Προσωρινό κείμενο
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
JULIANE KOKOTT
της 2ας Ιουλίου 2026 (1)
Υπόθεση C‑383/25
Keritaly
[αίτηση του Tribunale amministrativo regionale per la Lombardia (διοικητικού πρωτοδικείου Περιφέρειας Λομβαρδίας, Ιταλία)
για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
« Προδικαστική παραπομπή – Οδηγία 2010/75/ΕΕ – Βιομηχανικές εκπομπές – Ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχος της ρύπανσης – Ουσιαστική μετατροπή εγκατάστασης – Υποχρέωση λήψης άδειας – Γνωστοποίηση της πρόθεσης πραγματοποίησης μη ουσιαστικής μετατροπής σε εγκατάσταση – Παράλειψη της αρμόδιας αρχής να απαντήσει εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας – Έννομες συνέπειες – Σιωπηρή έγκριση – Απαράδεκτο »
I. Εισαγωγή
1. Η Ευρωπαϊκή Ένωση προτίθεται να χρησιμοποιεί όλο και περισσότερο τη σιωπηρή έγκριση, η οποία θεωρείται ότι έχει χορηγηθεί όταν μια αρχή δεν απαντά σε αίτηση εντός συγκεκριμένης προθεσμίας, επίσης στον τομέα του περιβαλλοντικού δικαίου, ως μέσο επιτάχυνσης της διαδικασίας (2). Μπορούν, ωστόσο, τα κράτη μέλη να προβλέπουν σιωπηρή έγκριση για μέτρα ως προς τα οποία απαιτείται ρητώς βάσει του δικαίου της Ένωσης, ειδικότερα δε βάσει της οδηγίας περί βιομηχανικών εκπομπών (3), η λήψη γραπτής άδειας; Το ζήτημα αυτό τίθεται στην υπό κρίση υπόθεση και καθίσταται ολοένα σημαντικότερο λόγω της προαναφερθείσας εξέλιξης του δικαίου της Ένωσης.
II. Το νομικό πλαίσιο
Α. Το δίκαιο της Ένωσης
2. Το άρθρο 3, σημεία 7 και 9, της οδηγίας περί βιομηχανικών εκπομπών ορίζει τις έννοιες της «άδειας» και της «ουσιαστικής μετατροπής» μιας εγκατάστασης ως εξής:
«Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
[...]
7. “άδεια”: η έγγραφη άδεια λειτουργίας μέρους ή ολόκληρης εγκατάστασης ή μονάδας καύσης ή μονάδας αποτέφρωσης ή συναποτέφρωσης αποβλήτων,
[...]
9. “ουσιαστική μετατροπή”: κάθε μεταβολή της φύσης ή της λειτουργίας ή επέκταση εγκατάστασης ή μονάδας καύσης ή μονάδας αποτέφρωσης ή συναποτέφρωσης αποβλήτων που ενδέχεται να έχει σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία ή στο περιβάλλον».
3. Το άρθρο 4 της οδηγίας περί βιομηχανικών εκπομπών, το οποίο φέρει τον τίτλο «Υποχρέωση κατοχής άδειας», ορίζει στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίσουν ότι καμία εγκατάσταση ή μονάδα καύσης ή μονάδα αποτέφρωσης ή συναποτέφρωσης αποβλήτων δεν λειτουργεί χωρίς άδεια.
[…]»
4. Το άρθρο 20 της οδηγίας περί βιομηχανικών εκπομπών ρυθμίζει τις μετατροπές σε εγκατάσταση ως εξής:
«1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίσουν ότι ο φορέας εκμετάλλευσης ενημερώνει την αρμόδια αρχή για κάθε σχεδιαζόμενη μεταβολή που αφορά τη φύση, τη λειτουργία ή την επέκταση της εγκατάστασης και που είναι δυνατόν να έχει επιπτώσεις στο περιβάλλον. Κατά περίπτωση, η αρμόδια αρχή αναπροσαρμόζει την άδεια.
2. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίσουν ότι καμία ουσιαστική μετατροπή, η οποία προβλέπεται από το φορέα εκμετάλλευσης, δεν πραγματοποιείται χωρίς άδεια, η οποία χορηγείται σύμφωνα με την παρούσα οδηγία.
Η αίτηση για τη χορήγηση άδειας και η σχετική απόφαση της αρμόδιας αρχής καλύπτουν τα τμήματα της εγκατάστασης και τις λεπτομέρειες που απαριθμούνται στο άρθρο 12 τα οποία ενδέχεται να θιγούν από την ουσιαστική μετατροπή.
3. Κάθε μεταβολή στη φύση ή τη λειτουργία ή επέκταση εγκατάστασης θεωρείται ουσιαστική, όταν με την εν λόγω μεταβολή ή επέκταση, αυτή καθεαυτή, επιτυγχάνεται δυναμικότητα που φθάνει στα κατώτατα όρια, τα οποία καθορίζονται στο παράρτημα I.»
Β. Το ιταλικό δίκαιο
5. Το άρθρο 29nonies του Decreto legislativo (νομοθετικού διατάγματος) 152/2006, περί «περιβαλλοντικών κανόνων», ρυθμίζει τη γνωστοποίηση των μετατροπών σε εγκατάσταση ως εξής:
«1. Ο φορέας εκμετάλλευσης ενημερώνει την αρμόδια αρχή για τις σχεδιαζόμενες μετατροπές στην εγκατάσταση, όπως αυτές ορίζονται στο άρθρο 5, παράγραφος 1, σημείο l. Εάν η αρμόδια αρχή το κρίνει αναγκαίο, επικαιροποιεί την ολοκληρωμένη περιβαλλοντική άδεια ή τους όρους της ή, εάν διαπιστώσει ότι οι σχεδιαζόμενες μετατροπές είναι ουσιαστικές κατά την έννοια του άρθρου 5, παράγραφος 1, στοιχείο l-bis, ενημερώνει σχετικά τον φορέα εκμετάλλευσης, εντός εξήντα ημερών από την παραλαβή της κοινοποίησης, για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων που προβλέπονται στην παράγραφο 2 του παρόντος άρθρου. Με την παρέλευση της προθεσμίας αυτής, ο φορέας εκμετάλλευσης μπορεί να προβεί στις γνωστοποιηθείσες μετατροπές.
2. Σε περίπτωση που, κατά τη γνώμη του φορέα εκμετάλλευσης ή κατόπιν της κοινοποίησης της παραγράφου 1, οι σχεδιαζόμενες μετατροπές είναι ουσιαστικές, ο φορέας εκμετάλλευσης υποβάλλει στην αρμόδια αρχή νέα αίτηση χορήγησης άδειας συνοδευόμενη από έκθεση με τις επικαιροποιημένες πληροφορίες που μνημονεύονται στο άρθρο 29-ter, παράγραφοι 1 και 2. [...]»
