<!DOCTYPE html PUBLIC "yes" "xhtml1-strict.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">
<!--GENDOC2XHTML # converter_version: 1.2.15-->
  <head>
    <title>2025-08-202508C101202400970-00-TRA-DOC-EL-CONCL-C-0097-24-202503172-07_00</title>
    <meta content="text/html; charset=utf-8" http-equiv="Content-Type"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGeneratedDate"/>
    <meta content="0" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_ContentBits"/>
    <meta content="Commission Use" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Name"/>
    <meta content="el-GR" name="Gendoc_Lang"/>
    <meta content="" name="Gendoc_GenerationDate"/>
    <meta content="" name="IsFlattened"/>
    <meta content="1" name="NumProc"/>
    <meta content="Final" name="Gendoc_EditionType"/>
    <meta content="0001" name="Gendoc_CaseNumberSuite"/>
    <meta content="26/09/2025 12:19:35" name="Gendoc_LastVerificationDate"/>
    <meta content="" name="Gendoc_ProcedureNumber"/>
    <meta content="el" name="Gendoc_LangCode"/>
    <meta content="CNC" name="TypeDoc"/>
    <meta content="RPsrDTewV8qS6P88aoURo+w/62VUlZ6SwrifqUE7QBEwpu2jwZTaKOxP1OfDudXxhJZnvTJo7F0F3XMwtkHWXhyQrbagJljcDLLzp9KJV8DYZzxke2ZfSFw9s4vgNoOfwRcbP1VY2OtXh9//U02kaUD7UXg5NH6kbF9CXdHIdrI=" name="GenDocUID"/>
    <meta content="P" name="TypeProc"/>
    <meta content="" name="CreateCustomParts"/>
    <meta content="OK" name="ReadyToPublish"/>
    <meta content="stka" name="Gendoc_User"/>
    <meta content="" name="EP_Mode"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGenerated"/>
    <meta content="" name="Gendoc_Vademecum"/>
    <meta content="true" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Enabled"/>
    <meta content="678a6e04-074a-42c2-99a0-9c171bf0379f" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_ActionId"/>
    <meta content="0097" name="NumeroOrdre"/>
    <meta content="2024" name="Annee"/>
    <meta content="P" name="Gendoc_ProcedureType"/>
    <meta content="" name="EP_Version"/>
    <meta content="EL" name="Langue"/>
    <meta content="stka" name="Gendoc_DGTGeneratedUser"/>
    <meta content="b24c8b06-522c-46fe-9080-70926f8dddb1" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_SiteId"/>
    <meta content="FAST_document_go_ok" name="Gendoc_LastVerificationStatus"/>
    <meta content="CNC_C" name="Gendoc_GendocTemplateType"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlockFlatP"/>
    <meta content="GenDoc 02-04-25 18:37:17" name="Created"/>
    <meta content="" name="Canevas3_Vademecum"/>
    <meta content="2025-04-10T14:28:00Z" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_SetDate"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlock"/>
    <meta content="" name="Gendoc_CaseYear"/>
    <meta content="false" name="Generation_In_Progress"/>
    <meta content="C" name="Juridiction"/>
    <meta content="969a082fd7634284901bc850418479cd" name="DocumentIdentifier"/>
    <meta content="0097" name="Gendoc_CaseNumber"/>
    <meta content="ImportedWithoutSource" name="SdlIdentifier"/>
    <meta content="RP" name="NatureAff"/>
    <meta content="RP" name="Gendoc_CaseNature"/>
    <meta content="0001" name="NumSuite"/>
    <meta content="C" name="Gendoc_Juridiction"/>
    <meta content="Standard" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Method"/>
  </head>
  <body>
    <div style="header">
      <div id="rId24" style="first"/>
      <div id="rId20" style="even">Προτάσεις Medina – Υπόθεση C‑97/24</div>
      <div id="rId21" style="default">The Minister for Children, Equality, Disability, Integration and Youth</div>
    </div>
    <p class="C36Centre" id="para-1" title="page-1">
      ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ
    </p>
    <p class="C36Centre" id="para-2" title="page-1">
      LAILA MEDINA
    </p>
    <p class="C36Centre" id="para-3" title="page-1">
      της 10ης Απριλίου 2025  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-1" href="#t-1">1</a>
</span>)
      
    </p>
    <p class="C38Centregrasgrandespacement" id="para-4" title="page-1">
      Υπόθεση C‑97/24
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-5" title="page-1">
      S.A.,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-6" title="page-1">
      R.J.
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-7" title="page-1">
      κατά
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-8" title="page-1">
      The Minister for Children, Equality, Disability, Integration and Youth,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-9" title="page-1">
      Ιρλανδίας,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-10" title="page-1">
      The Attorney General,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-11" title="page-1">
      παρισταμένης της:
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-12" title="page-1">
      Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες
    </p>
    <p class="C39Centreespacement" id="para-13" title="page-1">
      [αίτηση του High Court (ανωτέρου δικαστηρίου, Ιρλανδία)<br/>για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]
    </p>
    <p class="C71Indicateur" id="para-14" title="page-1">
      «Προδικαστική παραπομπή – Ευθύνη του κράτους μέλους για παράβαση του δικαίου της Ένωσης – Κατάφωρη παράβαση – Ανωτέρα βία – Πολιτική ασύλου – Οδηγία 2013/33/ΕΕ – Άρθρα 17 και 18 – Απαιτήσεις για την υποδοχή των αιτούντων διεθνή προστασία – Μαζική εισροή προσώπων που χρήζουν προσωρινής ή διεθνούς προστασίας – Απουσία πρόσβασης σε υλικές συνθήκες υποδοχής – Άρθρο 18, παράγραφος 9 – Βασικές ανάγκες – Εξάντληση των δυνατοτήτων στέγασης – Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Άρθρα 1 και 4 – Ανθρώπινη αξιοπρέπεια και κίνδυνος απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης»
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-15" title="page-3">
      
        <br/>
      
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η υπό κρίση αίτηση προδικαστικής αποφάσεως υποβλήθηκε στο πλαίσιο της διαφοράς μεταξύ δύο αιτούντων διεθνή προστασία, των S.A. και R.J. (στο εξής: ενάγοντες), αφενός, και του Minister for Children, Equality, Disability, Integration and Youth (Ιρλανδία, στο εξής: Υπουργός), της Ιρλανδίας και του Attorney General (Ιρλανδία) (στο εξής, από κοινού: ιρλανδικές αρχές), αφετέρου, σχετικά με την καταβολή αποζημιώσεως λόγω της μη παροχής καταλύματος, τροφής, νερού και λοιπών υλικών συνθηκών υποδοχής στους ενάγοντες για την κάλυψη των βασικών αναγκών τους.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Οι ενάγοντες ζητούν να τους καταβληθεί αποζημίωση λόγω του ότι οι εθνικές αρχές δεν συμμορφώθηκαν προς τις υποχρεώσεις που υπέχουν από την οδηγία 2013/33/ΕΕ σχετικά με τις απαιτήσεις για την υποδοχή των αιτούντων διεθνή προστασία  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-2" href="#t-2">2</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">3.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η αξίωση αποζημιώσεως δυνάμει του δικαίου της Ένωσης στηρίζεται στη νομολογία που απορρέει από τις θεμελιώδεις αποφάσεις Francovich κ.λπ.  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-3" href="#t-3">3</a>
</span>) και Brasserie du pêcheur και Factortame  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-4" href="#t-4">4</a>
</span>) (στο εξής, από κοινού: νομολογία Francovich), με τις οποίες καθιερώθηκε η αρχή της ευθύνης του κράτους για ζημίες που προκαλούνται σε βάρος ιδιωτών λόγω παραβάσεων του δικαίου της Ένωσης για τις οποίες ευθύνεται το οικείο κράτος καθώς και ότι η αρχή αυτή είναι σύμφυτη προς το σύστημα των Συνθηκών στις οποίες στηρίζεται η Ένωση  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-5" href="#t-5">5</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">4.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Σύμφωνα με την εν λόγω αρχή, οι ζημιωθέντες ιδιώτες έχουν δικαίωμα αποκαταστάσεως της ζημίας που έχουν υποστεί εφόσον συντρέχουν τρεις προϋποθέσεις: ο παραβιαζόμενος κανόνας δικαίου της Ένωσης αποσκοπεί στην απονομή δικαιωμάτων στους ιδιώτες, η παράβαση του κανόνα αυτού είναι κατάφωρη, και υφίσταται άμεσος αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της παραβάσεως αυτής και της ζημίας που υπέστησαν οι εν λόγω ιδιώτες (στο εξής: κριτήρια Brasserie du pêcheur και Factortame)  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-6" href="#t-6">6</a>
</span>). Η εφαρμογή των κριτηρίων βάσει των οποίων στοιχειοθετείται η ευθύνη των κρατών μελών για ζημίες που προκαλούνται σε ιδιώτες από παραβάσεις του δικαίου της Ένωσης πρέπει, κατ’ αρχήν, να διενεργείται από τα εθνικά δικαστήρια σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές που έχει καθορίσει συναφώς το Δικαστήριο  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-7" href="#t-7">7</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">5.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Στην υπό κρίση υπόθεση, μολονότι οι ενάγοντες υποστηρίζουν ότι πληρούνται και τα τρία ανωτέρω κριτήρια, οι ιρλανδικές αρχές επικαλούνται λόγους ανωτέρας βίας με σκοπό να αποκλειστεί η διαπίστωση κατάφωρης παραβάσεως και, ως εκ τούτου, η πλήρωση του δευτέρου εκ των κριτηρίων Brasserie du pêcheur και Factortame. Οι αρχές αυτές ουδόλως αμφισβητούν ότι δεν παρείχαν κατάλυμα στους ενάγοντες όπως απαιτείται από τους εθνικούς κανόνες εφαρμογής της οδηγίας 2013/33. Ωστόσο, φρονούν ότι οι ενάγοντες δεν δικαιούνται οποιασδήποτε αποζημιώσεως καθόσον, όπως υποστηρίζουν, οι παραβάσεις του δικαίου της Ένωσης οφείλονται σε περιστάσεις οι οποίες συνιστούν λόγους ανωτέρας βίας και, συνεπώς, δεν είναι «κατάφωρες», κατά την έννοια του δευτέρου εκ των ανωτέρω κριτηρίων.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">6.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ως εκ τούτου, στην υπό κρίση υπόθεση, ζήτημα εγείρεται ως προς το εάν οι εθνικές αρχές δύνανται να επικαλεστούν την ανωτέρα βία ως αμυντικό ισχυρισμό έναντι αξιώσεως αποζημίωσης για την εκ μέρους τους παράβαση της οδηγίας 2013/33.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">I.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Νομικό πλαίσιο</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">7.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Στο πλαίσιο των παρουσών προτάσεων, κρίσιμα είναι τα άρθρα 2, 17 και 18 της οδηγίας 2013/33. Ειδικότερα, το άρθρο 18, παράγραφος 9, της οδηγίας αυτής, ορίζει τα εξής:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-24" title="page-5">
      «Σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις, τα κράτη μέλη μπορούν κατ’ εξαίρεση να θεσπίζουν λεπτομέρειες όσον αφορά τις υλικές συνθήκες υποδοχής διαφορετικές από τις προβλεπόμενες στο παρόν άρθρο, για εύλογη χρονική περίοδο η οποία είναι όσο το δυνατόν συντομότερη, όταν:
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-25" title="page-5">
      α) απαιτείται εκτίμηση των ειδικών αναγκών του αιτούντος άσυλο, σύμφωνα με το άρθρο 22,
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-26" title="page-5">
      β) έχουν εξαντληθεί προσωρινά οι συνήθως διαθέσιμες δυνατότητες στέγασης.
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-27" title="page-5">
      Αυτές οι διαφορετικές συνθήκες καλύπτουν σε κάθε περίπτωση τις βασικές ανάγκες.»
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">8.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η οδηγία 2013/33 μεταφέρθηκε στην ιρλανδική έννομη τάξη με την κανονιστική απόφαση του 2018 περί των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (Συνθήκες υποδοχής) (στο εξής: κανονιστική απόφαση)  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-8" href="#t-8">8</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">9.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η κανονιστική απόφαση ορίζει ότι οι υλικές συνθήκες υποδοχής «παρέχονται στον δικαιούχο για τους σκοπούς συμμορφώσεως προς την [οδηγία 2013/33]» και συνίστανται στα ακόλουθα:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-30" title="page-6">
      «α) παροχή στέγης, τροφής και συναφών παροχών σε είδος,
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-31" title="page-6">
      β) χορήγηση βοηθήματος για τα καθημερινά έξοδα, και
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-32" title="page-6">
      γ) παροχή ρουχισμού υπό τη μορφή οικονομικού βοηθήματος, σύμφωνα με το άρθρο 201 του Social Welfare Consolidation Act 2005 (νόμου του 2005 περί κοινωνικής ασφάλισης και κοινωνικών υπηρεσιών).»
