(1)

Στις 30 Απριλίου 2024 τέθηκε σε ισχύ μεταρρυθμισμένο πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ. Ο κανονισμός (ΕΕ) 2024/1263 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τον αποτελεσματικό συντονισμό των οικονομικών πολιτικών και την πολυμερή δημοσιονομική εποπτεία (1), μαζί με τον τροποποιημένο κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/97 σχετικά με την εφαρμογή της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος (2) και την τροποποιημένη οδηγία 2011/85/ΕΕ του Συμβουλίου σχετικά με τα δημοσιονομικά πλαίσια των κρατών μελών (3), αποτελούν τα βασικά στοιχεία του μεταρρυθμισμένου πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ. Το πλαίσιο αποσκοπεί στην προώθηση υγιών και βιώσιμων δημόσιων οικονομικών, βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης και ανθεκτικότητας μέσω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, καθώς και στην πρόληψη των υπερβολικών δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Προωθεί επίσης την ανάληψη ιδίας ευθύνης σε εθνικό επίπεδο και επικεντρώνεται περισσότερο στον μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, σε συνδυασμό με πιο αποτελεσματική και συνεκτική επιβολή των κανόνων.

(2)

Τα εθνικά μεσοπρόθεσμα δημοσιονομικά-διαρθρωτικά σχέδια που υποβάλλουν τα κράτη μέλη στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή βρίσκονται στο επίκεντρο του νέου πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης. Τα εν λόγω σχέδια πρέπει να επιτυγχάνουν δύο στόχους: i) να διασφαλίζουν ότι, μεταξύ άλλων έως το πέρας της περιόδου προσαρμογής, το δημόσιο χρέος βρίσκεται σε αξιόπιστα καθοδική πορεία ή παραμένει σε συνετά επίπεδα, και ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα οδηγείται και διατηρείται κάτω από την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, και ii) να διασφαλίζουν την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που να ανταποκρίνονται στις κύριες προκλήσεις οι οποίες προσδιορίζονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και να λαμβάνουν υπόψη τις κοινές προτεραιότητες της ΕΕ. Για τον σκοπό αυτόν, κάθε σχέδιο πρέπει να παρουσιάζει μεσοπρόθεσμη δέσμευση για μια πορεία των καθαρών δαπανών (4), η οποία να θέτει ουσιαστικά δημοσιονομικό περιορισμό για τη διάρκεια του σχεδίου, που καλύπτει τέσσερα ή πέντε έτη (ανάλογα με την κανονική διάρκεια της κοινοβουλευτικής περιόδου στο εκάστοτε κράτος μέλος). Επιπλέον, το σχέδιο πρέπει να εξηγεί με ποιον τρόπο το κράτος μέλος θα διασφαλίσει την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που να ανταποκρίνονται στις κύριες προκλήσεις οι οποίες προσδιορίζονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ιδίως στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις [συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν τη διαδικασία μακροοικονομικών ανισορροπιών (ΔΜΑ), κατά περίπτωση], καθώς και με ποιον τρόπο το κράτος μέλος θα λάβει υπόψη τις κοινές προτεραιότητες της Ένωσης. Η περίοδος δημοσιονομικής προσαρμογής καλύπτει χρονικό διάστημα τεσσάρων ετών, το οποίο μπορεί να παραταθεί κατά έως και τρία έτη, αν το κράτος μέλος δεσμευτεί να υλοποιήσει ένα σύνολο σχετικών μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων το οποίο πληροί τα κριτήρια του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263.

(3)

Μετά την υποβολή του σχεδίου, η Επιτροπή πρέπει να αξιολογήσει κατά πόσον αυτό συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263.

(4)

Βάσει σύστασης της Επιτροπής, το Συμβούλιο πρέπει στη συνέχεια να εκδώσει σύσταση με την οποία να καθορίζει την πορεία των καθαρών δαπανών του οικείου κράτους μέλους και, εφόσον συντρέχει περίπτωση, να εγκρίνει το σύνολο των μεταρρυθμιστικών και επενδυτικών δεσμεύσεων στις οποίες στηρίζεται παράταση της περιόδου δημοσιονομικής προσαρμογής.

(5)

Στις 15 Οκτωβρίου 2024 η Ιρλανδία υπέβαλε το οικείο εθνικό μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό-διαρθρωτικό σχέδιο στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή. Η υποβολή πραγματοποιήθηκε έπειτα από παράταση της προθεσμίας που ορίζεται στο άρθρο 36 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, όπως συμφωνήθηκε με την Επιτροπή λαμβανομένων υπόψη των λόγων που προέβαλε η Ιρλανδία.

(6)

Η Ιρλανδία ήταν επιλέξιμη να λάβει τεχνικές πληροφορίες, αλλά δεν τις ζήτησε. Στις 21 Ιουνίου 2024 η Επιτροπή διαβίβασε στην Ιρλανδία τους βασικούς αρχικούς όρους και τις υποκείμενες παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν στο πλαίσιο μεσοπρόθεσμης πρόβλεψης του δημόσιου χρέους της Επιτροπής (5), όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 25 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, και τις δημοσίευσε στις 15 Οκτωβρίου 2024 (6).