III. Τα πραγματικά περιστατικά και η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως
6. Η Keritaly SpA επανέθεσε σε λειτουργία ένα εργοστάσιο παραγωγής κεραμικών πλακιδίων στην Gonzaga, στην Επαρχία Μάντοβας. Βάσει του σημείου 3.5 του παραρτήματος VIII του Decreto legislativo 152/2006, η δραστηριότητα αυτή εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της πράξης μεταφοράς της οδηγίας περί βιομηχανικών εκπομπών στο ιταλικό δίκαιο.
7. Το 2018 η Επαρχία Μάντοβας διέταξε τη διενέργεια εκτίμησης περιβαλλοντικών επιπτώσεων για το συγκεκριμένο έργο λόγω πιθανών επιπτώσεων στην ποιότητα του αέρα και, κατά συνέπεια, στην υγεία των ανθρώπων. Κατόπιν τούτου, η Keritaly πρότεινε μείωση της οριακής τιμής εκπομπών και υπέβαλε αίτηση επανεξέτασης της εν λόγω υπαγωγής σε διαδικασία εκτίμησης περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
8. Στις 6 Φεβρουαρίου 2019 η Επαρχία έκρινε ότι συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εξαίρεσης από τη διενέργεια εκτίμησης περιβαλλοντικών επιπτώσεων, εφόσον θα τηρούνταν ορισμένες προδιαγραφές, και, ειδικότερα, η οριακή τιμή εκπομπών των 20 mg/Nm³ για τις πτητικές οργανικές ενώσεις. Στις 12 Ιουνίου 2019 η Επαρχία εξέδωσε πράξη χορήγησης ολοκληρωμένης περιβαλλοντικής άδειας για την άσκηση της δραστηριότητας. Στην άδεια αυτή συμπεριέλαβε την οριακή τιμή εκπομπών ύψους 20 mg/Nm³ για τις πτητικές οργανικές ενώσεις.
9. Στις 27 Φεβρουαρίου 2023 η αρμόδια περιφερειακή υπηρεσία προστασίας του περιβάλλοντος διενήργησε επιθεώρηση προκειμένου να εξακριβώσει αν τηρούνταν οι προδιαγραφές της άδειας ως προς το περιβαλλοντικό υπόστρωμα του αέρα και στις 12 Ιουνίου 2023 διαπίστωσε εκπομπή πτητικών οργανικών ενώσεων ύψους 65,12 mg/Nm³, ήτοι υπέρβαση της προβλεπόμενης οριακής τιμής.
10. Η Επαρχία προσήψε την εν λόγω παράβαση στην Keritaly με έγγραφο οχλήσεως της 1ης Αυγούστου 2023, το οποίο κοινοποιήθηκε στις 3 Αυγούστου 2023. Κάλεσε την Keritaly να εξηγήσει τους λόγους για την εν λόγω υπέρβαση και να μνημονεύσει τις διαδικασίες που είχαν υιοθετηθεί για τη διασφάλιση της τήρησης της ανωτέρω οριακής τιμής. Υπενθύμισε στην Keritaly ότι τυχόν μεταβολές στη φύση των εκπομπών ή στα εγκατεστημένα συστήματα για τη μείωσή τους προϋπέθεταν την υποβολή κοινοποίησης, προκειμένου να τροποποιηθεί η άδεια.
11. Στις 4 Αυγούστου 2023 η Keritaly κοινοποίησε μια μη ουσιαστική μετατροπή, σύμφωνα με το άρθρο 29nonies του Decreto legislativo 152/2006, η οποία συνίστατο στην αύξηση από 20 σε 50 mg/Nm³ της οριακής τιμής των εκπομπών πτητικών οργανικών ενώσεων. Αμέσως μετά την εκπνοή της προθεσμίας των 60 ημερών εντός της οποίας, σύμφωνα με το προαναφερθέν άρθρο, η Επαρχία όφειλε να γνωστοποιήσει αν η εν λόγω αύξηση συνιστούσε ουσιαστική μετατροπή, ήτοι στις 4 Οκτωβρίου 2023, η Keritaly ενημέρωσε την Επαρχία ότι, ελλείψει απάντησης, θεωρούσε ότι είχε λάβει την άδεια να προβεί στη μετατροπή.
12. Μόνον τότε, με έγγραφο της 12ης Οκτωβρίου 2023, η Επαρχία έθεσε σε γνώση της ότι η αύξηση της οριακής τιμής των εκπομπών πτητικών οργανικών ενώσεων δεν ήταν επιτρεπτή. Ειδικότερα, η Επαρχία έκρινε ότι η αύξηση της οριακής τιμής μπορούσε να επιφέρει δυνητική αύξηση της ροής μάζας πτητικών οργανικών ενώσεων κατά 9 119 t ετησίως και, ως εκ τούτου, να έχει σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον. Συνεπώς, η αύξηση αυτή δεν μπορούσε να επιτραπεί χωρίς προηγούμενη διαδικασία εξέτασης της ανάγκης διενέργειας εκτίμησης περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
13. Στις 2 Νοεμβρίου 2023 η Keritaly ζήτησε από την Επαρχία να επανεξετάσει την ανωτέρω απόφαση, ισχυριζόμενη ειδικότερα ότι, κατόπιν της παρέλευσης εξήντα ημερών από την κοινοποίηση περί μη ουσιαστικής μετατροπής, την οποία είχε υποβάλει η Keritaly, συναγόταν ότι είχε χορηγηθεί σιωπηρή έγκριση. Η Επαρχία, με έγγραφο της 23ης Νοεμβρίου 2023, αμφισβήτησε τη χορήγηση σιωπηρής έγκρισης.
14. Με προσφυγή που άσκησε ενώπιον του Tribunale administrativo regionale per la Lombardia (περιφερειακού διοικητικού δικαστηρίου Λομβαρδίας, Ιταλία), που είναι το αιτούν δικαστήριο, η Keritaly προσέβαλε τα έγγραφα της 12ης Οκτωβρίου 2023 και της 23ης Νοεμβρίου 2023.
15. Ακολούθως, η διαδικασία επανεξέτασης συνεχίστηκε και η Agenzia di Tutela della Salute Val Padana (υπηρεσία προστασίας της υγείας της Val Padana, Ιταλία) διαπίστωσε, με έγγραφο της 12ης Δεκεμβρίου 2023, πρώτον, ότι στην Επαρχία Μάντοβας είχε παρατηρηθεί υπερβολικός αριθμός αποβολών και αύξηση κρουσμάτων λευχαιμίας, που θα μπορούσαν να οφείλονται σε επικίνδυνες για το περιβάλλον συνθήκες· δεύτερον, ότι οι πτητικές οργανικές ενώσεις που εξέπεμπε η Keritaly ήταν πιθανόν να περιείχαν καρκινογόνες ουσίες· και, τρίτον, ότι το μαθηματικό μοντέλο για την εναπόθεση των ρύπων που είχε υποβάλει η Keritaly το 2018 δεν καθιστούσε δυνατή τη σύγκριση με τις τιμές αναφοράς που αναφέρονταν στη βιβλιογραφία για τον γενικό πληθυσμό. Ως εκ τούτου, κατά την άποψη της υπηρεσίας προστασίας της υγείας, ήταν απαραίτητο να εκπονηθεί νέα μελέτη.