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">10.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ως βοήθημα για τα καθημερινά έξοδα ορίζεται «εκείνο το τμήμα των υλικών συνθηκών υποδοχής το οποίο συνίσταται στην εβδομαδιαία καταβολή ορισμένου χρηματικού ποσού στους δικαιούχους για την κάλυψη των έκτακτων, προσωπικών εξόδων τους, στο πλαίσιο του συστήματος που διαχειρίζεται ο Υπουργός Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας».</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">11.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το άρθρο 4 της κανονιστικής αποφάσεως θεσπίζει εξαίρεση αντίστοιχη με αυτή του άρθρου 18, παράγραφος 9, της οδηγίας 2013/33, για την περίπτωση που έχουν εξαντληθεί προσωρινά οι συνήθως διαθέσιμες δυνατότητες παροχής καταλύματος, πλην όμως ορίζει σαφώς ότι, ακόμη και στην περίπτωση αυτή, πρέπει να καλύπτονται οι «βασικές ανάγκες του δικαιούχου».</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">12.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το αιτούν δικαστήριο διευκρινίζει ότι σε μία από τις υποθέσεις που έχουν αχθεί ενώπιον των ιρλανδικών δικαστηρίων, ήτοι στην υπόθεση SY κατά Minister for Children, Equality, Disability, Integration and Youth  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-9" href="#t-9">9</a>
</span>), το High Court (ανώτερο δικαστήριο, Ιρλανδία) έκρινε ότι ο Υπουργός παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από την κανονιστική απόφαση και το άρθρο 1 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης), καθόσον παρέλειψε να παράσχει κατάλυμα, τροφή ή εγκαταστάσεις υγιεινής σε αιτούντα διεθνή προστασία, και αναγνώρισε ότι η παράλειψη του Υπουργού να παράσχει στον αιτούντα τις «υλικές συνθήκες υποδοχής» σύμφωνα με την κανονιστική απόφαση είναι παράνομη και συνιστά προσβολή των δικαιωμάτων που αντλεί ο αιτών από το άρθρο 1 του Χάρτη. Ο Υπουργός δεν άσκησε έφεση κατά της αποφάσεως αυτής. Ωστόσο, ο SY δεν ζήτησε να του καταβληθεί αποζημίωση.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">II.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Πραγματικά περιστατικά</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">13.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ο S.A., Αφγανός υπήκοος, και ο R.J., Ινδός υπήκοος, υπέβαλαν αιτήσεις διεθνούς προστασίας στην Ιρλανδία, στις 15 Φεβρουαρίου και στις 20 Μαρτίου 2023, αντιστοίχως.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">14.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Αμφότεροι δικαιούνταν να τους παρασχεθούν υλικές συνθήκες υποδοχής δυνάμει της κανονιστικής αποφάσεως. Ωστόσο, δεν τους παρασχέθηκε κατάλυμα. Οι ενάγοντες έλαβαν μόνον ένα δελτίο ύψους 25 ευρώ. Κατά τον χρόνο υποβολής των αιτήσεών τους δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις για τη λήψη του βοηθήματος για τα καθημερινά έξοδα που προβλέπεται για τους αιτούντες άσυλο, καθόσον οι ιρλανδικές αρχές έκριναν ότι προϋπόθεση για τη λήψη του βοηθήματος αυτού ήταν η διαμονή σε κέντρο υποδοχής για αιτούντες άσυλο.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">15.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Οι ενάγοντες διαβιούσαν στο Δουβλίνο άστεγοι, συχνά σε συνθήκες υγρασίας και παγωνιάς, ή, περιστασιακώς, σε επισφαλή καταλύματα.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">16.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ο S.A. αναφέρει ότι έλαβε συνδρομή από το Irish Refugee Council (Ιρλανδικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες), μη κυβερνητική οργάνωση, το οποίο του χορήγησε κατάλογο των φιλανθρωπικών οργανώσεων στο Δουβλίνο καθώς και γεύματα και πρόσβαση σε εγκαταστάσεις υγιεινής. Υπήρξε μάρτυρας αλλά και θύμα βίας στους δρόμους. Φοβόταν ενδεχόμενες επιθέσεις εις βάρος του και ανησυχούσε για πιθανή κλοπή των υπαρχόντων του. Μετά από μερικές εβδομάδες που ζούσε άστεγος, κατέφυγε σε πολυώροφο χώρο στάθμευσης οχημάτων στο χωριό Skerries, κοντά στο Δουβλίνο. Ενίοτε, προσκαλούνταν να κοιμηθεί στα σπίτια άλλων συμπατριωτών του Αφγανών. Ορισμένες φορές δεν λάμβανε κανονικά γεύματα επί δύο συνεχόμενες ημέρες, διότι δεν είχε την οικονομική δυνατότητα να μεταβεί στο κέντρο της πόλης ώστε να έχει πρόσβαση σε τρόφιμα από φιλανθρωπικά ιδρύματα ή να αγοράσει τρόφιμα. Συχνά, περνούσε πέντε ή έξι ημέρες χωρίς να πλυθεί, διότι η πρόσβαση σε κατάλληλες εγκαταστάσεις ήταν πολύ δυσχερής. Περιέγραψε ότι κρύωνε, πεινούσε, αισθανόταν ταπείνωση και φοβόταν. Ο S.A. είχε τραυματιστεί σε τροχαίο ατύχημα στην Ουγγαρία ενώ μετέβαινε στην Ιρλανδία, για το οποίο έλαβε επείγουσα ιατρική περίθαλψη. Έλαβε ιατρικές γνωματεύσεις στις οποίες περιγραφόταν λεπτομερώς η διάσειση την οποία υπέστη και ο πόνος που βίωνε και τις οποίες απέστειλε στον Υπουργό ζητώντας να του παρασχεθεί κατάλυμα κατά προτεραιότητα λόγω της ευάλωτης κατάστασής του.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">17.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ο R.J. δηλώνει ότι, ενόσω διαβιούσε ως άστεγος στο Δουβλίνο, του χορηγήθηκε από φιλανθρωπική οργάνωση μία σκηνή, τρόφιμα και ρουχισμός. Ανέφερε ότι συχνά ένιωθε πεινασμένος, πλην όμως ορισμένες φορές λάμβανε τρόφιμα από φιλανθρωπικές οργανώσεις. Κάθε βράδυ φοβόταν ότι η σκηνή του θα πυρποληθεί από άτομα τα οποία είχαν στοχοποιήσει άλλους αιτούντες διεθνή προστασία. Δεν μπορούσε να καλύψει τις ανάγκες υγιεινής του. Ο R.J. εμφάνισε προβλήματα υγείας ενόσω διαβιούσε ως άστεγος. Υποστηρίζει ότι ένιωθε απελπισμένος και φοβόταν για το μέλλον και την ποιότητα της ζωής του. Ο R.J. δήλωσε ότι αισθανόταν μοναξιά και φοβόταν.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">18.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Οι ενάγοντες ζήτησαν από τις ιρλανδικές αρχές να αναγνωρίσουν την ευάλωτη κατάστασή τους, αλλά οι αιτήσεις τους απορρίφθηκαν.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">19.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Κατόπιν τροποποιήσεως των προϋποθέσεων επιλεξιμότητας για το ημερήσιο οικονομικό βοήθημα, χορηγήθηκε σε κάθε έναν από τους ενάγοντες, στις 5 και στις 20 Απριλίου 2023 αντιστοίχως, με αναδρομική ισχύ από την ημερομηνία καταθέσεως των αιτήσεων διεθνούς προστασίας τους, βοήθημα για τα καθημερινά έξοδα, ύψους 38,80 ευρώ ανά εβδομάδα. Τους καταβλήθηκαν επίσης ορισμένα χρήματα προκειμένου να καλύψουν πρόσθετες ad hoc ανάγκες τους.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">20.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Στους S.A. και R.J. χορηγήθηκε κατάλυμα στις 27 Απριλίου και στις 22 Μαΐου 2023, αντιστοίχως. Μέχρι τότε, είχαν παραμείνει άστεγοι για 71 και 64 ημέρες, αντιστοίχως.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">21.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εν συνεχεία, οι ενάγοντες άσκησαν αγωγές κατά των ιρλανδικών αρχών ενώπιον του High Court (ανωτέρου δικαστηρίου), ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου, ζητώντας να τους καταβληθεί αποζημίωση για τη μη χορήγηση καταλύματος, τροφής, νερού και λοιπών υλικών συνθηκών υποδοχής για την κάλυψη των βασικών αναγκών τους.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">22.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ενώπιον του δικαστηρίου αυτού, οι ιρλανδικές αρχές δεν αμφισβήτησαν τα όσα υποστήριξαν οι ενάγοντες σχετικά με την παράβαση των εθνικών κανόνων εφαρμογής της οδηγίας 2013/33 και του άρθρου 1 του Χάρτη. Ωστόσο, υποστηρίζουν ότι οι ενάγοντες δεν δικαιούνται αποζημιώσεως, καθόσον οι παραβάσεις του δικαίου της Ένωσης οφείλονται, κατά την άποψή τους, σε περιστάσεις οι οποίες συνιστούν λόγους ανωτέρας βίας και, ως εκ τούτου, δεν είναι «κατάφωρες», κατά την έννοια του δευτέρου εκ των κριτηρίων Brasserie du pêcheur και Factortame.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">23.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Οι ιρλανδικές αρχές δεν επικαλούνται έλλειψη χρηματοοικονομικών πόρων. Ωστόσο, υποστηρίζουν ότι η άνευ προηγουμένου εισροή υπηκόων τρίτων χωρών οι οποίοι ζητούσαν την παροχή προσωρινής ή διεθνούς προστασίας στην Ιρλανδία εξάντλησε τις παρεχόμενες από τις αρχές αυτές δυνατότητες στέγασης, με συνέπεια επί τεσσερισήμισι μήνες οι εθνικές αρχές να μην παρέχουν κατάλυμα σε ελεύθερους, μη ευάλωτους άρρενες ενήλικες. Παρά ταύτα, οι εν λόγω αρχές κατέβαλαν κάθε δυνατή προσπάθεια να παράσχουν κατάλυμα στα ενδιαφερόμενα πρόσωπα και να ικανοποιήσουν τις λοιπές ανάγκες υποδοχής. Συνεπώς, η επίμαχη παράβαση του δικαίου της Ένωσης δεν ήταν εσκεμμένη.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">24.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Οι ιρλανδικές αρχές διατείνονται επίσης ότι η ανωτέρα βία μπορεί, εν πάση περιπτώσει, να προβληθεί ως αυτοτελής αμυντικός ισχυρισμός δυνάμει του δικαίου της Ένωσης.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">25.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι έκθεση, η οποία δημοσιεύθηκε το 2020, πρότεινε στην Ιρλανδία την κατάρτιση σχεδίου για την υποδοχή αιτούντων διεθνή προστασία με βάση περίπου 3 500 νέες αιτήσεις ετησίως, Ωστόσο, κατόπιν της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, αφίχθησαν στην Ιρλανδία, μεταξύ Φεβρουαρίου 2022 και Μαΐου 2023, σχεδόν 100 000 υπήκοοι τρίτων χωρών οι οποίοι ζήτησαν να τους χορηγηθεί προσωρινή ή διεθνής προστασία, εκ των οποίων, σε περισσότερους από 80 000, έπρεπε να παρασχεθεί κατάλυμα από τις ιρλανδικές αρχές.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">26.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Υπό το πρίσμα της καταστάσεως αυτής, το αιτούν δικαστήριο εγείρει το ζήτημα της δυνατότητας κράτους μέλους να επικαλεστεί λόγους ανωτέρας βίας προκειμένου να απαλλαγεί από την ευθύνη σε περίπτωση παραβάσεως του δικαίου της Ένωσης, ιδίως όταν οι επίμαχες υποχρεώσεις απορρέουν από απαραβίαστα δικαιώματα που κατοχυρώνονται στον Χάρτη και εκφράζονται υπό επιτακτικούς, απαρέγκλιτους όρους στην οδηγία 2013/33.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">27.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εφόσον αναγνωριστεί η ως άνω δυνατότητα, πρέπει ακολούθως να εξεταστεί εάν μπορεί να γίνει επίκληση της ανωτέρας βίας στην περίπτωση που οι επίμαχες περιστάσεις δεν ήταν δυνατόν να αντιμετωπιστούν χωρίς υπέρμετρες θυσίες, εάν ελήφθησαν όλα τα πρόσφορα μέτρα ή εάν η συμμόρφωση προς το δίκαιο της Ένωσης ήταν αντικειμενικώς αδύνατη. Ο χαρακτήρας των επίμαχων στην κύρια δίκη κανόνων μπορεί να δικαιολογήσει μια ενδελεχή εξέταση, δεδομένου ιδίως ότι, από ένα χρονικό σημείο και έπειτα, η ανάγκη πρόσθετων μόνιμων δυνατοτήτων στέγασης έπαψε να είναι απρόβλεπτη. Συνεπώς, θα μπορούσε ευλόγως να αναμένεται ότι οι ιρλανδικές αρχές, οι οποίες διέθεταν επαρκείς χρηματοοικονομικούς πόρους, θα έκαναν προσπάθειες προκειμένου να εξασφαλίσουν στέγαση από ιδιώτες για τα ενδιαφερόμενα πρόσωπα, μέσω της χορήγησης δελτίων στέγασης ή υψηλότερων ποσών οικονομικής αρωγής ή μέσω της ανέγερσης καταλυμάτων εκτάκτου ανάγκης.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">28.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Υπ’ αυτές τις περιστάσεις, το High Court (ανώτερο δικαστήριο) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-53" title="page-6">
      «1) Συνιστά η “ανωτέρα βία”, στην περίπτωση που δεν προβλέπεται ως αμυντικός ισχυρισμός σε οδηγία ή στην οικεία κανονιστική [απόφαση] για την εφαρμογή της, αντιτάξιμο λόγο απαλλαγής (είτε στο πλαίσιο του δεύτερου σταδίου του ελέγχου που περιγράφεται στην απόφαση Brasserie du pêcheur/Factortame είτε άλλως) από την ευθύνη έναντι αξίωσης για αποζημίωση ερειδόμενης στη νομολογία Francovich λόγω παράβασης υποχρέωσης η οποία απορρέει από το δίκαιο της Ένωσης και απονέμει σε ιδιώτες δικαιώματα αντλούμενα από το θεμελιώδες δικαίωμα στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια όπως προβλέπεται στο άρθρο 1 του Χάρτη;
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-54" title="page-6">
      2) Σε περίπτωση καταφατικής απάντησης στο πρώτο [προδικαστικό] ερώτημα, ποιες είναι, εν προκειμένω, οι ειδικότερες πτυχές και το ακριβές περιεχόμενο της ανωτέρας βίας ως αμυντικού ισχυρισμού;»
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">III.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">29.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσαν οι ενάγοντες, ο Υπουργός, η Ιταλική Κυβέρνηση, η Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες (United Nations High Commissioner for Refugees) και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι ενάγοντες, ο Υπουργός, η Ιταλική Κυβέρνηση και η Επιτροπή ανέπτυξαν προφορικώς τις παρατηρήσεις τους κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση που διεξήχθη στις 5 Φεβρουαρίου 2025.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">IV.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ανάλυση</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">30.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Με τα προδικαστικά ερωτήματα, τα οποία πρέπει να εξεταστούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται, κατ’ ουσίαν, εάν ένα κράτος μέλος μπορεί να επικαλεστεί την ανωτέρα βία ως αμυντικό ισχυρισμό στο πλαίσιο αγωγής αποζημιώσεως βάσει της ευθύνης του κράτους για παράβαση υποχρεώσεων που απορρέουν από το δίκαιο της Ένωσης, και συγκεκριμένα από την οδηγία 2013/33, οι οποίες αποτελούν μέρος του θεμελιώδους δικαιώματος στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια που κατοχυρώνεται στο άρθρο 1 του Χάρτη. Σε περίπτωση καταφατικής απάντησης, το δικαστήριο αυτό ζητεί περαιτέρω διευκρινίσεις σχετικά με την έννοια της «κατάφωρης» παράβασης κατά το δίκαιο της Ένωσης καθώς και υπό ποιες προϋποθέσεις μπορεί να προβληθεί ο συγκεκριμένος αμυντικός ισχυρισμός.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">31.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Πριν από την εξέταση του ζητήματος κατά πόσον μπορεί να προβληθεί ο αμυντικός ισχυρισμός περί ανωτέρας βίας στο πλαίσιο αξίωσης αποζημιώσεως δυνάμει της νομολογίας Francovich, πρέπει να υπογραμμιστεί ότι το ερώτημα που υποβλήθηκε από το αιτούν δικαστήριο φαίνεται να στηρίζεται στην παραδοχή ότι η επίμαχη κατάσταση δεν εμπίπτει στο άρθρο 18, παράγραφος 9, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2013/33, το οποίο θεσπίζει τους κανόνες για τις περιπτώσεις στις οποίες έχουν εξαντληθεί προσωρινά οι συνήθως διαθέσιμες δυνατότητες στέγασης. Ως εκ τούτου, επιβάλλεται, κατ’ αρχάς, να εξεταστεί εάν η διάταξη αυτή έχει εφαρμογή στις παρούσες περιστάσεις.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">32.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εάν θεωρηθεί ότι η επίμαχη κατάσταση εμπίπτει στο άρθρο 18, παράγραφος 9, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2013/33, η διάταξη αυτή καθορίζει το πλαίσιο εντός του οποίου οφείλει να δράσει το κράτος μέλος. Στην περίπτωση αυτή, ζήτημα ανωτέρας βίας εγείρεται μόνο εάν οι περιστάσεις της υπό κρίση υποθέσεως δεν είχαν προβλεφθεί από τον νομοθέτη.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">33.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Συναφώς, στην απόφαση της 8ης Ιουνίου 2023, UFC – Que choisir και CLCV  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-10" href="#t-10">10</a>