(7)

Σύμφωνα με το άρθρο 12 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, τον Σεπτέμβριο του 2024 η Ιρλανδία και η Επιτροπή διεξήγαγαν τεχνικό διάλογο. Ο διάλογος επικεντρώθηκε στην πορεία των καθαρών δαπανών την οποία προβλέπει η Ιρλανδία και στις υποκείμενες παραδοχές (ιδίως στην αύξηση του δυνητικού ΑΕΠ και στις προσαρμογές αποθεμάτων-ροών), καθώς και στην προβλεπόμενη υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ανταποκρίνονται στις κύριες προκλήσεις οι οποίες προσδιορίζονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και στις κοινές προτεραιότητες της Ένωσης για δίκαιη πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, κοινωνική και οικονομική ανθεκτικότητα, ενεργειακή ασφάλεια και ανάπτυξη αμυντικών ικανοτήτων.

(8)

Τον Μάιο του 2024, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 3 και το άρθρο 36 παράγραφος 1 στοιχείο γ) του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, βάσει των πληροφοριών που παρείχε η Ιρλανδία στο σχέδιο, η Ιρλανδία συμμετείχε σε διαδικασία διαβούλευσης με την κοινωνία των πολιτών, τους κοινωνικούς εταίρους, τις περιφερειακές αρχές και άλλα σχετικά ενδιαφερόμενα μέρη. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρείχε η Ιρλανδία στο σχέδιό της, η κυβέρνηση διοργάνωσε τον εθνικό οικονομικό διάλογο, μια ετήσια εκδήλωση που παρέχει φόρουμ ανταλλαγής απόψεων των ενδιαφερόμενων μερών με την κυβέρνηση σχετικά με τις οικονομικές και κοινωνικές προτεραιότητες. Οι συζητήσεις στο πλαίσιο του εθνικού οικονομικού διαλόγου 2024 περιλάμβαναν μεσοπρόθεσμη εστίαση στο πλαίσιο των υποχρεώσεων της κυβέρνησης βάσει του αναθεωρημένου δημοσιονομικού πλαισίου της ΕΕ.

(9)

Το Δημοσιονομικό Γνωμοδοτικό Συμβούλιο της Ιρλανδίας (στο εξής: IFAC) εξέδωσε γνώμη σχετικά με τις μακροοικονομικές προβλέψεις και τις μακροοικονομικές παραδοχές στις οποίες βασίζεται η πολυετής πορεία των καθαρών δαπανών (7). Οι μακροοικονομικές προβλέψεις στις οποίες στηρίζεται ο εθνικός προϋπολογισμός για το 2025 εγκρίθηκαν από το IFAC στις 23 Σεπτεμβρίου 2024, καθώς το IFAC έκρινε ότι οι προβλέψεις ήταν εντός ενός αποδεκτού εύρους. Το IFAC θεωρεί ότι η έγκρισή του έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η οικονομία λειτουργεί πάνω από τις δυνατότητές της και στο πλαίσιο κινδύνων που σχετίζονται με περιορισμούς της παραγωγικής ικανότητας σε εγχώριο επίπεδο.

(10)

Στις 15 Οκτωβρίου 2024 η Ιρλανδία υπέβαλε το οικείο σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος για το 2025. Η Επιτροπή ενέκρινε γνώμη σχετικά με το εν λόγω σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος στις 26 Νοεμβρίου 2024 (8).

(11)

Στις 21 Οκτωβρίου 2024 το Συμβούλιο απηύθυνε στην Ιρλανδία σειρά ειδικών ανά χώρα συστάσεων στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου (9).

(12)

Σύμφωνα με το άρθρο 16 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, η Επιτροπή αξιολόγησε το σχέδιο ως εξής:

(13)

Η οικονομική δραστηριότητα στην Ιρλανδία συρρικνώθηκε κατά 5,5 % το 2023, λόγω της μείωσης των καθαρών εξαγωγών, κυρίως σε συγκεκριμένους τομείς όπου κυριαρχούν πολυεθνικές εταιρείες, ενώ η εγχώρια οικονομία παρέμεινε ισχυρή. Σύμφωνα με τις φθινοπωρινές προβλέψεις 2024 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οικονομία αναμένεται να συρρικνωθεί κατά 0,5 % το 2024, λόγω της συνεχιζόμενης αστάθειας σε τομείς όπου κυριαρχούν οι πολυεθνικές εταιρείες. Το 2025 το πραγματικό ΑΕΠ πρόκειται να αυξηθεί κατά 4,0 %, χάρη στην ισχυρή εγχώρια οικονομία και τη συνεχιζόμενη αύξηση των εξαγωγών. Το 2026 το πραγματικό ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί κατά 3,6 %, καθώς η εγχώρια ζήτηση και οι εξαγωγές εξακολουθούν να συμβάλλουν θετικά στην ανάπτυξη. Κατά τη διάρκεια του χρονικού ορίζοντα των προβλέψεων (δηλ. 2024-2026), αναμένεται οριακή αύξηση του δυνητικού ΑΕΠ στην Ιρλανδία από 2,6 % το 2024 σε 2,9 % το 2025, ακολουθούμενη από ελαφρά μείωση το 2026 σε 2,7 %. Αυτό οφείλεται στη σταδιακή μείωση της συμβολής της απασχόλησης και στην ελαφρά αύξηση της συμβολής της συσσώρευσης κεφαλαίου μετά από μείωση το 2024. Το ποσοστό ανεργίας βρισκόταν στο 4,3 % το 2023 και, σύμφωνα με τις προβολές της Επιτροπής, θα ανέλθει σε 4,4 % το 2024, σε 4,4 % το 2025 και σε 4,5 % το 2026. Ο πληθωρισμός (αποπληθωριστής του ΑΕΠ) προβλέπεται να μειωθεί από 3,6 % το 2023 σε 3,3 % το 2024, και να φτάσει στο 2,1 % το 2025 και στο 1,7 % το 2026.