16. Την ίδια ημερομηνία, η αρμόδια περιφερειακή υπηρεσία προστασίας του περιβάλλοντος διαπίστωσε ότι η αύξηση των εκπομπών ήταν πιθανό να οδηγούσε σε αυξημένες εναποθέσεις, ότι στην εν λόγω περιοχή υπήρχαν τουλάχιστον δύο εγκαταστάσεις ίδιου τύπου τις οποίες αφορούσε η αύξηση των οριακών τιμών και ότι, σε σχέση με το 2018, στις εγκαταστάσεις της Keritaly είχαν προστεθεί νέες γραμμές παραγωγής. Μάλιστα, η Keritaly είχε μειώσει οικειοθελώς τις εκπομπές, προκειμένου να εξαιρεθούν από τη διενέργεια εκτίμησης περιβαλλοντικών επιπτώσεων οι σχετικές διαδικασίες τροποποίησης της άδειας.
17. Υπό το πρίσμα των ανωτέρω απόψεων, η Επαρχία επιβεβαίωσε στις 14 Φεβρουαρίου 2024 την προηγούμενη απόφαση της 12ης Οκτωβρίου 2023. Η Keritaly διεύρυνε αναλόγως την προσφυγή της.
18. Όπως προκύπτει από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, στη μέχρι τούδε νομολογία των ιταλικών διοικητικών δικαστηρίων σχετικά με την τελευταία περίοδο του άρθρου 29nonies, παράγραφος 1, του νομοθετικού διατάγματος 152/2006 γίνεται δεκτό ότι η σιωπή της αρμόδιας αρχής για διάστημα 60 ημερών δεν ισοδυναμεί με έγκριση της μετατροπής. Βεβαίως, το άρθρο 29nonies επιτρέπει στον φορέα εκμετάλλευσης να εφαρμόσει τις μετατροπές μετά τη λήξη της προθεσμίας. Ωστόσο, τούτο επιτρέπεται μόνον έως ότου η Διοίκηση λάβει διαφορετική απόφαση. Η Διοίκηση μπορεί, ιδίως, να διαπιστώσει την ανάγκη διεξαγωγής διαδικασίας χορήγησης άδειας.
19. Αντιθέτως, το αιτούν δικαστήριο ερμηνεύει την επίμαχη φράση υπό την έννοια ότι ο φορέας εκμετάλλευσης «λαμβάνει την άδεια» να εφαρμόσει τις μετατροπές. Όταν μια δραστηριότητα υπόκειται σε άδεια, πρέπει είτε να υφίσταται άδεια είτε όχι. Δεν υπάρχει τρίτη δυνατότητα και, ιδίως, δεν υπάρχει περίπτωση στην οποία η δραστηριότητα να επιτρέπεται προσωρινά, αλλά να μπορεί να απαγορευθεί αργότερα.
20. Επιπλέον, η ερμηνεία που προκύπτει από την προαναφερθείσα ιταλική νομολογία εκθέτει σε σημαντικό κίνδυνο τον φορέα εκμετάλλευσης ο οποίος, μετά την παρέλευση 60 ημερών από την κοινοποίηση και χωρίς να έχει λάβει απάντηση, θέτει σε εφαρμογή τις προτεινόμενες μετατροπές αναλαμβάνοντας τα σχετικά έξοδα. Συγκεκριμένα, η Διοίκηση θα μπορούσε ακόμη και μετά από μεγάλο χρονικό διάστημα, στην πράξη απεριόριστα, να χαρακτηρίσει τις εν λόγω μετατροπές ως ουσιαστικές.
21. Αντίθετα, εάν το άρθρο 29nonies, παράγραφος 1, ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι η σιωπή ισοδυναμεί με έγκριση, τότε, μετά την παρέλευση 60 ημερών χωρίς απάντηση από τη Διοίκηση, ο φορέας εκμετάλλευσης θα θεωρείται ότι έχει λάβει σιωπηρή έγκριση να θέσει σε εφαρμογή τις μετατροπές. Αν η Διοίκηση κρίνει καθυστερημένα τις μετατροπές ως ουσιαστικές, εξακολουθεί βεβαίως να μπορεί να τις απαγορεύσει και να ανακαλέσει τη σιωπηρή έγκριση στο πλαίσιο της διοικητικής διαδικασίας αυτοελέγχου. Ωστόσο, τούτο επιτρέπεται μόνον εντός εύλογης προθεσμίας, η οποία σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να υπερβαίνει το ένα έτος, κατά την έννοια του άρθρου 21nonies του νόμου 241/1990. Επιπλέον, για να υπάρξει ανάκληση, η Διοίκηση θα πρέπει να εκτιμήσει το συγκεκριμένο και ενεστώς δημόσιο συμφέρον, τη δικαιολογημένη εμπιστοσύνη του φορέα εκμετάλλευσης και τα συμφέροντα τυχόν άλλων ενδιαφερόμενων μερών. Σε περίπτωση που η κοινοποίηση εκ μέρους του φορέα εκμετάλλευσης περιέχει ψευδή στοιχεία κατά την έκθεση των πραγματικών περιστατικών, η αρμόδια αρχή μπορεί να προβεί σε ανάκληση της σιωπηρής έγκρισης ακόμη και μετά την εκπνοή της προθεσμίας του ενός έτους (άρθρο 21nonies, παράγραφος 2bis, του νόμου 241/1990).
22. Ως εκ τούτου, το αιτούν δικαστήριο υποβάλλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
Έχει το άρθρο 20, παράγραφος 2, της οδηγίας περί βιομηχανικών εκπομπών την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση (εν προκειμένω στις ισχύουσες διατάξεις του άρθρου 29nonies, παράγραφος 1, του ιταλικού νομοθετικού διατάγματος 152/2006) η οποία προβλέπει ότι, κατόπιν της κοινοποίησης με την οποία ο φορέας εκμετάλλευσης ενημερώνει την αρμόδια αρχή για την πρόθεσή του να προβεί σε μετατροπή της εγκατάστασής του, μετατροπή την οποία ο ίδιος χαρακτηρίζει ως μη ουσιαστική, αφότου παρέλθει η προθεσμία των εξήντα ημερών και ελλείψει απάντησης εκ μέρους της αρμόδιας αρχής, η μετατροπή εγκρίνεται εν πάση περιπτώσει σιωπηρώς, ακόμη και αν στη συνέχεια αποδειχθεί ότι πρόκειται για ουσιαστική μετατροπή;
23. Γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσαν η περιβαλλοντική οργάνωση Legambiente Lombardia Onlus, η Provincia di Mantova (Επαρχία Μάντοβας), η Ιταλική Δημοκρατία και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στην επ’ ακροατηρίου συζήτηση που διεξήχθη στις 24 Απριλίου 2026 μετείχε, εκτός από τους προαναφερθέντες μετέχοντες στη διαδικασία, επίσης η Keritaly SpA.
