1.

Η υπό κρίση υπόθεση παρέχει στο Δικαστήριο για πρώτη φορά την ευκαιρία να ερμηνεύσει τις διατάξεις του δικαίου της Ένωσης σχετικά με τις πρόσθετες υποχρεωτικές ενδείξεις όσον αφορά την επισήμανση των τροφίμων που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς.

Το νομικό πλαίσιο

Ο κανονισμός (ΕΕ) 1169/2011

2.

Η αιτιολογική σκέψη 41 του κανονισμού (ΕΕ) 1169/2011  ( 2 ) έχει ως εξής:

3.

Το άρθρο 9 του κανονισμού αυτού, το οποίο φέρει τον τίτλο «Κατάλογος υποχρεωτικών ενδείξεων», προβλέπει στην παράγραφο 1 τα εξής:

4.

Το άρθρο 30 του εν λόγω κανονισμού, σχετικά με το περιεχόμενο της διατροφικής δήλωσης που προβλέπεται στο ως άνω άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο ιβʹ, ορίζει στις παραγράφους 1 και 3 τα εξής:

5.

Υπό τον τίτλο «Έκφραση ανά 100 g ή ανά 100 ml», το άρθρο 32, παράγραφος 2, του ίδιου κανονισμού προβλέπει τα εξής:

6.

Κατά το άρθρο 33, παράγραφοι 1, 2 και 4, του κανονισμού 1169/2011:

O κανονισμός (ΕΕ) 609/2013

7.

Κατά την αιτιολογική σκέψη 24 του κανονισμού (ΕΕ) 609/2013  ( 3 ):

8.

Το άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του ως άνω κανονισμού ορίζει τα εξής:

9.

Το άρθρο 9, παράγραφοι 5 και 6, του εν λόγω κανονισμού προβλέπει τα εξής:

Ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) 2016/128

10.

Οι αιτιολογικές σκέψεις 13, 14, 15 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2016/128  ( 4 ) έχουν ως εξής:

11.

Υπό τον τίτλο «Ειδικές απαιτήσεις σχετικά με τις πληροφορίες για τα τρόφιμα», το άρθρο 5, παράγραφος 1, και παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού ορίζει τα εξής:

12.

Υπό τον τίτλο «Ειδικές απαιτήσεις στη διατροφική δήλωση», το άρθρο 6, παράγραφος 2, του εν λόγω κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού προβλέπει τα εξής:

Τα πραγματικά περιστατικά της διαφοράς της κύριας δίκης, η διαδικασία της κύριας δίκης, τα προδικαστικά ερωτήματα και η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου

13.

Η Nestlé Sverige AB (στο εξής: Nestlé) είναι επιχείρηση του τομέα τροφίμων, η οποία εμπορεύεται διάφορα προϊόντα ως τρόφιμα που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς.

14.

Όπως προκύπτει από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, τα προϊόντα αυτά περιέχουν, στο εμπρόσθιο μέρος της συσκευασίας, ενδείξεις σχετικά με την ενεργειακή αξία και την ποσότητα διαφόρων θρεπτικών ουσιών, όπως τα λιπαρά, οι πρωτεΐνες και οι εδώδιμες ίνες, που εκφράζονται όχι ανά 100 g ή ανά 100 ml, αλλά ανά μερίδα ή ανά μονάδα κατανάλωσης (στο εξής: επίμαχες ενδείξεις).

15.

Η Miljönämnden i Helsingborgs kommun (υπηρεσία περιβάλλοντος του δήμου Helsingborg, Σουηδία) κάλεσε τη Nestlé να απαλείψει τις επίμαχες ενδείξεις για τον λόγο ότι συνιστούν, κατά παράβαση του άρθρου 6, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128, επανάληψη των ενδείξεων που περιλαμβάνονται στην υποχρεωτική διατροφική δήλωση, σύμφωνα με το άρθρο 30, παράγραφος 1, του κανονισμού 1169/2011, και οι οποίες εκφράζονται, δυνάμει του άρθρου 32, παράγραφος 2, του κανονισμού αυτού ανά 100 g ή ανά 100 ml.

16.

Αφού ζήτησε, ανεπιτυχώς, την επανεξέταση της αποφάσεως αυτής, η Nestlé άσκησε ενώπιον του Förvaltningsrätten i Malmö (διοικητικού πρωτοδικείου Malmö, Σουηδία) προσφυγή με αίτημα την ακύρωση της εν λόγω αποφάσεως. Στο πλαίσιο της προσφυγής της, η Nestlé υποστήριξε ότι οι επίμαχες ενδείξεις δεν αποτελούν επανάληψη εκείνων που περιλαμβάνονται στην υποχρεωτική διατροφική δήλωση, αλλά ότι πρέπει να θεωρηθούν ενδείξεις που συμπληρώνουν τη δήλωση αυτή, σύμφωνα με το άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128.

17.

Η εν λόγω προσφυγή απορρίφθηκε, με την αιτιολογία ότι, μολονότι οι επίμαχες ενδείξεις εκφράζονται ανά μερίδα ή ανά μονάδα κατανάλωσης και όχι ανά 100 g ή 100 ml, συνιστούν επανάληψη των ενδείξεων της υποχρεωτικής διατροφικής δήλωσης, η οποία απαγορεύεται βάσει του άρθρου 6, παράγραφος 2, του ως άνω κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού.

18.

