειται για τη διευκόλυνση της πρόσβασης των νέων στο επάγγελμα αυτό [πρβλ. απόφαση της 3ης Ιουνίου 2021, Ministero della Giustizia (Συμβολαιογράφοι), C‑914/19, EU:C:2021:430, σκέψη 37 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">31</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ειδικότερα, ο σκοπός δημιουργίας μιας ισόρροπης ηλικιακής διάρθρωσης μεταξύ συμβολαιογράφων νεαρής ηλικίας και συμβολαιογράφων μεγαλύτερης ηλικίας, με σκοπό την παροχή κινήτρων για τον διορισμό και την επαγγελματική προώθηση των νέων, τη βέλτιστη δυνατή διαχείριση των σχετικών διορισμών και τη συνακόλουθη αποφυγή ένδικων διαφορών σχετικά με την ικανότητα των συμβολαιογράφων να ασκούν τα καθήκοντά τους μετά από ορισμένη ηλικία, με παράλληλη επιδίωξη της επίτευξης υψηλού ποιοτικού επιπέδου κατά την άσκηση του συμβολαιογραφικού επαγγέλματος, μπορεί να αποτελεί θεμιτό σκοπό της πολιτικής στον τομέα της απασχόλησης και της αγοράς εργασίας [πρβλ. απόφαση της 3ης Ιουνίου 2021, Ministero della Giustizia (Συμβολαιογράφοι), C‑914/19, EU:C:2021:430, σκέψη 38 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία].</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">32</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Κατά συνέπεια, οι σκοποί που επιδιώκει εν προκειμένω η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης εθνική ρύθμιση πρέπει, κατ’ αρχήν, να θεωρηθούν ικανοί να δικαιολογήσουν αντικειμενικά και λογικά διαφορετική μεταχείριση στηριζόμενη άμεσα στην ηλικία.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">33</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Πλην όμως, πρέπει επιπροσθέτως να εξακριβωθεί, σύμφωνα με το γράμμα του άρθρου 6, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας 2000/78, αν τα μέσα επίτευξης των ως άνω σκοπών είναι «πρόσφορα και αναγκαία».</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">34</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Όσον αφορά, πρώτον, τον «πρόσφορο» χαρακτήρα μιας εθνικής ρύθμισης, όπως είναι η προβλέπουσα το ανώτατο όριο ηλικίας στην υπόθεση της κύριας δίκης, αφενός, διαπιστώνεται ότι δεν αμφισβητείται ότι η συγκεκριμένη ρύθμιση διασφαλίζει τη δυνατότητα των υποψηφίων για τις θέσεις συμβολαιογράφων να ασκούν τα σχετικά καθήκοντα για χρονική περίοδο τουλάχιστον δέκα ετών πριν από τη συμπλήρωση της ηλικίας υποχρεωτικής συνταξιοδότησης, η οποία εν προκειμένω έχει οριστεί στα 70 έτη, και ότι οι συμβολαιογράφοι αποκτούν την απαιτούμενη εμπειρία για την παροχή υπηρεσιών υψηλού ποιοτικού επιπέδου. Επομένως, η ρύθμιση αυτή πρέπει να θεωρηθεί κατάλληλη για την επίτευξη τόσο του σκοπού της εξασφάλισης της αδιάλειπτης άσκησης του συμβολαιογραφικού επαγγέλματος για ικανό χρονικό διάστημα πριν από τη συνταξιοδότηση, προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματική και ανεξάρτητη απονομή της δικαιοσύνης, όσο και του σκοπού διασφάλισης της ορθής άσκησης των συμβολαιογραφικών καθηκόντων.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">35</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Επισημαίνεται, αφετέρου, ότι το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι το όριο ηλικίας των 50 ετών για τη συμμετοχή στον διαγωνισμό συμβολαιογράφων είναι πρόσφορο μέτρο για την επίτευξη του σκοπού της διευκόλυνσης της ηλικιακής ανανέωσης του επαγγέλματος και της μείωσης του μέσου όρου ηλικίας των προσώπων που το ασκούν [απόφαση της 3ης Ιουνίου 2021, Ministero della Giustizia (Συμβολαιογράφοι), C‑914/19, EU:C:2021:430, σκέψη 49 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία]. Το ίδιο συμπέρασμα επιβάλλεται, κατά μείζονα λόγο, υπό το πρίσμα της επίμαχης στην υπόθεση της κύριας δίκης εθνικής ρύθμισης, η οποία ορίζει ότι δεν μπορεί να διοριστεί για πρώτη φορά ως δικηγόρος‑συμβολαιογράφος πρόσωπο το οποίο, κατά την ημερομηνία λήξης της προθεσμίας υποβολής των αιτήσεων υποψηφιότητας για τη θέση συμβολαιογράφου, έχει συμπληρώσει το 60ό έτος της ηλικίας του.