IV. Νομική εκτίμηση
24. Στην υπόθεση της κύριας δίκης, η Keritaly γνωστοποίησε στην Επαρχία Μάντοβας την αύξηση μιας οριακής τιμής εκπομπών πτητικών οργανικών ενώσεων από τα 20 mg/Nm3 στα 50 mg/Nm3 ως μη ουσιαστική μετατροπή της εγκατάστασής της για την παραγωγή κεραμικών πλακιδίων. Η εν λόγω αίτηση απορρίφθηκε από την Επαρχία μόνο μετά την εκπνοή της προθεσμίας των 60 ημερών που προβλέπεται στο ιταλικό δίκαιο. Κατά την Επαρχία, πρόκειται για ουσιαστική μετατροπή η οποία δεν μπορεί να εγκριθεί αυτοδικαίως. Η Keritaly αντιτείνει ότι η Επαρχία, παραλείποντας να τηρήσει την προθεσμία, ενέκρινε σιωπηρώς τη μετατροπή.
25. Ως εκ τούτου, με την υπό κρίση αίτηση προδικαστικής αποφάσεως ζητείται να διευκρινιστεί αν αντιβαίνει στο άρθρο 20, παράγραφος 2, της οδηγίας περί βιομηχανικών εκπομπών εθνική ρύθμιση η οποία προβλέπει τη σιωπηρή έγκριση της μετατροπής εγκατάστασης την οποία ο φορέας εκμετάλλευσης έχει γνωστοποιήσει ως μη ουσιαστική, σε περίπτωση που η εν λόγω μετατροπή αποδειχθεί εκ των υστέρων ουσιαστική.
26. Συνεπώς, θα εκθέσω αρχικά, με βάση το γράμμα, την οικονομία και τους σκοπούς των σχετικών διατάξεων της οδηγίας περί βιομηχανικών εκπομπών, ότι αποκλείεται η σιωπηρή έγκριση μιας ουσιαστικής μετατροπής. Στη συνέχεια, θα εξετάσω το ευρύτερο πλαίσιο του ζητήματος μέσω μιας σύγκρισης με σιωπηρές αποφάσεις που ρυθμίζονται από το δίκαιο της Ένωσης και, τέλος, θα αναφερθώ στα συμφέροντα των φορέων εκμετάλλευσης και, ειδικότερα, της Keritaly.
Α. Το γράμμα των σχετικών διατάξεων
27. Κατά το άρθρο 4, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας περί βιομηχανικών εκπομπών, τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίσουν ότι, μεταξύ άλλων, καμία εγκατάσταση κατά την έννοια του άρθρου 3, σημείο 3, και του παραρτήματος Ι δεν λειτουργεί χωρίς άδεια. Η Επαρχία είχε, αντίστοιχα, εκδώσει άδεια για το επίμαχο εργοστάσιο το 2019 ως εγκατάσταση παραγωγής κεραμικών προϊόντων με πύρωση κατά την έννοια του σημείου 3.5 του παραρτήματος I.
28. Επιπλέον, κατά το άρθρο 20, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας περί βιομηχανικών εκπομπών, τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίσουν ότι καμία ουσιαστική μετατροπή (τέτοιων εγκαταστάσεων), η οποία προβλέπεται από τον φορέα εκμετάλλευσης, δεν πραγματοποιείται χωρίς άδεια, η οποία χορηγείται σύμφωνα με την εν λόγω οδηγία. Όσον αφορά, αντιθέτως, τις λοιπές μεταβολές, ο φορέας εκμετάλλευσης υποχρεούται, βάσει του άρθρου 20, απλώς να ενημερώνει σχετικά την αρμόδια αρχή (4).
29. Με βάση τον ορισμό του άρθρου 3, σημείο 7, της οδηγίας περί βιομηχανικών εκπομπών, η άδεια χορηγείται εγγράφως. Δεδομένου ότι οι σιωπηρές εγκρίσεις, εκ φύσεως, δεν χορηγούνται εγγράφως, οι εγκρίσεις αυτές αντιβαίνουν, σε περίπτωση ουσιαστικής μετατροπής, στο ίδιο το γράμμα του άρθρου 20, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, και του άρθρου 3, σημείο 7, της οδηγίας περί βιομηχανικών εκπομπών.
30. Βεβαίως, το άρθρο 4, παράγραφος 1, δεύτερο και τρίτο εδάφιο, της οδηγίας περί βιομηχανικών εκπομπών προβλέπει μία εξαίρεση από την υποχρέωση λήψης αδείας. Ωστόσο, όπως επισημαίνει η Επιτροπή, η εν λόγω εξαίρεση δεν εφαρμόζεται στην υπό κρίση υπόθεση.
31. Η εξαίρεση αυτή ισχύει για τις εγκαταστάσεις που εμπίπτουν αποκλειστικά στο κεφάλαιο V της οδηγίας περί βιομηχανικών εκπομπών. Πρόκειται για ορισμένες εγκαταστάσεις και δραστηριότητες στις οποίες χρησιμοποιούνται οργανικοί διαλύτες. Απαριθμούνται στο μέρος 1 του παραρτήματος VII. Για τις εν λόγω εγκαταστάσεις, τα κράτη μέλη μπορούν να θεσπίζουν διαδικασία εγγραφής σε μητρώο. Για τον σκοπό αυτό, αρκεί ο φορέας εκμετάλλευσης να γνωστοποιεί στην αρμόδια αρχή την πρόθεσή του να θέσει σε λειτουργία μία εγκατάσταση. Οι ουσιαστικές μετατροπές των εν λόγω εγκαταστάσεων υπόκεινται σε ειδικούς κανόνες σύμφωνα με το άρθρο 63 και δεν απαιτείται απαραιτήτως η λήψη άδειας.
32. Βεβαίως, η εν προκειμένω επίμαχη οριακή τιμή αφορά πτητικές οργανικές ενώσεις, στις οποίες περιλαμβάνονται και οι διαλύτες. Ωστόσο, η επίμαχη εγκατάσταση, που είναι εργοστάσιο παραγωγής κεραμικών πλακιδίων, δεν εμπίπτει αποκλειστικά στο κεφάλαιο V της οδηγίας περί βιομηχανικών εκπομπών και, ως εκ τούτου, δεν μνημονεύεται ούτε στο μέρος 1 του παραρτήματος VII.
Β. Συστηματική σύνδεση με τη συμμετοχή του κοινού και την αποτελεσματική δικαστική προστασία του ενδιαφερόμενου κοινού
33. Η απαίτηση γραπτής άδειας συνδέεται επίσης στενά με τη συμμετοχή του κοινού και την αποτελεσματική δικαστική προστασία τρίτων, που προβλέπονται στην οδηγία περί βιομηχανικών εκπομπών.
34. Το άρθρο 24, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, της οδηγίας περί βιομηχανικών εκπομπών προβλέπει ότι, σε περίπτωση χορήγησης άδειας για ουσιαστικές μετατροπές, πρέπει να τηρείται η διαδικασία συμμετοχής του κοινού που προβλέπεται στο παράρτημα IV. Στο πλαίσιο της διαδικασίας αυτής, ορισμένες πληροφορίες τίθενται στη διάθεση του κοινού και το κοινό έχει τη δυνατότητα να εκφράζει την άποψή του σχετικά με την απόφαση.