Η Nestlé, μετά την απόρριψη της εφέσεώς της από το Kammarrätten i Göteborg (διοικητικό εφετείο του Göteborg, Σουηδία), το οποίο έκρινε ότι οι επίμαχες ενδείξεις δεν εμπίπτουν στο άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128, αλλά συνιστούν επανάληψη των ενδείξεων που περιλαμβάνονται στην υποχρεωτική διατροφική δήλωση, άσκησε αναίρεση ενώπιον του Högsta förvaltningsdomstolen (Ανωτάτου Διοικητικού Δικαστηρίου, Σουηδία), ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου.

19.

Προκειμένου να κρίνει αν η επίμαχη επισήμανση των προϊόντων συνάδει με τον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό 2016/128, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται, κατ’ ουσίαν, αν οι επίμαχες ενδείξεις συνιστούν πρόσθετη περιγραφή των ιδιοτήτων και χαρακτηριστικών προϊόντος, κατά την έννοια του άρθρου 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του ως άνω κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού, ή αν οι ενδείξεις αυτές αποτελούν απλώς επανάληψη εκείνων που περιλαμβάνονται στην υποχρεωτική διατροφική δήλωση, επανάληψη την οποία απαγορεύει το άρθρο 6, παράγραφος 2, του εν λόγω κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού.

20.

Υπό τις συνθήκες αυτές, το Högsta förvaltningsdomstolen (Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:

21.

Η από 25 Απριλίου 2024 απόφαση περί παραπομπής περιήλθε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 29 Απριλίου 2024. Γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσαν στο Δικαστήριο η αναιρεσείουσα της κύριας δίκης, η Τσεχική Κυβέρνηση, και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η αναιρεσείουσα, η Miljönämnden i Helsingborgs kommun (υπηρεσία περιβάλλοντος του δήμου Helsingborg), αναιρεσίβλητη της κύριας δίκης, καθώς και η Τσεχική Κυβέρνηση και η Επιτροπή παρέστησαν στην επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 12ης Φεβρουαρίου 2025.

Ανάλυση

Προκαταρκτικές παρατηρήσεις

22.

Επισημαίνω στο σημείο αυτό κάποιες εγγενείς ιδιαιτερότητες των τροφίμων που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς και τις συνέπειες τους επί του νομικού πλαισίου που έχει εφαρμογή στην επισήμανση των εν λόγω τροφίμων, ιδιαιτερότητες των οποίων η κατανόηση είναι ουσιώδης προκειμένου να δοθεί χρήσιμη απάντηση στα ερωτήματα που υποβλήθηκαν στο Δικαστήριο στο πλαίσιο της υπό κρίση υπόθεσης.

23.

Υπενθυμίζεται ότι στο δίκαιο της Ένωσης η επισήμανση των τροφίμων διέπεται από τον κανονισμό 1169/2011. Ο κανονισμός αυτός καθορίζει τις γενικές απαιτήσεις στον τομέα αυτόν, επιβαλλομένης της αναγραφής στα τρόφιμα, των υποχρεωτικών πληροφοριών  ( 5 ). Ο εν λόγω κανονισμός προβλέπει επίσης τη δυνατότητα παροχής ορισμένων προαιρετικών πληροφοριών  ( 6 ). Στο μέτρο που τα τρόφιμα που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς συνιστούν, προ πάντων και παρά τις ιδιαιτερότητές τους, τρόφιμα, οι γενικές αυτές απαιτήσεις εφαρμόζονται και στην περίπτωση των συγκεκριμένων τροφίμων  ( 7 ).

24.

Όσον αφορά τις ιδιαιτερότητες των τροφίμων τα οποία αφορά η υπό κρίση υπόθεση, κατά τον νομικό ορισμό, τα τρόφιμα για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς είναι, αφενός, τροφές που έχουν ειδικά μεταποιηθεί ή παρασκευαστεί για τη διαιτητική διαχείριση ασθενών και μπορούν να χρησιμοποιούνται μόνον υπό ιατρική επίβλεψη  ( 8 ). Επομένως, τα τρόφιμα που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς είναι τρόφιμα που έχουν ιδιαίτερη διατροφική λειτουργία, καθώς «έχουν ειδικά μεταποιηθεί ή παρασκευαστεί» για να ανταποκρίνονται στις ειδικές διατροφικές ανάγκες των ασθενών  ( 9 ).

25.

Αφετέρου, πάντοτε κατά τον νομικό ορισμό, τα τρόφιμα για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς προορίζονται για την αποκλειστική ή μερική διατροφή ασθενών με συγκεκριμένη ασθένεια, διαταραχή ή παθολογική κατάσταση  ( 10 ). Επομένως, τα τρόφιμα αυτά προορίζονται, ως εκ της φύσης τους, για βρώση και για χρήση στην ανθρώπινη διατροφή για ασθενείς των οποίων η ικανότητα λήψης, πέψης, απορρόφησης, μεταβολισμού ή απέκκρισης των συνήθων τροφίμων ή ορισμένων από τα θρεπτικά στοιχεία ή τους μεταβολίτες τους έχει περιοριστεί, υποβαθμιστεί ή διαταραχθεί ή για ασθενείς με άλλες ιατρικώς καθορισμένες διατροφικές απαιτήσεις οι οποίες δεν είναι δυνατόν να καλυφθούν με απλή τροποποίηση του συνήθους διαιτολογίου  ( 11 ).

26.

Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι τα τρόφιμα που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς παρουσιάζουν δύο βασικές διαφορές από τα συνήθη τρόφιμα: η μία αφορά την ομάδα πληθυσμού στην οποία απευθύνονται και η άλλη αφορά τη χρήση τους. Τα μεν πρώτα προορίζονται για ευπαθείς ομάδες πληθυσμού, αποτελούμενες από ασθενείς πάσχοντες από ασθένεια, διαταραχή ή παθολογική κατάσταση που τους επιβάλλει ειδικό διαιτολόγιο. Τα δεύτερα αφορούν υγιείς καταναλωτές ή, με άλλα λόγια, καταναλωτές χωρίς ειδικά χαρακτηριστικά.