</span>), η οποία αφορά την οδηγία για τα οργανωμένα ταξίδια  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-11" href="#t-11">11</a>
</span>), το Δικαστήριο έκρινε ότι, παρά την απουσία οποιασδήποτε αναφοράς σε ανωτέρα βία, η φράση «αναπόφευκτες και έκτακτες περιστάσεις» προσδίδει απτό περιεχόμενο στην έννοια της «ανωτέρας βίας» στο πλαίσιο της οδηγίας αυτής  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-12" href="#t-12">12</a>
</span>). Σε διαφορετικό πλαίσιο, στην απόφαση της 26ης Σεπτεμβρίου 2013, ÖBB-Personenverkehr, το Δικαστήριο έκρινε ότι ο κανονισμός που διέπει τα δικαιώματα των επιβατών σιδηροδρομικών γραμμών παραλείπει εσκεμμένα να απαλλάξει τα μέρη από την ευθύνη λόγω αναπόφευκτων και έκτακτων περιστάσεων  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-13" href="#t-13">13</a>
</span>). Σύμφωνα με τη νομολογία αυτή, θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι, με την πρόβλεψη της παρεκκλίσεως στο άρθρο 18, παράγραφος 9, της οδηγίας 2013/33, ο νομοθέτης της Ένωσης έχει ήδη ρυθμίσει το ζήτημα, αποκλείοντας, κατ’ αυτόν τον τρόπο, την ανάγκη να εξετάζεται εάν συντρέχει γενικός αμυντικός ισχυρισμός περί ανωτέρας βίας. Τούτο θα καθιστούσε άνευ αντικειμένου τη συζήτηση σχετικά με το εάν ο αμυντικός αυτός ισχυρισμός μπορεί να προβληθεί στο πλαίσιο αξιώσεως με βάση τη νομολογία Francovich.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">34.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Για τον λόγο αυτόν, οι παρούσες προτάσεις είναι διαρθρωμένες σε δύο μέρη. Πρώτον, θα εξετάσω τον ορισμό της ανωτέρας βίας και θα εξακριβώσω εάν το άρθρο 18, παράγραφος 9, της οδηγίας 2013/33 δύναται να συνιστά ειδική περίπτωση ανωτέρας βίας οφειλόμενη στην εξάντληση των δυνατοτήτων στέγασης λόγω της μαζικής εισροής στην Ιρλανδία προσώπων που χρήζουν διεθνούς προστασίας (τμήμα A). Δεύτερον, θα εξετάσω τον αμυντικό ισχυρισμό περί ανωτέρας βίας εντός του πλαισίου του δευτέρου εκ των κριτηρίων Brasserie du pêcheur και Factortame, εκτιμώντας τις επιπτώσεις του στο καθορισμό του κατά πόσον συντρέχει κατάφωρη παράβαση (τμήμα Β).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">Α.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Σχετικά με το αν έχει εφαρμογή το άρθρο 18, παράγραφος 9, της οδηγίας 2013/33</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το περιεχόμενο του αμυντικού ισχυρισμού περί ανωτέρας βίας</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">35.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Κατ’ αρχάς, πρέπει να υπενθυμιστεί ότι έχει υπάρξει επίκληση της έννοιας της ανωτέρας βίας ενώπιον του Δικαστηρίου σε διαφόρους τομείς του δικαίου της Ένωσης, στη δε νομολογία νοείται ως καλύπτουσα «ξένες προς τον επικαλούμενο την ανωτέρα βία περιστάσεις, ασυνήθεις και απρόβλεπτες, οι συνέπειες των οποίων δεν θα μπορούσαν να αποφευχθούν παρά την επιδειχθείσα επιμέλεια»  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-14" href="#t-14">14</a>
</span>). Δεδομένου ότι η έννοια της ανωτέρας βίας δεν έχει το ίδιο περιεχόμενο στα διάφορα πεδία εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης, η σημασία της πρέπει να προσδιορίζεται ανάλογα με το νομικό πλαίσιο εντός του οποίου προορίζεται να παραγάγει τα αποτελέσματά της  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-15" href="#t-15">15</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">36.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Στο πλαίσιο των προσφυγών επί παραβάσει δυνάμει του άρθρου 258 ΣΛΕΕ, το Δικαστήριο έχει αναγνωρίσει ότι η ανωτέρα βία μπορεί να συνιστά πιθανό αμυντικό ισχυρισμό για τη μη εκπλήρωση από κράτος μέλος των υποχρεώσεων που υπέχει από το δίκαιο της Ένωσης. Πράγματι, έχει γίνει δεκτό ότι κράτος μέλος το οποίο προσκρούει σε προς στιγμήν ανυπέρβλητες δυσχέρειες που το εμποδίζουν να συμμορφωθεί προς τις υποχρεώσεις που υπέχει από το δίκαιο της Ένωσης μπορεί να επικαλεστεί ανωτέρα βία  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-16" href="#t-16">16</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">37.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εντούτοις, από τη νομολογία προκύπτει με σαφήνεια ότι έχει τοποθετηθεί ψηλά ο πήχης όσον αφορά την απαιτούμενη απόδειξη της συνδρομής περιστάσεων οι οποίες συνιστούν λόγους ανωτέρας βίας. Ακόμη και υπό ασυνήθεις και απρόβλεπτες περιστάσεις, το κράτος μέλος οφείλει να λάβει κάθε δυνατό μέτρο προκειμένου να συμμορφωθεί προς το δίκαιο της Ένωσης  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-17" href="#t-17">17</a>
</span>). Στην απόφαση Vilkas, η οποία αφορούσε την απόφαση-πλαίσιο για το ευρωπαϊκό ένταλμα συλλήψεως, ο σχετικός έλεγχος επικεντρωνόταν στις ασυνήθεις και απρόβλεπτες περιστάσεις, οι συνέπειες των οποίων δεν θα μπορούσαν να αποφευχθούν παρά την επιδειχθείσα επιμέλεια από τις αρχές  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-18" href="#t-18">18</a>
</span>), λαμβανομένου υπόψη ότι η έννοια της ανωτέρας βίας πρέπει να ερμηνεύεται συσταλτικά  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-19" href="#t-19">19</a>
</span>). Η διατύπωση αυτή χρησιμοποιήθηκε και στην πλέον πρόσφατη απόφαση UFC – Que choisir και CLCV  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-20" href="#t-20">20</a>
</span>). Επιπλέον, όπως υποδηλώνει η φράση «προς στιγμήν ανυπέρβλητες δυσχέρειες»  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-21" href="#t-21">21</a>
</span>), η στενή ερμηνεία της ανωτέρας βίας συνεπάγεται ότι, εάν το γεγονός στο οποίο οφείλεται η αδυναμία εκτελέσεως είναι προσωρινό, η απορρέουσα από το δίκαιο της Ένωσης υποχρέωση μπορεί απλώς να ανασταλεί για τον χρόνο που διαρκεί το συγκεκριμένο γεγονός και για σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">38.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Κατά πάγια επίσης νομολογία, οι εσωτερικές δυσχέρειες δεν μπορούν να δικαιολογήσουν τη μη τήρηση των υποχρεώσεων που απορρέουν από το δίκαιο της Ένωσης  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-22" href="#t-22">22</a>
</span>). Εξάλλου, επίκληση της ανωτέρας βίας δεν μπορεί να γίνει λόγω των εσωτερικού χαρακτήρα δυσχερειών οι οποίες οφείλονται στην πολιτική ή διοικητική οργάνωση του κράτους μέλους ή στην έλλειψη αρμοδιοτήτων, γνώσεων ή των αναγκαίων μέσων  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-23" href="#t-23">23</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">39.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Στην πλέον πρόσφατη νομολογία, και συγκεκριμένα τη σχετική με την πανδημία COVID‑19, ορισμένα κράτη μέλη επικαλέστηκαν ανωτέρα βία λόγω της άνευ προηγουμένου υγειονομικής κρίσεως  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-24" href="#t-24">24</a>
</span>). Ωστόσο, το Δικαστήριο έκρινε ότι, μολονότι οι περιστάσεις της εν λόγω πανδημίας συνιστούν αναπόφευκτες και έκτακτες περιστάσεις, δεν δικαιολογούν αυτοδικαίως τη γενικευμένη αναστολή των υποχρεώσεων που απορρέουν από το δίκαιο της Ένωσης. Το Δικαστήριο απαίτησε να αποδειχθεί συγκεκριμένα ο τρόπος με τον οποίον η πανδημία εμπόδισε τη συμμόρφωση προς την εκάστοτε επίμαχη οδηγία και για ποιον λόγο δεν μπορούσαν να ληφθούν εναλλακτικά μέτρα προκειμένου τα κράτη μέλη να συμμορφωθούν προς τις απορρέουσες από το δίκαιο της Ένωσης υποχρεώσεις τους  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-25" href="#t-25">25</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">40.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εν κατακλείδι, κράτος μέλος το οποίο αντιμετωπίζει προς στιγμήν ανυπέρβλητες δυσχέρειες που το εμποδίζουν να συμμορφωθεί προς συγκεκριμένες υποχρεώσεις που υπέχει από το δίκαιο της Ένωσης μπορεί να επικαλεστεί ανωτέρα βία, αλλά μόνον για το χρονικό διάστημα που απαιτείται προς επίλυση των δυσχερειών αυτών.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Σχετικά με το αν το άρθρο 18, παράγραφος 9, της οδηγίας 2013/33 συνιστά ειδική περίπτωση ανωτέρας βίας</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">41.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η οδηγία 2013/33 καθορίζει τις ελάχιστες απαιτήσεις για την υποδοχή των αιτούντων άσυλο  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-26" href="#t-26">26</a>
</span>). Το άρθρο 17 της οδηγίας θεσπίζει τους γενικούς κανόνες για τις υλικές συνθήκες υποδοχής και την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-27" href="#t-27">27</a>
</span>). Ειδικότερα, σύμφωνα με το άρθρο 17, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας 2013/33, τα κράτη μέλη μεριμνούν για την παροχή υλικών συνθηκών υποδοχής στους αιτούντες όταν ασκούν αίτηση παροχής διεθνούς προστασίας. Τα κράτη μέλη μεριμνούν επίσης ώστε τα μέτρα που λαμβάνονται για τον σκοπό αυτόν να εξασφαλίζουν στους αιτούντες επαρκές βιοτικό επίπεδο, το οποίο να διασφαλίζει τη συντήρησή τους και να προστατεύει τη σωματική και την ψυχική τους υγεία. Το άρθρο 18 της οδηγίας 2013/33 καθορίζει τις λεπτομέρειες για τις υλικές συνθήκες υποδοχής.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">42.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το άρθρο 18, παράγραφος 9, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2013/33 ορίζει ότι «[σ]ε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις, τα κράτη μέλη μπορούν κατ’ εξαίρεση να θεσπίζουν λεπτομέρειες όσον αφορά τις υλικές συνθήκες υποδοχής διαφορετικές από τις προβλεπόμενες στο παρόν άρθρο, για εύλογη χρονική περίοδο η οποία είναι όσο το δυνατόν συντομότερη, όταν […] έχουν εξαντληθεί προσωρινά οι συνήθως διαθέσιμες δυνατότητες στέγασης». Ως εκ τούτου, παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να παρεκκλίνουν κατ’ εξαίρεση από τις συνήθεις υλικές συνθήκες, υπό την προϋπόθεση ότι η εν λόγω παρέκκλιση είναι δεόντως αιτιολογημένη και εφαρμόζεται για εύλογη χρονική περίοδο η οποία είναι όσο το δυνατόν συντομότερη.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">43.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου για τις παρεκκλίσεις, η συγκεκριμένη διάταξη πρέπει να εφαρμόζεται καταλλήλως προκειμένου να αντιμετωπιστούν συγκεκριμένες ανάγκες και ειδικές καταστάσεις  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-28" href="#t-28">28</a>
</span>). Επιπλέον, το άρθρο 18, παράγραφος 9, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2013/33, ως διάταξη εισάγουσα εξαίρεση, πρέπει να ερμηνεύεται συσταλτικά, το δε βάρος αποδείξεως της συνδρομής των απαιτούμενων προϋποθέσεων για κάθε εξαίρεση φέρει η αρχή που λαμβάνει τη σχετική απόφαση  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-29" href="#t-29">29</a>
</span>). Εναπόκειται στον εθνικό δικαστή να εξακριβώσει εάν, στην υπό κρίση υπόθεση, πληρούνται οι ως άνω προϋποθέσεις.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">44.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Σκοπός του άρθρου 18, παράγραφος 9, της οδηγίας 2013/33 είναι να παράσχει στα κράτη μέλη μια σχετική ευελιξία δράσεως σε έκτακτες περιπτώσεις. Μολονότι στην εν λόγω διάταξη δεν χρησιμοποιείται ρητώς ο όρος «ανωτέρα βία», αναφέρονται οι όροι «κατ’ εξαίρεση», «σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις» και «εύλογη χρονική περίοδος». Τα στοιχεία αυτά μπορούν να ερμηνευθούν ως ειδική έκφραση των προϋποθέσεων της ανωτέρας βίας που αντιστοιχούν σε ασυνήθεις και απρόβλεπτες περιστάσεις, στον βαθμό που το γεγονός στο οποίο οφείλεται η απώλεια της δυνατότητας παροχής καταλύματος συνιστά μη σύνηθες και απρόβλεπτο γεγονός. Ως εκ τούτου, η συγκεκριμένη διάταξη μπορεί να ερμηνευθεί ως ειδική νομοθετική αναγνώριση των εξαιρετικών περιστάσεων που δικαιολογούν μια προσωρινή παρέκκλιση από τις υποχρεώσεις που καθορίζονται στο άρθρο 18 της εν λόγω οδηγίας. Μία εξ αυτών των ειδικών περιστάσεων είναι η προσωρινή εξάντληση των συνήθως διαθέσιμων δυνατοτήτων στέγασης, υπό την προϋπόθεση ότι αποδεικνύεται ότι το γεγονός στο οποίο οφείλεται η απώλεια των δυνατοτήτων στέγασης είναι απρόβλεπτο και μη σύνηθες.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">45.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εξ αυτού συνάγεται ότι το άρθρο 18, παράγραφος 9, της οδηγίας 2013/33, μπορεί να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι αφορά έκτακτες περιστάσεις και, ως εκ τούτου, δίνει απτό περιεχόμενο στην έννοια της ανωτέρας βίας. Στην περίπτωση που ασυνήθεις και απρόβλεπτες περιστάσεις εξαντλούν τις δυνατότητες στέγασης, με συνέπεια να καθίσταται αδύνατη η διασφάλιση των συνήθων απαιτήσεων υποδοχής  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-30" href="#t-30">30</a>