35. Επιπλέον, κατά το άρθρο 25 της οδηγίας περί βιομηχανικών εκπομπών, οι αποφάσεις, οι πράξεις ή οι παραλείψεις που εμπίπτουν στο άρθρο 24 υπόκεινται σε δικαστικό έλεγχο κατόπιν πρωτοβουλίας από το ενδιαφερόμενο κοινό. Ιδίως οι περιβαλλοντικές ενώσεις μπορούν, βάσει της εν λόγω διάταξης, να ασκούν ένδικα βοηθήματα (5).
36. Αντιθέτως, η αποδοχή μιας σιωπηρής έγκρισης θα απέκλειε κάθε συμμετοχή του κοινού και θα δυσχέραινε, τουλάχιστον σημαντικά, τον δικαστικό έλεγχο. Τούτο δε διότι, στην περίπτωση αυτή, η δυνατότητα ενημέρωσης του κοινού θα ήταν, εκ των πραγμάτων, αμφίβολη.
37. Εξάλλου, ακριβώς η αποτελεσματική δικαστική προστασία των μελών του κοινού θα μπορούσε να δημιουργήσει σοβαρούς κινδύνους για τον φορέα εκμετάλλευσης της εγκατάστασης. Χωρίς ανακοίνωση, μια σιωπηρή έγκριση δεν μπορεί να προκαλέσει την έναρξη προθεσμιών άσκησης προσφυγών (6), με αποτέλεσμα να μπορούν να ασκηθούν τέτοιες προσφυγές ακόμη και μετά από μεγάλο χρονικό διάστημα. Επιπλέον, η σιωπηρή έγκριση δεν περιέχει αιτιολογία. Επομένως, μια ενδεχόμενη προσφυγή θα είχε, για τον λόγο και μόνον αυτόν, καλές πιθανότητες ευδοκίμησης.
38. Συνεπώς, η αποδοχή της σιωπηρής έγκρισης των ουσιαστικών μετατροπών δεν θα ήταν συμβατή με τη συμμετοχή του κοινού και την αποτελεσματική δικαστική προστασία των μελών του ενδιαφερόμενου κοινού, που προβλέπονται στην οδηγία περί βιομηχανικών εκπομπών.
Γ. Οι σκοποί της ρύθμισης
39. Ο αποκλεισμός της σιωπηρής έγκρισης των ουσιαστικών μετατροπών συνάδει επίσης με τους σκοπούς της οδηγίας περί βιομηχανικών εκπομπών και της περιβαλλοντικής πολιτικής της Ένωσης.
40. Κατά το άρθρο 1, παράγραφος 1, της οδηγίας περί βιομηχανικών εκπομπών, σκοπός της εν λόγω οδηγίας είναι η ολοκληρωμένη πρόληψη και ο έλεγχος της ρύπανσης που προκαλούν οι βιομηχανικές δραστηριότητες. Επιπλέον, κατά το άρθρο 1, παράγραφος 2, και υπό το πρίσμα της αιτιολογικής σκέψης 12, η οδηγία αποσκοπεί στην αποφυγή και, όταν αυτό δεν είναι δυνατόν, στη μείωση των εκπομπών στην ατμόσφαιρα, τα ύδατα και το έδαφος, καθώς και στην πρόληψη της παραγωγής αποβλήτων, ώστε να επιτευχθεί υψηλό επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος «στο σύνολό του» (7). Η αιτιολογική σκέψη 18 αναφέρει ότι δεν πρέπει να πραγματοποιούνται ουσιαστικές μετατροπές σε εγκαταστάσεις, που ενδέχεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία ή στο περιβάλλον, χωρίς άδεια χορηγηθείσα σύμφωνα με την παρούσα οδηγία.
41. Οι ανωτέρω σκοποί συγκεκριμενοποιούν τους γενικούς σκοπούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
42. Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξέδωσε την οδηγία περί βιομηχανικών εκπομπών βάσει του άρθρου 192, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, το οποίο αφορά τη δράση της στον τομέα του περιβάλλοντος για την επίτευξη των σκοπών του άρθρου 191 ΣΛΕΕ. Κατά το άρθρο 191, παράγραφος 1, πρώτη και δεύτερη περίπτωση, ΣΛΕΕ, η πολιτική της Ένωσης στον τομέα του περιβάλλοντος συμβάλλει στην επιδίωξη των στόχων της διατήρησης και της προστασίας του περιβάλλοντος, της βελτίωσης της ποιότητάς του και της προστασίας της υγείας του ανθρώπου. Το άρθρο 191, παράγραφος 2, προβλέπει ότι η πολιτική της Ένωσης στον τομέα του περιβάλλοντος αποβλέπει σε υψηλό επίπεδο προστασίας (8).
43. Επιπλέον, κατά το άρθρο 35 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το άρθρο 9 ΣΛΕΕ, κατά τον καθορισμό και την εφαρμογή όλων των πολιτικών και δράσεων της Ένωσης εξασφαλίζεται υψηλό επίπεδο προστασίας της ανθρώπινης υγείας. Ταυτόχρονα, κατά το άρθρο 37 του Χάρτη και το άρθρο 3 ΣΕΕ, το υψηλό επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος και η βελτίωση της ποιότητάς του πρέπει να ενσωματώνονται στις πολιτικές της Ένωσης και να διασφαλίζονται σύμφωνα με την αρχή της αειφόρου ανάπτυξης (9).
44. Η υποχρέωση λήψης γραπτής άδειας για τη λειτουργία και την ουσιαστική μετατροπή των εγκαταστάσεων συμβάλλει σημαντικά στην επίτευξη των ανωτέρω σκοπών. Συγκεκριμένα, η υποχρέωση αυτή συνεπάγεται ότι ο φορέας εκμετάλλευσης της εγκατάστασης και η αρμόδια για τη χορήγηση άδειας αρχή οφείλουν να ελέγχουν και να αποδεικνύουν ότι πληρούνται οι όροι λειτουργίας της εγκατάστασης που προβλέπονται στην οδηγία περί βιομηχανικών εκπομπών.
45. Ο ρητός έλεγχος της τήρησης των εφαρμοστέων διατάξεων της οδηγίας περί βιομηχανικών εκπομπών είναι σκόπιμος ιδίως σε περίπτωση ουσιαστικής μετατροπής μιας εγκατάστασης. Κατά το άρθρο 3, σημείο 9, ως ουσιαστική μετατροπή νοείται κάθε μεταβολή της φύσης ή της λειτουργίας ή επέκταση εγκατάστασης που ενδέχεται να έχει σημαντικές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία ή στο περιβάλλον. Η εφαρμογή της οδηγίας αποσκοπεί ακριβώς στην αποφυγή ή, τουλάχιστον, στη μείωση τέτοιων επιπτώσεων.