27.

Τα δύο αυτά είδη τροφίμων διαφοροποιούνται ως προς τη χρήση τους. Μολονότι η χρήση των συνήθων τροφίμων δεν εξαρτάται από καμία προϋπόθεση, τα τρόφιμα για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνον υπό ιατρική επίβλεψη. Ειδικότερα, η ιατρική επίβλεψη, η οποία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την έννοια του «τροφίμου για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς», συνεπάγεται ότι η χρήση του τροφίμου αυτού, το οποίο είναι ειδικό διότι είναι προσαρμοσμένο στη διαιτητική αγωγή του ασθενούς, πρέπει να συνιστάται στον ασθενή από επαγγελματία του τομέα της υγείας, λαμβανομένης υπόψη της διαιτητικής αγωγής του ασθενούς. Στο πλαίσιο αυτό, η «ιατρική επίβλεψη» προϋποθέτει ότι ένας επαγγελματίας του τομέα της υγείας, όπως αναφέρεται στις αιτιολογικές σκέψεις 3 και 15 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128, διασφαλίζει ότι η χρήση ενός τροφίμου που προορίζεται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς είναι σύμφωνη με τις ειδικές διατροφικές ανάγκες του ασθενούς  ( 12 ).

28.

Λόγω των ιδιαιτεροτήτων αυτών, η επισήμανση των τροφίμων που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς πρέπει να πληροί όχι μόνον τις απαιτήσεις που έχουν εφαρμογή στα συνήθη τρόφιμα, αλλά και τις ειδικές απαιτήσεις που έχουν θεσπιστεί για την ειδική αυτή κατηγορία τροφίμων. Η επισήμανση των εν λόγω τροφίμων εμπίπτει συνεπώς σε σύστημα δύο σταδίων  ( 13 ). Συγκεκριμένα, ο κανονισμός 609/2013 και ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός 2016/128, οι οποίοι διέπουν, μεταξύ άλλων, τις ειδικές απαιτήσεις που έχουν εφαρμογή στα τρόφιμα που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς, πρέπει να ερμηνεύονται υπό το πρίσμα του κανονισμού 1169/2011 ο οποίος καθορίζει τις γενικές απαιτήσεις που έχουν εφαρμογή σε όλα τα τρόφιμα.

29.

Όσον αφορά τις γενικές αυτές απαιτήσεις, το κεφάλαιο IV του κανονισμού 1169/2011, το οποίο φέρει τον τίτλο «Υποχρεωτικές πληροφορίες για τα τρόφιμα», θεσπίζει, μεταξύ άλλων, την ένδειξη σχετικά με τη διατροφική δήλωση  ( 14 ). Η δήλωση αυτή πρέπει να περιέχει τα στοιχεία σχετικά με την ενεργειακή αξία και την ποσότητα λιπαρών, κορεσμένων, υδατανθράκων, σακχάρων, πρωτεϊνών και αλατιού. Ορισμένα από τα στοιχεία αυτά, ήτοι είτε η ενεργειακή αξία είτε η ενεργειακή αξία και οι ποσότητες λιπαρών, κορεσμένων, σακχάρων και αλατιού μπορούν να επαναλαμβάνονται στην επισήμανση των συνήθων τροφίμων όταν η επισήμανση αυτή περιέχει την υποχρεωτική διατροφική δήλωση  ( 15 ).

30.

Ωστόσο, προκειμένου να ληφθεί υπόψη η ιδιαίτερη φύση των τροφίμων που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς, ο νομοθέτης της Ένωσης έκρινε αναγκαίες ορισμένες προσθήκες και ορισμένες εξαιρέσεις από τους κανόνες αυτούς. Ειδικότερα, κρίθηκε ότι για να διασφαλίζεται η κατάλληλη χρήση των τροφίμων αυτών, είναι υποχρεωτική η παροχή πληροφοριών σχετικά με τις ιδιότητες και τα χαρακτηριστικά των εν λόγω τροφίμων καθώς και η παροχή πιο ολοκληρωμένων πληροφοριών στη διατροφική δήλωση των ίδιων τροφίμων  ( 16 ).

31.

Συναφώς, μία εκ των υποχρεωτικών πρόσθετων ενδείξεων σε σχέση με τις γενικές απαιτήσεις που έχουν εφαρμογή σε όλα τα τρόφιμα προβλέπει την προσθήκη περιγραφής των ιδιοτήτων και των χαρακτηριστικών που καθιστούν το προϊόν ωφέλιμο σε σχέση με τις νόσους, διαταραχές ή παθογονικές καταστάσεις για τη διαιτητική διαχείριση των οποίων προορίζεται το προϊόν, ειδικότερα, κατά περίπτωση, όσον αφορά την ειδική επεξεργασία και σύνθεση, τις θρεπτικές ουσίες που έχουν αυξηθεί, μειωθεί ή με άλλο τρόπο τροποποιηθεί και την αιτιολόγηση για τη χρήση του προϊόντος  ( 17 ).

32.

Όσον αφορά τις ειδικές απαιτήσεις σχετικά με τη διατροφική δήλωση των τροφίμων που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς, κατά παρέκκλιση από τους γενικούς κανόνες, όπως αυτοί απορρέουν από το άρθρο 30, παράγραφος 3, του κανονισμού 1169/2011, οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται στην υποχρεωτική διατροφική δήλωση για τα τρόφιμα που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς δεν επαναλαμβάνονται στην επισήμανση  ( 18 ). Ωστόσο, τα άρθρα 31 έως 35 του κανονισμού αυτού ισχύουν για όλα τα θρεπτικά συστατικά που περιλαμβάνονται στη διατροφική δήλωση των τροφίμων που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς  ( 19 ).