(14)

Όσον αφορά τις δημοσιονομικές εξελίξεις, το 2023 το δημοσιονομικό πλεόνασμα της Ιρλανδίας ανήλθε σε 1,5 % του ΑΕΠ. Σύμφωνα με τις φθινοπωρινές προβλέψεις 2024 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το πλεόνασμα πρόκειται να ανέλθει στο 4,4 % του ΑΕΠ το 2024, να μειωθεί στο 1,4 % του ΑΕΠ το 2025 και, με την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρξει αλλαγή πολιτικής, στο 1,3 % το 2026. Οι φθινοπωρινές προβλέψεις 2024 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής περιλαμβάνουν το σχέδιο προϋπολογισμού της Ιρλανδίας για το 2025 που πρότεινε η κυβέρνηση στο εθνικό κοινοβούλιο τον Οκτώβριο. Το δημόσιο χρέος ανήλθε στο 43,3 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2023. Σύμφωνα με τις φθινοπωρινές προβλέψεις 2024 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο λόγος του χρέους αναμένεται να μειωθεί στο 41,6 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2024. Προβλέπεται να μειωθεί στο 38,3 % του ΑΕΠ στο τέλος του 2025 και στο 36,8 % στο τέλος του 2026. Οι δημοσιονομικές προβλέψεις της Επιτροπής δεν λαμβάνουν υπόψη τις δεσμεύσεις πολιτικής στα μεσοπρόθεσμα σχέδια αυτές καθαυτές έως ότου να υποστηρίζονται από εύλογα και επαρκώς καθορισμένα απτά μέτρα πολιτικής.

(15)

Το εθνικό μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό-διαρθρωτικό σχέδιο της Ιρλανδίας καλύπτει την περίοδο 2025-2029 και παρουσιάζει δημοσιονομική προσαρμογή σε διάστημα τεσσάρων ετών.

(16)

Το σχέδιο περιέχει όλες τις πληροφορίες που απαιτούνται από το άρθρο 13 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263.

(17)

Στο σχέδιο προβλέπεται δέσμευση στην πορεία των καθαρών δαπανών που αναφέρεται στον πίνακα 1, η οποία αντιστοιχεί σε μέση αύξηση των καθαρών δαπανών κατά 5,3 % κατά τη διάρκεια των ετών 2025-2029. Η πορεία των καθαρών δαπανών, για την οποία αναλήφθηκε δέσμευση στο σχέδιο, αναφέρεται ότι θα οδηγήσει σε διαρθρωτικό πρωτογενές ισοζύγιο ύψους 2,3 % του ΑΕΠ στο τέλος της περιόδου προσαρμογής (2028). Το σχέδιο βασίζεται στην παραδοχή ότι η αύξηση του δυνητικού ΑΕΠ θα μειωθεί σταδιακά από 3,1 % το 2024 σε 2,8 % έως το 2027 προτού αυξηθεί ελαφρά σε 3,6 % το 2028. Επιπλέον, το σχέδιο προβλέπει ότι ο ρυθμός αύξησης του αποπληθωριστή του ΑΕΠ θα μειωθεί από 3,2 % το 2024 σε 2,1 % το 2025 και θα παραμείνει σε αυτό το επίπεδο έως το 2028.

Πίνακας 1: Πορεία των καθαρών δαπανών και κύριες παραδοχές στο σχέδιο της Ιρλανδίας

(18)

Εάν η πορεία των καθαρών δαπανών για την οποία αναλήφθηκε δέσμευση στο σχέδιο και οι υποκείμενες παραδοχές υλοποιηθούν, το δημόσιο χρέος θα μειωθεί σταδιακά, σύμφωνα με το σχέδιο, από 41,4 % το 2024 σε 34,0 % του ΑΕΠ στο τέλος της περιόδου προσαρμογής (2028), όπως φαίνεται στον ακόλουθο πίνακα. Μετά την προσαρμογή, μεσοπρόθεσμα (δηλαδή έως το 2038), ο λόγος του χρέους αναμένεται να συνεχίσει να υποχωρεί πολύ κάτω από το 60 % του ΑΕΠ και να φτάσει στο 18,8 % του ΑΕΠ έως το 2038.

Πίνακας 2: Εξελίξεις του δημόσιου χρέους και του ισοζυγίου στο σχέδιο της Ιρλανδίας

Ως εκ τούτου, σύμφωνα με το σχέδιο, το δημόσιο χρέος θα παραμείνει κάτω από την τιμή αναφοράς του 60 % του ΑΕΠ που ορίζει η Συνθήκη μεσοπρόθεσμα. Ως εκ τούτου, με βάση τις δεσμεύσεις πολιτικής και τις μακροοικονομικές παραδοχές του σχεδίου, η πορεία των καθαρών δαπανών που προτείνεται στο σχέδιο συνάδει με την απαίτηση για το χρέος, όπως ορίζεται στο άρθρο 16 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263.