46. Είναι προφανές ότι η επίμαχη μεταβολή, ήτοι η αύξηση μιας οριακής τιμής πτητικών οργανικών ενώσεων κατά 150 %, μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία ή στο περιβάλλον. Οι εν λόγω ενώσεις ορίζονται στο άρθρο 3, σημείο 45, της οδηγίας περί βιομηχανικών εκπομπών, αποτελούν αντικείμενο ειδικών ρυθμίσεων του κεφαλαίου V και, κατά το παράρτημα II, είναι ατμοσφαιρικοί ρύποι για τους οποίους πρέπει να καθορίζονται οριακές τιμές σύμφωνα με το άρθρο 14, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ.
47. Αν η εγκατάσταση της Keritaly θεωρηθεί ότι είναι εγκατάσταση στην οποία εφαρμόζεται το κεφάλαιο V της οδηγίας περί βιομηχανικών εκπομπών, ακόμη και μια αύξηση των εκπομπών πτητικών οργανικών ενώσεων κατά μόνο 10 % θα συνιστά, βάσει του άρθρου 63, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, ουσιαστική μετατροπή.
48. Επιπλέον, επειδή το άρθρο 14, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της οδηγίας περί βιομηχανικών εκπομπών απαιτεί οριακές τιμές εκπομπών για τις πτητικές οργανικές ενώσεις, η μεταβολή της αντίστοιχης οριακής τιμής πρέπει επίσης να θεωρηθεί ως μεταβολή της λειτουργίας μιας εγκατάστασης (10).
49. Επομένως, η επίμαχη γνωστοποίηση της Keritaly έχει ως αντικείμενο μια ουσιαστική μετατροπή της εγκατάστασης την οποία εκμεταλλεύεται, για την οποία απαιτείται γραπτή άδεια επίσης με βάση το πνεύμα και τον σκοπό της οδηγίας περί βιομηχανικών εκπομπών.
Δ. Ευρύτερο πλαίσιο: σιωπηρές αποφάσεις στο λοιπό δίκαιο της Ένωσης
50. Η έννοια της σιωπηρής απόφασης κατά τη λήξη μιας προθεσμίας δεν είναι βεβαίως άγνωστη στο δίκαιο της Ένωσης. Ωστόσο, η κανονιστική πρακτική της Ένωσης καταδεικνύει ότι ο αποκλεισμός της σιωπηρής έγκρισης των ουσιαστικών μετατροπών κατά την ερμηνεία του άρθρου 20, παράγραφος 2, της οδηγίας περί βιομηχανικών εκπομπών αποτελεί απαίτηση που απορρέει από την αρχή της ασφάλειας δικαίου. Οσάκις προβλέπονται τέτοιες σιωπηρές αποφάσεις, ρυθμίζονται ως επί το πλείστον επακριβώς τόσο οι ίδιες οι αποφάσεις όσο και οι αντίστοιχες έννομες συνέπειές τους.
51. Είναι αληθές ότι, στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, το Δικαστήριο, λόγω των εννόμων συμφερόντων των κρατών μελών, είχε επιβάλει στην Επιτροπή, κατ’ αναλογία προς τις προθεσμίες άσκησης προσφυγής ενώπιον των δικαστηρίων της Ένωσης, προθεσμία δύο μηνών από την κοινοποίηση μιας ενίσχυσης για να αποφαίνεται επί της συμβατότητάς της με το δίκαιο της Ένωσης. Αν η Επιτροπή δεν τηρούσε την άγραφη αυτή προθεσμία, η απαγόρευση εφαρμογής της ενίσχυσης, η οποία προβλέπεται σήμερα στο άρθρο 108, παράγραφος 3, τρίτη περίοδος, ΣΛΕΕ, έπαυε να ισχύει. Ωστόσο, η εν λόγω έννομη συνέπεια δεν ήταν οριστική, διότι η Επιτροπή μπορούσε να προβάλει και στη συνέχεια ενδεχόμενες αντιρρήσεις κατά του μέτρου στο πλαίσιο της διαδικασίας εξέτασης των υφιστάμενων ενισχύσεων (11).
52. Η ζητούμενη από το αιτούν δικαστήριο ερμηνεία της οδηγίας περί βιομηχανικών εκπομπών είναι παρόμοιας φύσης, διότι ακριβώς η σιωπηρή έγκριση ουσιαστικής μετατροπής δεν προβλέπεται στην οδηγία. Επειδή όμως η εν λόγω ερμηνεία προορίζεται να καταλήξει σε έγκριση, θα έχει ευρύτερη εμβέλεια από την προαναφερθείσα απόφαση του Δικαστηρίου, η οποία συνεπαγόταν απλώς την άρση της απαγόρευσης εφαρμογής.
53. Εν τω μεταξύ, η προθεσμία την οποία το Δικαστήριο ανέπτυξε κατ’ αναλογία στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων προβλέπεται πλέον ρητώς στο άρθρο 4, παράγραφος 6, του κανονισμού για τις κρατικές ενισχύσεις (12). Με τη ρύθμιση αυτή ο νομοθέτης προχώρησε έτι περαιτέρω και προέβλεψε τη σιωπηρή έγκριση της ενίσχυσης. Ομοίως, το άρθρο 10, παράγραφος 6, του κανονισμού περί ελέγχου των συγκεντρώσεων (13) συνεπάγεται τον χαρακτηρισμό μιας κοινοποιηθείσας συγκέντρωσης ως εγκριθείσας, εάν η Επιτροπή δεν λάβει απόφαση εντός σχετικά σύντομου χρονικού διαστήματος. Αμφότερες οι σιωπηρές εγκρίσεις αποβλέπουν στην προστασία των συμφερόντων των εκάστοτε ενδιαφερόμενων οικονομικών φορέων.
54. Το άρθρο 13, παράγραφος 4, της οδηγίας για τις υπηρεσίες (14), το οποίο επικαλείται η Επιτροπή, προβλέπει τη σιωπηρή χορήγηση άδειας για την πρόσβαση σε δραστηριότητα παροχής υπηρεσιών και την άσκησή της. Η ρύθμιση αυτή αποσκοπεί στην υλοποίηση έννομων καταστάσεων που απορρέουν ήδη από τις θεμελιώδεις ελευθερίες και απλώς συγκεκριμενοποιεί τα όρια των περιορισμών που επιβάλλουν τα κράτη μέλη στις ελευθερίες αυτές.
55. Αντιθέτως, στο δημοσιοϋπαλληλικό δίκαιο της Ένωσης (15) και στον τομέα της πρόσβασης σε έγγραφα της Ένωσης (16) προβλέπεται ρητώς ότι αίτηση θεωρείται απορριφθείσα, εάν η αρμόδια αρχή δεν αποφασίσει εντός συγκεκριμένων προθεσμιών. Η σιωπηρή απόρριψη δεν δημιουργεί έννομη κατάσταση, αλλά παρέχει στον αιτούντα τη δυνατότητα να ζητήσει δικαστική προστασία ασκώντας προσφυγή (17).
56. Στο δίκαιο περιβάλλοντος πρέπει να ληφθεί υπόψη ένα επιπρόσθετο στοιχείο: το εν λόγω δίκαιο αποσκοπεί, κατ’ αρχήν, στην προστασία του περιβάλλοντος και/ή της υγείας από τις επιπτώσεις ορισμένων δραστηριοτήτων. Ως εκ τούτου, όταν στο δίκαιο περιβάλλοντος της Ένωσης προβλέπονται σιωπηρές αποφάσεις, υπάρχουν συνήθως μηχανισμοί προστασίας για τη διασφάλιση της τήρησης των αντίστοιχων απαιτήσεων.