33.

Συναφώς, η Τσεχική Κυβέρνηση υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός ουδόλως αποκλείει τη μνεία διατροφικών πληροφοριών, εκφραζόμενων ανά μερίδα ή ανά μονάδα κατανάλωσης, στα τρόφιμα που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς σύμφωνα με το άρθρο 33 του κανονισμού 1169/2011, το οποίο διέπει την αναγραφή των πληροφοριών αυτών. Η εν λόγω κυβέρνηση θεωρεί ότι το άρθρο 6, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128 προβλέπει παρέκκλιση από το άρθρο 30 του κανονισμού 1169/2011, όχι όμως από το άρθρο 33 του κανονισμού αυτού. Κατά την Τσεχική Κυβέρνηση, πρέπει να εξεταστεί μόνο το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα  ( 20 ), το οποίο αφορά το ως άνω άρθρο 6, παράγραφος 2.

34.

Πρέπει συνεπώς να εξεταστεί, στο πλαίσιο αυτό, η αλληλεπίδραση μεταξύ των διαφόρων διατάξεων που αναφέρει η Τσεχική Κυβέρνηση και οι πιθανές συνέπειές της για την απάντηση των προδικαστικών ερωτημάτων που υποβλήθηκαν στο Δικαστήριο στην υπό κρίση υπόθεση.

35.

Το άρθρο 30, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού 1169/2011, το οποίο φέρει τον τίτλο «Περιεχόμενο», καθορίζει, κατ’ ουσίαν, τις απαιτήσεις που συνδέονται με το περιεχόμενο της διατροφικής δήλωσης των τροφίμων, ήτοι, μεταξύ άλλων, τα υποχρεωτικά στοιχεία που πρέπει να περιλαμβάνει η δήλωση αυτή καθώς και αυτά που δύνανται να τη συμπληρώνουν. Η παράγραφος 3 του ως άνω άρθρου προβλέπει ότι ορισμένες πληροφορίες που περιλαμβάνονται στη διατροφική δήλωση και μνημονεύονται ρητώς στην παράγραφο αυτή, μπορούν, υπό την προϋπόθεση ότι τέτοια δήλωση περιλαμβάνεται σε προσυσκευασμένο τρόφιμο, να επαναλαμβάνονται στην επισήμανση του συγκεκριμένου τροφίμου. Επομένως, η προαιρετική αυτή επανάληψη επιτρέπεται, στο κύριο οπτικό πεδίο, δηλαδή, στο εμπρόσθιο μέρος της συσκευασίας, με σκοπό να μπορούν οι καταναλωτές να βλέπουν εύκολα τις ουσιώδεις διατροφικές πληροφορίες όταν αγοράζουν τρόφιμα  ( 21 ).

36.

Τα άρθρα που έπονται της διάταξης αυτής, ιδίως δε τα άρθρα 32 και 33, τα οποία επιγράφονται, αντίστοιχα, «Έκφραση ανά 100 g ή ανά 100 ml» και «Έκφραση σε βάση ανά μερίδα ή ανά μονάδα κατανάλωσης», προβλέπουν τους κανόνες σχετικά με την έκφραση των στοιχείων που συνθέτουν το περιεχόμενο της διατροφικής δήλωσης. Μολονότι ο κύριος κανόνας που περιλαμβάνεται στο ως άνω άρθρο 32 ορίζει ότι τα στοιχεία αυτά πρέπει να εκφράζονται ανά 100 g ή ανά 100 ml, το εν λόγω άρθρο 33 προβλέπει πρόσθετες περιπτώσεις στις οποίες τα στοιχεία αυτά μπορούν, επιπλέον της μορφής έκφρασης ανά 100 g ή ανά 100 ml, να εκφράζονται ανά μερίδα και/ή ανά μονάδα κατανάλωσης  ( 22 ).

37.

Τα προαναφερθέντα άρθρα υπάγονται όλα στο κεφάλαιο IV («Υποχρεωτικές πληροφορίες για τα τρόφιμα»), τμήμα 3 («Διατροφική δήλωση»), του κανονισμού 1169/2011.

38.

Κατά τη γνώμη μου, οι εκτιμήσεις που παρατίθενται στα σημεία 35 έως 37 των παρουσών προτάσεων καθιστούν δυνατό να γίνει αντιληπτό το άρθρο 30 του κανονισμού 1169/2011 ως γενική διάταξη η οποία ορίζει το περιεχόμενο των υποχρεωτικών διατροφικών πληροφοριών που πρέπει να περιλαμβάνονται στη διατροφική δήλωση των τροφίμων. Το άρθρο αυτό ορίζει επίσης ποιες, αυστηρά οριοθετημένες, πληροφορίες της εν λόγω δήλωσης μπορούν να επαναλαμβάνονται στην επισήμανση, δηλαδή στο εμπρόσθιο μέρος της συσκευασίας των τροφίμων. Πλην όμως, από το γράμμα του άρθρου 6, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128 προκύπτει ότι η διάταξη αυτή παρεκκλίνει ακριβώς από τον τελευταίο ως άνω κανόνα σχετικά με το περιεχόμενο των πληροφοριών που μπορούν να επαναλαμβάνονται στην επισήμανση.

39.