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">36</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Όσον αφορά, δεύτερον, τον «αναγκαίο» χαρακτήρα της επίμαχης στην υπόθεση της κύριας δίκης εθνικής ρύθμισης, πρέπει να υπομνησθεί ότι εναπόκειται στις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών να εξισορροπήσουν τα διάφορα εμπλεκόμενα συμφέροντα, λαμβανομένου υπόψη ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη συμμετοχή των ηλικιωμένων εργαζομένων στην επαγγελματική ζωή, άρα και στην οικονομική, πολιτιστική και κοινωνική ζωή. Η παραμονή των ατόμων αυτών στον ενεργό βίο ευνοεί, μεταξύ άλλων, την ποικιλομορφία στην απασχόληση. Το συμφέρον για την παραμονή των ατόμων αυτών στον ενεργό βίο πρέπει εντούτοις να σταθμίζεται προς άλλα, ενδεχομένως αντίθετα, συμφέροντα (πρβλ. απόφαση της 2ας Απριλίου 2020, Comune di Gesturi, C‑670/18, EU:C:2020:272, σκέψεις 43 και 44 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Ως εκ τούτου, όταν καλείται να εξετάσει αν ένα μέτρο, όπως το επίμαχο στην υπόθεση της κύριας δίκης, βαίνει πέραν του αναγκαίου για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού, ο εθνικός δικαστής πρέπει να λαμβάνει υπόψη όχι μόνον την ικανότητα των ενδιαφερομένων να ασκήσουν ένα επάγγελμα, αλλά και τη ζημία που η ρύθμιση αυτή μπορεί να προκαλέσει στα πρόσωπα αυτά.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">37</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εν προκειμένω, κατ’ αρχάς, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης εθνική ρύθμιση, σε αντίθεση με την εξετασθείσα στις σκέψεις 45 και 46 της αποφάσεως της 3ης Ιουνίου 2021, Ministero della Giustizia (Συμβολαιογράφοι) (C‑914/19, EU:C:2021:430), δεν προβλέπει ελάχιστη διάρκεια άσκησης των συμβολαιογραφικών καθηκόντων για τη θεμελίωση δικαιώματος συνταξιοδότησης λόγω γήρατος. Εξάλλου, το όριο ηλικίας για τον πρώτο διορισμό στη θέση συμβολαιογράφου έχει οριστεί, εν προκειμένω, στα 60 έτη, ενώ, στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η ανωτέρω αναφερόμενη απόφαση, το ανώτατο όριο ηλικίας ήταν τα 50 έτη. Ως εκ τούτου, η επίπτωση του ορίου ηλικίας των 60 ετών στη σταδιοδρομία των ενδιαφερομένων, θεωρούμενη στο σύνολό της, είναι σαφώς πιο περιορισμένη. Επομένως, πρέπει να γίνει δεκτό ότι, εκ πρώτης όψεως, η εν λόγω ρύθμιση δεν βαίνει πέραν του αναγκαίου μέτρου για την επίτευξη των σκοπών της εξασφάλισης της αδιάλειπτης άσκησης του συμβολαιογραφικού επαγγέλματος για ικανό χρονικό διάστημα πριν από τη συνταξιοδότηση προκειμένου να διασφαλιστεί η ορθή άσκηση των συμβολαιογραφικών καθηκόντων.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">38</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Συναφώς, εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει αν, όπως υποστήριξε η Γερμανική Κυβέρνηση, οι δυσμενείς συνέπειες που απορρέουν από την επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης εθνική ρύθμιση αφορούν, εν τοις πράγμασι, σχεδόν αποκλειστικά περιπτώσεις στις οποίες τα καθήκοντα του συμβολαιογράφου ασκούνται συμπληρωματικά προς την ήδη εδραιωμένη δικηγορική δραστηριότητα και επηρεάζουν ελάχιστα τη διαμόρφωση της σταδιοδρομίας των ενδιαφερομένων και τα συνταξιοδοτικά τους δικαιώματα.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">39</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εν συνεχεία, όσον αφορά το ζήτημα αν η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης εθνική ρύθμιση είναι αναγκαία προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η πραγματική και οικονομικώς βιώσιμη διάρκεια της άσκησης των καθηκόντων του δικηγόρου‑συμβολαιογράφου είναι ανάλογη προς το κόστος που συνεπάγεται η ίδρυση και η λειτουργία συμβολαιογραφικού γραφείου, διαπιστώνεται ότι το Δικαστήριο δεν διαθέτει επαρκή στοιχεία που να του παρέχουν τη δυνατότητα να αποφανθεί επ’ αυτού. Εν πάση περιπτώσει, απόκειται εν τέλει στο αιτούν δικαστήριο, το οποίο είναι το μόνο αρμόδιο να εκτιμήσει τα πραγματικά περιστατικά, να κρίνει αν η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης ρύθμιση είναι αναγκαία για την επίτευξη ενός από τους επιδιωκόμενους σκοπούς.