</span>), η κατάσταση, για το χρονικό διάστημα που απαιτείται για την επίλυση των εν λόγω δυσχερειών, εμπίπτει στο στοιχείο βʹ, της οικείας διατάξεως.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">46.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Συναφώς, στην απόφαση Επιτροπή κατά Ουγγαρίας (Υποδοχή των αιτούντων διεθνή προστασία)  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-31" href="#t-31">31</a>
</span>), το Δικαστήριο έκρινε ότι «με την έκδοση [της οδηγίας] 2013/33, ο νομοθέτης της Ένωσης μερίμνησε επίσης ώστε να λάβει υπόψη του την περίπτωση στην οποία τα κράτη μέλη πρέπει να αντιμετωπίσουν πολύ σημαντική αύξηση του αριθμού των αιτήσεων διεθνούς προστασίας» προσθέτοντας ότι «το άρθρο 18, παράγραφος 9, της οδηγίας 2013/33 επιτρέπ[ει] μερική παρέκκλιση από τις διατάξεις της οδηγίας αυτής όταν έχουν εξαντληθεί […] οι δυνατότητες φιλοξενίας σε κέντρα υποδοχής»  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-32" href="#t-32">32</a>
</span>). Από την απόφαση αυτή μπορεί να συναχθεί ότι το άρθρο 18, παράγραφος 9, της οδηγίας 2013/33 ρυθμίζει τις έκτακτες περιπτώσεις στις οποίες έχουν εξαντληθεί οι δυνατότητες στέγασης για τους αιτούντες διεθνή προστασία. Ειδικότερα, η αναφορά στην «πολύ σημαντική αύξηση» του αριθμού των αιτήσεων διεθνούς προστασίας καταδεικνύει με σαφήνεια ότι σκοπός της συγκεκριμένης διατάξεως είναι η αντιμετώπιση εκτάκτων καταστάσεων και όχι συνήθων δυσχερειών.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">47.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εξάλλου, κατ’ αναλογίαν, εάν γίνει δεκτό ότι ένα γεγονός όπως η πανδημία COVID‑19 συνιστά γεγονός το οποίο, δυνητικώς, εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής μιας οδηγίας όπως η οδηγία για τα οργανωμένα ταξίδια, ένα γεγονός όπως η μαζική εισροή προσφύγων μπορεί επίσης να ρυθμίζεται από τον νομοθέτη και, συνεπώς, να εμπίπτει στο πλαίσιο μιας οδηγίας. Επιπλέον, εφόσον το Δικαστήριο δέχεται ότι εξαιρετικές περιπτώσεις μπορούν να ρυθμιστούν ειδικώς από παράγωγο δίκαιο στο πεδίο του δικαίου του καταναλωτή δυνάμει της οδηγίας για τα οργανωμένα ταξίδια, μπορεί ευλόγως να αναμένεται ότι θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα –όπως αυτά που καλύπτονται από την οδηγία 2013/33– μπορούν επίσης να υπόκεινται σε ρύθμιση από τον νομοθέτη σε μια ακραία περίπτωση, όπως η μαζική εισροή προσφύγων η οποία εξαντλεί τις υφιστάμενες διαθέσιμες δυνατότητες στέγασης, υπό την προϋπόθεση ότι η κατάσταση ήταν απρόβλεπτη, στο μέτρο που υπερέβη όλες τις εύλογες προβλέψεις.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">48.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ωστόσο, η μαζική αυτή εισροή προσφύγων δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι συνιστά εξαιρετική περίπτωση για απεριόριστο χρονικό διάστημα, καθόσον, από ένα χρονικό σημείο και μετά η κατάσταση παύει πλέον να χαρακτηρίζεται ως μη σύνηθες και απρόβλεπτο γεγονός. Υπέρ αυτής της ερμηνείας συνηγορεί η αναφορά του άρθρου 18, παράγραφος 9, της οδηγίας 2013/33, σε «εύλογη χρονική περίοδο». Επιπλέον, η εν λόγω διάταξη περιλαμβάνει την απαίτηση για «δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις», η οποία, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, προϋποθέτει να αποδειχθεί ειδικώς ότι η μαζική εισροή προσώπων που έχρηζαν προστασίας εμπόδισε τη συμμόρφωση προς την επίμαχη οδηγία. Εναπόκειται στο εθνικό δικαστήριο να εξακριβώσει εάν πληρούνται οι ως άνω προϋποθέσεις στην υπό κρίση υπόθεση.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">49.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Τούτο σημαίνει ότι, στην υπό κρίση υπόθεση, πρέπει να γίνει δεκτό ότι το άρθρο 18, παράγραφος 9, της οδηγίας 2013/33, συνιστά κατάλληλο αμυντικό ισχυρισμό, υπό την προϋπόθεση ότι η αντιμετώπιση των δυσχερειών διαρκεί για ένα εύλογο χρονικό διάστημα. Εξ αυτού συνάγεται ότι όταν παρέλθει το χρονικό αυτό διάστημα, το κράτος μέλος δεν έχει πλέον τη δυνατότητα επίκλησης της συγκεκριμένης διατάξεως. Επιπλέον, πρέπει να επισημανθεί ότι το άρθρο 18, παράγραφος 9, στοιχεία αʹ και βʹ, της εν λόγω οδηγίας, αφορά δύο πολύ συγκεκριμένες υποθετικές περιπτώσεις, δηλαδή α) την εκτίμηση των ειδικών αναγκών του αιτούντος άσυλο και β) την προσωρινή εξάντληση των δυνατοτήτων στέγασης. Κατά συνέπεια, το άρθρο 18, παράγραφος 9, της οδηγίας 2013/33 δεν ρυθμίζει άλλες υποθετικές περιπτώσεις (όπως φυσικές καταστροφές ή πολέμους, οι οποίες συζητήθηκαν κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση ενώπιον του Δικαστηρίου), κατά τις οποίες δεν υπάρχουν δυνατότητες στεγάσεως λόγω των ανυπέρβλητων δυσχερειών που προκύπτουν εντός ή πέριξ του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους. Ως εκ τούτου, η ερμηνεία του άρθρου 18, παράγραφος 9, της οδηγίας 2013/33, ως ειδικής περίπτωσης ανωτέρας βίας, δεν αποκλείει το ενδεχόμενο το συγκεκριμένο κράτος μέλος να επικαλεστεί ανωτέρα βία ως γενικό αμυντικό ισχυρισμό στο πλαίσιο άλλων υποθετικών περιπτώσεων.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">50.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εν κατακλείδι, δεδομένου ότι το άρθρο 18, παράγραφος 9, της οδηγίας 2013/33 προδήλως εισάγει περιορισμένη παρέκκλιση για έκτακτες περιστάσεις, πρέπει να θεωρηθεί ότι συνιστά ειδική περίπτωση ανωτέρας βίας. Συνεπώς, η μαζική εισροή αιτούντων διεθνή προστασία δεν μπορεί να συνιστά αυτοτελή αμυντικό ισχυρισμό περί ανωτέρας βίας, καθόσον η διάταξη αυτή προβλέπει ήδη το πλαίσιο για την αντιμετώπιση των εισροών αυτών. Στην υπό κρίση υπόθεση, οι αρχές κράτους μέλους δεν μπορούν να επικαλεστούν λόγους ανωτέρας βίας ως αμυντικό ισχυρισμό για τη μη κάλυψη των βασικών αναγκών αιτούντων διεθνή προστασία εκτός του πεδίου εφαρμογής του άρθρου 18, παράγραφος 9, της οδηγίας 2013/33  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-33" href="#t-33">33</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">51.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ωστόσο, στην περίπτωση που η κατάσταση δεν αφορά την προσωρινή εξάντληση των δυνατοτήτων στέγασης λόγω του μεγάλου αριθμού αιτήσεων διεθνούς προστασίας, η ανωτέρα βία –ως διακριτή και γενικότερη δικαιολογία– μπορεί να είναι λυσιτελής στο πλαίσιο του δευτέρου εκ των κριτηρίων Brasserie du pêcheur και Factortame.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">52.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εξ αυτού συνάγεται ότι η κατάσταση της προσωρινής εξάντλησης των δυνατοτήτων στέγασης λόγω μαζικής εισροής προσφύγων εμπίπτει στο άρθρο 18, παράγραφος 9, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2013/33, υπό την προϋπόθεση της εξακρίβωσης από το εθνικό δικαστήριο ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις εφαρμογής της εν λόγω διατάξεως. Στην περίπτωση αυτή, τα υποβληθέντα από το αιτούν δικαστήριο προδικαστικά ερωτήματα πρέπει να αναδιατυπωθούν, καθόσον οι προϋποθέσεις εφαρμογής των κριτηρίων Brasserie du pêcheur και Factortame εξετάζονται με βάση την παραδοχή ότι η επίμαχη κατάσταση διέπεται από το άρθρο 18, παράγραφος 9, της εν λόγω οδηγίας.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">3.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Αναδιατύπωση των προδικαστικών ερωτημάτων</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">53.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εφόσον το Δικαστήριο κρίνει ότι το άρθρο 18, παράγραφος 9, της οδηγίας 2013/33 έχει εφαρμογή στην περίπτωση μαζικής εισροής αιτούντων διεθνή προστασία, η οποία έχει ως αποτέλεσμα την εξάντληση των συνήθως διαθέσιμων δυνατοτήτων στέγασης στο κράτος μέλος υποδοχής, τα προδικαστικά ερωτήματα πρέπει να αναδιατυπωθούν κατά την έννοια ότι το αιτούν δικαστήριο ερωτά το Δικαστήριο εάν το άρθρο 18, παράγραφος 9, της οδηγίας 2013/33, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του δικαιώματος στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια που κατοχυρώνεται στο άρθρο 1 του Χάρτη, λαμβανομένου υπόψη ότι προδήλως εισάγει περιορισμένη παρέκκλιση για έκτακτες περιστάσεις, έχει την έννοια ότι το κράτος μέλος αυτό δεν μπορεί, στο πλαίσιο αξιώσεως αποζημιώσεως, να επικαλεστεί ανωτέρα βία λόγω της εξαντλήσεως των δυνατοτήτων στέγασης εξαιτίας της ως άνω εισροής.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">4.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η εφαρμογή των κριτηρίων Brasserie du pêcheur και Factortame</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">α)</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Συμπεριφορά κατά παράβαση του δικαίου της Ένωσης</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">54.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Δεδομένου ότι τα άρθρα 17 και 18 της οδηγίας 2013/33 θεσπίζουν γενική υποχρέωση παροχής υλικών συνθηκών υποδοχής, συμπεριλαμβανομένης της στέγασης, η μη συμμόρφωση προς τις διατάξεις αυτές συνιστά, κατά κανόνα, παράβαση. Ωστόσο, εφόσον το άρθρο 18, παράγραφος 9, της οδηγίας αυτής, παρέχει τη δυνατότητα παρεκκλίσεως σε περιπτώσεις προσωρινής εξάντλησης των δυνατοτήτων στέγασης και ερμηνεύεται ως περίπτωση ανωτέρας βίας, η αδυναμία του κράτους μέλους να παράσχει στέγαση δεν πρέπει, κατ’ ανάγκην, να θεωρείται παράνομη, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις επίκλησης της εν λόγω διατάξεως. Σε αυτή την περίπτωση, η παράβαση κατά την έννοια του κριτηρίου Brasserie du pêcheur και Factortame δεν απορρέει ευθέως από τα άρθρα 17 και 18 της οδηγίας 2013/33, αλλά, αντιθέτως, από την ενδεχόμενη εσφαλμένη εφαρμογή ή επίκληση του άρθρου 18, παράγραφος 9, της οδηγίας. Εάν ένα κράτος μέλος επικαλείται εσφαλμένως ανωτέρα βία δυνάμει του άρθρου 18, παράγραφος 9, της οδηγίας 2013/33, χωρίς να πληρούνται οι προϋποθέσεις της διατάξεως αυτής, τότε η παράβαση συνδέεται με την ίδια την εν λόγω διάταξη.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">55.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Κατά συνέπεια, σε περίπτωση εσφαλμένης εφαρμογής του άρθρου 18, παράγραφος 9, της οδηγίας 2013/33 –για παράδειγμα, εάν δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις για χορήγηση παρεκκλίσεως–, το κράτος μέλος ενδέχεται να εξακολουθεί να ευθύνεται για παράβαση των υποχρεώσεων που υπέχει από τη συγκεκριμένη οδηγία. Σε αυτή την περίπτωση, δύναται να στοιχειοθετηθεί ευθύνη του κράτους, υπό την προϋπόθεση ότι η παράβαση είναι κατάφωρη κατά το δίκαιο της Ένωσης.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">β)</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Κατάφωρη παράβαση του δικαίου της Ένωσης</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1)</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το κριτήριο που καθορίζει η νομολογία</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">56.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι, όταν τα κράτη μέλη έχουν εξουσία εκτιμήσεως, η κατάφωρη παράβαση έχει την έννοια της πρόδηλης υπερβάσεως εκ μέρους κράτους μέλους των ορίων της εν λόγω εξουσίας  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-34" href="#t-34">34</a>
</span>). Ως εκ τούτου, όπως υποστηρίζεται, το συγκεκριμένο κριτήριο που απορρέει από την απόφαση Brasserie du pêcheur και Factortame «εξαρτάται από την εξουσία εκτιμήσεως»  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-35" href="#t-35">35</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">57.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Στη σκέψη 55 της αποφάσεως Brasserie du pêcheur και Factortame, το Δικαστήριο έκρινε ότι το αποφασιστικό κριτήριο για να θεωρηθεί μια παράβαση του δικαίου της Ένωσης κατάφωρη είναι το αν ένα κράτος μέλος ή ένα ενωσιακό όργανο έχουν προβεί σε πρόδηλη και σοβαρή υπέρβαση των ορίων που επιβάλλονται στη διακριτική του ευχέρεια. Όσον αφορά την εκτίμηση του κατά πόσον ένα κράτος μέλος έχει προβεί σε πρόδηλη και σοβαρή υπέρβαση των ορίων που επιβάλλονται στη διακριτική του ευχέρεια, το Δικαστήριο απαριθμεί ορισμένα στοιχεία τα οποία δύνανται να ληφθούν υπόψη  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-36" href="#t-36">36</a>
</span>). Στη σκέψη 56 της εν λόγω αποφάσεως, το Δικαστήριο έκρινε ότι μεταξύ των στοιχείων που μπορούν να συνεκτιμηθούν από το αρμόδιο δικαστήριο συγκαταλέγονται ο βαθμός σαφήνειας και ακρίβειας του παραβιαζόμενου κανόνα, το εύρος των περιθωρίων εκτιμήσεως που αφήνει ο παραβιαζόμενος κανόνας στις εθνικές ή τις ενωσιακές αρχές, ο ηθελημένος ή ακούσιος χαρακτήρας της διαπραχθείσας παραβάσεως ή της προκληθείσας ζημίας, το συγγνωστόν ή ασύγγνωστον ενδεχομένης νομικής πλάνης  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-37" href="#t-37">37</a>
</span>) και το γεγονός ότι η στάση ενός ενωσιακού οργάνου μπορεί να συνετέλεσε στην παράλειψη, τη θέσπιση ή τη διατήρηση αντιθέτων προς το δίκαιο της Ένωσης εθνικών μέτρων ή πρακτικής  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-38" href="#t-38">38</a>