(19)

Με βάση την πορεία των καθαρών δαπανών και τις παραδοχές του σχεδίου, το δημοσιονομικό πλεόνασμα θα ανέλθει σε 1,7 % του ΑΕΠ το 2025, θα μειωθεί σε 1,4 % το 2026 και σε 1,1 % του 2027, και θα αυξηθεί σε 1,6 % το 2028. Ως εκ τούτου, σύμφωνα με το σχέδιο, το ισοζύγιο της γενικής κυβέρνησης δεν θα υπερβαίνει την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ στο τέλος της περιόδου προσαρμογής (2028). Επιπλέον, κατά τη δεκαετία που έπεται της περιόδου προσαρμογής (δηλαδή έως το 2038), το δημόσιο έλλειμμα δεν θα υπερβαίνει το 3 % του ΑΕΠ. Ως εκ τούτου, με βάση τις δεσμεύσεις πολιτικής και τις μακροοικονομικές παραδοχές του σχεδίου, η πορεία των καθαρών δαπανών που προτείνεται στο σχέδιο συνάδει με την απαίτηση για το έλλειμμα, όπως ορίζεται στο άρθρο 16 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263.

(20)

Το σχέδιο βασίζεται σε σειρά παραδοχών που διαφέρουν από τις παραδοχές της Επιτροπής που διαβιβάστηκαν στην Ιρλανδία στις 21 Ιουνίου 2024. Ειδικότερα, το σχέδιο χρησιμοποιεί διαφορετικές παραδοχές για οκτώ μεταβλητές, και συγκεκριμένα: το σημείο εκκίνησης (το διαρθρωτικό πρωτογενές ισοζύγιο το 2024), την αύξηση του δυνητικού ΑΕΠ, την αύξηση του αποπληθωριστή του ΑΕΠ, την αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ, το ονομαστικό τεκμαρτό επιτόκιο, τις προσαρμογές αποθεμάτων-ροών, τα έκτακτα μέτρα και το κλείσιμο του κενού παραγωγής. Επιπλέον, το σχέδιο αποκλίνει από την παραδοχή της «αμετάβλητης δημοσιονομικής πολιτικής» πέραν της περιόδου προσαρμογής, καθώς βασίζεται στην παραδοχή περαιτέρω δημοσιονομικού διαχωρισμού κατά τα έτη 2029 και 2030. Στη συνέχεια παρέχεται αξιολόγηση αυτών των διαφορών στις παραδοχές. Οι διαφορές στις παραδοχές με τον σημαντικότερο αντίκτυπο στη μέση αύξηση των καθαρών δαπανών παρατίθενται κατωτέρω, μαζί με αξιολόγηση κάθε διαφοράς που εξετάζεται μεμονωμένα.

(21)

Το σχέδιο βασίζεται στην παραδοχή υψηλότερου διαρθρωτικού πρωτογενούς ισοζυγίου για το 2024, συγκεκριμένα πλεονάσματος ύψους 3,7 % του ΑΕΠ, ενώ η Επιτροπή ανέμενε πλεόνασμα ύψους 2,5 % του ΑΕΠ την άνοιξη του 2024. Αυτή η αναθεωρημένη αρχική δημοσιονομική θέση και οι συνοδευτικές επικαιροποιημένες μακροοικονομικές συνθήκες για το 2024 που περιλαμβάνονται στο σχέδιο αντικατοπτρίζουν πιο πρόσφατες πληροφορίες οι οποίες είναι διαθέσιμες από την άνοιξη. Αυτό συνάδει με τις φθινοπωρινές προβλέψεις 2024 της Επιτροπής. Κατά συνέπεια, η διαφορά αυτή θεωρείται δεόντως δικαιολογημένη. Εξεταζόμενη μεμονωμένα, αυξάνει το μέσο ανώτατο όριο αύξησης των καθαρών δαπανών κατά την περίοδο προσαρμογής σε σύγκριση με τις παραδοχές της Επιτροπής.

Οι εναπομένουσες διαφορές δεν έχουν σημαντικό αντίκτυπο στη μέση αύξηση των καθαρών δαπανών σε σύγκριση με τις παραδοχές της Επιτροπής. Συνολικά, όλες οι διαφορές στις παραδοχές εξεταζόμενες από κοινού οδηγούν σε θεωρητικό ανώτατο όριο μέσης αύξησης των καθαρών δαπανών υψηλότερο από ό,τι θα ήταν αναγκαίο για τη συμμόρφωση με τους εφαρμοστέους δημοσιονομικούς κανόνες με βάση τις παραδοχές της Επιτροπής την άνοιξη του 2024. Ωστόσο, στο σχέδιό της, η Ιρλανδία δεσμεύεται για πορεία των καθαρών δαπανών η οποία είναι χαμηλότερη από το θεωρητικό ανώτατο όριο και είναι επίσης χαμηλότερη απ’ ό,τι θα ήταν αναγκαίο για τη συμμόρφωση με τους δημοσιονομικούς κανόνες σύμφωνα με τις παραδοχές της Επιτροπής. Η Επιτροπή θα λάβει υπόψη την ανωτέρω αξιολόγηση των παραδοχών του σχεδίου σε μελλοντικές αξιολογήσεις της συμμόρφωσης με την πορεία των καθαρών δαπανών.