Αντιθέτως, φρονώ ότι τα άρθρα 32 και 33 του κανονισμού 1169/2011 διευκρινίζουν τους κανόνες μορφοποίησης των απαιτήσεων σχετικά με την αναγραφή των πληροφοριών που προβλέπονται στο εν λόγω άρθρο 30. Το ως άνω άρθρο 32 θεσπίζει τον κανόνα της «κύριας» μορφής που μπορεί, κατά περίπτωση, να συμπληρώνεται από την καθοριζόμενη στο εν λόγω άρθρο 33. Οι κανόνες αυτοί, όπως ορίζονται στα δύο ως άνω άρθρα, εφαρμόζονται στις πληροφορίες σχετικά με τις θρεπτικές ουσίες που περιλαμβάνονται στη διατροφική δήλωση. Παρατηρείται ότι οι εν λόγω κανόνες εφαρμόζονται επίσης στη διατροφική δήλωση των τροφίμων που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς, στο μέτρο που η δήλωση αυτή πρέπει να περιέχει πληροφορίες εκφραζόμενες ανά 100 g ή 100 ml και μπορεί να συμπληρώνεται από πληροφορίες εκφραζόμενες ανά μερίδα ή μονάδα κατανάλωσης  ( 23 ).

40.

Επομένως, οι διατάξεις των άρθρων 32 και 33 του κανονισμού 1169/2011, οι οποίες αφορούν την έκφραση των στοιχείων που περιέχονται στη διατροφική δήλωση, με βάση τις ποσότητές τους ανά 100 g ή 100 ml και, κατά περίπτωση, ανά μερίδα ή/και μονάδα κατανάλωσης, θα ήταν άνευ αντικειμένου αν τα στοιχεία αυτά και οι ποσότητές τους δεν περιλαμβάνονταν στη διατροφική δήλωση. Συγκεκριμένα, η ίδια η ύπαρξη των κανόνων που θεσπίζονται στα άρθρα αυτά εξαρτάται από το άρθρο 30 το οποίο επέχει θέση, κατά την άποψή μου, κεντρικής διάταξης του τμήματος του κανονισμού 1169/2011, το οποίο αφορά τις γενικές απαιτήσεις επισήμανσης σχετικά με τη διατροφική δήλωση.

41.

Κατόπιν της διευκρινίσεως αυτής, φρονώ ότι η θέση της Τσεχικής Κυβέρνησης, η οποία υπομνήσθηκε στο σημείο 33 των παρουσών προτάσεων και αποσαφηνίστηκε κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, θα καθιστούσε άνευ αντικειμένου την παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 6, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128, το οποίο δεν παραπέμπει ούτε στο άρθρο 32 ούτε στο άρθρο 33 του κανονισμού 1169/2011. Ωστόσο, η προβλεπόμενη στο εν λόγω άρθρο 6, παράγραφος 2, απαγόρευση της επανάληψης των διατροφικών πληροφοριών, δεν αφορά ρητά ούτε την έκφρασή τους ανά 100 g ή 100 ml ούτε την έκφραση ανά μερίδα ή μονάδα κατανάλωσης. Ως εκ τούτου, η παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 6, παράγραφος 2, του ως άνω κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού πρέπει να νοείται ως γενική παρέκκλιση που εφαρμόζεται ανεξαρτήτως του τρόπου έκφρασης της ενεργειακής αξίας και των ποσοτήτων θρεπτικών ουσιών δυνάμει του άρθρου 32 ή του άρθρου 33 του κανονισμού 1169/2011.

42.

Κατά συνέπεια, η προβαλλόμενη από την Τσεχική Κυβέρνηση θέση, η οποία αποσκοπεί στην εξαίρεση από την παρούσα ανάλυση του πρώτου ερωτήματος του αιτούντος δικαστηρίου, αντιβαίνει στο γράμμα και, ιδίως, στο πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται οι διατάξεις των άρθρων 30, 32 και 33 του κανονισμού 1169/2011 και του άρθρου 6, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128. Πρέπει επομένως να εξεταστεί το πρώτο προδικαστικό ερώτημα ως ακολούθως.

Επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος

43.

Υπενθυμίζεται ότι, με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν οι πληροφορίες για την ενεργειακή αξία του προϊόντος και τις ποσότητες των διαφόρων θρεπτικών ουσιών που περιέχει, οι οποίες παρέχονται σε σημείο διαφορετικό από τη διατροφική δήλωση, μπορούν να συνιστούν πρόσθετη περιγραφή των ιδιοτήτων και χαρακτηριστικών του προϊόντος, κατά την έννοια του άρθρου 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128.

44.

Σύμφωνα με το εν λόγω άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, «[ε]κτός από τις υποχρεωτικές ενδείξεις που αναφέρονται στο άρθρο 9 παράγραφος 1 του [κανονισμού 1169/2011], ισχύουν οι ακόλουθες πρόσθετες υποχρεωτικές ενδείξεις για τα τρόφιμα που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς: […] περιγραφή των ιδιοτήτων και/ή των χαρακτηριστικών που καθιστούν το προϊόν ωφέλιμο [ ( 24 )] σε σχέση με τις νόσους, διαταραχές ή παθογονικές καταστάσεις για τη διαιτητική διαχείριση [των οποίων] προορίζεται το προϊόν, ειδικότερα κατά περίπτωση, όσον αφορά την ειδική επεξεργασία και σύνθεση[, τις] θρεπτικ[ές] ουσ[ίες] που έχουν αυξηθεί, μειωθεί ή με άλλο τρόπο τροποποιηθεί και τη[ν] αιτιολόγησ[η] για τη χρήση του προϊόντος».

45.