</span>). Σε κάθε περίπτωση, μια παράβαση του δικαίου της Ένωσης είναι κατάφωρη όταν συνεχίζεται παρά την έκδοση δικαστικής αποφάσεως που διαπιστώνει την προσαπτόμενη παράβαση ή προδικαστικής αποφάσεως ή πάγιας σχετικής νομολογίας του Δικαστηρίου, από όπου προκύπτει ότι η επίμαχη συμπεριφορά στοιχειοθετεί παράβαση  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-39" href="#t-39">39</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">58.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ωστόσο, στην περίπτωση που το κράτος μέλος διαθέτει απλώς αισθητά μειωμένο, ή και ανύπαρκτο, περιθώριο εκτιμήσεως, η απλή παράβαση του δικαίου της Ένωσης μπορεί να αρκεί προς απόδειξη της υπάρξεως κατάφωρης παραβάσεως  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-40" href="#t-40">40</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2)</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Επί του κατά πόσον το άρθρο 18, παράγραφος 9, της οδηγίας 2013/33, παρέχει εξουσία εκτιμήσεως στα κράτη μέλη</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">59.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Κατά τα φαινόμενα, το άρθρο 18, παράγραφος 9, της οδηγίας 2013/33 παρέχει ορισμένη εξουσία εκτιμήσεως στα κράτη μέλη όσον αφορά τον τρόπο διαχείρισης των περιπτώσεων εξάντλησης των δυνατοτήτων στέγασης. Συναφώς, η διάταξη αυτή παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα θεσπίζουν κατ’ εξαίρεση διαφορετικές ρυθμίσεις όσον αφορά τις υλικές συνθήκες υποδοχής όταν έχουν εξαντληθεί προσωρινά οι δυνατότητες στέγασης. Τούτο σημαίνει ότι τα κράτη μέλη διαθέτουν ορισμένη ευελιξία όσον αφορά τις αποφάσεις τους σχετικά με τον τρόπο χορήγησης των υλικών συνθηκών υποδοχής όταν δεν υπάρχουν διαθέσιμα καταλύματα. Συναφώς, πρέπει να επισημανθεί ότι το άρθρο 18, παράγραφος 9, της οδηγίας 2013/33, δεν ορίζει με ποιον ακριβώς τρόπο πρέπει να αντιμετωπίζουν τα κράτη μέλη την έλλειψη στέγης, όπερ σημαίνει ότι αυτά διαθέτουν ορισμένη εξουσία εκτιμήσεως να αποφασίσουν ποια συγκεκριμένα μέτρα πρέπει να ληφθούν – είτε πρόκειται για έκτακτες δομές φιλοξενίας, προσωρινά καταλύματα, οικονομική βοήθεια είτε για άλλες λύσεις. Το συμπέρασμα αυτό ενισχύεται έτι περαιτέρω από τη νομολογία του Δικαστηρίου, η οποία καθιστά σαφές ότι η υποχρέωση παροχής υλικών συνθηκών υποδοχής είναι μεν υποχρεωτική, πλην όμως τα κράτη μέλη διαθέτουν ορισμένη εξουσία εκτιμήσεως όσον αφορά τον τρόπο επίτευξής της  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-41" href="#t-41">41</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">60.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Για παράδειγμα, στην απόφαση Saciri, το Δικαστήριο δέχθηκε ότι τα κράτη μέλη διαθέτουν εξουσία εκτιμήσεως όσον αφορά την επιλογή του τρόπου με τον οποίο παρέχονται οι υλικές συνθήκες υποδοχής – είτε μέσω της παροχής καταλύματος απευθείας είτε μέσω οικονομικών βοηθημάτων. Ωστόσο, όπως ορθώς υπογράμμισε η Επιτροπή κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, τα κράτη μέλη διαθέτουν τέτοια εξουσία όσον αφορά τα μέσα και όχι επί της αρχής. Μολονότι η εν λόγω απόφαση αφορά τις γενικές συνθήκες υποδοχής και όχι τις προβλεπόμενες από το άρθρο 18, παράγραφος 9, της οδηγίας 2013/33 παρεκκλίσεις, η αρχή ότι τα κράτη μέλη διαθέτουν ορισμένη εξουσία εκτιμήσεως εντός του πλαισίου των περιορισμών που τάσσει το δίκαιο της Ένωσης είναι λυσιτελής και για την υπό κρίση υπόθεση.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">61.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Πρέπει να σημειωθεί ότι το άρθρο 18, παράγραφος 9, της οδηγίας 2013/33 θεσπίζει τόσο τη βάση όσο και το όριο της εξουσίας παρεκκλίσεως των κρατών μελών από το άρθρο 18, παράγραφοι 1 έως 8 – και όχι από τις ευρύτερες υποχρεώσεις που υπέχουν από την οδηγία ή από το σύνολο του δικαίου της Ένωσης για το άσυλο. Το άρθρο 18, παράγραφος 9, της οδηγίας 2013/33 παρέχει πολύ περιορισμένη εξουσία εκτιμήσεως στα κράτη μέλη, καθόσον αναφέρεται στη δυνατότητά τους να «θεσπίζουν [ρυθμίσεις] διαφορετικές» όσον αφορά τις υλικές συνθήκες υποδοχής. Επιπλέον, το άρθρο 18, παράγραφος 9, της οδηγίας 2013/33, θεσπίζει, με κατηγορηματικό τρόπο, την υποχρέωση κάλυψης των «βασικών αναγκών» των αιτούντων διεθνή προστασία. Συνεπώς, μολονότι τα κράτη μέλη μπορούν να επιλέγουν τη μέθοδο παροχής των συνθηκών υποδοχής, δεν έχουν τη δυνατότητα να αποφύγουν τις υποχρεώσεις που υπέχουν από το δίκαιο της Ένωσης όσον αφορά την κάλυψη των βασικών αναγκών, όπως την εξασφάλιση κατάλληλων καταλυμάτων για τους αιτούντες διεθνή προστασία  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-42" href="#t-42">42</a>
</span>), προκειμένου να διασφαλιστεί ότι γίνονται σεβαστά τα θεμελιώδη δικαιώματα των αιτούντων αυτών.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">62.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Συναφώς, είναι σημαντικό να υπογραμμισθεί ότι σκοπός της οδηγίας 2013/33 είναι να διασφαλιστεί ότι γίνεται πλήρως σεβαστό το θεμελιώδες δικαίωμα στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια που κατοχυρώνεται στο άρθρο 1 του Χάρτη, το οποίο είναι ευθέως συνδεδεμένο με το άρθρο 4 του Χάρτη  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-43" href="#t-43">43</a>
</span>). Το δικαίωμα στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια είναι ένα απόλυτο και απαραβίαστο δικαίωμα  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-44" href="#t-44">44</a>
</span>), στο οποίο στηρίζονται τα λοιπά θεμελιώδη δικαιώματα, και δεν επιδέχεται περιορισμών.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">63.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο έχει κρίνει επανειλημμένως ότι η όλη οικονομία και ο σκοπός της οδηγίας 2013/33, καθώς και η τήρηση του απαραβίαστου της ανθρώπινης αξιοπρέπειας δυνάμει του άρθρου 1 του Χάρτη, απαγορεύουν απολύτως στα κράτη μέλη να μην παρέχουν στους αιτούντες άσυλο, έστω και προσωρινώς, τις ελάχιστες υλικές συνθήκες υποδοχής που προβλέπονται από την οδηγία αυτή  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-45" href="#t-45">45</a>
</span>). Όσον αφορά το ελάχιστο επίπεδο που πρέπει να διασφαλίζουν τα κράτη μέλη, η αιτιολογική σκέψη 11 της οδηγίας 2013/33 αναφέρει ότι στους αιτούντες διεθνή προστασία πρέπει να εξασφαλίζεται «αξιοπρεπές επίπεδο συνθηκών διαβίωσης»  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-46" href="#t-46">46</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">64.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ειδικότερα, στην απόφαση Saciri, το Δικαστήριο υπογράμμισε ότι, ανεξάρτητα από το εάν οι υλικές συνθήκες υποδοχής παρέχονται σε είδος ή υπό τη μορφή οικονομικού βοηθήματος ή δελτίων, πρέπει να είναι επαρκείς «για να διασφαλιστεί στους αιτούντες άσυλο η ικανοποίηση των βασικών αναγκών τους»  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-47" href="#t-47">47</a>
</span>), υπό την έννοια ότι πρέπει να διασφαλίζουν επαρκώς βιοτικό επίπεδο αξιοπρεπές και κατάλληλο για την υγεία των αιτούντων, καθώς και να εξασφαλίζουν τη συντήρηση των αιτούντων άσυλο, παρέχοντάς τους, μεταξύ άλλων, τη δυνατότητα να βρουν στέγη, εν ανάγκη μέσω της ιδιωτικής αγοράς μισθώσεως κατοικίας  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-48" href="#t-48">48</a>
</span>). Για τους σκοπούς της υπό κρίση υποθέσεως, πρέπει να υπογραμμισθεί ότι το Δικαστήριο έχει κρίνει ειδικώς ότι εναπόκειται στα κράτη μέλη να μεριμνούν για την τήρηση, από τις εθνικές αρχές, των ελάχιστων απαιτήσεων για την υποδοχή των αιτούντων άσυλο, ο δε κορεσμός των δικτύων υποδοχής δεν δύναται να δικαιολογήσει οποιαδήποτε παρέκκλιση από την τήρηση των απαιτήσεων αυτών  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-49" href="#t-49">49</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">65.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Επιπλέον, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι ο σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας κατά την έννοια του άρθρου 1 του Χάρτη, απαιτεί να μην περιέρχεται ο ενδιαφερόμενος σε κατάσταση έσχατης υλικής στέρησης η οποία θα τον εμπόδιζε να αντιμετωπίσει τις πλέον στοιχειώδεις ανάγκες του, όπως είναι η στέγαση, η τροφή, η ένδυση και η προσωπική καθαριότητα, και η οποία θα έβλαπτε επομένως τη σωματική ή ψυχική υγεία του ή θα τον περιήγε σε κατάσταση εξευτελισμού ασυμβίβαστη με την εν λόγω αξιοπρέπεια  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-50" href="#t-50">50</a>
</span>). Περαιτέρω, το Δικαστήριο έχει αποφανθεί ότι στοιχειοθετείται παράβαση του άρθρου 4 του Χάρτη όταν η αδιαφορία των αρχών ενός κράτους μέλους έχει ως συνέπεια να περιέλθει ένα πρόσωπο το οποίο είναι απολύτως εξαρτημένο από την κρατική αρωγή, ανεξαρτήτως της θελήσεώς του και των προσωπικών του επιλογών, σε κατάσταση έσχατης υλικής στερήσεως, η οποία το εμποδίζει να αντιμετωπίσει τις πλέον στοιχειώδεις ανάγκες του, όπως είναι μεταξύ άλλων η τροφή, η προσωπική καθαριότητα και η στέγαση, και η οποία θα έβλαπτε την ψυχική ή σωματική υγεία του ή θα τον περιήγε σε κατάσταση εξευτελισμού ασυμβίβαστη με την ανθρώπινη αξιοπρέπεια  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-51" href="#t-51">51</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">66.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Συναφώς, στο πλαίσιο υποθέσεως που αφορούσε την ανάκληση των υλικών συνθηκών υποδοχής, το Δικαστήριο επανέλαβε ότι η έστω και προσωρινή παράλειψη παροχής του συνόλου των υλικών συνθηκών υποδοχής ή των υλικών συνθηκών υποδοχής που αφορούν τη στέγαση, την τροφή ή την ένδυση θα ήταν ασυμβίβαστη με την υποχρέωση εξασφάλισης αξιοπρεπούς επιπέδου διαβίωσης για τον αιτούντα, καθώς θα του στερούσε τη δυνατότητα να αντιμετωπίσει τις πλέον στοιχειώδεις ανάγκες του, όπως η στέγαση, η τροφή, η ένδυση και η προσωπική καθαριότητα  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-52" href="#t-52">52</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">67.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, φρονώ ότι το άρθρο 18, παράγραφος 9, της οδηγίας 2013/33, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του δικαιώματος στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια και της προστασίας έναντι της απάνθρωπης και εξευτελιστικής μεταχείρισης που κατοχυρώνονται στα άρθρα 1 και 4 του χάρτη, έχει την έννοια ότι, πρώτον, συνιστά ειδική περίπτωση ανωτέρας βίας, λαμβανομένης υπόψη της σαφούς λειτουργίας του ως περιορισμένης παρεκκλίσεως για έκτακτες περιπτώσεις· δεύτερον, έχει εφαρμογή στην περίπτωση μαζικής εισροής αιτούντων διεθνή προστασία η οποία έχει ως συνέπεια την εξάντληση των συνήθως διαθέσιμων δυνατοτήτων στέγασης στο κράτος μέλος υποδοχής· και, τρίτον, δεν επιτρέπει στο εν λόγω κράτος μέλος να επικαλεστεί, στο πλαίσιο αξιώσεως αποζημίωσης, ανωτέρα βία οφειλόμενη στην εξάντληση των δυνατοτήτων στέγασης λόγω της ως άνω εισροής.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">68.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Για την περίπτωση που το Δικαστήριο κρίνει ότι η υπό κρίση υπόθεση δεν μπορεί να επιλυθεί βάσει του άρθρου 18, παράγραφος 9, της οδηγίας 2013/33, και φρονεί ότι είναι αναγκαίο να εξεταστεί η δυνατότητα εφαρμογής της ανωτέρας βίας ως αυτοτελούς αμυντικού ισχυρισμού, καταθέτω, επικουρικώς, τις κάτωθι παρατηρήσεις.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">Β.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η ανωτέρα βία ως αυτοτελής ισχυρισμός</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">69.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το αιτούν δικαστήριο, στηριζόμενο στην παραδοχή ότι μπορεί να γίνει επίκληση της ανωτέρας βίας ως αυτοτελούς αμυντικού ισχυρισμού έναντι αξιώσεως αποζημίωσης λόγω παραβάσεως της οδηγίας 2013/33 από κράτος μέλος, διερωτάται εάν ο αμυντικός αυτός ισχυρισμός έχει εφαρμογή στις περιστάσεις της υπό κρίση υποθέσεως.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Καθορισμός του παραβιαζόμενου κανόνα από το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">70.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εισαγωγικά, πρέπει να επισημανθεί ότι το αιτούν δικαστήριο δεν προσδιορίζει ποιον κανόνα της οδηγίας 2013/33 παρέβη το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος. Αντιθέτως, επικαλείται παράβαση των «υποχρεώσεων του δικαίου της Ένωσης» που απορρέουν «από απαραβίαστα δικαιώματα του Χάρτη (εν προκειμένω, το άρθρο 1) και διατυπώνονται ρητά στην οδηγία με επιτακτικούς όρους οι οποίοι δεν προβλέπουν παρεκκλίσεις, σχετίζονται δε με τις πλέον βασικές ανάγκες η ικανοποίηση των οποίων είναι αναγκαία για τη διασφάλιση του ελάχιστου προτύπου της ανθρώπινης αξιοπρέπειας».</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">71.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Κατά τη γνώμη μου, πριν από την εφαρμογή του δευτέρου εκ των κριτηρίων Brasserie du pêcheur και Factortame, είναι σημαντικό να προσδιοριστεί ο κανόνας τον οποίον έχει παραβεί το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">72.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Συναφώς, από τη δικογραφία που έχει στη διάθεσή του το Δικαστήριο φαίνεται ότι, με την επίκληση της ανωτέρας βίας, ως λόγου μη συμμόρφωσης προς την οδηγία 2013/33, επιδιώκεται μια «συλλήβδην αιτιολόγηση», προκειμένου να δικαιολογηθεί η μη συμμόρφωση προς όλες τις διατάξεις της οδηγίας. Ωστόσο, από την εξέταση των αξιώσεων των εναγόντων προκύπτει ότι οι κανόνες τους οποίους παρέβη η Ιρλανδία παρατίθενται στα άρθρα 17 και 18 της οδηγίας 2013/33. Μολονότι εναπόκειται στον εθνικό δικαστή να εξακριβώσει ποιος ακριβώς κανόνας παραβιάστηκε, εντούτοις, για τους σκοπούς της υπό κρίση υποθέσεως, θεωρείται ότι ο επίμαχος κανόνας περιέχεται στα δύο αυτά άρθρα της οδηγίας 2013/33.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Το δεύτερο εκ των κριτηρίων Brasserie du pêcheur και Factortame και η εξέταση της εξουσίας εκτιμήσεως</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">73.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ο Υπουργός υποστηρίζει ότι, όσον αφορά την ύπαρξη κατάφωρης παραβάσεως, το εθνικό δικαστήριο πρέπει να λάβει υπόψη του, μεταξύ άλλων, εάν η παράβαση είναι ηθελημένη ή ακούσια, εάν η νομική πλάνη είναι συγγνωστή ή ασύγγνωστη καθώς και τη στάση που τήρησαν τα θεσμικά όργανα της Ένωσης. Υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι η μαζική εισροή Ουκρανών προσφύγων μετά την έναρξη του πολέμου το 2022 και η αύξηση του αριθμού των αιτούντων διεθνή προστασία μετά την πανδημία COVID‑19, συνιστούν κατάσταση ανωτέρας βίας, με συνέπεια η προσβολή των δικαιωμάτων των εναγόντων να έχει ακούσιο χαρακτήρα.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">74.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Όπως προαναφέρθηκε, το δεύτερο σκέλος του κριτηρίου Brasserie du pêcheur και Factortame εξαρτάται από την εξουσία εκτιμήσεως  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-53" href="#t-53">53</a>