57. Υπό την έννοια αυτή, το άρθρο 9, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού για τις μεταφορές αποβλήτων (18) προβλέπει, για τις μεταφορές αποβλήτων εντός της Ένωσης, τη σιωπηρή έγκριση εκ μέρους της αρμόδιας αρχής διαμετακόμισης, ενώ άλλες διατάξεις καθιστούν δυνατή την αποδοχή σιωπηρής έγκρισης εκ μέρους αρχών διαμετακόμισης τρίτων χωρών. Αντιθέτως, οι αρμόδιες αρχές προορισμού και αποστολής πρέπει να λαμβάνουν γραπτή και αιτιολογημένη απόφαση, εξετάζοντας τους εφαρμοστέους κανόνες.
58. Προσφάτως, προκειμένου να προωθήσει τη χρήση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, η Ένωση θέσπισε, στο άρθρο 16α, παράγραφος 6, της οδηγίας 2018/2001 (19), σιωπηρή έγκριση για τα ενδιάμεσα διοικητικά στάδια των διαδικασιών χορήγησης άδειας. Με την πρόταση κανονισμού σχετικά με την επιτάχυνση των εκτιμήσεων περιβαλλοντικών επιπτώσεων η Επιτροπή επιδιώκει την επέκταση του εν λόγω ρυθμιστικού μοντέλου σε περαιτέρω έργα στρατηγικής σημασίας (20). Ωστόσο, στο πλαίσιο του ρυθμιστικού αυτού μοντέλου, οι τελικές αποφάσεις σχετικά με το αποτέλεσμα της διαδικασίας χορήγησης άδειας πρέπει να εκδίδονται ρητά. Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται ομοίως να διασφαλιστεί η τήρηση των σχετικών προστατευτικών ρυθμίσεων.
59. Τέτοιοι μηχανισμοί προστασίας θα απουσίαζαν στην ερμηνεία του ιταλικού δικαίου την οποία εξετάζει το αιτούν δικαστήριο. Αυτός είναι επίσης ένας λόγος για τον οποίο η οδηγία περί βιομηχανικών εκπομπών δεν πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι επιτρέπει τη σιωπηρή έγκριση των ουσιαστικών μετατροπών εγκαταστάσεων.
60. Συμπληρωματικά, πρέπει να επισημανθεί ότι, σε άλλη εκκρεμή υπόθεση, το Δικαστήριο καλείται ομοίως να εξετάσει το ζήτημα αν οι σχετικές διατάξεις του δικαίου της Ένωσης επιτρέπουν σιωπηρή έγκριση, μολονότι δεν την προβλέπουν ρητώς. Η υπόθεση αυτή αφορά τον έλεγχο εμπορευμάτων από τρίτες χώρες για λόγους προστασίας της υγείας (21).
61. Συνοψίζοντας, πρέπει επομένως να γίνει δεκτό ότι, για να έχει ως συνέπεια τη σιωπηρή έγκριση η παρέλευση προθεσμίας για την έκδοση απόφασης επί ουσιαστικής μετατροπής, προϋπόθεση αποτελεί η ύπαρξη ρητής ρύθμισης στην οδηγία περί βιομηχανικών εκπομπών η οποία, ιδανικά, θα προβλέπει επίσης μηχανισμό για τη διασφάλιση της τήρησης των προστατευτικών ρυθμίσεων της οδηγίας και, ειδικότερα, θα ρυθμίζει προσηκόντως τη σχέση με την αποτελεσματική συμμετοχή του κοινού και με την αποτελεσματική δικαστική προστασία.
Ε. Έννομα συμφέροντα του φορέα εκμετάλλευσης
62. Επομένως, το συμφέρον του φορέα εκμετάλλευσης της εγκατάστασης να επιτύχει την έκδοση απόφασης επί της αίτησής του εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών, συμφέρον τη σημασία του οποίου εξαίρει το αιτούν δικαστήριο, δεν δικαιολογεί την ερμηνεία της οδηγίας περί βιομηχανικών εκπομπών την οποία επιδιώκει το αιτούν δικαστήριο. Αν ληφθεί υπόψη ο μνημονευθείς κίνδυνος άσκησης προσφυγής (22), υπάρχει μάλιστα το ενδεχόμενο η ερμηνεία ακριβώς αυτή να υπονομεύσει το εν λόγω συμφέρον. Σε περίπτωση που το εθνικό δίκαιο προβλέπει αντίστοιχα ένδικα βοηθήματα, όπως αγωγή επί παραλείψει ή αγωγές αποζημίωσης, ο φορέας εκμετάλλευσης πρέπει, αντιθέτως, να τα χρησιμοποιήσει.
63. Εντούτοις, στην υπό κρίση υπόθεση, φαίνεται αμφίβολο ότι τα εν λόγω ένδικα βοηθήματα θα μπορούσαν να ευδοκιμήσουν, δεδομένου ότι η επίμαχη γνωστοποίηση της Keritaly –υπό την επιφύλαξη ενδελεχέστερης εκτίμησης εκ μέρους του αιτούντος δικαστηρίου– φαίνεται να συνιστά κατάχρηση δικαιώματος.
64. Μολονότι στην αίτηση προδικαστικής αποφάσεως η συμπεριφορά της Keritaly δεν χαρακτηρίζεται ρητά ως καταχρηστική, ωστόσο εκτίθεται ότι, κατά την άποψη του αιτούντος δικαστηρίου, ακόμη και η κακόπιστη γνωστοποίηση μιας ουσιαστικής μετατροπής ως μη ουσιαστικής θα μπορούσε να οδηγήσει σε σιωπηρή έγκριση.
65. Στην πραγματικότητα, η Keritaly όφειλε να γνωρίζει ότι η αύξηση της επίμαχης οριακής τιμής δεν ήταν αυτοδικαίως δυνατή ούτε μπορούσε να γίνει δεκτή ως μη ουσιαστική μετατροπή. Από την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως προκύπτει ότι, στο πλαίσιο της αρχικής διαδικασίας χορήγησης άδειας, η ίδια η επιχείρηση είχε προτείνει να μειωθεί η οριακή τιμή στην καθορισθείσα τιμή, προκειμένου να αποφευχθεί η διενέργεια εκτίμησης περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Επομένως, γνώριζε ότι, κατά την άποψη της Επαρχίας, η υψηλότερη οριακή τιμή ενείχε τον κίνδυνο σημαντικών επιπτώσεων στο περιβάλλον.
66. Στην περίπτωση αυτή, φαίνεται καταχρηστική η υποβολή και μόνον της αίτησης για αύξηση της οριακής τιμής υπό τη μορφή κοινοποίησης μη ουσιαστικής μεταβολής (venire contra factum proprium).