(22)

Σύμφωνα με την ενδεικτική δημοσιονομική στρατηγική στο σχέδιο, οι δεσμεύσεις για τις καθαρές δαπάνες θα υλοποιηθούν κυρίως μέσω της παροχής πρόσθετων δημόσιων υπηρεσιών για την κάλυψη των αναγκών ενός ταχέως αυξανόμενου πληθυσμού. Επιπλέον, η Ιρλανδία θα χρηματοδοτήσει προσθήκες στο δημόσιο απόθεμα κεφαλαίου αυξάνοντας το ποσοστό επενδύσεων του δημόσιου τομέα. Τέλος, η Ιρλανδία έχει θεσπίσει δύο μέσα πιο μακροπρόθεσμης αποταμίευσης καθώς ένα μεγάλο μερίδιο του εταιρικού φόρου εκτιμάται ότι έχει «έκτακτο» χαρακτήρα. Παρότι οι προβολές για τα ισοζύγια γενικής κυβέρνησης δείχνουν συνεχή δημοσιονομικά πλεονάσματα, η στρατηγική επικεντρώνεται στο σκέλος των δαπανών λόγω του σημαντικού αντικτύπου των «έκτακτων» εσόδων στο ονομαστικό ισοζύγιο. Ο προσδιορισμός των μέτρων πολιτικής προς έγκριση πρέπει να επιβεβαιώνεται ή να προσαρμόζεται και να προσδιορίζεται ποσοτικά στους ετήσιους προϋπολογισμούς. Επιπλέον, το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος για το 2025 προσδιορίζει τα μέτρα πολιτικής μέσω των οποίων θα επιτευχθεί η δέσμευση για τις καθαρές δαπάνες για το 2025 (10).

(23)

Το σχέδιο περιγράφει τις προθέσεις πολιτικής σχετικά με την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που ανταποκρίνονται στις κύριες προκλήσεις οι οποίες προσδιορίζονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, ιδίως στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις, και λαμβάνουν υπόψη τις κοινές προτεραιότητες της ΕΕ. Το σχέδιο περιλαμβάνει περίπου 40 μέτρα, εκ των οποίων τα 12 λαμβάνουν χρηματοδοτική στήριξη από τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (στο εξής: ΜΑΑ).

(24)

Όσον αφορά την κοινή προτεραιότητα της δίκαιης πράσινης και ψηφιακής μετάβασης, συμπεριλαμβανομένων των στόχων για το κλίμα που ορίζονται στον κανονισμό (ΕΕ) 2021/1119, το σχέδιο προβλέπει ένα συνεκτικό σύνολο μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Τα μέτρα για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής (ειδικές ανά χώρα συστάσεις του 2019, του 2020, του 2022 και του 2023) περιλαμβάνουν αύξηση του φορολογικού συντελεστή άνθρακα και του νομοσχέδιο για τη δράση για το κλίμα και την ανάπτυξη με χαμηλές ανθρακούχες εκπομπές (τροποποίηση), τα οποία περιλαμβάνονται αμφότερα στο σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (στο εξής: ΣΑΑ) και στο εθνικό σχέδιο για την ενέργεια και το κλίμα. Το νομοσχέδιο θεσπίζει ένα νομικά δεσμευτικό πλαίσιο, με στόχους και δεσμεύσεις, το οποίο θέτει τον στόχο της κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050 σε νομοθετική βάση, συμπεριλαμβανομένης της έγκρισης 5ετών προϋπολογισμών άνθρακα και σχεδίων δράσης για το κλίμα. Τα μέτρα για τα ύδατα και τα λύματα (ειδική ανά χώρα σύσταση του 2019, του 2020, του 2022, του 2023 και του 2024) αναφέρονται στο τρίτο σχέδιο διαχείρισης λεκάνης απορροής ποταμών της Ιρλανδίας. Το σχέδιο προβλέπει μέτρα που θα καταστήσουν δυνατή την ψηφιακή μετάβαση (ειδική ανά χώρα σύσταση του 2019 και του 2020), όπως αντικατοπτρίζεται στην εθνική ψηφιακή στρατηγική, την αξιοποίηση της ψηφιακής τεχνολογίας και την επίτευξη των ψηφιακών στόχων, όπως αποτυπώνονται στον στρατηγικό χάρτη πορείας για την ψηφιακή δεκαετία. Περιλαμβάνονται επενδύσεις σε ψηφιακές δεξιότητες (ορισμένες από τις οποίες περιλαμβάνονται στο ΣΑΑ), πρόσβαση και χρήση ψηφιακών δημόσιων υπηρεσιών (ορισμένες δράσεις περιλαμβάνονται στο ΣΑΑ), ιδίως μέσω επιχορηγήσεων και βοήθειας προς τις ΜΜΕ, στήριξης των εταιρειών για σκοπούς ψηφιοποίησης (ορισμένες δράσεις περιλαμβάνονται στο ΣΑΑ), κυβερνοασφάλειας μέσω αυξημένων πόρων για το Εθνικό Κέντρο Κυβερνοασφάλειας και συνδεσιμότητας μέσω της εφαρμογής εθνικού σχεδίου ευρυζωνικότητας με στόχο να καλυφθούν όλα τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις της Ιρλανδίας από το δίκτυο Gigabit το αργότερο έως το 2028 και να καλυφθούν όλες οι κατοικημένες περιοχές από το 5G το αργότερο έως το 2030.