</span>). Συναφώς, πρέπει να γίνει μια διάκριση μεταξύ, αφενός, της παραβάσεως που αφορά τις «βασικές ανάγκες» κατά την έννοια του άρθρου 18, παράγραφος 9, της οδηγίας 2013/33 και, αφετέρου, της παραβάσεως των λοιπών υποχρεώσεων που περιέχονται στα άρθρα 17 και 18 της εν λόγω οδηγίας, δεδομένου ότι τα κράτη μέλη δεν διαθέτουν την ίδια εξουσία εκτιμήσεως όσον αφορά την εφαρμογή των εν λόγω διατάξεων. Σε αντίθεση με την έννοια των «βασικών αναγκών» που παρατίθεται στην τελευταία περίοδο του άρθρου 18, παράγραφος 9, της οδηγίας 2013/33  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-54" href="#t-54">54</a>
</span>), οι λοιπές υποχρεώσεις που καθορίζονται στα άρθρα 17 και 18 της οδηγίας 2013/33 παρέχουν εξουσία εκτιμήσεως σε ορισμένους τομείς, όπως τα μέσα για την κάλυψη των υλικών αναγκών των αιτούντων διεθνή προστασία, οι οποίες ενδέχεται να υπερβαίνουν την κάλυψη των βασικών τους αναγκών.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">75.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Πράγματι, το άρθρο 18, παράγραφος 9, της οδηγίας 2013/33, στο τέλος, θεσπίζει, εντός του ευρύτερου πλαισίου των άρθρων 17 και 18 της οδηγίας αυτής, ένα ελάχιστο πρότυπο των «βασικών αναγκών», από το οποίο δεν χωρεί παρέκκλιση. Σκοπός είναι να διασφαλιστεί ότι τα κράτη μέλη εξακολουθούν να δεσμεύονται από την απόλυτη απαίτηση εγγύησης των βασικών αναγκών των αιτούντων, απαίτηση η οποία παραμερίζει, κατ’ ουσίαν, οποιαδήποτε ενδεχόμενη διακριτική ευχέρεια αναγνωρίζεται στα κράτη μέλη όταν παραλείπουν να καλύψουν τις βασικές ανάγκες των αιτούντων διεθνή προστασία. Κατά την εξέταση των απαιτήσεων που απορρέουν από την έννοια των «βασικών αναγκών», ερμηνευόμενων υπό το πρίσμα του άρθρου 1 του Χάρτη, είναι σαφές ότι τα κράτη μέλη δεν απολαύουν ουδεμίας εξουσίας εκτιμήσεως ως προς το εάν μπορούν να καλύψουν αυτές τις βασικές ανάγκες. Κατά συνέπεια, απλώς και μόνον η μη ικανοποίηση των εν λόγω βασικών αναγκών αρκεί ώστε να συνιστά, από μόνη της, κατάφωρη παράβαση, χωρίς να απαιτείται η εξέταση οποιωνδήποτε πρόσθετων στοιχείων στο πλαίσιο του δευτέρου εκ των κριτηρίων Brasserie du pêcheur και Factortame.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">76.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Η ως άνω ερμηνεία του εν λόγω κριτηρίου συνάδει, επιπλέον, με τον Χάρτη, καθόσον η έννοια των «βασικών αναγκών» είναι εγγενώς συνδεδεμένη με την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, η οποία, όπως προανέφερα, συνιστά απόλυτο και απαραβίαστο δικαίωμα, το οποίο αποτελεί τη βάση των λοιπών θεμελιωδών δικαιωμάτων και δεν επιδέχεται περιορισμών  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-55" href="#t-55">55</a>
</span>). Τούτο σημαίνει ότι ακόμη και η απλή παράβαση της υποχρεώσεως που επιβάλλει το άρθρο 1 του Χάρτη είναι πάντοτε κατάφωρη. Το «απαραβίαστο» κατά την έννοια του άρθρου 1 του Χάρτη σημαίνει ότι από την προστασία αυτή δεν χωρεί παραίτηση, ακόμη και σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-56" href="#t-56">56</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">77.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ως εκ τούτου, στο πλαίσιο του δευτέρου εκ των κριτηρίων Brasserie du pêcheur και Factortame, η μη συμμόρφωση προς τις υποχρεώσεις κάλυψης των βασικών αναγκών συνιστά προσβολή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας του ενδιαφερομένου προσώπου και την καθιστά, αυτομάτως, κατάφωρη.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">78.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Στην υπό κρίση υπόθεση, το ζήτημα έγκειται στο κατά πόσον η ανωτέρα βία μπορεί να δικαιολογήσει τη μη συμμόρφωση προς την υποχρέωση κάλυψης των «βασικών αναγκών» των αιτούντων διεθνή προστασία, η οποία είναι εγγενώς συνδεδεμένη με το θεμελιώδες δικαίωμα στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Κατά τη γνώμη μου, εάν η παράβαση θίγει απόλυτα δικαιώματα, όπως η ανθρώπινη αξιοπρέπεια, δεν μπορεί να γίνει ευχερώς επίκληση λόγων ανωτέρας βίας –ακριβώς διότι για τα δικαιώματα αυτά δεν χωρεί παρέκκλιση.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">79.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Δεδομένου ότι η οδηγία 2013/33 επιβάλλει υποχρεώσεις που αφορούν θεμελιώδη δικαιώματα, πρέπει να ερμηνεύεται σύμφωνα με τα άρθρα 1 και 4 του Χάρτη, τα οποία, κατά την απορρέουσα από το άρθρο 52, παράγραφος 3, του Χάρτη υποχρέωση, πρέπει να ερμηνεύονται υπό το πρίσμα της νομολογίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (στο εξής: ΕΔΔΑ), τηρουμένου του άρθρου 3 του Χάρτη. Η νομολογία αυτή θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη προκειμένου να καθοριστεί εάν ένα κράτος μέλος δεν καλύπτει τις «βασικές ανάγκες», κατά την έννοια του άρθρου 18, παράγραφος 9, της εν λόγω οδηγίας, των αιτούντων διεθνή προστασία.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">80.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Συναφώς, είναι σημαντικό να επισημανθεί ότι στην απόφαση του ΕΔΔΑ της 2ας Ιουλίου 2020, N.H. κ.λπ. κατά Γαλλίας  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-57" href="#t-57">57</a>
</span>), το ΕΔΔΑ έκρινε ότι η Γαλλία παρέβη το άρθρο 3 ΕΣΔΑ, σε μια υπόθεση στην οποία αιτούντες άσυλο είχαν στερηθεί βασικές τους ανάγκες όπως η στέγη ή η πρόσβαση σε εγκαταστάσεις υγιεινής. Η εκτίμηση του ΕΔΔΑ στηρίχθηκε σε αρκετά ουσιαστικά κριτήρια, συμπεριλαμβανομένων, πρώτον, των υλικών συνθηκών διαβιώσεως των αιτούντων διεθνή προστασία εν αναμονή της εκβάσεως των αιτήσεων ασύλου τους, δεύτερον, του χρονικού διαστήματος κατά το οποίο οι αιτούντες είχαν υποστεί τις συνθήκες αυτές και την απουσία αρωγής κατά το χρονικό αυτό διάστημα  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-58" href="#t-58">58</a>
</span>), τρίτον, της υπάρξεως θετικής υποχρεώσεως του κράτους  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-59" href="#t-59">59</a>
</span>), τέταρτον, της ιδιαίτερα ευάλωτης καταστάσεως των προσφευγόντων ως αιτούντων άσυλο και, πέμπτον, του κατά πόσον οι εθνικές αρχές είχαν λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα για να διασφαλίσουν ότι οι προσφεύγοντες θα έχουν πρόσβαση σε κατάλυμα ή άλλες μορφές κοινωνικής πρόνοιας. Η παράλειψη δράσης κατά τρόπο έγκαιρο και αποτελεσματικό συνέβαλε στη διαπίστωση παραβάσεως  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-60" href="#t-60">60</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">81.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Υπ’ αυτήν την έννοια, η απόφαση του ΕΔΔΑ στην υπόθεση N.H. κ.λπ. κατά Γαλλίας, ορίζει το ελάχιστο όριο κάτω από το οποίο οι υλικές συνθήκες καθίστανται απάνθρωπες ή εξευτελιστικές. Τούτο σημαίνει ότι το δίκαιο της Ένωσης δεν μπορεί να ερμηνεύεται κατά τρόπο ο οποίος επιτρέπει στα κράτη μέλη να εφαρμόζουν κατώτερα πρότυπα σε εθνικό επίπεδο. Συνεπώς, κατά την ερμηνεία της οδηγίας 2013/33, οι απαιτήσεις κατάλληλης στέγασης, επαρκών μέσων διατήρησης αξιοπρεπούς επιπέδου διαβιώσεως και πρόσβασης σε υγειονομική περίθαλψη δεν μπορούν να είναι κατώτερες αυτών που απαιτούνται δυνάμει του άρθρου 1 του Χάρτη. Ειδάλλως, τα χαμηλότερα αυτά πρότυπα ενέχουν κίνδυνο εκθέσεως των αιτούντων άσυλο σε συνθήκες που ισοδυναμούν με απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση. Συναφώς, επιβάλλεται να επισημανθεί ότι στην απόφαση Ibrahim κ.λπ., το Δικαστήριο καθόρισε το ελάχιστο όριο σοβαρότητας της παράβασης όχι με βάση τη νομολογία του ΕΔΔΑ επί του άρθρου 3 ΕΣΔΑ, αλλά, αντιθέτως, σε συνάρτηση προς το ελάχιστο όριο που καθορίζεται με την απόφαση Jawo, δηλαδή την «κατάσταση έσχατης υλικής στερήσεως»  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-61" href="#t-61">61</a>
</span>). Επιπλέον, φαίνεται ότι ο κύριος παράγοντας που καθορίζει τη σοβαρότητα της παράβασης δεν είναι η πρόθεση ή το πταίσμα του κράτους, αλλά το αν οι ιδιώτες έχουν ταλαιπωρηθεί σε τέτοιο βαθμό ώστε να τίθεται σε εφαρμογή το άρθρο 1 του Χάρτη.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">82.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εξ αυτού συνάγεται ότι εάν ένα κράτος μέλος αδυνατεί να παράσχει βασικές δυνατότητες στέγασης, μέσα συντήρησης ή ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, παραβιάζει τα άρθρα 17 και 18 της οδηγίας 2013/33, σε συνδυασμό με τα άρθρα 1 και 4 του Χάρτη. Ως εκ τούτου, τα κράτη μέλη δεν επιτρέπεται να επικαλούνται λόγους ανωτέρας βίας προκειμένου να δικαιολογήσουν τη μη κάλυψη εκ μέρους τους των βασικών αναγκών των αιτούντων διεθνή προστασία. Πάντως, ακόμη και εάν γίνει δεκτό ότι ένα κράτος μέλος μπορεί να μη συμμορφωθεί προς ορισμένες διατάξεις της εν λόγω οδηγίας για λόγους ανωτέρας βίας, εξακολουθεί να υπέχει ενεργή υποχρέωση προστασίας της ανθρώπινης αξιοπρέπειας  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-62" href="#t-62">62</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">83.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Συνάγεται επίσης ότι, για τους σκοπούς του δευτέρου εκ των κριτηρίων Brasserie du pêcheur και Factortame –εφόσον το Δικαστήριο το εξετάσει– τα κράτη μέλη ουδεμία εξουσία εκτιμήσεως διαθέτουν όσον αφορά τη μείωση της προστασίας σε επίπεδο κατώτερο των ελάχιστων απαιτήσεων που ορίζουν τα άρθρα 1 και 4 του Χάρτη, σκοπός των οποίων είναι να εμποδίσουν την απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση. Καίτοι τα κράτη μέλη διαθέτουν ορισμένη εξουσία εκτιμήσεως όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίον οργανώνουν και εφαρμόζουν τις συνθήκες υποδοχής, δεσμεύονται να συμμορφώνονται προς το ελάχιστο αυτό όριο προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων κατά την εφαρμογή της οδηγίας 2013/33. Εφόσον η Ιρλανδία δεν το έπραξε, γεγονός το οποίο εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει, η προβαλλόμενη από τον Υπουργό επιχειρηματολογία ότι, στην υπό κρίση υπόθεση, δικαιολογείται ο αμυντικός ισχυρισμός περί ανωτέρας βίας, δεδομένου ότι η παράβαση και η από αυτήν απορρέουσα βλάβη ήταν εξ αμελείας ή ακούσια και ότι η επίμαχη πλάνη είναι συγγνωστή, δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη για τους σκοπούς εφαρμογής του δευτέρου σκέλους του κριτηρίου Brasserie du pêcheur και Factortame.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">84.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Τέλος, ο Υπουργός διατείνεται ότι, σε επίπεδο Ένωσης, οι προσπάθειες θέσπισης ενός συμφώνου για τη μετανάστευση και το άσυλο, το οποίο αποσκοπεί στην επίτευξη δικαιότερης κατανομής των αιτήσεων διεθνούς προστασίας, αντιστοιχούν στη «στάση του [ενωσιακού] οργάνου», σύμφωνα με το σχετικό κριτήριο Brasserie du pêcheur και Factortame. Κατά τον Υπουργό, το σύμφωνο αυτό αντικατοπτρίζει την εκ μέρους της Ένωσης αναγνώριση ότι το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο δεν εγγυάται την ισομερή κατανομή των αιτήσεων ασύλου. Συναφώς, είναι σημαντικό να υπογραμμισθεί ότι το εν λόγω σύμφωνο ουδόλως αντικαθιστά, τροποποιεί ή αναστέλλει αναδρομικώς τις διατάξεις της οδηγίας 2013/33. Μέχρις ότου υιοθετηθούν και τεθούν σε ισχύ ενδεχόμενες νομοθετικές αλλαγές, τα κράτη μέλη εξακολουθούν να δεσμεύονται από τους υφιστάμενους κανόνες και πρέπει να διασφαλίζουν τη συμμόρφωση προς αυτούς. Συνεπώς, ο Υπουργός δεν μπορεί να επικαλεστεί τη θέσπιση του συμφώνου για τη μετανάστευση και το άσυλο ως λόγο για την αιτιολόγηση της παραλείψεως της Ιρλανδίας να καλύψει τις βασικές ανάγκες των αιτούντων διεθνή προστασία. Επιπλέον, μολονότι το σύμφωνο αυτό αναγνωρίζει όντως τις αδυναμίες του ισχύοντος νομοθετικού πλαισίου του Κοινού Ευρωπαϊκού Συστήματος Ασύλου, τούτο ουδόλως σημαίνει ότι συνιστά παραδοχή νομικών δυσλειτουργιών σε επίπεδο Ένωσης. Η αναγνώριση αυτή επ’ ουδενί ισοδυναμεί με την υιοθέτηση θεσμικής στάσεως η οποία θωρακίζει τα κράτη μέλη από την ευθύνη όσον αφορά παραβάσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων που τέλεσαν κατά το παρελθόν.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">85.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Εξ αυτού συνάγεται ότι η παράλειψη κράτους μέλους να καλύψει τις βασικές ανάγκες αιτούντων διεθνή προστασία, συνιστά παράβαση των άρθρων 17 και 18 της οδηγίας 2013/33, σε συνδυασμό με τα άρθρα 1 και 4 του Χάρτη, και δεν του επιτρέπει την επίκληση λόγων ανωτέρας βίας προς αιτιολόγηση της παραλείψεως αυτής.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">V.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Πρόταση</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">86.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Υπό το πρίσμα όλων των ανωτέρω παρατηρήσεων, προτείνω στο Δικαστήριο να αποφανθεί ως ακολούθως:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-128" title="page-6">
      Το άρθρο 18, παράγραφος 9, της οδηγίας 2013/33/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2013, σχετικά με τις απαιτήσεις για την υποδοχή των αιτούντων διεθνή προστασία, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα του δικαιώματος στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια και την προστασία έναντι απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης που κατοχυρώνονται στα άρθρα 1 και 4 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-129" title="page-6">
      έχει την έννοια ότι, πρώτον, συνιστά ειδική περίπτωση ανωτέρας βίας, δεδομένης της σαφούς λειτουργίας του ως περιορισμένης παρεκκλίσεως για έκτακτες περιπτώσεις· δεύτερον, έχει εφαρμογή στην περίπτωση μαζικής εισροής αιτούντων διεθνή προστασία η οποία έχει ως συνέπεια την εξάντληση των συνήθως διαθέσιμων δυνατοτήτων στέγασης στο κράτος μέλος υποδοχής· και, τρίτον, δεν επιτρέπει στο εν λόγω κράτος μέλος να επικαλεστεί, στο πλαίσιο αξιώσεως αποζημίωσης, ανωτέρα βία οφειλόμενη στην εξάντληση των δυνατοτήτων στέγασης λόγω της ως άνω εισροής.
