(1)

De Commissie heeft het waterstofmechanisme (“het mechanisme”) ingesteld ter ondersteuning van de marktontwikkeling van waterstof als bedoeld in artikel 52 van Verordening (EU) 2024/1789, dat in het kader van de activiteiten van de Europese waterstofbank (2) moet worden uitgevoerd. Het mechanisme is in juli 2025 gelanceerd en heeft tot doel de transparantie van de vraag naar, het aanbod aan en de stromen en prijzen van waterstof te vergroten en een coördinerende rol te spelen door informatie over de vraag naar en het aanbod van hernieuwbare en koolstofarme waterstof en waterstofderivaten die door in de Unie en in de verdragsluitende partijen van de Energiegemeenschap gevestigde onttrekkers en zowel binnenlandse als internationale leveranciers is ingediend, te koppelen, te verwerken en toegankelijk te maken. Het waterstofmechanisme zal worden uitgevoerd en zal functioneren in overeenstemming met de mededingingsregels van de EU, met name de artikelen 101 en 102 VWEU.

(2)

Waterstoflevering betreft de verkoop, waaronder de wederverkoop, van waterstof, ook in de vorm van vloeibare organische waterstofdragers of vloeibare waterstof en waterstofderivaten, met inbegrip van ammoniak of methanol, aan afnemers (3).

(3)

Rusland en Belarus produceren aanzienlijke hoeveelheden waterstof en derivaten op basis van fossiele brandstoffen (zoals ammoniak). Er is ook potentieel voor een aanzienlijke verkoop en levering van hernieuwbare en koolstofarme waterstof en waterstofderivaten afkomstig uit Rusland en Belarus. Het is niet uitgesloten dat een deel van die volumes waterstof en waterstofderivaten zou worden uitgevoerd, ook naar de Unie.

(4)

De ervaring met energieleveringen uit Rusland en Belarus heeft aangetoond dat Rusland het feit dat de Unie afhankelijk was van Russische energie gebruikte als dwang- en manipulatiemiddel (4). Rusland heeft systematisch misbruik gemaakt van de afhankelijkheid, ten koste van de economie en de economische veiligheid van de Unie, en heeft energieleveringsrelaties met partners in de Unie gebruikt om markten te manipuleren en de voorzieningszekerheid van de Unie te verzwakken (5).

(5)

Het risico bestaat dat Rusland en Belarus zullen proberen vergelijkbare zakelijke betrekkingen en afhankelijkheden tot stand te brengen voor de uitvoer van hernieuwbare en koolstofarme waterstof en waterstofderivaten naar de Unie, waardoor zij markten zouden kunnen manipuleren.

(6)

Door toe te staan dat er via het mechanisme leveringen afkomstig uit Rusland of Belarus worden aangeboden, zouden Rusland en Belarus aanzienlijke voet aan de grond kunnen krijgen op de markt van de Unie, wat pogingen om de opkomende waterstofmarkt te manipuleren in de hand zou werken.

(7)

Aangezien waterstof vaak door grote industriële afnemers wordt gebruikt en de waterstofmarkt veel minder liquide is dan de markt voor aardgas, kan nieuwe leveringsafhankelijkheid van Rusland of Belarus die landen in staat stellen hun strategie ten aanzien van de Unie voort te zetten, waarbij zij de voorzieningszekerheid in gevaar brengen door markten te manipuleren, leveringen te onderbreken of de energievoorziening op andere wijze als wapen in te zetten.

(8)

Hoewel deze risico’s zelfs aanwezig zijn in het geval van kleinere aandelen in de totale volumes, kan de inzameling van Russische en Belarussische aanbiedingen van waterstofleveringen via het mechanisme ter ondersteuning van de marktontwikkeling van waterstof de rol en zichtbaarheid van Rusland en Belarus op de waterstofmarkt van de Unie aanzienlijk vergroten. Dit zou haaks staan op de inspanningen van de Unie om haar afhankelijkheid van de invoer van Russische energie uit te faseren (6) en nieuwe afhankelijkheden van energielevering uit die landen te voorkomen (7).

(9)

In het licht van die geopolitieke situatie en rekening houdend met de risico’s die voortvloeien uit energieleveringen uit Rusland en Belarus, is het nodig aanbiedingen van waterstofleveringen afkomstig uit Rusland of Belarus tijdelijk uit te sluiten van de inzameling via het mechanisme, teneinde de essentiële veiligheidsbelangen en de voorzieningszekerheid van de Unie te beschermen. Overeenkomstig artikel 54, lid 2, van Verordening (EU) 2024/1789 is het besluit geldig voor een periode van ten hoogste één jaar en kan het indien gerechtvaardigd worden verlengd.

(10)

De tijdelijke uitsluiting zal de goede werking van de interne markt voor waterstof niet onnodig verstoren en de voorzieningszekerheid van de Unie of van een lidstaat niet ondermijnen, met name omdat de waterstofmarkt van de Unie nog in opkomst is, met zeer beperkte leveringen uit Rusland en Belarus. Bovendien is het besluit tot tijdelijke uitsluiting in overeenstemming met het energiesolidariteitsbeginsel (8), aangezien het in het belang van de Unie is wat het mechanisme betreft, zonder onnodige gevolgen voor de rechten van de lidstaten of hun marktdeelnemers om waterstof, inclusief hernieuwbare en koolstofarme waterstof en derivaten daarvan, te verhandelen met derde landen buiten het vrijwillige mechanisme om. Voorts wordt dit besluit genomen in overeenstemming met de rechten en verplichtingen van de Unie of de lidstaten ten aanzien van derde landen.

(11)

Overeenkomstig artikel 54, lid 2, van Verordening (EU) 2024/1789 heeft de Commissie het Europees Parlement en de Raad naar behoren op de hoogte gehouden van haar beoordeling en kan zij, indien gerechtvaardigd, voorstellen om het besluit te verlengen, ook om de maatregel af te stemmen op ander EU-beleid, zoals de REPowerEU-routekaart (9), die tot doel heeft de EU nog minder afhankelijk van Russische energie te maken door middel van maatregelen ter ondersteuning van de uitfasering van de invoer van gas, kernenergie en olie om het risico op de inzet van de energievoorziening als wapen te verminderen,