(25)

Όσον αφορά την κοινή προτεραιότητα της κοινωνικής και οικονομικής ανθεκτικότητας, συμπεριλαμβανομένου του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, το σχέδιο προβλέπει μέτρα για την αύξηση της προσφοράς κοινωνικής και οικονομικά προσιτής στέγης (ειδική ανά χώρα σύσταση του 2019 και του 2020), μέσω της εφαρμογής του σχεδίου «Housing for All» (Στέγη για όλους) (ορισμένες δράσεις περιλαμβάνονται στο ΣΑΑ) και της μεταρρύθμισης του σχεδιασμού. Τα μέτρα για τη στήριξη του επιχειρηματικού περιβάλλοντος των επιχειρήσεων, ιδίως των εγχώριων ΜΜΕ (ειδική ανά χώρα σύσταση του 2019 και του 2020), περιλαμβάνουν δράσεις που καθορίζονται στη Λευκή Βίβλο για τις επιχειρήσεις. Τα μέτρα για τη στήριξη της έρευνας και της καινοτομίας (ειδική ανά χώρα σύσταση του 2019 και του 2020) περιλαμβάνουν τη δημιουργία ενός νέου ανταγωνιστικού οργανισμού χρηματοδότησης της έρευνας και της καινοτομίας, την ενίσχυση των τεχνολογικών πανεπιστημίων (ορισμένες δράσεις περιλαμβάνονται στο ΣΑΑ και στα προγράμματα του ΕΤΠΑ) και άλλες επενδύσεις που δημοσιεύθηκαν στη στρατηγική για τον αντίκτυπο 2030. Σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, το σχέδιο προβλέπει επίσης μια σειρά πρωτοβουλιών για ίσες ευκαιρίες και πρόσβαση στην αγορά εργασίας. Τα μέτρα για τις δεξιότητες (ειδική ανά χώρα σύσταση του 2020 και του 2023) περιλαμβάνουν τη σύσταση νέου εθνικού συμβουλίου δεξιοτήτων, την αποδέσμευση κονδυλίων από το εθνικό ταμείο κατάρτισης, την αύξηση των τρεχουσών και κεφαλαιακών επενδύσεων (ορισμένες δράσεις περιλαμβάνονται στο ΣΑΑ), την ανάπτυξη ενιαίου εθνικού μοντέλου μαθητείας και μεταρρυθμίσεις στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Το σχέδιο αναφέρεται στο πλαίσιο μέσω του οποίου η Ιρλανδία σκοπεύει να προαγάγει περαιτέρω τις σημαντικές ευκαιρίες που προσφέρει επί του παρόντος για την αναβάθμιση δεξιοτήτων, ιδίως για τις ευάλωτες ομάδες και τα άτομα που ζουν σε νοικοκυριά με χαμηλή ένταση εργασίας (ειδική ανά χώρα σύσταση του 2019). Το σχέδιο προβλέπει σειρά πρωτοβουλιών για δίκαιες συνθήκες εργασίας, συμπεριλαμβανομένης της θέσπισης εθνικών ελάχιστων αποδοχών διαβίωσης στο 60 % των ωριαίων διάμεσων μισθών έως τον Ιανουάριο του 2026. Το σχέδιο προβλέπει επίσης πρωτοβουλίες για την κοινωνική προστασία και ένταξη, συμπεριλαμβανομένων επενδύσεων για την ενεργοποίηση της αγοράς εργασίας (ειδική ανά χώρα σύσταση του 2019) με στόχο τις ευάλωτες ομάδες, όπως ορίζεται στη στρατηγική «Δρόμοι προς την εργασία». Τα ανωτέρω συμπληρώνονται από μεταρρυθμίσεις στον τομέα της παιδικής μέριμνας (ειδική ανά χώρα σύσταση του 2019), οι οποίες περιλαμβάνουν καθολικές επιδοτήσεις ανάλογα με το εισόδημα στο πλαίσιο του εθνικού συστήματος παιδικής μέριμνας, καθώς και δεσμεύσεις για τη μείωση της φτώχειας στο πλαίσιο του χάρτη πορείας για την κοινωνική ένταξη. Όσον αφορά τις ομάδες προτεραιότητας που αναφέρονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, το σχέδιο αναφέρεται στην εθνική στρατηγική για την αναπηρία και στη δεύτερη εθνική στρατηγική για την ένταξη των Ιρλανδών νομάδων και των Ρομά.

(26)

Όσον αφορά την κοινή προτεραιότητα της ενεργειακής ασφάλειας, το σχέδιο προβλέπει μέτρα που αποσκοπούν στη μείωση της συνολικής εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα, ιδίως μέσω επενδύσεων σε υπεράκτιες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ειδική ανά χώρα σύσταση του 2022 και του 2023) (ορισμένες δράσεις περιλαμβάνονται στο ΣΑΑ) και σε γραμμές διασύνδεσης του δικτύου (ειδική ανά χώρα σύσταση του 2022, του 2023 και του 2024) με τη Βόρεια Ιρλανδία και τη Γαλλία. Τα μέτρα για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας του ενεργειακού συστήματος περιλαμβάνουν χρηματοδότηση για τα φτωχότερα νοικοκυριά με σκοπό τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των ιδιωτικών κτιρίων (ειδική ανά χώρα σύσταση του 2022, του 2023 και του 2024) (ορισμένες δράσεις περιλαμβάνονται στο ΣΑΑ και στα προγράμματα του ΕΤΠΑ), καθώς και δράσεις για την αποθήκευση ενέργειας και την απόκριση από την πλευρά της ζήτησης (ειδική ανά χώρα σύσταση του 2022, του 2023 και του 2024) που περιλαμβάνονται στη στρατηγική για την ενεργειακή ασφάλεια στην Ιρλανδία.