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">40</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Τέλος, όσον αφορά το ζήτημα αν η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης εθνική ρύθμιση είναι αναγκαία για τη διασφάλιση, μεταξύ άλλων, της ηλικιακής ανανέωσης του συμβολαιογραφικού επαγγέλματος και της μείωσης του μέσου όρου ηλικίας των προσώπων που το ασκούν, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι τα πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης της κύριας δίκης διαφέρουν σαφώς από εκείνα της υπόθεσης επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση της 3ης Ιουνίου 2021, Ministero della Giustizia (Notaires) (C‑914/19, EU:C:2021:430). Συγκεκριμένα, χαρακτηριστικό της επίμαχης περίπτωσης στην υπόθεση της κύριας δίκης είναι το γεγονός ότι σε εθνικό επίπεδο υφίστανται δύο κατηγορίες συμβολαιογράφων, ήτοι, αφενός, οι κατά κύριο επάγγελμα συμβολαιογράφοι (hauptberufliche Notare) και, αφετέρου, οι δικηγόροι‑συμβολαιογράφοι (Anwaltsnotare), ενώ, στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η ανωτέρω αναφερόμενη απόφαση, η υπόθεση αφορούσε μία μόνον κατηγορία συμβολαιογράφων, και συγκεκριμένα τους συμβολαιογράφους που ασκούν τα συμβολαιογραφικά καθήκοντα κατά κύριο επάγγελμα.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">41</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εν προκειμένω δεν αμφισβητείται, υπό την επιφύλαξη εντούτοις της σχετικής εξακρίβωσης στην οποία οφείλει να προβεί το αιτούν δικαστήριο, όπως υποστήριξαν η προσφεύγουσα της κύριας δίκης και η Γερμανική Κυβέρνηση, ότι από τα στατιστικά στοιχεία που δημοσίευσε ο γερμανικός ομοσπονδιακός συμβολαιογραφικός σύλλογος προκύπτει ότι, όσον αφορά τις θέσεις των «κατά κύριο επάγγελμα συμβολαιογράφων», ο αριθμός των υποψηφίων είναι σαφώς μεγαλύτερος από τον αριθμό των προκηρυσσόμενων θέσεων ενώ, όσον αφορά τους δικηγόρους‑συμβολαιογράφους, ο αριθμός των προσφερόμενων θέσεων υπερβαίνει τον αριθμό των υποψηφίων που πληρούν την προϋπόθεση του προβλεπόμενου στο άρθρο 5, παράγραφος 4, του BNotO ανώτατου ορίου ηλικίας.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">42</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Δεδομένου ότι το άρθρο 5, παράγραφος 4, του BNotO εφαρμόζεται τόσο στους «κατά κύριο επάγγελμα συμβολαιογράφους» όσο και στους δικηγόρους‑συμβολαιογράφους, δεν μπορεί να γίνει δεκτό, λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, ότι το προβλεπόμενο στο εν λόγω άρθρο ανώτατο όριο ηλικίας υπερβαίνει το αναγκαίο μέτρο για την επίτευξη του σκοπού της ηλικιακής ανανέωσης του επαγγέλματος και της μείωσης του μέσου όρου ηλικίας των προσώπων που το ασκούν.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">43</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το αιτούν δικαστήριο, στο πλαίσιο της εξέτασης την οποία οφείλει να διενεργήσει όσον αφορά τον αναγκαίο χαρακτήρα της ως άνω ρύθμισης, θα πρέπει, αφενός, να λάβει υπόψη τα κριτήρια στα οποία στηρίζεται η προγνωστική αξιολόγηση της ανάγκης για δημιουργία θέσεων «κατά κύριο επάγγελμα συμβολαιογράφων» και θέσεων δικηγόρων‑συμβολαιογράφων, και να καθορίσει αν η ανάγκη αυτή είναι «απλή» ή «επιτακτική». Αφετέρου, θα πρέπει να εξετάσει αν η έλλειψη υποψηφίων πληρούντων την προβλεπόμενη στο άρθρο 5, παράγραφος 4, του BNotO προϋπόθεση του ανώτατου ορίου ηλικίας για τις θέσεις δικηγόρων‑συμβολαιογράφων οφείλεται αποκλειστικά σε δημογραφικούς λόγους –στοιχείο το οποίο θέτει υπό αμφισβήτηση τον αναγκαίο για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού χαρακτήρα της οικείας ρύθμισης– ή και σε χρηματοπιστωτικούς ή οικονομικούς λόγους, οι οποίοι άπτονται του γεγονότος της ύπαρξης κινδύνου μη απόσβεσης ή δυσχερούς απόσβεσης των πρόσθετων δαπανών λειτουργίας και συντήρησης του συμβολαιογραφικού γραφείου στις οποίες πρέπει να υποβληθούν οι εν λόγω υποψήφιοι, πέραν εκείνων που αφορούν τη διαχείριση του δικηγορικού γραφείου τους, λαμβανομένου υπόψη ότι άλλοι συμβολαιογράφοι, οι οποίοι ασκούσαν ήδη το επάγγελμα, ασκούν τη δραστηριότητά τους στην παρακείμενη περιφέρεια ή στις παρακείμενες περιφέρειες Amtsgericht (ειρηνοδικείου) και ότι, στην πλειονότητα των περιπτώσεων, τα συμβολαιογραφικά γραφεία των «κατά κύριο επάγγελμα συμβολαιογράφων» που αποχωρούν αναλαμβάνουν «κατά κύριο επάγγελμα συμβολαιογράφοι».</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">44</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εντούτοις, επισημαίνεται συναφώς ότι εν προκειμένω, υπό την επιφύλαξη της σχετικής εξακρίβωσης στην οποία οφείλει να προβεί το αιτούν δικαστήριο, δεν αμφισβητείται ότι η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης εθνική ρύθμιση εντάσσεται σε ένα νομοθετικό πλαίσιο το οποίο εφαρμόζεται αδιακρίτως σε ολόκληρη την εθνική επικράτεια και ότι, σε εθνικό επίπεδο, υπάρχει πλεόνασμα υποψηφίων για θέσεις «κατά κύριο επάγγελμα συμβολαιογράφων», γεγονός το οποίο φαίνεται να αναιρεί την άποψη ότι η έλλειψη υποψηφίων για τις θέσεις δικηγόρων‑συμβολαιογράφων οφείλεται σε δημογραφικούς λόγους.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">45</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των ανωτέρω σκέψεων, στο πρώτο και στο τέταρτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 6, παράγραφος 1, της οδηγίας 2000/78, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 21 του Χάρτη, έχει την έννοια ότι δεν αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση η οποία προβλέπει τα 60 έτη ως ανώτατο όριο ηλικίας για τον πρώτο διορισμό σε θέση δικηγόρου‑συμβολαιογράφου, υπό την προϋπόθεση ότι η εν λόγω ρύθμιση επιδιώκει θεμιτό σκοπό της πολιτικής στον τομέα της απασχόλησης και της αγοράς εργασίας και ότι, στο νομοθετικό πλαίσιο στο οποίο αυτή εντάσσεται και λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των καταστάσεων στις οποίες εφαρμόζεται, παρίσταται πρόσφορη και αναγκαία για την επίτευξη του σκοπού αυτού.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Επί του δευτέρου και του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">46</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Με το δεύτερο και το τρίτο προδικαστικό ερώτημα, τα οποία πρέπει να εξεταστούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 6, παράγραφος 1, της οδηγίας 2000/78, υπό το πρίσμα του άρθρου 21 του Χάρτη, έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση η οποία προβλέπει τα 60 έτη ως ανώτατο όριο ηλικίας για τον πρώτο διορισμό σε θέση δικηγόρου‑συμβολαιογράφου, περιλαμβανομένης της περίπτωσης κατά την οποία διαπιστώνεται ότι επί πλείονα συναπτά έτη δεν καλύπτονται θέσεις δικηγόρων‑συμβολαιογράφων λόγω έλλειψης υποψηφίων –πληρούντων την προϋπόθεση του ανώτατου ορίου ηλικίας προκειμένου να γίνουν δεκτοί στο επάγγελμα του συμβολαιογράφου– για τις θέσεις που προκηρύσσονται εντός της οικείας ή άλλης δικαστικής περιφέρειας.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">47</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, τα σχετικά με την ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης ερωτήματα που υποβάλλει το εθνικό δικαστήριο, εντός του πραγματικού και νομικού πλαισίου που προσδιορίζει με δική του ευθύνη και την ακρίβεια του οποίου δεν οφείλει να ελέγξει το Δικαστήριο, τεκμαίρεται ότι υποβάλλονται λυσιτελώς. Το Δικαστήριο μπορεί να αρνηθεί να αποφανθεί επί αιτήσεως που υπέβαλε εθνικό δικαστήριο μόνον όταν προκύπτει προδήλως ότι η ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης την οποία ζητεί το εθνικό δικαστήριο δεν έχει καμία σχέση με το υποστατό ή το αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης, όταν το πρόβλημα είναι υποθετικής φύσεως ή, επίσης, όταν το Δικαστήριο δεν διαθέτει τα πραγματικά και νομικά στοιχεία που είναι αναγκαία προκειμένου να δώσει χρήσιμη απάντηση στα ερωτήματα που του έχουν υποβληθεί (απόφαση της 20ής Δεκεμβρίου 2017, Erzeugerorganisation Tiefkühlgemüse, C‑516/16, EU:C:2017:1011, σκέψη 80 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">48</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Από κανένα όμως στοιχείο της δικογραφίας που έχει στη διάθεσή του το Δικαστήριο δεν προκύπτει ότι η υπόθεση της κύριας δίκης εντάσσεται πράγματι σε ένα πραγματικό πλαίσιο όπως είναι αυτό που περιγράφει το αιτούν δικαστήριο στο δεύτερο και το τρίτο προδικαστικό ερώτημα. Πράγματι, τα εν λόγω ερωτήματα στηρίζονται σε μια υπόθεση η οποία, κατά το αιτούν δικαστήριο, θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί στο μέλλον, αλλά της οποίας όμως η πραγματοποίηση δεν είναι βέβαιη. Επιπλέον, η απόφαση περί παραπομπής δεν περιέχει κανένα στοιχείο από το οποίο να μπορεί να συναχθεί ότι μια κατάσταση όπως είναι η περιγραφόμενη στα δύο αυτά ερωτήματα έχει ήδη σημειωθεί κατά το παρελθόν.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">49</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Επομένως, τυχόν απάντηση στο δεύτερο και στο τρίτο προδικαστικό ερώτημα υπό τις περιστάσεις αυτές θα ισοδυναμούσε με διατύπωση συμβουλευτικής γνωμοδοτήσεως επί υποθετικού ζητήματος, κατά παράβαση της αποστολής που έχει ανατεθεί στο Δικαστήριο στο πλαίσιο της δικαστικής συνεργασίας που καθιερώνει το άρθρο 267 ΣΛΕΕ (πρβλ. απόφαση της 20ής Δεκεμβρίου 2017, Erzeugerorganisation Tiefkühlgemüse, C‑516/16, EU:C:2017:1011, σκέψη 82 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">50</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ως εκ τούτου, το δεύτερο και το τρίτο προδικαστικό ερώτημα είναι απαράδεκτα.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count"/>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Επί των δικαστικών εξόδων</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">51</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C41DispositifIntroduction" id="para-113" title="page-1">
      Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (έβδομο τμήμα) αποφαίνεται:
    </p>
    <p class="C30Dispositifalinea" id="para-114" title="page-1">
      Το άρθρο 6, παράγραφος 1, της οδηγίας 2000/78/ΕΚ του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2000, για τη διαμόρφωση γενικού πλαισίου για την ίση μεταχείριση στην απασχόληση και την εργασία, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του άρθρου 21 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
    </p>
    <p class="C30Dispositifalinea" id="para-115" title="page-1">
      έχει την έννοια ότι:
    </p>
    <p class="C30Dispositifalinea" id="para-116" title="page-1">
      δεν αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση η οποία προβλέπει τα 60 έτη ως ανώτατο όριο ηλικίας για τον πρώτο διορισμό σε θέση δικηγόρου‑συμβολαιογράφου, υπό την προϋπόθεση ότι η εν λόγω ρύθμιση επιδιώκει θεμιτό σκοπό της πολιτικής στον τομέα της απασχόλησης και της αγοράς εργασίας και ότι, στο νομοθετικό πλαίσιο στο οποίο αυτή εντάσσεται και λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των καταστάσεων στις οποίες εφαρμόζεται, παρίσταται πρόσφορη και αναγκαία για την επίτευξη του σκοπού αυτού.
    </p>
    <div class="signatures">
<p class="C77Signatures" id="para-117" title="page-1">
<span class="signatory">(υπογραφές)</span>
</p>
</div>
    <div/>
  <hr class="note"/>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-1" href="#c-1">*</a>
</span>) Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.</p>
</body>
</html>