Για να δοθεί απάντηση στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα, κρίνω αναγκαία την ερμηνεία της έννοιας «περιγραφή των ιδιοτήτων και/ή των χαρακτηριστικών» του προϊόντος κατά το εν λόγω άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128. Προκειμένου να δοθεί χρήσιμη απάντηση στο ερώτημα αυτό είναι επίσης αναγκαία η ερμηνεία, δευτερευόντως, της έννοιας των «πρόσθετων υποχρεωτικών ενδείξεων», την οποία εισάγει το ίδιο άρθρο, διότι η ως άνω περιγραφή εμπίπτει στην έννοια αυτή  ( 25 ).

46.

Υπενθυμίζεται ότι το άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128 πρέπει να ερμηνεύεται με γνώμονα όχι μόνον το γράμμα του, αλλά και το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται η διάταξη αυτή και τον σκοπό που επιδιώκει η οικεία κανονιστική ρύθμιση  ( 26 ).

47.

Όσον αφορά, κατά πρώτον, το γράμμα του ως άνω άρθρου 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, επισημαίνεται ότι το άρθρο αυτό (όπως, εξάλλου, και ο ίδιος ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός) δεν ορίζει την έννοια της «περιγραφής των ιδιοτήτων και/ή των χαρακτηριστικών που καθιστούν το προϊόν ωφέλιμο σε σχέση με τις νόσους, διαταραχές ή παθογονικές καταστάσεις για τη διαιτητική διαχείριση [των οποίων] προορίζεται το προϊόν». Συναφώς, πρέπει να ερμηνευθούν οι όροι «ιδιότητες» και «χαρακτηριστικά» στο ειδικό πλαίσιο των τροφίμων που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς. Οι όροι αυτοί πρέπει να νοούνται ως παραπέμποντες σε γνωρίσματα και σε ένα σύνολο αναγνωρίσιμων στοιχείων που καθιστούν δυνατή τη διάκριση  ( 27 ), εν προκειμένω, των τροφίμων αυτών ως προς την ικανότητά τους να ανταποκρίνονται στις διατροφικές ανάγκες ή να καθίστανται ιδιαιτέρως ωφέλιμα  ( 28 ) σε σχέση με τις νόσους, διαταραχές ή παθογονικές καταστάσεις για τις οποίες προορίζονται τα προϊόντα.

48.

Η γραμματική αυτή ερμηνεία των όρων «ιδιότητες» και «χαρακτηριστικά» επιρρωννύεται από τα παραδείγματα που αναφέρει το άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται η ειδική επεξεργασία και σύνθεση του προϊόντος, οι τροποποιήσεις των θρεπτικών ουσιών λόγω αύξησης, μείωσης, εξάλειψης ή με άλλον τρόπο τροποποίησής τους, και η αιτιολόγηση της χρήσης του προϊόντος αυτού  ( 29 ).

49.

Τούτου λεχθέντος, επισημαίνεται ότι η σύνταξη του άρθρου 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128, σχετικά με την αναγραφή των υποχρεωτικών πληροφοριών σε συγκεκριμένα τρόφιμα, ήτοι τα προοριζόμενα για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς, παρουσιάζει διαφορές σε σχέση με τη σύνταξη του άρθρου 9, παράγραφος 1, του κανονισμού 1169/2011 και με εκείνη του άρθρου 30, παράγραφος 1, του ίδιου κανονισμού, τα οποία αφορούν την αναγραφή των υποχρεωτικών πληροφοριών σε όλα τα τρόφιμα.

50.

Συγκεκριμένα, οι γενικές απαιτήσεις για την επισήμανση των συνήθων τροφίμων, όπως προβλέπονται από το άρθρο 9 και το άρθρο 30 του κανονισμού 1169/2011, παραπέμπουν στους όρους «συστατικά»  ( 30 ) ή «στοιχεία» και προσδιορίζουν επομένως τις ουσίες που συνθέτουν ένα προϊόν, γενικότερα δε παραπέμπουν στο περιεχόμενό τους. Ωστόσο, οι όροι που χρησιμοποιούνται στο άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128 αφορούν τα γνωρίσματα ή τις ιδιαιτερότητες που καθιστούν δυνατή την κατάλληλη χρήση του προϊόντος, διά της προσαρμογής του στη διαιτητική διαχείριση που αρμόζει σε περίπτωση νόσου, διαταραχής ή παθολογικής κατάστασης  ( 31 ). Επομένως, η διαφορά των όρων που χρησιμοποιούνται στη σύνταξη των διατάξεων αυτών φρονώ ότι προκύπτει από τη βούληση του νομοθέτη της Ένωσης να εισαγάγει ειδικό κανόνα περιγραφής των εγγενών γνωρισμάτων των τροφίμων που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς σε σχέση με τον γενικό κανόνα περί αναγραφής της σύνθεσης όλων των τροφίμων.

51.

Εξάλλου, από το γράμμα του άρθρου 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128 προκύπτει ότι η διάταξη αυτή αφορά την αναγραφή πληροφοριών διαφορετικών από τις προβλεπόμενες στο άρθρο 9, παράγραφος 1, του κανονισμού 1169/2011. Ωστόσο, η αναγραφή αυτή φρονώ ότι έχει ιδιαίτερη σημασία εν προκειμένω για να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η διατύπωση του εν λόγω άρθρου αντιτίθεται στη δυνατότητα να περιλαμβάνονται η ενεργειακή αξία του προϊόντος και η ποσότητα των διαφόρων θρεπτικών ουσιών στην περιγραφή των πρόσθετων ιδιοτήτων και χαρακτηριστικών του προϊόντος σε σχέση με όσα απαιτούνται για όλα τα τρόφιμα.

52.