67. Τούτο δε κατά μείζονα λόγο δεδομένου ότι η εγκατάσταση, με βάση τα αποτελέσματα της μέτρησης της 27ης Φεβρουαρίου 2023 και την αίτηση για αύξηση του ορίου, δεν φαίνεται να έχει σχεδιαστεί κατά τρόπον ώστε να μπορεί να λειτουργεί τηρώντας την καθορισθείσα οριακή τιμή. Υπό τα δεδομένα αυτά, η Keritaly θα πρέπει να θεωρηθεί ότι όφειλε, βάσει του άρθρου 8, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της οδηγίας περί βιομηχανικών εκπομπών και του άρθρου 29decies του Decreto legislativo (νομοθετικού διατάγματος) 152/2006, με το οποίο η ανωτέρω διάταξη μεταφέρθηκε στο εσωτερικό δίκαιο, να είχε διασφαλίσει την τήρηση της οριακής τιμής το συντομότερο δυνατόν (23). Στην περίπτωση μάλιστα που θεωρηθεί ότι η υπέρβαση της οριακής τιμής συνεπάγεται άμεσο κίνδυνο για την υγεία των ανθρώπων ή συνιστά άμεσο σημαντικό κίνδυνο για το περιβάλλον, η λειτουργία της εγκατάστασης θα έπρεπε να είχε ανασταλεί (24).
V. Πρόταση
68. Ως εκ τούτου, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στην αίτηση προδικαστικής αποφάσεως ως εξής:
Το άρθρο 20, παράγραφος 2, της οδηγίας 2010/75/ΕΕ περί βιομηχανικών εκπομπών (ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχος της ρύπανσης) έχει την έννοια ότι αντιτίθεται στη σιωπηρή έγκριση της ουσιαστικής μετατροπής εγκατάστασης για την οποία απαιτείται άδεια βάσει της εν λόγω οδηγίας.
1 Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γερμανική.
2 Άρθρο 16α, παράγραφος 6, της οδηγίας (ΕΕ) 2018/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμβρίου 2018, για την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (ΕΕ 2018, L 328, σ. 82), όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία (ΕΕ) 2023/2413 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 18ης Οκτωβρίου 2023 (ΕΕ L, 2023/2413), καθώς και τμήμα II του παραρτήματος της πρότασης κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την επιτάχυνση των εκτιμήσεων περιβαλλοντικών επιπτώσεων [COM(2025) 984 final].
3 Οδηγία 2010/75/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Νοεμβρίου 2010, περί βιομηχανικών εκπομπών (ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχος της ρύπανσης) (ΕΕ 2010, L 334, σ. 17).
4 Βλ. απόφαση της 2ας Ιουνίου 2022, FCC Česká republika (C‑43/21, EU:C:2022:425, σκέψη 44).
5 Επί του έχοντος παρόμοια διατύπωση άρθρου 10α της οδηγίας 85/337/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 1985, για την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων δημοσίων και ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον (ΕΕ 1985, L 175, σ. 40), όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2003/35/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Μαΐου 2003 (ΕΕ 2003, L 156, σ. 17), βλ. απόφαση της 12ης Μαΐου 2011, Bund für Umwelt und Naturschutz Deutschland, Landesverband Nordrhein-Westfalen (C‑115/09, EU:C:2011:289, σκέψη 42).
6 Πρβλ. αποφάσεις της 7ης Νοεμβρίου 2019, Flausch κ.λπ. (C‑280/18, EU:C:2019:928, σκέψεις 54 έως 59), και της 16ης Απριλίου 2026, Drumakilla (C‑58/24, EU:C:2026:300, σκέψεις 45 και 46), καθώς και τα πορίσματα και τις συστάσεις της επιτροπής συμμόρφωσης της σύμβασης του Ώρχους της 22ας Σεπτεμβρίου 2021, Breakell κατά Ηνωμένου Βασιλείου (Nelson Hospital site) (ACCC/C/2015/131) (σημείο 129).
7 Απόφαση της 25ης Ιουνίου 2024, Ilva κ.λπ. (C‑626/22, EU:C:2024:542, σκέψη 69).
8 Απόφαση της 25ης Ιουνίου 2024, Ilva κ.λπ. (C‑626/22, EU:C:2024:542, σκέψη 67).
9 Απόφαση της 25ης Ιουνίου 2024, Ilva κ.λπ. (C‑626/22, EU:C:2024:542, σκέψη 71).
10 Υπό την έννοια αυτή, απόφαση της 2ας Ιουνίου 2022, FCC Česká republika (C‑43/21, EU:C:2022:425, σκέψεις 40 και 41).
11 Απόφαση της 11ης Δεκεμβρίου 1973, Lorenz (120/73, EU:C:1973:152, σκέψεις 4 και 5).
12 Κανονισμός (ΕΕ) 2015/1589 του Συμβουλίου, της 13ης Ιουλίου 2015, περί λεπτομερών κανόνων για την εφαρμογή του άρθρου 108 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ 2015, L 248, σ. 9).
13 Κανονισμός (ΕΚ) 139/2004 του Συμβουλίου, της 20ής Ιανουαρίου 2004, για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων (ΕΕ 2004, L 24, σ. 1).
14 Οδηγία 2006/123/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 2006, σχετικά με τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά (ΕΕ 2006, L 376, σ. 36).
15 Άρθρο 90 του κανονισμού 31 (EOK), 11 (EKAE) περί καθορισμού της υπηρεσιακής καταστάσεως των υπαλλήλων και του καθεστώτος που εφαρμόζεται στο λοιπό προσωπικό της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητος και της Ευρωπαϊκής Κοινότητος Ατομικής Ενεργείας (ΕΕ ειδ. έκδ. 01/001, σ. 19), όπως τροποποιήθηκε τελευταία με την επικαιροποίηση του ποσοστού εισφοράς στο συνταξιοδοτικό καθεστώς των μόνιμων υπαλλήλων και του λοιπού προσωπικού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με ισχύ από την 1η Ιουλίου 2025 (ΕΕ C, C/2025/6569).
16 Άρθρο 7, παράγραφος 4, και άρθρο 8, παράγραφος 3, του κανονισμού (ΕΚ) 1049/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαΐου 2001, για την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής (ΕΕ 2001, L 145, σ. 43).
17 Βλ. προτάσεις μου στην υπόθεση Housieaux (C‑186/04, EU:C:2005:70, σημεία 31 έως 37).
18 Κανονισμός (ΕΚ) 1013/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 2006, για τις μεταφορές αποβλήτων (ΕΕ 2006, L 190, σ. 1).
19 Προμνησθείσα στην υποσημείωση 2 των παρουσών προτάσεων.
20 Προμνησθείσα στην υποσημείωση 2 των παρουσών προτάσεων.
21 Υπόθεση C‑596/25, Sonifer.
22 Βλ. σημείο 37 των παρουσών προτάσεων.
23 Απόφαση της 25ης Ιουνίου 2024, Ilva κ.λπ. (C‑626/22, EU:C:2024:542, σκέψη 127).
24 Απόφαση της 25ης Ιουνίου 2024, Ilva κ.λπ. (C‑626/22, EU:C:2024:542, σκέψη 128).