(27)

Όσον αφορά την κοινή προτεραιότητα των αμυντικών ικανοτήτων, το σχέδιο δεν περιλαμβάνει μέτρα.

(28)

Επιπλέον, το σχέδιο προβλέπει μέτρα πολιτικής για την αντιμετώπιση της μακροπρόθεσμης δημοσιονομικής βιωσιμότητας. Τα μέτρα σχετικά με την οικονομική αποδοτικότητα και την προσβασιμότητα του συστήματος ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης (ειδική ανά χώρα σύσταση του 2019 και του 2024), τα οποία περιγράφονται στο στρατηγικό πλαίσιο για την ψηφιακή υγεία, περιλαμβάνουν 48 στρατηγικές πρωτοβουλίες για λύσεις ψηφιακής υγείας, τη σύσταση ανεξάρτητης επιτροπής για τη φροντίδα των ηλικιωμένων, καθώς και τη δημιουργία τεσσάρων νέων εξειδικευμένων νοσοκομείων, την ανάπτυξη καλύτερης πρωτοβάθμιας περίθαλψης και περίθαλψης σε επίπεδο κοινότητας, και την αναδιάρθρωση του εκτελεστικού οργάνου υπηρεσιών υγείας στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης Sláintecare (ορισμένες δράσεις περιλαμβάνονται στο ΣΑΑ). Τα μέτρα για τη βελτίωση της βιωσιμότητας του συνταξιοδοτικού συστήματος (ειδική ανά χώρα σύσταση του 2019, του 2022 και του 2023) περιλαμβάνουν την καθιέρωση κοινωνικών παροχών που συνδέονται με τις αποδοχές, ένα συνταξιοδοτικό σύστημα αυτόματης εγγραφής για επιλεγμένους εργαζομένους, τη δημιουργία δύο μέσων μακροπρόθεσμης αποταμίευσης (Ταμείο της Ιρλανδίας για το μέλλον και Ταμείο Υποδομών, Κλίματος και Φύσης), καθώς και έναν συμφωνημένο χάρτη πορείας για τις αυξήσεις των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης. Το σχέδιο αναφέρει ότι η Ιρλανδία θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει τον επιθετικό φορολογικό σχεδιασμό (ειδική ανά χώρα σύσταση του 2019 και του 2020), μέσω της εφαρμογής του χάρτη πορείας της για τη φορολογία εταιρειών (ορισμένες δράσεις περιλαμβάνονται στο ΣΑΑ).

(29)

Το σχέδιο παρέχει πληροφορίες σχετικά με τη συνέπεια και, κατά περίπτωση, τη συμπληρωματικότητα με τα ταμεία της πολιτικής συνοχής και το ΣΑΑ της Ιρλανδίας. Το σχέδιο περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με το μέγεθος και τους στόχους των διαφόρων ταμείων της πολιτικής συνοχής. Το σχέδιο περιλαμβάνει πίνακα στον οποίο περιγράφει τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και επενδυτικές προτεραιότητες που θα καλυφθούν εν μέρει από μέτρα που περιλαμβάνονται στο ΣΑΑ της Ιρλανδίας και/ή τα ταμεία της πολιτικής συνοχής.

(30)

Το σχέδιο έχει ως στόχο να συμβάλει στην κάλυψη των δημόσιων επενδυτικών αναγκών της Ιρλανδίας που σχετίζονται με τις κοινές προτεραιότητες της ΕΕ. Όσον αφορά την κοινή προτεραιότητα της δίκαιης πράσινης και ψηφιακής μετάβασης, το σχέδιο παρέχει γενική περιγραφή των υπό εξέλιξη επενδύσεων για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, τη βελτίωση της διαχείρισης των υδάτων και των λυμάτων και τη στήριξη του ψηφιακού μετασχηματισμού. Όσον αφορά την κοινή προτεραιότητα της κοινωνικής και οικονομικής ανθεκτικότητας, το σχέδιο παρέχει γενική περιγραφή των υπό εξέλιξη επενδύσεων που σχετίζονται με τη στήριξη των επιχειρήσεων, της έρευνας και της καινοτομίας, των δεξιοτήτων, της ενεργοποίησης της αγοράς εργασίας, της παιδικής μέριμνας και της στέγασης. Όσον αφορά την κοινή προτεραιότητα για την ενεργειακή ασφάλεια, το σχέδιο παρέχει γενική περιγραφή των επενδύσεων που σχετίζονται με τη μετασκευή, τις υπεράκτιες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τις γραμμές διασύνδεσης του δικτύου.

(31)

Συνολικά, η Επιτροπή θεωρεί ότι το σχέδιο της Ιρλανδίας πληροί τις απαιτήσεις του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263.

(32)

Σύμφωνα με το άρθρο 17 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/1263, το Συμβούλιο θα πρέπει να συστήσει στην Ιρλανδία την πορεία των καθαρών δαπανών, όπως ορίζεται στο σχέδιο.

(33)

Το Συμβούλιο εκφράζει ικανοποίηση για το μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό-διαρθρωτικό σχέδιο της Ιρλανδίας και θεωρεί ότι η πλήρης εφαρμογή του θα συμβάλει στη διασφάλιση υγιών δημόσιων οικονομικών και στη στήριξη της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους, καθώς και της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης.