    </p>
    <div/>
  <hr class="note"/>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-1" href="#c-1">1</a>
</span>) Γλώσσα του πρωτοτύπου: η αγγλική.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-2" href="#c-2">2</a>
</span>) Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 26ης Ιουνίου 2013 (ΕΕ 2013, L 180, σ. 96).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-3" href="#c-3">3</a>
</span>) Απόφαση της 19ης Νοεμβρίου 1991, (C‑6/90 και C‑9/90, EU:C:1991:428, σκέψη 35).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-4" href="#c-4">4</a>
</span>) Απόφαση της 5ης Μαρτίου 1996 (C‑46/93 και C‑48/93, EU:C:1996:79, σκέψη 31).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-5" href="#c-5">5</a>
</span>) Απόφαση της 19ης Δεκεμβρίου 2019, Deutsche Umwelthilfe (C‑752/18, EU:C:2019:1114, σκέψη 54).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-6" href="#c-6">6</a>
</span>) Βλ. επίσης αποφάσεις της 28ης Ιουλίου 2016, Tomášová (C‑168/15, EU:C:2016:602, σκέψη 22), της 18ης Ιανουαρίου 2022, Thelen Technopark Berlin (C‑261/20, EU:C:2022:33, σκέψη 44), και της 28ης Ιουνίου 2022, Επιτροπή κατά Ισπανίας (Παραβίαση του δικαίου της Ένωσης από τον νομοθέτη) (C‑278/20, EU:C:2022:503, σκέψη 31). Η αρχή αυτή εφαρμόζεται σε όλες τις περιπτώσεις παραβίασης του δικαίου της Ένωσης από κράτος μέλος, τούτο δε ανεξαρτήτως του ποια δημόσια αρχή διέπραξε την παραβίαση (απόφαση της 19ης Δεκεμβρίου 2019, Deutsche Umwelthilfe, C‑752/18, EU:C:2019:1114, σκέψη 55 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-7" href="#c-7">7</a>
</span>) Απόφαση της 13ης Μαρτίου 2007, Test Claimants in the Thin Cap Group Litigation (C‑524/04, EU:C:2007:161, σκέψη 116).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-8" href="#c-8">8</a>
</span>) SI 230 του 2018.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-9" href="#c-9">9</a>
</span>) [2023] IEHC 187.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-10" href="#c-10">10</a>
</span>) Απόφαση C‑407/21(στο εξής: απόφαση UFC – Que choisir και CLCV, EU:C:2023:449, σκέψεις 51, 60 και 62).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-11" href="#c-11">11</a>
</span>) Οδηγία (ΕΕ) 2015/2302 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Νοεμβρίου 2015, σχετικά με τα οργανωμένα ταξίδια και τους συνδεδεμένους ταξιδιωτικούς διακανονισμούς, η οποία τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2006/2004 και την οδηγία 2011/83/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και καταργεί την οδηγία 90/314/ΕΟΚ του Συμβουλίου (ΕΕ 2015, L 326, σ. 1).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-12" href="#c-12">12</a>
</span>) Απόφαση UFC – Que choisir και CLCV (σκέψη 54). Βλ. επίσης προτάσεις μου στην υπόθεση UFC – Que choisir και CLCV (C‑407/21, EU:C:2022:690, σημείο 55).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-13" href="#c-13">13</a>
</span>) Απόφαση C‑509/11 (EU:C:2013:613, σκέψεις 49 και 50). Το Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι μια σιδηροδρομική επιχείρηση δεν δικαιούται να περιλάβει στους γενικούς όρους μεταφοράς τους οποίους εφαρμόζει ρήτρα δυνάμει της οποίας απαλλάσσεται από την υποχρέωσή της να καταβάλλει αποζημίωση κομίστρου λόγω καθυστερήσεως όταν η καθυστέρηση οφείλεται σε περιστατικό ανωτέρας βίας (σκέψη 52).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-14" href="#c-14">14</a>
</span>) Βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση της 30ής Σεπτεμβρίου 2021, Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο κατά Pinxten (C‑130/19, EU:C:2021:782, σκέψη 781 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Η θεωρία της ανωτέρας βίας έχει τύχει εφαρμογής σε διαφόρους τομείς του δικαίου της Ένωσης, όπως το δίκαιο του ανταγωνισμού, το τελωνειακό δίκαιο και το δίκαιο περί δημοσίων συμβάσεων.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-15" href="#c-15">15</a>
</span>) Αποφάσεις της 25ης Ιανουαρίου 2017, Vilkas (C‑640/15, στο εξής: απόφαση Vilkas, EU:C:2017:39, σκέψη 54), και UFC – Que choisir και CLCV (σκέψη 53).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-16" href="#c-16">16</a>
</span>) Απόφαση της 25ης Ιανουαρίου 2024, Επιτροπή κατά Ιρλανδίας (Τριαλομεθάνια στο πόσιμο νερό) (C‑481/22, EU:C:2024:85). Όσον αφορά τον χρονικό περιορισμό, στο πλαίσιο της προδικαστικής διαδικασίας, βλ. απόφαση UFC – Que choisir και CLCV (σκέψεις 67 και 75). Βλ. επίσης προτάσεις μου επί της υποθέσεως εκείνης (C‑407/21, EU:C:2022:690, σημείο 80), στις οποίες υποστηρίζω ότι η επίμαχη στην υπόθεση εκείνη εθνική νομοθεσία σαφώς δεν ήταν διατυπωμένη κατά τρόπον ώστε να περιορίζει τα αποτελέσματά της στο χρονικό διάστημα που απαιτούνταν για την αποκατάσταση των δυσχερειών που προκλήθηκαν από το γεγονός που δύναται να συνιστά ανωτέρα βία.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-17" href="#c-17">17</a>
</span>) Απόφαση της 8ης Ιουνίου 2023, Επιτροπή κατά Σλοβακίας (Δικαίωμα καταγγελίας χωρίς χρέωση) (C‑540/21, EU:C:2023:450, σκέψεις 81 έως 88). Γενικότερα, κατά πάγια νομολογία, οι παρεκκλίσεις από τις υποχρεώσεις που υπέχουν τα κράτη μέλη από το δίκαιο της Ένωσης πρέπει να ερμηνεύονται συσταλτικά [πρβλ. απόφαση της 17ης Δεκεμβρίου 2020, C‑808/18, Επιτροπή κατά Ουγγαρίας (Υποδοχή αιτούντων διεθνή προστασία), EU:C:2020:1029, σκέψη 215].</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-18" href="#c-18">18</a>
</span>) Απόφαση Vilkas (σκέψη 53).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-19" href="#c-19">19</a>
</span>) Όπ.π. (σκέψη 56).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-20" href="#c-20">20</a>
</span>) Απόφαση UFC – Que choisir και CLCV (σκέψη 54). Στην απόφαση της 17ης Οκτωβρίου 2013, Billerud Karlsborg και Billerud Skärblaca (C‑203/12, EU:C:2013:664, σκέψη 31) εφαρμόστηκε ένα αυστηρότερο κριτήριο, στο πλαίσιο οδηγίας σχετικά με τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, όπου το Δικαστήριο, επικαλούμενο την απόφαση Ferriera Valsabbia κ.λπ. κατά Επιτροπής (συνεκδικασθείσες υποθέσεις 154/78, 205/78, 206/78, 226/78 έως 228/78, 263/78 264/78, 31/79, 39/79, 83/79 και 85/79, EU:C:1980:81, σκέψη 140), αναφέρθηκε σε εξωτερικές αιτίες οι οποίες έχουν αναπότρεπτες και αναπόφευκτες συνέπειες σε σημείο ώστε να καθίσταται αντικειμενικά αδύνατη για τους ενδιαφερομένους η συμμόρφωση προς τις υποχρεώσεις τους.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-21" href="#c-21">21</a>
</span>) Βλ. απόφαση της 19ης Δεκεμβρίου 2012, Επιτροπή κατά Ιταλίας (C‑68/11, EU:C:2012:815, σκέψη 64).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-22" href="#c-22">22</a>
</span>) Απόφαση UFC – Que choisir και CLCV (σκέψη 72).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-23" href="#c-23">23</a>
</span>) Απόφαση της 4ης Ιουλίου 2000, Haim (C‑424/97, EU:C:2000:357, σκέψη 28).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-24" href="#c-24">24</a>
</span>) Βλ. απόφαση της 8ης Ιουνίου 2023, Επιτροπή κατά Σλοβακίας (Δικαίωμα καταγγελίας χωρίς χρέωση) (C‑540/21, EU:C:2023:450). Η υπόθεση αυτή αφορούσε τη θέσπιση ενός νόμου από τη Σλοβακία ο οποίος τροποποιούσε την υφιστάμενη νομοθεσία, ώστε τα ταξιδιωτικά γραφεία να έχουν τη δυνατότητα να προτείνουν στους πελάτες τους τροποποίηση της ισχύουσας σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού ή εναλλακτικό ταξιδιωτικό πακέτο, αντί επιστροφής των χρημάτων τους εντός 14 ημερών, όπως προβλέπεται από το άρθρο 12 της οδηγίας για τα οργανωμένα ταξίδια.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-25" href="#c-25">25</a>
</span>) Όπ.π. Το Δικαστήριο έκρινε ότι η σλοβακική νομοθεσία η οποία απήλλασσε όλους τους διοργανωτές οργανωμένων ταξιδιών από την υποχρέωση επιστροφής χρημάτων λόγω της πανδημίας δεν πληροί τις προϋποθέσεις που διέπουν την επίκληση ανωτέρας βίας. Το Δικαστήριο επισήμανε ότι η νομοθεσία αυτή δεν αφορούσε μόνον τις περιπτώσεις στις οποίες προέκυψαν πράγματι χρηματοοικονομικοί περιορισμοί, αλλά και όλες τις συμβάσεις που επηρεάστηκαν από την πανδημία, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η συγκεκριμένη χρηματοοικονομική κατάσταση των διοργανωτών ταξιδιών.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-26" href="#c-26">26</a>
</span>) Αιτιολογική σκέψη 1 της οδηγίας 2013/33.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-27" href="#c-27">27</a>
</span>) Όπως προκύπτει με σαφήνεια από τους παρατιθέμενους στο άρθρο 2, στοιχεία στʹ και ζʹ, της οδηγίας 2013/33, ορισμούς, με τον όρο «υλικές συνθήκες υποδοχής» νοείται η πλήρης δέσμη μέτρων που τα κράτη μέλη εφαρμόζουν προς όφελος των αιτούντων, σύμφωνα με την εν λόγω οδηγία, και περιλαμβάνει την παροχή στέγης, τροφής και ρουχισμού, σε είδος ή υπό μορφή οικονομικού βοηθήματος ή δελτίων, ή συνδυασμό των τριών, καθώς και βοήθημα για τα καθημερινά έξοδα.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-28" href="#c-28">28</a>
</span>) Βλ., κατ’ αναλογίαν, αποφάσεις της 8ης Ιουλίου 1987, Επιτροπή κατά Βελγίου (247/85, EU:C:1987:339, σκέψη 7), της 7ης Μαρτίου 1996, Associazione Italiana per il WWF κ.λπ. (C‑118/94, EU:C:1996:86, σκέψη 21), και της 11ης Νοεμβρίου 2010, Επιτροπή κατά Ιταλίας (C‑164/09, EU:C:2010:672, σκέψη 28).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-29" href="#c-29">29</a>
</span>) Βλ., κατ’ αναλογίαν, αποφάσεις της 8ης Ιουνίου 2006, WWF Italia κ.λπ. (C‑60/05, EU:C:2006:378, σκέψη 34), και της 23ης Απριλίου 2020, Επιτροπή κατά Φινλανδίας (Εαρινή θήρα της αρσενικής πουπουλόπαπιας) (C‑217/19, EU:C:2020:291, σκέψη 66).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-30" href="#c-30">30</a>
</span>) Τούτο ευθυγραμμίζεται με την οδηγία 2001/55/ΕΚ του Συμβουλίου, της 20ής Ιουλίου 2001, σχετικά με τις ελάχιστες προδιαγραφές παροχής προσωρινής προστασίας σε περίπτωση μαζικής εισροής εκτοπισθέντων και μέτρα για τη δίκαιη κατανομή των βαρών μεταξύ κρατών μελών όσον αφορά την υποδοχή και την αντιμετώπιση των συνεπειών της υποδοχής αυτών των ατόμων (ΕΕ 2001, L 212, σ. 12), η οποία προβλέπει ρητώς μηχανισμούς για την αντιμετώπιση μαζικών εισροών. Εάν η κρίση είναι ακραία, η Ένωση μπορεί να θέσει σε εφαρμογή την εν λόγω οδηγία, η οποία προβλέπει έναν συλλογικό μηχανισμό για την κατανομή των βαρών. Το άρθρο 1 ορίζει ότι σκοπός της εν λόγω οδηγίας είναι να θεσπίσει ελάχιστες προδιαγραφές παροχής προσωρινής προστασίας σε περίπτωση μαζικής εισροής εκτοπισθέντων από τρίτες χώρες οι οποίοι δεν μπορούν να επιστρέψουν στη χώρα καταγωγής τους, και να επιδιώξει τη δίκαιη κατανομή των βαρών μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά την υποδοχή και την αντιμετώπιση των συνεπειών της υποδοχής αυτών των ατόμων. Το άρθρο 2, στοιχείο αʹ, της ίδιας οδηγίας προβλέπει ότι η εφαρμογή της προστασίας αυτής σκοπεί, ιδίως, στο να μην επιτραπεί να κατακλυστεί το σύστημα που χρησιμοποιείται για τη χορήγηση διεθνούς προστασίας από την υποβολή μαζικών και ταυτόχρονων αιτήσεων αιτούντων άσυλο, χάριν των συμφερόντων των εκτοπισθέντων ατόμων και άλλων ατόμων που ζητούν διεθνή προστασία.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-31" href="#c-31">31</a>
</span>) Απόφαση της 17ης Δεκεμβρίου 2020, (C‑808/18, EU:C:2020:1029).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-32" href="#c-32">32</a>