Το συμπέρασμα αυτό επιβάλλεται, κατά μείζονα λόγο, υπό το πρίσμα της διευκρίνισης που παρέχεται στο άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128, το οποίο χαρακτηρίζει τέτοιες πληροφορίες ως «υποχρεωτικές», πράγμα που συνεπάγεται ότι πρέπει να εμφαίνονται σε όλα τα τρόφιμα που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς.

53.

Κατά δεύτερον, η γραμματική αυτή ερμηνεία ενισχύεται από το πλαίσιο εντός του οποίου εντάσσεται το άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128 και από τους σκοπούς που επιδιώκει ο εν λόγω κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός.

54.

Όσον αφορά, πρώτον, το πλαίσιο, υπενθυμίζεται, κατ’ αρχάς, το πλαίσιο της θέσπισης του προβλεπόμενου στο ως άνω άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, κανόνα περί επισήμανσης των τροφίμων που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς. Συγκεκριμένα, ο κανόνας αυτός συμπληρώνει όλους όσοι είναι ήδη εφαρμοστέοι στο σύνολο των τροφίμων, όπως επιβεβαιώνει ο τίτλος του «Ειδικές απαιτήσεις σχετικά με τις πληροφορίες για τα τρόφιμα».

55.

Εν συνεχεία, το σύνολο των ενδείξεων που προβλέπονται στο άρθρο 5 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128, ιδίως των σχετικών με τη χρήση των τροφίμων που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς υπό ιατρική επίβλεψη  ( 32 ), με τη συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα για την οποία προορίζονται τα τρόφιμα αυτά  ( 33 ) ή ακόμη με τις κατάλληλες προφυλάξεις και αντενδείξεις  ( 34 ), υπερβαίνει το πλαίσιο του διατροφικού περιεχομένου των τροφίμων και αποσκοπεί στην παροχή πρόσθετων πληροφοριών σε σχέση με το εν λόγω περιεχόμενο.

56.

Τέλος, στο πλαίσιο αυτό, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να επισημανθεί ότι το άρθρο 6, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128 προβλέπει ειδική απαγόρευση της επανάληψης, στην επισήμανση των τροφίμων που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς, των πληροφοριών που περιέχονται στη διατροφική δήλωση  ( 35 ). Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι οι επίμαχες ενδείξεις αποτελούν, όσον αφορά την ίδια την ουσία τους, πληροφορίες που εμπίπτουν στη διατροφική δήλωση, δυνάμει του άρθρου 30, παράγραφος 1, του κανονισμού 1169/2011. Όπως και η Επιτροπή, είμαι της γνώμης ότι η ενεργειακή αξία και η ποσότητα των θρεπτικών ουσιών παραμένουν πληροφορίες της ίδιας φύσης ανεξαρτήτως του τρόπου με τον οποίο εκφράζονται.

57.

Επομένως, η απαγόρευση που προβλέπεται στο εν λόγω άρθρο 6, παράγραφος 2, ή η υποχρέωση, δυνάμει του άρθρου 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του ως άνω κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού, αμφότερες σχετικές με την αναγραφή ορισμένων ενδείξεων στην επισήμανση των τροφίμων που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς, δεν μπορεί να διαφοροποιούνται ανάλογα με τους διαφόρους τρόπους έκφρασης των πληροφοριών αυτών, διότι οι συγκεκριμένες πληροφορίες δεν μεταβάλλονται, λόγω διαφορετικής έκφρασης, ως προς την ουσία τους η οποία είναι η μόνη κρίσιμη για την εφαρμογή των προαναφερθεισών διατάξεων  ( 36 ). Τυχόν αντίθετη παραδοχή, όπως υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, η Nestlé, θα συνεπαγόταν, κατά τη γνώμη μου, καταστρατήγηση της απαγόρευσης που περιέχεται στο άρθρο 6, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128.

58.

Για τους λόγους αυτούς, φρονώ ότι το πλαίσιο εντός του οποίου εντάσσεται το άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128 αντιτίθεται στη δυνατότητα να εμπίπτουν οι επίμαχες ενδείξεις στις πρόσθετες υποχρεωτικές ενδείξεις που έχουν εφαρμογή μόνο στα τρόφιμα που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς. Κατά μείζονα λόγο, δεν μπορούν να εμπίπτουν στην «περιγραφή των ιδιοτήτων και/ή των χαρακτηριστικών» που προβλέπεται στο εν λόγω άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ.

59.

Δεύτερον, φρονώ ότι το ανωτέρω συμπέρασμα συνάδει περισσότερο με τους σκοπούς που επιδιώκονται από τον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό 2016/128.

60.

Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός 2016/128 συμπληρώνει τον κανονισμό 609/2013 διά του καθορισμού των ειδικών απαιτήσεων σχετικά με τη σύνθεση και τις πληροφορίες που ισχύουν για τα τρόφιμα που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς. Οι απαιτήσεις αυτές συμπληρώνουν τις γενικές απαιτήσεις που ισχύουν για όλα τα τρόφιμα δυνάμει του κανονισμού 1169/2011 και οι οποίες, ως εκ τούτου, ισχύουν επίσης για τα οικεία εν προκειμένω ειδικά τρόφιμα.

61.

Ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός 2016/128, με την πρόβλεψη των ειδικών αυτών απαιτήσεων προκειμένου να ληφθεί υπόψη η ιδιαίτερη φύση των τροφίμων που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς  ( 37 ), σκοπεί να διασφαλίσει ότι η χρήση των τροφίμων αυτών είναι ασφαλής, ωφέλιμη και αποτελεσματική για τα πρόσωπα για τα οποία προορίζονται  ( 38 ). Επομένως, με την πρόβλεψη ειδικών απαιτήσεων επισήμανσης ορισμένων τροφίμων, ο νομοθέτης της Ένωσης αποσκοπεί στη θέσπιση υψηλού επιπέδου προστασίας των ευάλωτων καταναλωτών που θα τους εξασφαλίζει την ακριβή αναγνώριση των προϊόντων που αποτελούν την εν μέρει ή τη μοναδική πηγή διατροφής τους  ( 39 ).