(34)

Το Συμβούλιο λαμβάνει υπό σημείωση την αξιολόγηση του σχεδίου από την Επιτροπή. Ωστόσο, το Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή να υποβάλλει την αξιολόγησή της για τα μελλοντικά σχέδια σε έγγραφο χωριστό από τις συστάσεις της Επιτροπής για συστάσεις του Συμβουλίου.

(35)

Το Συμβούλιο λαμβάνει υπό σημείωση την αξιολόγηση της Επιτροπής για την πορεία των καθαρών δαπανών και τις κύριες μακροοικονομικές παραδοχές του σχεδίου, καθώς και τις επιπτώσεις της πορείας των καθαρών δαπανών του σχεδίου στο δημοσιονομικό έλλειμμα και το δημόσιο χρέος. Το Συμβούλιο λαμβάνει υπό σημείωση την αξιολόγηση της Επιτροπής ότι οι μακροοικονομικές και δημοσιονομικές παραδοχές, αν και διαφέρουν σε ορισμένες περιπτώσεις από τις παραδοχές της Επιτροπής, μεταξύ άλλων επειδή λαμβάνουν υπόψη επικαιροποιημένα μακροοικονομικά και δημοσιονομικά δεδομένα, είναι συνολικά δεόντως αιτιολογημένες και στηρίζονται σε τεκμηριωμένα οικονομικά επιχειρήματα. Το Συμβούλιο λαμβάνει υπό σημείωση τη γενική δημοσιονομική στρατηγική του σχεδίου και τους κινδύνους για τις προοπτικές, οι οποίοι θα μπορούσαν να επηρεάσουν την πραγμάτωση του μακροοικονομικού σεναρίου και των υποκείμενων παραδοχών, καθώς και την υλοποίηση της πορείας των καθαρών δαπανών του σχεδίου. Ειδικότερα, το Συμβούλιο λαμβάνει υπό σημείωση την προτίμηση των ιρλανδικών αρχών να χρησιμοποιούν τροποποιημένους δείκτες μέτρησης για τις εγχώριες αναλύσεις του εθνικού εισοδήματος λόγω των στρεβλώσεων που προκαλεί η σχετική κλίμακα του πολυεθνικού τομέα στην Ιρλανδία. Συναφώς προς αυτό, η ονομαστική δημοσιονομική θέση της Ιρλανδίας επηρεάζεται από δυνητικά έκτακτα έσοδα προερχόμενα από τη φορολογία εταιρειών, τα οποία εξαιρούνται παρομοίως από τις περισσότερες εγχώριες δημοσιονομικές αξιολογήσεις της Ιρλανδίας. Το Συμβούλιο λαμβάνει συνεπώς υπό σημείωση τη δημιουργία δύο μέσων αποταμίευσης για τη σύσταση δημοσιονομικών αποθεμάτων ασφαλείας: το ένα θα χρησιμοποιηθεί για την αντιμετώπιση μελλοντικών διαρθρωτικών προκλήσεων και το άλλο θα λειτουργεί με αντικυκλικό τρόπο σε περίπτωση οικονομικής ή δημοσιονομικής ύφεσης και θα συμβάλλει στην επίτευξη των στόχων της Ιρλανδίας που σχετίζονται με το κλίμα και το περιβάλλον. Το Συμβούλιο σημειώνει επίσης ότι οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι ενδέχεται να ασκήσουν πίεση στις αμυντικές δαπάνες.

(36)

Το Συμβούλιο αναμένει από την Ιρλανδία να είναι έτοιμη να προσαρμόσει τη δημοσιονομική στρατηγική της ανάλογα με τις ανάγκες, για να εξασφαλίσει την υλοποίηση της πορείας των καθαρών δαπανών της. Το Συμβούλιο αποφασίζει να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τις οικονομικές και δημοσιονομικές εξελίξεις, περιλαμβανομένων εκείνων στις οποίες βασίζεται το σενάριο του σχεδίου.

(37)

Το Συμβούλιο θεωρεί ότι απαιτούνται περαιτέρω συζητήσεις για να εξευρεθεί πριν από τον επόμενο γύρο δημοσιονομικής εποπτείας κοινός τόπος όσον αφορά τις επιπτώσεις των σωρευτικών ρυθμών αύξησης των καθαρών δαπανών για την ετήσια εποπτεία.

(38)

Το Συμβούλιο λαμβάνει υπό σημείωση την περιγραφή της Επιτροπής σχετικά με τις μεταρρυθμιστικές και επενδυτικές ανάγκες και προθέσεις που ανταποκρίνονται στις κύριες προκλήσεις οι οποίες προσδιορίζονται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, και τονίζει ότι είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί η υλοποίηση των εν λόγω μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων. Το Συμβούλιο, με βάση τις εκθέσεις που θα υποβάλλει η Επιτροπή, θα αξιολογεί τις εν λόγω μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις και θα παρακολουθεί την υλοποίησή τους στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.

(39)

Το Συμβούλιο προσβλέπει στις ετήσιες εκθέσεις προόδου της Ιρλανδίας που θα περιέχουν, ειδικότερα, πληροφορίες για την πρόοδο υλοποίησης της πορείας των καθαρών δαπανών, όπως ορίζεται από το Συμβούλιο, και την πρόοδο υλοποίησης ευρύτερων μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.

1.