</span>) Βλ. σκέψεις 222 και 223 της εν λόγω αποφάσεως. Το συγκεκριμένο συμπέρασμα ενισχύεται από τις πολυάριθμες αναφορές στις «εξαιρετικές περιπτώσεις», μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται η «αιφνίδια μαζική συρροή αιτούντων άσυλο», στην αιτιολογική έκθεση της οδηγίας 2003/9/ΕΚ του Συμβουλίου, της 27ης Ιανουαρίου 2003, σχετικά με τις ελάχιστες απαιτήσεις για την υποδοχή των αιτούντων άσυλο στα κράτη μέλη (ΕΕ 2003, L 31, σ. 18): βλ. πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τις ελάχιστες απαιτήσεις για την υποδοχή των προσώπων που ζητούν άσυλο στα κράτη μέλη, COM(2001) 181 τελικό (ΕΕ 2001, C 213 E, σ. 286). Η επίμαχη παρέκκλιση ανάγεται στο άρθρο 14, παράγραφος 8, της οδηγίας αυτής. Η υποθετική περίπτωση της εξάντλησης των δυνατοτήτων στέγασης προέκυψε στο πλαίσιο της συνακόλουθης νομοθετικής διαδικασίας και, συνεπώς, ουδεμία αναφορά της γίνεται στη συγκεκριμένη αιτιολογική έκθεση.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-33" href="#c-33">33</a>
</span>) Βλ. σημείο 37 των παρουσών προτάσεων.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-34" href="#c-34">34</a>
</span>) Βλ., για παράδειγμα, όσον αφορά την εξωσυμβατική ευθύνη της Ένωσης, απόφαση της 4ης Απριλίου 2017, Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής κατά Staelen (C‑337/15 P, EU:C:2017:256, σκέψη 37). Ομοίως, όσον αφορά τα κράτη μέλη, η κατάφωρη παράβαση συνεπάγεται «πρόδηλη και σοβαρή υπέρβαση εκ μέρους του κράτους μέλους των ορίων που επιβάλλονται στη διακριτική του ευχέρεια». Βλ., για παράδειγμα, απόφαση της 4ης Οκτωβρίου 2018, Kantarev (C‑571/16, EU:C:2018:807, σκέψη 105).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-35" href="#c-35">35</a>
</span>) Βλ. προτάσεις του γενικού εισαγγελέα M. Bobek στην υπόθεση Επιτροπή κατά Κάτω Χωρών (C‑395/17, EU:C:2019:98, σημείο 59).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-36" href="#c-36">36</a>
</span>) Βλ., επίσης, αποφάσεις της 26ης Ιανουαρίου 2010, Transportes Urbanos y Servicios Generales (C‑118/08, EU:C:2010:39, σκέψη 30), και της 25ης Μαρτίου 2021, Balgarska Narodna Banka (C‑501/18, EU:C:2021:249, σκέψη 113). Βλ. επίσης προτάσεις της γενικής εισαγγελέα T. Ćapeta στην υπόθεση Dyson κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑122/22 P, EU:C:2023:552, σημείο 70).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-37" href="#c-37">37</a>
</span>) Βλ. επίσης απόφαση της 4ης Δεκεμβρίου 2003, Evans (C‑63/01, EU:C:2003:650, σκέψη 86 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-38" href="#c-38">38</a>
</span>) Απόφαση της 13ης Μαρτίου 2007, Test Claimants in the Thin Cap Group Litigation (C‑524/04, EU:C:2007:161, σκέψη 119 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-39" href="#c-39">39</a>
</span>) Όπ.π. (σκέψη 120).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-40" href="#c-40">40</a>
</span>) Βλ. αποφάσεις της 23ης Μαΐου 1996, Hedley Lomas (C‑5/94, EU:C:1996:205, σκέψη 28), και της 25ης Ιανουαρίου 2007, Robins κ.λπ. (C‑278/05, EU:C:2007:56, σκέψη 71).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-41" href="#c-41">41</a>
</span>) Βλ. αποφάσεις της 12ης Νοεμβρίου 2019, Haqbin (C‑233/18, EU:C:2019:956), της 27ης Φεβρουαρίου 2014, Saciri κ.λπ. (C‑79/13, EU:C:2014:103), και της 27ης Σεπτεμβρίου 2012, Cimade και GISTI (C‑179/11, EU:C:2012:594). Για παράδειγμα, στην απόφαση Saciri, το Δικαστήριο έκρινε ότι τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι αιτούντες άσυλο μπορούν επίσης να στραφούν στην ιδιωτική αγορά μισθώσεως κατοικίας για την απόκτηση οικογενειακής στέγης.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-42" href="#c-42">42</a>
</span>) Βλ. απόφαση Saciri (σκέψεις 35 έως 40 και 46 έως 49).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-43" href="#c-43">43</a>
</span>) Τα άρθρα 1 και 4 του Χάρτη έχουν συνδεθεί στενά στο πλαίσιο της υποθέσεως με αντικείμενο τις ελάχιστες συνθήκες υποδοχής στην απόφαση της 19ης Μαρτίου 2019, Jawo (C‑163/17, στο εξής: απόφαση Jawo, EU:C:2019:218, σκέψη 92). Ο δεσμός αυτός απαντά επίσης στην απόφαση της 19ης Μαρτίου 2019, Ibrahim κ.λπ. (C‑297/17, C‑318/17, C‑319/17 και C‑438/17, στο εξής: απόφαση Ibrahim κ.λπ., EU:C:2019:219), και στην απόφαση της 24ης Απριλίου 2018, MP (Επικουρική προστασία θύματος παρελθόντων βασανιστηρίων) (C‑353/16, EU:C:2018:276, σκέψη 36). Ο απόλυτος χαρακτήρας του δικαιώματος που κατοχυρώνεται στο άρθρο 4 του Χάρτη, το οποίο συνδέεται ευθέως με αυτό του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, έχει επισημανθεί από το Δικαστήριο. Πρβλ. αποφάσεις της 5ης Απριλίου 2016, Aranyosi και Căldăraru (C‑404/15 και C‑659/15 PPU, EU:C:2016:198, σκέψη 85), και της 6ης Σεπτεμβρίου 2016, Petruhhin (C‑182/15, EU:C:2016:630, σκέψη 56). Σχετικά με τον απόλυτο ή απαραβίαστο χαρακτήρα του δικαιώματος που κατοχυρώνεται στο άρθρο 1 του Χάρτη, βλ. Dupré, C., «Article 1 – Human dignity», σε Peers, S., Hervey, T., Kenner, J. και Ward, A. (επιμ.), The EU Charter of Fundamental Rights – A Commentary, Hart Publishing, Οξφόρδη, 2021, σ. 14 έως 15· Jones, J., «Human Dignity in the EU Charter of Fundamental Rights and its Interpretation Before the European Court of Justice», Liverpool Law Review, τεύχος 33, 2012, σ. 287.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-44" href="#c-44">44</a>
</span>) Βλ. αποφάσεις της 16ης Φεβρουαρίου 2017, C.K. κ.λπ. (C‑578/16 PPU, EU:C:2017:127, σκέψη 59), και της 24ης Απριλίου 2018, MP (Επικουρική προστασία θύματος παρελθόντων βασανιστηρίων) (C‑353/16, EU:C:2018:276, σκέψη 36). Βλ. επίσης Dupré, C., «Article 1 – Human dignity», σε Peers, S., Hervey, T., Kenner, J. και Ward, A. (επιμ.), The EU Charter of Fundamental Rights – A Commentary, Hart Publishing, Οξφόρδη, 2021, σ. 20. Μολονότι η ανθρώπινη αξιοπρέπεια δεν απαριθμείται ρητώς μεταξύ των δικαιωμάτων στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (στο εξής: ΕΣΔΑ), ο θεμελιώδης χαρακτήρας της υποδηλώνει ότι δεν επιδέχεται παρεκκλίσεως. Καίτοι η εν λόγω σύμβαση δεν περιέχει ρητώς κάποιο χωριστό άρθρο το οποίο να είναι αφιερωμένο αποκλειστικά στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια, η έννοια αυτή είναι σύμφυτη και αποτελεί τη βάση αρκετών από τις διατάξεις της, ιδίως του άρθρου 3, το οποίο απαγορεύει τα βασανιστήρια και την απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση. Όσον αφορά τις παρεκκλίσεις από τις απορρέουσες από την ΕΣΔΑ υποχρεώσεις, το άρθρο 15, παράγραφος 2, ΕΣΔΑ, καθορίζει ορισμένα δικαιώματα, όπως το δικαίωμα στη ζωή (άρθρο 2) και την απαγόρευση βασανιστηρίων και απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης (άρθρο 3), από τα οποία δεν επιτρέπεται καμία παρέκκλιση, ακόμη και σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-45" href="#c-45">45</a>
</span>) Απόφαση της 1ης Αυγούστου 2022, Ministero dell’Interno (Ανάκληση των υλικών συνθηκών υποδοχής) (C‑422/21, EU:C:2022:616, σκέψη 39), απόφαση Saciri (σκέψη 35) και απόφαση της 27ης Σεπτεμβρίου 2012, Cimade και GISTI (C‑179/11, EU:C:2012:594, σκέψη 56).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-46" href="#c-46">46</a>
</span>) Βλ. επίσης αιτιολογική σκέψη 35 της οδηγίας 2013/33.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-47" href="#c-47">47</a>
</span>) Απόφαση Saciri (σκέψη 48).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-48" href="#c-48">48</a>
</span>) Ειδικότερα, με την απόφαση Saciri (σκέψη 42), το Δικαστήριο έκρινε ότι τα οικονομικά βοηθήματα πρέπει να είναι επαρκή ώστε να καλύπτουν την ιδιωτική στέγαση ή τη στήριξη μέσω της κοινωνικής πρόνοιας σε περίπτωση κορεσμού των δημόσιων δομών στεγάσεως για τους αιτούντες άσυλο.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-49" href="#c-49">49</a>
</span>) Απόφαση Saciri (σκέψη 50).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-50" href="#c-50">50</a>
</span>) Απόφαση της 12ης Νοεμβρίου 2019, Haqbin (C‑233/18, EU:C:2019:956, σκέψη 46), η οποία παραπέμπει στην απόφαση Jawo (σκέψη 92 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-51" href="#c-51">51</a>
</span>) Πρβλ. απόφαση Jawo (σκέψη 92) και απόφαση της 16ης Ιουλίου 2020, Addis (C‑517/17, EU:C:2020:579, σκέψη 51).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-52" href="#c-52">52</a>
</span>) Βλ., απόφαση της 12ης Νοεμβρίου 2019, Haqbin (C‑233/18, EU:C:2019:956, σκέψη 47). Ειδικότερα, στις σκέψεις 47 και 48 της εν λόγω αποφάσεως, το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι η επιβολή κυρώσεως συνιστάμενης στην ανάκληση, έστω και προσωρινή, του συνόλου των υλικών συνθηκών υποδοχής ή των υλικών συνθηκών υποδοχής που αφορούν τη στέγαση, την τροφή ή την ένδυση θα ήταν ασυμβίβαστη με την υποχρέωση εξασφάλισης αξιοπρεπούς επιπέδου διαβίωσης για τον αιτούντα, καθώς θα του στερούσε τη δυνατότητα να αντιμετωπίσει τις πλέον στοιχειώδεις ανάγκες του και θα ήταν, επιπλέον, αντίθετη προς την απαίτηση περί αναλογικότητας, καθόσον ακόμη και οι αυστηρότερες κυρώσεις δεν μπορούν να στερούν από τον αιτούντα τη δυνατότητα να καλύψει τις πλέον στοιχειώδεις ανάγκες του.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-53" href="#c-53">53</a>
</span>) Βλ. σημείο 56 των παρουσών προτάσεων.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-54" href="#c-54">54</a>
</span>) Το άρθρο 18, παράγραφος 9, της οδηγίας 2013/33, στο τέλος, ορίζει ότι «[α]υτές οι διαφορετικές συνθήκες καλύπτουν σε κάθε περίπτωση τις βασικές ανάγκες», περιορίζοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο το πεδίο εφαρμογής της παρεκκλίσεως από την υποχρέωση διασφαλίσεως των υλικών συνθηκών υποδοχής που είναι διαθέσιμες δυνάμει της εν λόγω διατάξεως στην περίπτωση εκτάκτων περιπτώσεων.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-55" href="#c-55">55</a>
</span>) Βλ. σημείο 62 των παρουσών προτάσεων.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-56" href="#c-56">56</a>
</span>) Βλ. Dupré, C., «Article 1 – Human dignity», σε Peers, S., Hervey, T., Kenner, J. και Ward, A. (επιμ.), The EU Charter of Fundamental Rights – A Commentary, Hart Publishing, Οξφόρδη, 2021, σ. 20.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-57" href="#c-57">57</a>
</span>) CE:ECHR:2020:0702JUD002882013</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-58" href="#c-58">58</a>
</span>) Σε αυτό περιλαμβάνονται στοιχεία όπως η έλλειψη στέγης, η απουσία πρόσβασης σε είδη πρώτης ανάγκης (τροφή, κατάλυμα, υγιεινή) και η έκθεση σε αντίξοες καιρικές συνθήκες.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-59" href="#c-59">59</a>
</span>) Το ΕΔΔΑ έκρινε ότι οι θετικές αυτές υποχρεώσεις υφίστανται λόγω του δικαίου της Ένωσης. Βλ., για παράδειγμα, § 116 της εν λόγω αποφάσεως.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-60" href="#c-60">60</a>
</span>) Βάσει των στοιχείων αυτών, το ΕΔΔΑ έκρινε ότι οι N.H., K.T., και A.J. υπέστησαν μεταχείριση αντίθετη προς το άρθρο 3 ΕΣΔΑ λόγω της ακραίας στερήσεως υλικών μέσων και της ανεπαρκούς κρατικής πρόνοιας. Ωστόσο, όσον αφορά τον S.G., το ΕΔΔΑ έκρινε ότι δεν στοιχειοθετείται παράβαση. Η διαφορά στις εν λόγω υποθέσεις έγκειται, κατά τα φαινόμενα, στη χρονική διάρκεια της ταλαιπωρίας που υπέστησαν οι προσφεύγοντες.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-61" href="#c-61">61</a>
</span>) Βλ. απόφαση Ibrahim κ.λπ. (σκέψη 90).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-62" href="#c-62">62</a>
</span>) Βλ. Dupré, C., «Article 1 – Human dignity», σε Peers, S., Hervey, T., Kenner, J. και Ward, A. (επιμ.), The EU Charter of Fundamental Rights – A Commentary, Hart Publishing, Οξφόρδη, 2021, σ. 19.</p>
</body>
</html>