62.

Κατ’ αρχάς, η ερμηνεία του άρθρου 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128 υπό την έννοια ότι επιβάλλει υποχρέωση να αναγράφονται στις συσκευασίες των τροφίμων που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς, ως πρόσθετες πληροφορίες, οι υποχρεωτικές ενδείξεις που ισχύουν για όλα τα τρόφιμα, όπως οι επίμαχες εν προκειμένω, αντιβαίνει στον σκοπό θέσπισης ειδικών απαιτήσεων στον τομέα αυτόν.

63.

Στη συνέχεια, η ερμηνεία αυτή ενδέχεται επίσης να υπονομεύσει τη διασφάλιση της προστασίας των ευάλωτων καταναλωτών που καθιστά δυνατή την ακριβή αναγνώριση των προϊόντων τα οποία συνιστούν την εν μέρει ή τη μοναδική πηγή διατροφής τους. Συγκεκριμένα, το να καταστεί υποχρεωτική η απλή αναγραφή ορισμένων διατροφικών πληροφοριών στο εμπρόσθιο μέρος της συσκευασίας μπορεί να δημιουργήσει σύγχυση στους καταναλωτές αυτούς ή και να τους παραπλανήσει  ( 40 ).

64.

Τέλος, αντιθέτως προς όσα ισχυρίζεται η Nestlé, δεν έχω πειστεί ότι, για να δικαιολογηθεί η εκ μέρους της ερμηνεία, μπορεί να γίνει λόγος για ουσιώδεις πληροφορίες  ( 41 ) σχετικές με τα τρόφιμα που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς όπως ισχύει στην περίπτωση των συνήθων τροφίμων  ( 42 ) λόγω, ιδίως, της ιδιαίτερης φύσης τους που περιγράφεται στις προκαταρκτικές παρατηρήσεις. Συγκεκριμένα, η σύνθεση των τροφίμων που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς μπορεί να διαφέρει σημαντικά ανάλογα, μεταξύ άλλων, με τη συγκεκριμένη ασθένεια, διαταραχή ή παθολογική κατάσταση για τη διατροφική διαχείριση των οποίων προορίζεται το προϊόν, με την ηλικία των ασθενών και με τον τόπο στον οποίο θα λαμβάνουν την υγειονομική περίθαλψη καθώς και με την προβλεπόμενη χρήση του εν λόγω προϊόντος  ( 43 ).

65.

Επομένως, η ερμηνεία του άρθρου 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128 υπό την έννοια ότι επιτρέπει να αναγράφονται η ενεργειακή αξία του προϊόντος και η ποσότητα των διαφόρων θρεπτικών ουσιών σε σημείο διαφορετικό από τη διατροφική δήλωση και να συνιστούν πρόσθετη περιγραφή των ιδιοτήτων και χαρακτηριστικών των τροφίμων που προορίζονται για ειδικούς ιατρικούς σκοπούς δεν καθιστά δυνατή την επίτευξη του σκοπού του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128 σχετικά με το υψηλό επίπεδο προστασίας των ευάλωτων καταναλωτών. Συγκεκριμένα, ο σκοπός αυτός απαιτεί, κατά τη γνώμη μου, οι επαγγελματίες του τομέα υγείας που μετέχουν στην ιατρική επίβλεψη της χρήσης των τροφίμων αυτών και οι ευάλωτοι καταναλωτές να μπορούν να προβούν σε συνειδητή επιλογή βάσει του συνόλου των διατροφικών πληροφοριών.

66.

Εν κατακλείδι, φρονώ ότι από το σύνολο των προεκτεθέντων προκύπτει ότι στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα του αιτούντος δικαστηρίου πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128 έχει την έννοια ότι οι επίμαχες ενδείξεις δεν μπορούν να συνιστούν την πρόσθετη περιγραφή των ιδιοτήτων και χαρακτηριστικών του προϊόντος κατά την έννοια της διάταξης αυτής.

Επί του δευτέρου προδικαστικού ερωτήματος

67.

Δεδομένου ότι το ερώτημα αυτό υποβλήθηκε για την περίπτωση καταφατικής απάντησης στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα, εάν το Δικαστήριο ερμηνεύσει το άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128 υπό την έννοια που προτείνω στο σημείο 66 των παρουσών προτάσεων, παρέλκει η απάντηση στο συγκεκριμένο προδικαστικό ερώτημα.

68.

Εν πάση περιπτώσει, υπενθυμίζεται ότι, προκειμένου να μην καταστεί κενή περιεχομένου η απαγόρευση που προβλέπει το άρθρο 6, παράγραφος 2, του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2016/128, οι επίμαχες ενδείξεις δεν μπορούν να εξαιρεθούν από την απαγόρευση αυτή απλώς και μόνον λόγω της μορφής με την οποία εκφράζονται. Συγκεκριμένα, η μορφή έκφρασης αυτή ουδόλως μεταβάλλει το περιεχόμενο, το οποίο εξακολουθεί να αποτελεί, κατά τη γνώμη μου, το μόνο κρίσιμο κριτήριο για την εφαρμογή της απαγόρευσης αυτής  ( 44 ).

Πρόταση

69.

Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στα προδικαστικά ερωτήματα που υπέβαλε το Högsta förvaltningsdomstolen (Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο, Σουηδία) ως εξής: