<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><CONCLUSION NNC="YES" xmlns:fmx="http://opoce" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-05.21-20110601.xd"><BIB.CONCLUSION><REF.CASE FILE="ECRCJ2010PLA.0400337701.case.xml"><NO.CASE>C-265/08</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>62008C0265</NO.CELEX><NO.SEQ>0014.0001</NO.SEQ><PAGE.FIRST.ECR>I-3379</PAGE.FIRST.ECR><PAGE.SEQ>1</PAGE.SEQ><PAGE.LAST.ECR>I-3405</PAGE.LAST.ECR><PAGE.TOTAL>27</PAGE.TOTAL></BIB.CONCLUSION><CURR.TITLE><LEFT>OPINIA D. RUIZA-JARABA COLOMERA — SPRAWA C-265/08</LEFT><RIGHT>FEDERUTILITY I IN.</RIGHT></CURR.TITLE><TITLE><TI><P><HT TYPE="UC">Opinia rzecznika generalnego</HT></P><P><HT TYPE="UC">Dámasa Ruiza-Jaraba Colomera</HT></P><P>przedstawiona w dniu <DATE ISO="20091020">20 października 2009 r.</DATE><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0001"><P>Język oryginału: hiszpański.</P></NOTE></P></TI></TITLE><CONTENTS.CONCLUSION><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">I —</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Wprowadzenie</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>1.</NO.P><TXT>U zarania państwa opiekuńczego pewne obszary gospodarki wyłamały się z logiki rynkowej w celu zmniejszenia dystansu pomiędzy <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0001" ID="QS0001"/>przestrzenią życiową podporządkowaną<QUOT.END REF.START="QS0001" CODE="201D" ID="QE0001"/> a <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0002" ID="QS0002"/>przestrzenią życiową rzeczywistą<QUOT.END REF.START="QS0002" CODE="201D" ID="QE0002"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0002"><P>Terminología zastosowana przez Forsthoffa w jego teorii o <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0003" ID="QS0003"/>zabezpieczeniu potrzeb bytowych<QUOT.END REF.START="QS0003" CODE="201D" ID="QE0003"/> (Daseinvorsorge) [E. Forsthoff, <HT TYPE="ITALIC">Sociedad Industrial y Administración Pública,</HT> Escuela Nacional de Administración Pública, Madryt 1967 (1958)].</P></NOTE>. W imię wartości nie całkiem ekonomicznych – ujętych w klasycznym, kontynentalnym pojęciu prawnym usługi publicznej – wzmogła się interwencja państw w pewnych dziedzinach, powstały monopole i umocniła się regulacja.</TXT></NP><NP><NO.P>2.</NO.P><TXT>Począwszy od Jednolitego Aktu Europejskiego, kiedy umieszczono <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0004" ID="QS0004"/>na ołtarzu idei politycznych<QUOT.END REF.START="QS0004" CODE="201D" ID="QE0004"/> nowego bożka, konkurencję, usługi publiczne stanowią przeszkodę, którą należy pokonać w imię liberalizacji, w której pokładane są wszelkie nadzieje<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0003"><P>Jak to mistrzowsko zauważył T.R. Fernández w <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0005" ID="QS0005"/>Del servicio público a la liberalización desde 1950 hasta hoy<QUOT.END REF.START="QS0005" CODE="201D" ID="QE0005"/>, w: <HT TYPE="ITALIC">Revista de Administración Pública,</HT> nr 150, wrzesień-grudzień 1999, s. 57-73.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>3.</NO.P><TXT>Otwarcie rynku stanowi pierwszy krok tej polityki, lecz po wyeliminowaniu barier w dalszym ciągu istnieją pewne potrzeby, których rynek jako taki nie jest w stanie zaspokoić. Rodzi się zatem interwencja publiczna w formie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0006" ID="QS0006"/>usług świadczonych w interesie ogólnym<QUOT.END REF.START="QS0006" CODE="201D" ID="QE0006"/> i <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0007" ID="QS0007"/>zobowiązań z zakresu usług publicznych<QUOT.END REF.START="QS0007" CODE="201D" ID="QE0007"/>, wykonywanie których władze powierzają przedsiębiorstwom ze zliberalizowanych sektorów w celu ochrony interesów publicznych, których zaspokojenia, z którego nie można zrezygnować, nie można pozostawić wolnej grze rynkowej.</TXT></NP><NP><NO.P>4.</NO.P><TXT>Ograniczenie tych działań publicznych jest wielkim wyzwaniem dla prawa gospodarczego w jego obecnej formie. Do chwili obecnej zajmowało się ono jedynie kwestią istnienia praw wyłącznych lub finansowania wspomnianych usług, a rzadko – kwestią zobowiązań z zakresu usług publicznych. Tego właśnie dotyczy pytanie prejudycjalne przedstawione w niniejszej sprawie.</TXT></NP><NP><NO.P>5.</NO.P><TXT>Począwszy od XIX wieku gaz nabiera szczególnego znaczenia dla rozwoju<?PAGE NO="I-3380"?> współczesnych społeczeństw. Literatura odzwierciedlała nieufność, jaką początkowo budził gaz<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0004"><P>Alexandre Dumas w swojej noweli <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0008" ID="QS0008"/>Kobieta o aksamitnym naszyjniku<QUOT.END REF.START="QS0008" CODE="201D" ID="QE0008"/> (wydanie polskie: Warszawa, Biblioteka Rodzinna, 1928) wyjaśnia w 1846 r., iż <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0009" ID="QS0009"/>Nodiera przerażały wszystkie te wynalazki; gaz wyprowadzał go z równowagi, para go oburzała; widział koniec najbliższego świata w zniszczeniu lasów i wyczerpaniu kopalni węgla kamiennego<QUOT.END REF.START="QS0009" CODE="201D" ID="QE0009"/> (tłumaczenie własne).</P></NOTE> i wrażenie, jakie następnie wywierał<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0005"><P>Jedno z pierwszych zastosowań gazu wynalazł Francuz Montgolfier, wykorzystując lekkość wodoru w celu uniesienia swoich słynnych balonów:</P><P>Mariano José de Larra napisał w 1833 r. trzy artykuły pod tym samym tytułem <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0010" ID="QS0010"/>Ascensión aerostática<QUOT.END REF.START="QS0010" CODE="201D" ID="QE0010"/>, <HT TYPE="ITALIC">Artículos completos</HT>, Wyd. RBA i Instytut Cervantesa. W pierwszym z nich, s. 482 i nast., opisuje zamiar Hiszpana Garcíi Roza uniesienia w powietrze balonu na kwietniku w parku Retiro w Madrycie w dniu <DATE ISO="18330428">28 kwietnia 1833 r.</DATE> w obecności pary królewskiej, który to zamiar wzbudził nadzwyczajne oczekiwania. Doświadczenie nie powiodło się wskutek zbiegu różnych okoliczności oraz z powodu deszczu. Drugi artykuł, s. 546 i nast., dotyczy innej próby Garcíi Roza na placu Oriente, kilka dni później, kiedy nie zdołał napełnić balonu, odtwarzając scenę, w której Don Kichot i Sancho, dosiadłwszy Kołkowca wierzyli, że podróżują po krainie ognia wskutek lekkiego podmuchu miechów w domu Księcia. W trzecim artykule, który nie został zawarty w przywołanej pracy, autor odnosi się ponownie do fiaska na placu Oriente.</P><P>Gaz następnie występuje jako zwiastun czasów współczesnych:</P><P>José Maria Eça de Queirós, w <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0011" ID="QS0011"/>La Reliquia<QUOT.END REF.START="QS0011" CODE="201D" ID="QE0011"/>, w: <HT TYPE="ITALIC">Obras Completas</HT>, tłum. de Julio Gómez de la Serna, Wyd. Aguilar, Madrid 1954, tom I, s. 179 i nast., wkłada w uta bohatera słowa <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0012" ID="QS0012"/>Czy nieodwołalnie straciłem moją osobowość Raposa, katolika, licencjata, współczesnego <HT TYPE="ITALIC">Timesowi</HT> i gazowi, po to, żeby zmienić się w człowieka przeszłości, współczesnego Tyberiuszowi? (tłumaczenie własne)<QUOT.END REF.START="QS0012" CODE="201D" ID="QE0012"/>.</P><P>Wreszcie gaz przenika do zajęć codziennych, oświetlając ulice i mieszkania:</P><P>Irene Nemirovsky w <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0013" ID="QS0013"/>Bal: powieść współczesna<QUOT.END REF.START="QS0013" CODE="201D" ID="QE0013"/> (wydanie polskie 1931), opowiada, iż matka Antoinette, bohaterki, czytała powieść oparta pod wielką lampą w formie kuli z matowego szkła, w której świecił silny strumień gazu; na s. 53 wyjaśnia, iż Antoinette pewnego wieczoru w Paryżu natknęła się na latarnika, który dotykał po kolei lampy uliczne swoją długą tyczką, zapalając je natychmiast.</P><P>Ostatnio, Ana María Matute, laureatka nagród Planeta, Nadal czy Café de Gijón, kandydatka do nagrody Nobla, w <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0014" ID="QS0014"/>Paraíso inhabitado<QUOT.END REF.START="QS0014" CODE="201D" ID="QE0014"/> (Wyd. Destino, Barcelona 2008, s. 11) pisze o latarniku, który w końcu lat poprzedzających drugą republikę hiszpańską <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0015" ID="QS0015"/>szedł zapalając długą tyczką niebieskie, drgające płomyki w lampach gazowych<QUOT.END REF.START="QS0015" CODE="201D" ID="QE0015"/> (tłumaczenie własne).</P></NOTE>, dopóki nie stał się elementem życia codziennego, jak podkreślał to Pérez Galdós<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0006"><P>Maria del C. Simón Palmer, <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0016" ID="QS0016"/>El gas en la obra de Galdós<QUOT.END REF.START="QS0016" CODE="201D" ID="QE0016"/>, <HT TYPE="ITALIC">Actas del IV Congreso internacional de estudios galdosianos de 1990,</HT> red. Cabildo Insular de Gran Canaria, Las Palmas 1993, tom II, s. 565 i nast., zawiera liczne fragmenty z Episodios Nacionales, z Fortunata y Jacinta, z Tormento, z La desheredada lub z Doña Perfecta.</P></NOTE>. Dyrektywa 2003/55/WE<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0007"><P>Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia <DATE ISO="20030626">26 czerwca 2003 r.</DATE> dotycząca wspólnych zasad rynku wewnętrznego gazu ziemnego i uchylająca dyrektywę 98/30/WE (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="176" PAGE.FIRST="57" DATE.PUB="2003">Dz.U. L 176, s. 57</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE> przewidywała całkowite otwarcie rynku gazu począwszy od <DATE ISO="20070701">1 lipca 2007 r.</DATE>, a Tribunale Administrativo Regionale della Lombardia zwraca się z pytaniem, czy po tej dacie możliwy jest, na zasadzie wyjątku, udział władz włoskich w ustalaniu cen dostawy gazu w sytuacji faktycznej braku konkurencji.</TXT></NP><NP><NO.P>6.</NO.P><TXT>Jeżeli usługę publiczną definiuje się, zgodnie ze stanowiskiem francuskiej Conseil d’État<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0008"><P><HT TYPE="ITALIC">Rapport public du Conseil d’État, 1994, Considérations générales: Service public, services publics: déclin ou renouveau,</HT> Etudes et Documents n<HT TYPE="SUP">o</HT> 46, Paris 1995.</P></NOTE>, jako <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0017" ID="QS0017"/>przedłużenie rynku innymi środkami w przypadku, kiedy rynek nie funkcjonuje, lecz nie wbrew rynkowi<QUOT.END REF.START="QS0017" CODE="201D" ID="QE0017"/>, w przypadku załamania się konkurencji państwo powinno interweniować w celu złagodzenia skutków takiej sytuacji. Wpływ działań publicznych na rynek należy, mimo wszystko, ograniczyć, aby nie umniejszać sine die wartości prawdziwej liberalizacji, koncentrując się przy tym na dziedzinie uprawnień konsumentów.</TXT></NP></GR.SEQ><?PAGE NO="I-3381"?><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">II —</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Ramy prawne</HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>A —</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Prawo wspólnotowe: dyrektywa 2003/55</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>7.</NO.P><TXT>Dyrektywa 2003/55 ma na celu realizację rynku wewnętrznego gazu ziemnego.</TXT></NP><NP><NO.P>8.</NO.P><TXT>Zgodnie ze swoim motywem drugim, doświadczenia nabyte w związku z dyrektywą 98/30/WE<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0009"><P>Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia <DATE ISO="19980622">22 czerwca 1998 r.</DATE> dotycząca wspólnych zasad w odniesieniu do rynku wewnętrznego gazu ziemnego (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="204" PAGE.FIRST="1" DATE.PUB="1998">Dz.U. L 204, s. 1</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE>, którą uchyliła dyrektywa z 2003 r., ujawniły zalety, które wynikają ze stworzenia tego rynku; jednocześnie motyw ten wskazuje, iż wciąż istnieją istotne niedociągnięcia oraz, iż należałoby poprawić jego funkcjonowanie, w szczególności poprzez <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0018" ID="QS0018"/>konkretne postanowienia w celu zapewnienia równych warunków działania i w celu zmniejszenia ryzyka rynkowej dominacji i rabunkowych zachowań [stanowiących nadużycie praktyk] (…), zapewnienie ochrony praw drobnych i słabych ekonomicznie odbiorców<QUOT.END REF.START="QS0018" CODE="201D" ID="QE0018"/>.</TXT></NP><NP><NO.P>9.</NO.P><TXT>W swoim motywie osiemnastym dyrektywa 2003/55 opisuje jeden z zasadniczych elementów procesu liberalizacji: swobodny wybór dostawcy przez odbiorców gazu. Dla osiągnięcia tego celu dyrektywa przyjmuje podejście etapowe połączone z wyznaczonym terminem realizacji w taki sposób, aby przedsiębiorstwa mogły się dostosować i zagwarantować ochronę interesów odbiorców oraz ich prawa do rzeczywistego i skutecznego wyboru swego dostawcy.</TXT></NP><NP><NO.P>10.</NO.P><TXT>Motyw dwudziesty szósty odnosi się do decyzji państw członkowskich służących osiągnięciu wysokiego poziomu <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0019" ID="QS0019"/>usług o charakterze użyteczności publicznej [publicznych] we Wspólnocie<QUOT.END REF.START="QS0019" CODE="201D" ID="QE0019"/>, wskazując, iż należy o nich okresowo zawiadamiać Komisję oraz, iż mogą one być odmienne w przypadku <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0020" ID="QS0020"/>gospodarstw domowych oraz małych i średnich przedsiębiorstw<QUOT.END REF.START="QS0020" CODE="201D" ID="QE0020"/>. Motyw dwudziesty siódmy wspomina w odniesieniu do usług publicznych o <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0021" ID="QS0021"/>podstawowym wymogu<QUOT.END REF.START="QS0021" CODE="201D" ID="QE0021"/> dyrektywy, która powinna wyszczególnić <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0022" ID="QS0022"/>wspólne minimalne standardy<QUOT.END REF.START="QS0022" CODE="201D" ID="QE0022"/>, które powinny uwzględniać cele <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0023" ID="QS0023"/>ochrony konsumenta, bezpieczeństwa dostaw, ochrony środowiska i równoważnych poziomów konkurencji we wszystkich państwach członkowskich<QUOT.END REF.START="QS0023" CODE="201D" ID="QE0023"/>. W motywie tym podkreśla się także, iż wykładni tych wymogów należy dokonywać, biorąc po uwagę uwarunkowania krajowe przy jednoczesnym poszanowaniu prawa wspólnotowego.</TXT></NP><NP><NO.P>11.</NO.P><TXT>Zgodnie z art. 2 pkt 25 dyrektywy, przez <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0024" ID="QS0024"/>odbiorców – gospodarstwa domowe<QUOT.END REF.START="QS0024" CODE="201D" ID="QE0024"/> rozumie się tych odbiorców, którzy dokonują<?PAGE NO="I-3382"?> zakupu gazu ziemnego dla potrzeb własnego zużycia, a zgodnie z art. 2 pkt 28 przez <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0025" ID="QS0025"/>odbiorców uprawnionych<QUOT.END REF.START="QS0025" CODE="201D" ID="QE0025"/> rozumie się tych, którzy korzystają ze swojego prawa do zakupu gazu od wybranego przez nich dostawcy zgodnie z art. 23 dyrektywy. Artykuł 23 ust. 1 lit. c) nakłada na państwa członkowskie obowiązek uznania, począwszy od dnia <DATE ISO="20070701">1 lipca 2007 r.</DATE>, wszystkich odbiorców za uprawnionych.</TXT></NP><NP><NO.P>12.</NO.P><TXT>Artykuł 3 dyrektywy dotyczy zobowiązań z zakresu usług publicznych i ochrony odbiorców. W ust. 1 zobowiązuje on państwa członkowskie do zapewnienia, aby <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0026" ID="QS0026"/>przedsiębiorstwa gazownicze działały zgodnie z zasadami niniejszej dyrektywy, mając na celu stworzenie konkurencyjnego, bezpiecznego i zrównoważonego pod względem ochrony środowiska rynku gazu ziemnego<QUOT.END REF.START="QS0026" CODE="201D" ID="QE0026"/> i aby nie stosowały <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0027" ID="QS0027"/>dyskryminacji wobec żadnego z tych przedsiębiorstw, tak jeśli chodzi o prawa, jak i obowiązki<QUOT.END REF.START="QS0027" CODE="201D" ID="QE0027"/>.</TXT></NP><NP><NO.P>13.</NO.P><TXT>Powyższe ma jednak zastosowanie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0028" ID="QS0028"/>z zastrzeżeniem ust. 2<QUOT.END REF.START="QS0028" CODE="201D" ID="QE0028"/> tego art. 3, który stanowi, iż <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0029" ID="QS0029"/>przestrzegając w pełni odnośnych postanowień traktatu, w szczególności jego art. 86, państwa członkowskie mogą w ogólnym interesie ekonomicznym nałożyć na przedsiębiorstwa w sektorze gazowniczym zobowiązania z tytułu świadczenia usług o charakterze użyteczności publicznej [publicznych], mogące odnosić się do […] cen dostaw […]<QUOT.END REF.START="QS0029" CODE="201D" ID="QE0029"/>. Zobowiązania z zakresu usług publicznych powinny być jasno określone, przejrzyste, pozbawione cech dyskryminacji, weryfikowalne i powinny gwarantować przedsiębiorstwom gazowniczym z Unii Europejskiej dostęp, na równych warunkach, do odbiorców krajowych.</TXT></NP><NP><NO.P>14.</NO.P><TXT>Artykuł 3 ust. 3 wprowadza obowiązek ochrony odbiorców, w szczególności odbiorców najsłabszych: państwa członkowskie muszą chronić odbiorców końcowych i zapewnić odpowiedni stopień ochrony konsumentów, a w szczególności odbiorców słabych ekonomicznie, chroniąc ich przed przerwaniem dostaw. Państwa członkowskie muszą zapewnić uprawnionym odbiorcom możliwość zmiany dostawcy. W odniesieniu przynajmniej do odbiorców będących gospodarstwami domowymi są to środki wyszczególnione w załączniku A<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0010"><P>Litera g) załącznika A stanowi, iż należy <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0030" ID="QS0030"/>zagwarantować […] odbiorcom przyłączonym do systemu gazowniczego poinformowanie o ich prawach dostawy gazu ziemnego o określonej jakości, za rozsądne ceny, zgodnie z obowiązującym ustawodawstwem krajowym<QUOT.END REF.START="QS0030" CODE="201D" ID="QE0030"/>.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>15.</NO.P><TXT>Zgodnie z art. 3 ust. 6 państwa członkowskie mają powiadamiać Komisję <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0031" ID="QS0031"/>o wszystkich środkach przyjętych dla realizacji zobowiązań o charakterze użyteczności publicznej, włączając w to ochronę odbiorcy<?PAGE NO="I-3383"?> i środowiska naturalnego, oraz o ich możliwym wpływie na konkurencję krajową i międzynarodową<QUOT.END REF.START="QS0031" CODE="201D" ID="QE0031"/>, niezależnie od tego, czy wspomniane środki stanowią odstępstwa od postanowień dyrektywy.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>B —</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Prawo włoskie</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>16.</NO.P><TXT>Zaledwie na kilka dni przed dniem <DATE ISO="20070701">1 lipca 2007 r.</DATE>, datą końcową dla wprowadzenia pełnej liberalizacji rynku gazu zgodnie z art. 23 dyrektywy 2003/55, przyjęto we Włoszech dekret z mocą ustawy nr 73 z dnia <DATE ISO="20070618">18 czerwca 2007 r.</DATE>, na mocy którego przyznano na rzecz Autorità per l’energia elettrica e il gas prawo określania <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0032" ID="QS0032"/>cen referencyjnych<QUOT.END REF.START="QS0032" CODE="201D" ID="QE0032"/> dla sprzedaży gazu niektórym odbiorcom już po pełnym otwarciu tego rynku.</TXT></NP><NP><NO.P>17.</NO.P><TXT>Wspomniany dekret z mocą ustawy został zatwierdzony przez ustawę nr 125 z dnia <DATE ISO="20070803">3 sierpnia 2007 r.</DATE>, której art. 1 ust. 3 stanowi, iż:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0033" ID="QS0033"/>W celu zapewnienia wykonania postanowień wspólnotowych w sferze usług powszechnych, Autorità per l’energia elettrica e il gas ustanawia ujednolicone warunki świadczenia tych usług i określa przejściowo, na podstawie rzeczywistych kosztów tych usług, ceny referencyjne […] dostawy gazu odbiorcom będącym gospodarstwami domowymi, które przedsiębiorstwa zajmujące się dystrybucją lub sprzedażą w zakresie zobowiązań z zakresu usług publicznych muszą uwzględnić w swoich ofertach handlowych, przewidując także możliwość wyboru pomiędzy różnymi planami taryfowymi i rozkładami godzinowymi. […]; bez naruszenia uprawnień Autorità do sprawowania dozoru i podejmowania działań w celu ochrony praw użytkowników, przede wszystkim w przypadku wzrostu cen i pogorszenia warunków świadczenia usług, stwierdzonych i nieuzasadnionych, dla odbiorców, którzy nie skorzystali jeszcze z prawa wyboru<QUOT.END REF.START="QS0033" CODE="201D" ID="QE0033"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0011"><P>Tekst art. 1 ust. 3 dekretu z mocą ustawy różnił się nieznacznie od tego samego artykułu ustawy zatwierdzającej, która wprowadziła wyjaśnienie, iż to uprawnienie Autorità ma charakter przejściowy.</P></NOTE>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>18.</NO.P><TXT>Włoski sąd odsyłający uważa, iż przepis ten stanowi <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0034" ID="QS0034"/>podstawę ustawową dla wykonywania władzy regulacyjnej przez Autorità w sferze cen gazu po dniu <DATE ISO="20070701">1 lipca 2007 r.</DATE><QUOT.END REF.START="QS0034" CODE="201D" ID="QE0034"/>.</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><?PAGE NO="I-3384"?><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">III —</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Postępowanie przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>19.</NO.P><TXT>W dniu <DATE ISO="20070329">29 marca 2007 r.</DATE> Autorità per l’energia elettrica e il gas wydała decyzję nr 79/07 w sprawie ponownego określenia warunków handlowych dostawy gazu w okresie od dnia <DATE ISO="20050101">1 stycznia 2005 r.</DATE> do dnia <DATE ISO="20070331">31 marca 2007 r.</DATE>, ustalając kryteria aktualizacji wspomnianych warunków handlowych. Zgodnie z pkt 1.3.1 tego postanowienia, wzory obliczeniowe zatwierdzone dla celów aktualizacji rekompensaty zmiennej w odniesieniu do sprzedaży hurtowej miały zastosowanie do dnia <DATE ISO="20080630">30 czerwca 2008 r.</DATE>; w pkt 1.3.2 przyznane zostało Autorità uprawnienie do sprawdzenia, czy spełnione zostały warunki dla przedłużenia tego uprawnienia do dnia <DATE ISO="20090630">30 czerwca 2009 r.</DATE></TXT></NP><NP><NO.P>20.</NO.P><TXT>Federutility, Assogas, Libarna Gas spa, Collino Commercio spa, Sadori gas spa, Egea Commerciale, E.On Vendita srl oraz Sorgenia spa (przedsiębiorstwa i związki przedsiębiorstw działających na włoskim rynku gazu ziemnego) wniosły pięć skarg na decyzję nr 79/07 oraz na inne, późniejsze decyzje Autorità (decyzje nr 80/07, 158/07, 242/07 i 346/07)<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0012"><P>Skargi R.G. 1276/07, R.G. 1279/07, R.G. 1285/07, R.G. 1359/07 i R.G. 1490/07.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>21.</NO.P><TXT>Podnoszą one jako główny zarzut naruszenie dyrektywy 2003/55, na mocy której sektor gazu powinien zostać całkowicie zliberalizowany począwszy od dnia <DATE ISO="20070701">1 lipca 2007 r.</DATE> Skarżące utrzymują, iż w celu zapewnienia, począwszy od tej daty, wszystkim odbiorcom swobody wyboru dostawcy, cena sprzedaży gazu musi być ustalana jedynie przez grę podaży i popytu, bez ingerencji władz publicznych. Ich zdaniem zatem ustalanie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0035" ID="QS0035"/>cen referencyjnych<QUOT.END REF.START="QS0035" CODE="201D" ID="QE0035"/> począwszy od drugiego kwartału 2007 r. (czego wyraz stanowi wydanie decyzji nr 79/07) narusza prawo wspólnotowe.</TXT></NP><NP><NO.P>22.</NO.P><TXT>Tribunale Amministrativo Regionale della Lombardia (Izba IV), który rozpoznaje wspomniane skargi, doszedł do wniosku, iż rozstrzygnięcie sporu uzależnione jest od dokonania wykładni dyrektywy 2003/55 i przedstawił Trybunałowi Sprawiedliwości, w oparciu o art. 234 WE, następujące pytania prejucjalne:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0036" ID="QS0036"/>Czy wykładni art. 23 dyrektywy 2003/55/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia <DATE ISO="20030626">26 czerwca 2003 r.</DATE>, który reguluje otwarcie rynku gazu, należy zgodnie z zasadami wynikającymi z traktatu WE dokonywać w ten sposób, że przepis krajowy (i akty wykonawcze do tego przepisu), który po dniu <DATE ISO="20070701">1 lipca 2007 r.</DATE> zachowuje na rzecz Autorità per l’energia elettrica e il gas uprawnienie do określania cen referencyjnych dostaw gazu ziemnego odbiorcom będącym gospodarstwami domowymi (stanowiącym nieokreśloną i niezdefiniowaną w grupach referencyjnych kategorię, która sama z siebie nie zakłada oceny<?PAGE NO="I-3385"?> trudnych socjalnie i finansowo sytuacji, mogących uzasadniać ustalenie rzeczonych cen referencyjnych), które przedsiębiorstwa zajmujące się dystrybucją i sprzedażą, w ramach zobowiązań z tytułu świadczenia usług o charakterze użyteczności publicznej [publicznych], zobowiązane są zawrzeć w swej ofercie handlowej, jest niezgodny z tym artykułem dyrektywy i zasadami wspólnotowymi,</P><P>albo też,</P><P>czy wykładni tego przepisu (ww. art. 23) w związku z art. 3 dyrektywy 2003/55/WE (który stanowi, że państwa członkowskie mogą w ogólnym interesie ekonomicznym, nałożyć na przedsiębiorstwa w sektorze gazowniczym zobowiązania z tytułu świadczenia usług o charakterze użyteczności publicznej [publicznych] dotyczące, dla potrzeb niniejszego postępowania, ceny dostaw) należy dokonywać w ten sposób, że nie jest sprzeczny z przywołanymi przepisami wspólnotowymi przepis krajowy, który, uwzględniając szczególną sytuację rynku, charakteryzującego się utrzymującym się brakiem <QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0037" ID="QS0037"/>efektywnej konkurencji<QUOT.END REF.START="QS0037" CODE="00AB" ID="QE0037"/>, przynajmniej w sektorze sprzedaży hurtowej, przyznaje możliwość określania na drodze administracyjnej ceny referencyjnej gazu ziemnego, którą każdy sprzedawca w ramach usługi powszechnej ma obowiązkowo zawrzeć w ofertach handlowych proponowanych swoim odbiorcom będącym gospodarstwami domowymi, mimo że wszyscy odbiorcy powinni być uważani za <QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0038" ID="QS0038"/>uprawnionych [do wyboru dostawcy]<QUOT.END REF.START="QS0038" CODE="00AB" ID="QE0038"/><QUOT.END REF.START="QS0036" CODE="201D" ID="QE0036"/></P></QUOT.S></P></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">IV —</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Postępowanie przed Trybunałem Sprawiedliwości</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>23.</NO.P><TXT>Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wpłynął do sekretariatu Trybunału Sprawiedliwości w dniu <DATE ISO="20080620">20 czerwca 2008 r.</DATE></TXT></NP><NP><NO.P>24.</NO.P><TXT>Pisemne uwagi przedstawiły Federutility, Libarna Gas, Sorgenia i Assogas, a także Komisja oraz rządy polski, estoński i włoski.</TXT></NP><NP><NO.P>25.</NO.P><TXT>W załączniku do wezwania na rozprawę zwrócono się z pytaniem do stron postępowania przez sądem krajowym oraz do Republiki Włoskiej, czy obowiązek zamieszczenia <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0039" ID="QS0039"/>cen referencyjnych<QUOT.END REF.START="QS0039" CODE="201D" ID="QE0039"/> dla dostaw gazu ziemnego do odbiorców indywidualnych w ofertach handlowych oznacza, iż przedsiębiorstwa te muszą proponować i stosować wspomniane ceny wobec swoich odbiorców oraz, że w rezultacie nie mogą zawierać umów na odmiennych warunkach taryfowych, albo też czy takie ceny mają charakter całkowicie niezobowiązujący. Zwrócono się do nich również z pytaniem odnośnie zakresu zastosowania tego zobowiązania, wraz z żądaniem przedstawienia<?PAGE NO="I-3386"?> informacji, czy odbiorcami, których zobowiązanie to dotyczy, są wyłącznie odbiorcy indywidualni z wyłączeniem osób prawnych. Federutility, Libarna Gas, Sorgenia i Assogas oraz rząd włoski udzieliły Trybunałowi Sprawiedliwości odpowiedzi, składając dokumenty datowane w miesiącu lipcu 2009 r.</TXT></NP><NP><NO.P>26.</NO.P><TXT>Na rozprawie, która odbyła się w dniu <DATE ISO="20090908">8 września 2009 r.</DATE>, stawili się, w celu przedstawienia ustnych wyjaśnień, pełnomocnicy Federutility, Assogas, Libarna Gas, Sorgenia, Komisji oraz rządów estońskiego i włoskiego.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">V —</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Uwagi wstępne: interwencja taryfowa w sytuacji konkurencji o czysto formalnym charakterze</HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>A —</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Brak rzeczywistej konkurencji na rynku gazu</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>27.</NO.P><TXT>Proces liberalizacji sektora energetycznego zainicjowany dyrektywami 96/92/WE<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0013"><P>Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia <DATE ISO="19961219">19 grudnia 1996 r.</DATE> dotycząca wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="027" PAGE.FIRST="20" DATE.PUB="1996">Dz.U. L 27, s. 20</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE> i 98/30/WE znacznie przyspieszył wraz z przyjęciem dyrektyw 2003/54/WE<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0014"><P>Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia <DATE ISO="20030626">26 czerwca 2003 r.</DATE> dotycząca wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej i uchylająca dyrektywę 96/92/WE (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="176" PAGE.FIRST="37" DATE.PUB="2003">Dz.U. L 176, s. 37</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE> i 2003/55/WE, które zadecydowały o otwarciu rynków energii elektrycznej i gazu dla odbiorców niebędących gospodarstwami domowymi począwszy od dnia <DATE ISO="20040701">1 lipca 2004 r.</DATE>, a dla wszystkich, bez żadnego rozróżnienia, użytkowników – począwszy od dnia <DATE ISO="20070701">1 lipca 2007 r.</DATE><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0015"><P>Artykuł 21 dyrektywy 2003/54 i art. 23 dyrektywy 2003/55.</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>28.</NO.P><TXT>Wykonanie tych ambitnych planów należało do państw członkowskich. Postępy były jednakże bardzo nierówne. Zostało to stwierdzone przez Komisję w komunikacie do Rady i Parlamentu Europejskiego z dnia <DATE ISO="20070110">10 stycznia 2007 r.</DATE><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0016"><P>Komunikat – Perspektywy rynku wewnętrznego energii elektrycznej i gazu [COM(2006) 0841 wersja ostateczna].</P></NOTE>, w którym przyznaje ona, iż chociaż <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0040" ID="QS0040"/>do ram prawnych, ustaleń instytucjonalnych i fizycznej infrastruktury (…) włączono podstawowe pojęcia dotyczące wewnętrznego rynku energii (…) w wielu państwach członkowskich nie istniała (…) prawdziwa konkurencja. Często klienci nie mieli rzeczywistej możliwości wyboru innego dostawcy<QUOT.END REF.START="QS0040" CODE="201D" ID="QE0040"/> i, zasadniczo, wciąż nie ma wysokiego stopnia zaufania na rynku wewnętrznym<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0017"><P>Co więcej, jak wskazuje Peter D. Cameron, <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0041" ID="QS0041"/>korzyści z liberalizacji rynków energetycznych nie są jak dotychczas tak oczywiste, jak to przewidywano: obniżanie się cen nie jest nieuchronnym skutkiem liberalizacji, podobnie jak nie jest nim spadek ingerencji państwa; pozycja rynkowa przedsiębiorstw już działających na rynku wzrosła, a oczekiwanie przez nowych graczy wejścia na rynki energii elektrycznej i gazu stało się <QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0042" ID="QS0042"/>czekaniem na Godota<QUOT.END REF.START="QS0042" CODE="00AB" ID="QE0042"/><QUOT.END REF.START="QS0041" CODE="201D" ID="QE0041"/> (P. Cameron, <HT TYPE="ITALIC">Legal aspects of EU energy regulation. Implementing the New Directives on Electricity and Gas Across Europe,</HT> Oxford University Press 2005, s. 36).</P></NOTE>.</TXT></NP><?PAGE NO="I-3387"?><NP><NO.P>29.</NO.P><TXT>Świadoma niepełnego charakteru procesu liberalizacji, Komisja rozpoczęła realizację <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0043" ID="QS0043"/>trzeciego pakietu energetycznego<QUOT.END REF.START="QS0043" CODE="201D" ID="QE0043"/> mającego wypełnić braki obowiązującego uregulowania. Zawiera on propozycję zmiany dyrektywy 2003/55, która przewiduje np. rzeczywiste rozdzielenie działalności produkcyjnej od działalności dostawczej i eksploatacji sieci<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0018"><P>Wniosek dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniająca dyrektywę 2003/55/WE dotyczącą wspólnych zasad rynku wewnętrznego gazu ziemnego [COM(2007) 529 wersja ostateczna].</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>30.</NO.P><TXT>Zdaniem Komisji interwencja w zakresie taryf cenowych gazu (a także w zakresie taryf cenowych energii elektrycznej) jest jedną z przyczyn i, zarazem, jednym ze skutków obecnego braku konkurencji w sektorze energetycznym. Z jednej strony, wśród głównych niedociągnięć zaobserwowanych w trakcie transpozycji przywołanych dyrektyw Komisja wymienia <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0044" ID="QS0044"/>regulowane ceny uniemożliwiające wejście na rynek nowych uczestników<QUOT.END REF.START="QS0044" CODE="201D" ID="QE0044"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0019"><P>Wyżej wymieniony komunikat z dnia <DATE ISO="20070110">10 stycznia 2007 r.</DATE>, pkt 1.3.</P></NOTE>. Z drugiej strony, Komisja dodaje, iż obok tych nieprawidłowości <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0045" ID="QS0045"/>przedsiębiorstwa zasiedziałe z sektora elektroenergetycznego i gazowego w większości zachowały pozycję dominującą<QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0046" ID="QS0046"/>, w rezultacie <QUOT.END REF.START="QS0046" CODE="00AB" ID="QE0046"/>doprowadziło to państwa członkowskie do utrzymania ścisłej kontroli cen za energię elektryczną i gaz płaconych przez odbiorców końcowych. Niestety stanowi to często poważne ograniczenie konkurencji<QUOT.END REF.START="QS0045" CODE="201D" ID="QE0045"/>.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0020"><P>Wyżej wymieniony komunikat z dnia <DATE ISO="20070110">10 stycznia 2007 r.</DATE>, pkt 1.4.</P></NOTE></TXT></NP><NP><NO.P>31.</NO.P><TXT>Współistnienie otwartych rynków energetycznych z cenami regulowanymi jest stanem dość często spotykanym w państwach członkowskich Unii; jak przyznaje Komisja w swoim sprawozdaniu z dnia <DATE ISO="20080415">15 kwietnia 2008 r.</DATE><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0021"><P>Sprawozdanie Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego- – Postępy w tworzeniu wewnętrznego rynku gazu ziemnego i energii elektrycznej [COM(2008) 192 wersja ostateczna].</P></NOTE>, ma ono miejsce w przypadku <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0047" ID="QS0047"/>jednej trzeciej rynków gazu ziemnego […] i w przypadku ponad połowy rynków energii elektrycznej. W większości państw członkowskich, gdzie ma miejsce regulacja cen, nie jest ona ograniczona do małych odbiorców – dostawy po cenach regulowanych mogą mieć miejsce dla wszystkich rodzajów odbiorców<QUOT.END REF.START="QS0047" CODE="201D" ID="QE0047"/>.</TXT></NP><NP><NO.P>32.</NO.P><TXT>Opisana sytuacja ma miejsce w sektorze gazowniczym we Włoszech. Jak wyjaśnił rząd tego państwa w swoich pisemnych uwagach, krajowy rynek gazu ziemnego wyróżnia się decydującą rolą, jaką pełni Eni, przedsiębiorstwo, które jest jednocześnie monopolistą w zakresie importu gazu, właścicielem największej części systemu przesyłowego, posiadaczem absolutnie dominującej pozycji w zakresie przetwarzania i największym sprzedawcą hurtowym. Ten brak konkurencji na rynku hurtowym umożliwił przetrwanie lokalnych monopoli w zakresie sprzedaży detalicznej ściśle powiązanych wertykalnie z operatorami systemu dystrybucyjnego. W tej sytuacji wejście na rynek<?PAGE NO="I-3388"?> innych dostawców wydaje się być skrajnie skomplikowane: po pierwsze, ponieważ musieliby oni kupować gaz od Eni, która narzuciłaby im warunki według swego uznania, ograniczając do minimum ich ewentualne marże zysku i, po drugie, z uwagi na trudność konkurowania na rynku lokalnym z przedsiębiorcami powiązanymi ze sobą wertykalnie.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>B —</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Regulowanie cen dostawy w sytuacji braku konkurencji</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>33.</NO.P><TXT>Okoliczności te, łącznie ze wzrostową tendencją cen produktów naftowych na rynkach międzynarodowych, spowodowały sporne zachowanie władz włoskich. W celu uniknięcia tego, aby wzrost kosztów surowca został przerzucony na użytkowników, zdecydowały się one przedłużyć przysługujące Autorità per l'energia elettrica e il gas uprawnienie do określania <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0048" ID="QS0048"/>cen referencyjnych<QUOT.END REF.START="QS0048" CODE="201D" ID="QE0048"/> dostawy gazu ziemnego dla odbiorców będących gospodarstwami domowymi na okres po dniu <DATE ISO="20070701">1 lipca 2007 r.</DATE>, czyli po dacie, w której włoski rynek gazowy miał zostać zliberalizowany zgodnie z przepisami przejściowymi dyrektywy 2003/55.</TXT></NP><NP><NO.P>34.</NO.P><TXT>Zgodnie z treścią art. 1 ust. 3 włoskiej ustawy z dnia <DATE ISO="20070803">3 sierpnia 2007 r.</DATE> sporne uprawnienie charakteryzuje się następującymi cechami:</TXT><P><LIST TYPE="DASH"><ITEM><P><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P>1)</NO.P><TXT>Umożliwia ono określanie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0049" ID="QS0049"/>cen referencyjnych<QUOT.END REF.START="QS0049" CODE="201D" ID="QE0049"/> dostawy gazu ziemnego, które przedsiębiorstwa powinny włączyć do <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0050" ID="QS0050"/>swoich ofert handlowych z zapewnieniem możliwości wyboru pomiędzy różnymi planami taryfowymi i rozkładami godzinowymi<QUOT.END REF.START="QS0050" CODE="201D" ID="QE0050"/>.</TXT><P>Gdy zapytano o zakres tego zobowiązania strony postępowania przed sądem krajowym i rząd włoski, te pierwsze zaprzeczyły w swojej odpowiedzi, aby wspomniane <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0051" ID="QS0051"/>ceny referencyjne<QUOT.END REF.START="QS0051" CODE="201D" ID="QE0051"/> miały charakter wyłącznie informacyjny. Podnoszą one, iż w praktyce przedsiębiorstwa zajmujące się dystrybucją gazu ziemnego nie mogą proponować swoim odbiorcom alternatywnych, korzystniejszych taryf niż te wskazane przez Autorità, której <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0052" ID="QS0052"/>ceny referencyjne<QUOT.END REF.START="QS0052" CODE="201D" ID="QE0052"/> znajdują się poniżej średniej europejskiej. Jeżeli weźmie się pod uwagę wielką liczbę użytkowników, w stosunku do których dostawcy muszą proponować i stosować ceny referencyjne, należy zdaniem skarżących w postępowaniu przed sądem krajowym rozumieć, że możliwość stosowania innych taryf jest wyłącznie teoretyczna.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0022"><P>Pismo Federutility z dnia <DATE ISO="20090731">31 lipca 2009 r.</DATE>, pkt 7–9 oraz pismo Sorgenii z dnia <DATE ISO="20090731">31 lipca 2009 r.</DATE>, pkt 1.</P></NOTE></P></NP></ITEM></LIST></P></ITEM><ITEM><P><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Wspomniane <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0053" ID="QS0053"/>ceny referencyjne<QUOT.END REF.START="QS0053" CODE="201D" ID="QE0053"/> obliczane są w oparciu o <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0054" ID="QS0054"/>rzeczywiste<?PAGE NO="I-3389"?> koszty usług<QUOT.END REF.START="QS0054" CODE="201D" ID="QE0054"/>. Na podstawie informacji przedstawionych w sprawie, warunki ekonomiczne określane przez Autorità stanowią sumę czterech czynników: ceny dystrybucji, przesyłu i magazynowania, wielkości zmiennej odpowiadającej sprzedaży detalicznej oraz innej wielkości dotyczącej kosztów nabycia surowca, w tym także kosztów związanych z hurtowym zakupem gazu. Spór w przedmiotowej sprawie toczy się wokół sposobu obliczania ostatniej pozycji, bowiem, w przeciwieństwie do rynku hurtowego, na którym cena gazu podąża za kursem produktów naftowych, taryfa dotycząca sprzedaży detalicznej jest objęta <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0055" ID="QS0055"/>klauzulą ochronną<QUOT.END REF.START="QS0055" CODE="201D" ID="QE0055"/>, za pomocą której Autorità zapobiega przenoszeniu całkowitego kosztu surowca w przypadku, kiedy jest on wysoki. W ten sposób dostawcy gazu powinni rozliczać swoich odbiorców na podstawie ceny, która nie zawiera w sobie wszystkich kosztów poniesionych w związku z nabyciem surowca. W celu uniknięcia sytuacji, w której ciężar ekonomiczny wspomnianego rozliczenia ponosiły wyłącznie te przedsiębiorstwa, Autorità zobowiązała hurtowników do renegocjowania umów sprzedaży gazu<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0023"><P>Podobnie zobacz pisemne uwagi Sorgenii, s. 5–6.</P></NOTE>.</TXT></NP></ITEM></LIST></P></ITEM><ITEM><P><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P>3)</NO.P><TXT>W odniesieniu do zakresu zastosowania <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0056" ID="QS0056"/>cen referencyjnych<QUOT.END REF.START="QS0056" CODE="201D" ID="QE0056"/>, art. 1 ust. 3 dekretu z mocą ustawy wymaga jedynie, aby dotyczyły one <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0057" ID="QS0057"/>odbiorców będących gospodarstwami domowymi<QUOT.END REF.START="QS0057" CODE="201D" ID="QE0057"/>. Postanowienie odsyłające dotyczące pytania prejudycjalnego definiuje tę kategorię użytkowników jako <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0058" ID="QS0058"/>nieokreśloną<QUOT.END REF.START="QS0058" CODE="201D" ID="QE0058"/>; Komisja, przeciwnie, wskazuje, iż <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0059" ID="QS0059"/>ceny referencyjne mają zastosowanie do rodzin i gospodarstw domowych zamieszkałych w budynkach wyposażonych w centralne ogrzewanie o rocznym zużyciu niższym niż <FT TYPE="NUMBER">200000</FT> metrów sześciennych<QUOT.END REF.START="QS0059" CODE="201D" ID="QE0059"/>.</TXT><P>Dokładniej rzecz biorąc, z odpowiedzi stron postępowania przed sądem krajowym oraz rządu włoskiego udzielonych do końca lipca 2009 r., a także z ustnych stanowisk przedstawionych na rozprawie wynika, iż obowiązek utrzymywania <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0060" ID="QS0060"/>cen referencyjnych<QUOT.END REF.START="QS0060" CODE="201D" ID="QE0060"/> dotyczy dwóch kategorii użytkowników:</P><P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>Odbiorców końcowych, którzy będąc już uprawnionymi przed dniem <DATE ISO="20030101">1 stycznia 2003 r.</DATE> (z uwagi na roczne zużycie gazu przekraczające <FT TYPE="NUMBER">200000</FT> metrów sześciennych lub z innych względów) wciąż nie zawarli nowej umowy na dostawę gazu.</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>Odbiorców końcowych o rocznym zużyciu niższym niż wspomniane <FT TYPE="NUMBER">200000</FT> metrów sześciennych.</TXT></NP></ITEM></LIST></P><?PAGE NO="I-3390"?><P>Skarżące w postępowaniu przed sądem krajowym przyznały na rozprawie oraz w dokumentach z miesiąca lipca 2009 r., iż do obu kategorii odbiorców końcowych zaliczają się zarówno osoby fizyczne, jak i przedsiębiorstwa, a także osoby prawne<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0024"><P>Pisma procesowe Federutility z dnia <DATE ISO="20090731">31 lipca 2009 r.</DATE>, pkt 12, 13 oraz pismo procesowe Sorgenii z dnia <DATE ISO="20090731">31 lipca 2009 r.</DATE>, pkt 2.</P></NOTE>. Przytaczają one decyzję Autorità nr 64/09, której art. 4 rozszerzył stosowanie cen ochronnych na wspólnoty właścicieli, nawet jeżeli posiadacz punktu dystrybucyjnego jest osobą prawną, która pełni funkcję administratora współwłasności. Jednakże zgodnie z art. 5 decyzji nr 64/09 odbiorcy końcowi, którzy nie zawarli nowych umów i którzy, nie będąc osobami fizycznymi, w dalszym ciągu korzystają z systemu ochrony do dnia <DATE ISO="20090930">30 września 2009 r.</DATE> lub do dnia <DATE ISO="20100930">30 września 2010 r.</DATE>, jeżeli ich roczne zużycie nie przekracza <FT TYPE="NUMBER">200000</FT> metrów sześciennych.</P><P>Rząd włoski, przeciwnie, broni stanowiska, iż system <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0061" ID="QS0061"/>cen referencyjnych<QUOT.END REF.START="QS0061" CODE="201D" ID="QE0061"/> dotyczy wyłączne osób fizycznych.</P></NP></ITEM></LIST></P></ITEM><ITEM><P><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P>4)</NO.P><TXT>Dekret z mocą ustawy, w wersji zatwierdzonej przez włoski parlament, nadaje uprawnieniu Autorità do określania taryf charakter przejściowy, zmieniając w ten sposób pierwotne brzmienie dekretu z mocą ustawy, w którym brak było postanowień w tej kwestii.</TXT><P>Skarżące przedsiębiorstwa podniosły na rozprawie, że wspomniany charakter przejściowy uprawnienia do określania taryf nie jest wystarczający, bowiem nigdzie nie wskazano maksymalnego terminu wykonywania tego uprawnienia. W tym celu powołały się one na niedawną ustawę nr 99 z dnia <DATE ISO="20090723">23 lipca 2009 r.</DATE>, która ich zdaniem przyznaje Autorità uprawnienie regulacyjne o charakterze ogólnym i bez żadnego ograniczenia czasowego.</P></NP></ITEM></LIST></P></ITEM><ITEM><P><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P>5)</NO.P><TXT>Wreszcie ustawodawca włoski wskazuje, że <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0062" ID="QS0062"/>ceny referencyjne<QUOT.END REF.START="QS0062" CODE="201D" ID="QE0062"/> określane są <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0063" ID="QS0063"/>w zakresie zobowiązań z zakresu usług publicznych<QUOT.END REF.START="QS0063" CODE="201D" ID="QE0063"/>, w celu <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0064" ID="QS0064"/>zapewnienia wykonania postanowień wspólnotowych w sferze usług powszechnych<QUOT.END REF.START="QS0064" CODE="201D" ID="QE0064"/>.</TXT></NP></ITEM></LIST></P></ITEM></LIST></P></NP><NP><NO.P>35.</NO.P><TXT>Tribunale Administrativo Regionale della Lombardia zwraca się do Trybunału Sprawiedliwości z pytaniem, czy interwencja publiczna o podobnym charakterze na rynku takim, jak gazowy, zliberalizowanym, lecz cechującym się brakiem na nim rzeczywistej konkurencji, narusza art. 23 dyrektywy 2003/55, albo też, czy może ona korzystać z ochrony, jaką daje art. 3 tej dyrektywy. Należy zatem zbadać oba te przepisy.</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><?PAGE NO="I-3391"?><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">VI —</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Analiza pytania prejudycjalnego</HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>A —</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Artykuł 23 i liberalizacja cen</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>36.</NO.P><TXT>Stworzenie wewnętrznego rynku gazu ziemnego, będące głównym celem dyrektywy 2003/55, wymaga doprowadzenia do końca procesu całkowitej liberalizacji.</TXT></NP><NP><NO.P>37.</NO.P><TXT>Prawodawca wspólnotowy szybko zrozumiał, iż otwarcie to powinno być dokonywane stopniowo. Punktem wyjścia były rynki w dużym stopniu regulowane, wyłącznie krajowe i często monopolistyczne<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0025"><P>Nierzadko z monopolami będącymi własnością publiczną.</P></NOTE>. Wyzwanie polegało na ich przetworzeniu w jeden rynek europejski, całkowicie swobodny, na którym wszyscy użytkownicy mogliby kupować gaz od wybranego przez siebie sprzedawcy. Dyrektywa 98/30 stanowiła nieśmiały i wstępny krok, którego kontynuacją jest art. 23 dyrektywy 2003/55 zawierający kalendarz stopniowych zmian mający zapewnić wszystkim odbiorcom, rozumianym jako gospodarstwa domowe, status odbiorców uprawnionych<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0026"><P>W rozumieniu art. 2 dyrektywy.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>38.</NO.P><TXT>Jako datę końcową dla osiągnięcia tego celu przewidziano dzień <DATE ISO="20070701">1 lipca 2007 r.</DATE> Osiągnięcie tego celu wymagało wyeliminowania barier ograniczających konkurencję na rynku gazu, do których zaliczają się m.in. interwencje taryfowe, jeśli zniechęcają one do dokonywania inwestycji. Artykuł 3 ust. 1 dyrektywy nakłada na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia, aby <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0065" ID="QS0065"/>przedsiębiorstwa gazownicze działały zgodnie z zasadami niniejszej dyrektywy, mając na celu stworzenie konkurencyjnego, bezpiecznego i zrównoważonego pod względem ochrony środowiska rynku gazu ziemnego<QUOT.END REF.START="QS0065" CODE="201D" ID="QE0065"/>.</TXT></NP><NP><NO.P>39.</NO.P><TXT>Uwzględniając brzmienie dyrektywy i leżący u jej podstaw jasny cel liberalizacyjny, wydaje się, iż trudno utrzymywać, jak czyni to rząd polski w swoich pisemnych uwagach, iż określanie cen przez zwykłą grę podaży i popytu nie jest warunkiem koniecznym w celu zapewnienia prawa do wyboru dostawcy, który najbardziej nam odpowiada. W rzeczywistości, ani art. 23, ani żaden inny przepis dyrektywy nie nakładają wyraźnie na państwa członkowskie obowiązku pozostawienia sposobu tworzenia cen dostawy wolnej grze rynkowej, aczkolwiek nic nie przeszkadza rozważać teoretycznie, czy chodzi o środek zawsze korzystny dla konsumenta.</TXT></NP><NP><NO.P>40.</NO.P><TXT>Wydaje się jednak istotnym, iż prawodawca wspólnotowy przewidział, że urzędy regulacji mają zatwierdzać taryfy przesyłowe i dystrybucyjne gazu (art. 25 ust. 2 dyrektywy) oraz, iż ze swej strony uważa on określanie cen dostawy za uprawnienie o charakterze<?PAGE NO="I-3392"?> czysto wyjątkowym, w ramach zobowiązań z zakresu usług publicznych (art. 3 ust. 2).</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>B —</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Artykuł 3 i zobowiązania z zakresu usług publicznych</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>41.</NO.P><TXT>Liberalizacja rynku nie wyklucza tym samym wszelkiego rodzaju ingerencji w ustalanie ceny sprzedaży gazu. Wspomniany art. 3 dyrektywy otwiera liczne możliwości służące legitymizacji działań państw członkowskich w tym zakresie.</TXT></NP><NP><NO.P>42.</NO.P><TXT>Przede wszystkim, art. 3 ust. 2 stanowi, iż mogą one <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0066" ID="QS0066"/>w ogólnym interesie ekonomicznym nałożyć na przedsiębiorstwa w sektorze gazowniczym zobowiązania z tytułu świadczenia usług o charakterze użyteczności publicznej [z zakresu usług publicznych]<QUOT.END REF.START="QS0066" CODE="201D" ID="QE0066"/> związane z ceną dostawy. Po drugie, art. 3 ust. 3 opiera się na założeniu, że państwa członkowskie przyjmą odpowiednie środki w celu ochrony odbiorców końcowych, w szczególności odbiorców słabych ekonomicznie, zapewniając wysoki poziom ochrony konsumentów.</TXT></NP><NP><NO.P>43.</NO.P><TXT>Oba te ustępy odzwierciedlają podwójny cel dyrektywy 2003/55: stworzenie wewnętrznego rynku gazu jako środka ochrony interesów przedsiębiorstw, a jednocześnie konsumentów. Liberalizacja, lecz nie za wszelką cenę, w stosunku do osób fizycznych, dla których wymagany jest pewien stopień regulacji, kiedy rynek nie funkcjonuje właściwie. Zobowiązania z zakresu usług publicznych składają się z instrumentu służącego stworzeniu takiej strukturalnej interwencji publicznej o wyjątkowym charakterze, nawet po dacie końcowej <DATE ISO="20070701">1 lipca 2007 r.</DATE></TXT></NP><NP><NO.P>44.</NO.P><TXT>W chwili przyjmowania drugiego pakietu energetycznego, formuła ta była już szeroko testowana. Po wyeliminowaniu monopoli publicznych<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0027"><P>Co do których, jak pisze C.W. Jones, <HT TYPE="ITALIC">EU Energy Law, Volume I, The Internal Energy Market</HT>, Second Edition, Leuven: Caléis &amp; Castells 2006, s. 223, <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0067" ID="QS0067"/>zakładano, iż zawsze działają w interesie publicznym<QUOT.END REF.START="QS0067" CODE="201D" ID="QE0067"/>.</P></NOTE> w tym sektorze, poddanym zasadom rynkowym, w dalszym ciągu należało zapewnić pewne potrzeby wynikające z interesu ogólnego. W tym celu prawodawca wspólnotowy rozważył możliwość wyegzekwowania zobowiązań z zakresu usług publicznych i usług powszechnych już w pierwszych sektorach liberalizowanych, takich jak pocztowy, transportowy, czy telekomunikacyjny. Trybunał Sprawiedliwości podchodził do tych mechanizmów derogacyjnych ze szczególną uwagą, w szczególności w odniesieniu do ich finansowania, uznając, iż nie oznaczają pomocy państwa<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0028"><P>W rozumieniu art. 87 ust. 1 WE.</P></NOTE> subwencje wypłacane jako <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0068" ID="QS0068"/>rekompensata<QUOT.END REF.START="QS0068" CODE="201D" ID="QE0068"/> z tytułu wykonywania zobowiązań z zakresu usług publicznych oraz, iż nie naruszają traktatu WE, jeżeli zachodzą określone przesłanki<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0029"><P>Wyrok z dnia <DATE ISO="20030724">24 lipca 2003 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-280/00" PAGE.ECR="I-7747" YEAR="2003">C-280/00 Altmark, Rec. s. I-7747</REF.DOC.ECR>, pkt 84–95. W wyroku z dnia <DATE ISO="20031127">27 listopada 2003 r.</DATE> w sprawach połączonych od <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-34/01+C-35/01+C-36/01+C-37/01+C-38/01" PAGE.ECR="I-14243" YEAR="2003">C-34/01 do C-38/01 Enirisorse, Rec. s. I-14243</REF.DOC.ECR>, zastosowano przesłanki wskazane we wcześniejszym orzeczeniu w sprawie, w której rozstrzygano o charakterze taryfy portowej pobieranej częściowo przez spółkę publiczną. Przed wyrokiem w sprawie Altmark, w wyroku z dnia <DATE ISO="20011122">22 listopada 2001 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-53/00" PAGE.ECR="I-09067" YEAR="2001">C-53/00 Ferring, Rec. s. I-09067</REF.DOC.ECR>, określono już dokładnie niezbędne warunki tego, aby zwolnienie podatkowe, z którego korzystały przedsiębiorstwa zarządzające będące świadczeniem usług publicznych, było zgodne z traktatem WE.</P></NOTE>.</TXT></NP><?PAGE NO="I-3393"?><NP><NO.P>45.</NO.P><TXT>Artykuł 3 ust. 2 dyrektywy 2003/55 włącza to uprawnienie do katalogu instrumentów służących organizacji rynku gazu, zezwalając państwom członkowskim na nakładanie na przedsiębiorstwa gazownicze pewnych obciążeń pod warunkiem, iż są one niezbędne dla ochrony <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0069" ID="QS0069"/>ogólnego interesu ekonomicznego<QUOT.END REF.START="QS0069" CODE="201D" ID="QE0069"/>, którego zakres nie jest dokładnie zdefiniowany<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0030"><P>Dyrektywa ogranicza się do wskazania, iż zobowiązania z zakresu usług publicznych tworzone są w imię wspomnianego interesu, przy czym mogą <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0070" ID="QS0070"/>odnosić się do bezpieczeństwa, włącznie z bezpieczeństwem dostaw, regularności dostaw, jakości i cen dostaw i ochrony środowiska, włącznie z efektywnością energetyczną i ochroną klimatu<QUOT.END REF.START="QS0070" CODE="201D" ID="QE0070"/>. Nie zabrakło tych, którzy zakwalifikowali ten wykaz jako <HT TYPE="ITALIC">numerus clausus</HT> przyczyn w ramach <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0071" ID="QS0071"/>ogólnego interesu ekonomicznego<QUOT.END REF.START="QS0071" CODE="201D" ID="QE0071"/>, które mogą uzasadniać działania państwa (W. Geldhof, F. Vandendriessche, <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0072" ID="QS0072"/>Chapter 1: European Electricity and Gas Market Liberalisation. Background, Statuos, Developments<QUOT.END REF.START="QS0072" CODE="201D" ID="QE0072"/>, w: <HT TYPE="ITALIC">EU Energy Law and Policy Issues,</HT> red. B. Delvaux, M. Hunt, K. Talus, Euroconfidentiel, s. 48, którzy ze swej strony powołują się na C.W. Jones, <HT TYPE="ITALIC">op. cit.</HT> s. 230). Jednakże, moim zdaniem, przepis ten wyszczególnia rodzaje działań, w których może okazać się konieczne nałożenie zobowiązań z zakresu usług publicznych, a nie wylicza okoliczności mogących być ich źródłem, aczkolwiek oba te aspekty są ściśle powiązane. Z art. 3 ust. 2 dyrektywy wynika, iż państwa członkowskie mogą nałożyć zobowiązania z zakresu usług publicznych w odniesieniu do ceny sprzedaży gazu, lecz sama ta wzmianka nie jest wystarczająca. W każdym przypadku należy sprawdzić, czy ma się do czynienia z zadaniem mieszczącym się w ramach ogólnego interesu gospodarczego.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>46.</NO.P><TXT>To niedookreślenie zawarte w dyrektywie ujawnia szeroki margines manewru, jaki prawodawca wspólnotowy przyznał państwom członkowskim. Potwierdza to motyw dwudziesty siódmy dyrektywy, który odnosi się do ustanowienia <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0073" ID="QS0073"/>wspólnych minimalnych standardów<QUOT.END REF.START="QS0073" CODE="201D" ID="QE0073"/> w przedmiocie spełnienia przesłanek usług publicznych, czyli rdzenia, który należy oceniać <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0074" ID="QS0074"/>z uwzględnieniem celów ochrony konsumenta, bezpieczeństwa dostaw, ochrony środowiska i równoważnych poziomów konkurencji we wszystkich państwach członkowskich<QUOT.END REF.START="QS0074" CODE="201D" ID="QE0074"/> interpretowanych w świetle odrębności każdego z krajów <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0075" ID="QS0075"/>z uwzględnieniem sytuacji w danym państwie i pod warunkiem przestrzegania prawa Wspólnoty<QUOT.END REF.START="QS0075" CODE="201D" ID="QE0075"/>.</TXT></NP><NP><NO.P>47.</NO.P><TXT>Lecz swoboda państw członkowskich w tej sferze nie jest całkowita, bowiem art. 3 ust. 6 dyrektywy przewiduje kontrolę <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0076" ID="QS0076"/>wszystkich środków przyjętych dla realizacji zobowiązań o charakterze użyteczności publicznej [z zakresu usług publicznych], włączając w to ochronę odbiorcy i środowiska naturalnego, oraz o ich możliwym wpływie na konkurencję krajową i międzynarodową<QUOT.END REF.START="QS0076" CODE="201D" ID="QE0076"/>, o których państwa członkowskie muszą powiadamiać Komisję w trakcie wdrażania tego przepisu. Następnie państwa muszą powiadamiać co dwa lata o wszystkich wprowadzonych zmianach<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0031"><P>Komisja zdecydowała się sprecyzować wymogi dyrektywy w niewiążącej nocie, która służy częściowo dokończeniu kontroli ex ante zobowiązań z zakresu usług publicznych, które zostały zgłoszone przez państwa członkowskie (<QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0077" ID="QS0077"/>Note de la DG Energie et Transports sur les Directives 2003/54/CE et 2003/55/CE du marché interieur de l'électricité et du gaz natural. Document n'engageant pas la Commission<QUOT.END REF.START="QS0077" CODE="201D" ID="QE0077"/>, dostępnej na http://ec.europa.eu/energy/electricity/legislation/doc/notes_for_implementation_2004/public_service_obligations_fr.pdf). Starając się umocnić pozycję Komisji w ramach tych działań kontrolnych trzeci pakiet energetyczny proponuje, aby Komisja zatwierdzała wytyczne dla celów wdrażania art. 3 dyrektywy (art. 3 ust. 4 ww. wniosku dyrektywy zmieniającej dyrektywę 2003/55/WE, który wprowadza nowy ust. 7 w art. 3 dyrektywy 2003/55).</P></NOTE>.</TXT></NP><?PAGE NO="I-3394"?><NP><NO.P>48.</NO.P><TXT>Ponadto sama dyrektywa zakreśla wystarczająco dokładne reguły nakładania zobowiązań z zakresu usług publicznych, które:</TXT><P><LIST TYPE="DASH"><ITEM><P>powinny odpowiadać <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0078" ID="QS0078"/>ogólnemu interesowi ekonomicznemu<QUOT.END REF.START="QS0078" CODE="201D" ID="QE0078"/>;</P></ITEM><ITEM><P>należy je tworzyć <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0079" ID="QS0079"/>przestrzegając w pełni odnośnych postanowień traktatu, w szczególności jego art. 86<QUOT.END REF.START="QS0079" CODE="201D" ID="QE0079"/>;</P></ITEM><ITEM><P>powinny być jasno określone, przejrzyste i weryfikowalne;</P></ITEM><ITEM><P>powinny być pozbawione cech dyskryminacji; oraz</P></ITEM><ITEM><P>powinny gwarantować równość dostępu firm gazowniczych z Unii Europejskiej do odbiorców krajowych.</P></ITEM></LIST></P></NP><NP><NO.P>49.</NO.P><TXT>Istnienie uprawnień Autorità per l’energia elettrica e il gas w zakresie taryf, sporne w niniejszej sprawie, uzależnione jest od przestrzegania tych reguł, co powinno zostać zweryfikowane przez sąd krajowy w oparciu o wykładnię dyrektywy dokonaną przez Trybunał Sprawiedliwości<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0032"><P>Zgodnie z art. 3 ust. 6 dyrektywy, środki te należy zgłaszać Komisji, co uczynił rząd włoski po uprzednim zwróceniu się do niego przez Komisję w tym celu (pisemne uwagi Komisji, pkt 42).</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>50.</NO.P><TXT>Należy zatem zastanowić się zarówno nad wymogiem <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0080" ID="QS0080"/>ogólnego interesu ekonomicznego<QUOT.END REF.START="QS0080" CODE="201D" ID="QE0080"/> (C), odnosząc się do traktatu WE, a w szczególności do jego art. 86 (D), ale również do jego niedyskryminacyjnego charakteru (E).</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>C —</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Potrzeba rozsądnych cen jako podstawa <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0081" ID="QS0081"/>ogólnego interesu ekonomicznego<QUOT.END REF.START="QS0081" CODE="201D" ID="QE0081"/></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>51.</NO.P><TXT>To, czy istnienie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0082" ID="QS0082"/>ogólnego interesu ekonomicznego<QUOT.END REF.START="QS0082" CODE="201D" ID="QE0082"/> uzasadnia zobowiązania z zakresu usług publicznych stanowi pierwszy sporny aspekt niniejszej sprawy.</TXT></NP><NP><NO.P>52.</NO.P><TXT>Jak słusznie twierdzi Komisja w swoich pisemnych uwagach<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0033"><P>Punkt 38.</P></NOTE>, podwójne odniesienie się w art. 3 ust. 2 dyrektywy do art. 86 WE<?PAGE NO="I-3395"?> i do <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0083" ID="QS0083"/>ogólnego interesu ekonomicznego<QUOT.END REF.START="QS0083" CODE="201D" ID="QE0083"/> oznacza, iż zobowiązania, o których mowa w tym przepisie, odpowiadają tym, które dotyczą przedsiębiorstw zobowiązanych do świadczenia <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0084" ID="QS0084"/>usług w ogólnym interesie gospodarczym<QUOT.END REF.START="QS0084" CODE="201D" ID="QE0084"/> w rozumieniu wspomnianego artykułu traktatu WE<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0034"><P>Sformułowanie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0085" ID="QS0085"/>usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym<QUOT.END REF.START="QS0085" CODE="201D" ID="QE0085"/> nawiązuje do usług o charakterze gospodarczym, do świadczenia których państwo członkowskie zobowiązuje ze względu na pewien interes ogólny (E. Szyszczak, <HT TYPE="ITALIC">The Regulation of the State in Competitive Markets in the EU</HT>, Wyd. Hart, 2007, s. 211). Brzmienie art. 3 ust. 2 dyrektywy stanowi, według słów Lageta-Annamayera, efekt skrzyżowania <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0086" ID="QS0086"/>francuskiego pojęcia usługi publicznej ze wspólnotowym pojęciem <QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0087" ID="QS0087"/>usługi świadczonej w ogólnym interesie gospodarczym<QUOT.END REF.START="QS0087" CODE="00AB" ID="QE0087"/><QUOT.END REF.START="QS0086" CODE="201D" ID="QE0086"/> (A. Laget-Annamayer, <HT TYPE="ITALIC">La régulation des services publics en réseaux. Télécommunications et électricité,</HT> Wyd. Bruylant, Bruksela 2002, s. 98).</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>53.</NO.P><TXT>Trybunał Sprawiedliwości uznał za służący ogólnemu interesowi gospodarczemu zróżnicowany zespół usług takich jak dystrybucja wody<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0035"><P>Wyrok z dnia <DATE ISO="19831108">8 listopada 1983 r.</DATE> w połączonych sprawach od <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="96/82+97/82+98/82+99/82+100/82+101/82+102/82+104/82+105/82+108/82+110/82" PAGE.ECR="3369" YEAR="1983">96/82 do 102/82, 104/82, 105/82, 108/82 i 110/82 NV IAZ International Belgium i in., Rec. s. 3369</REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>, gazu<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0036"><P>Wyrok z dnia <DATE ISO="19971023">23 października 1997 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-159/94" PAGE.ECR="I-5815" YEAR="1997">C-159/94 Komisja przeciwko Francji, Rec. s. I-5815</REF.DOC.ECR>.</P></NOTE> i energii elektrycznej<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0037"><P>Wyrok z dnia <DATE ISO="19940427">27 kwietnia 1994 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-393/92" PAGE.ECR="I-1477" YEAR="1994">C-393/92 Almelo i in., Rec. s. I-1477</REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>, odbieranie i doręczanie poczty na całym terytorium kraju<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0038"><P>Wyroki: z dnia <DATE ISO="19930519">19 maja 1993 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-320/91" PAGE.ECR="I-2533" YEAR="1993">C-320/91 Corbeau, Rec. s. I-2533</REF.DOC.ECR>, z dnia <DATE ISO="20000210">10 lutego 2000 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-147/97" PAGE.ECR="I-825" YEAR="2000">C-147/97 Deutsche Post AG, Rec. s. I-825</REF.DOC.ECR> oraz z dnia <DATE ISO="20010517">17 maja 2001 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-340/99" PAGE.ECR="4109" YEAR="2001">C-340/99 TNT Traco, Rec. s. 4109</REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>, zarządzanie nierentownymi liniami lotniczymi<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0039"><P>Wyrok z dnia <DATE ISO="19890411">11 kwietnia 1989 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="66/86" PAGE.ECR="803" YEAR="1989">66/86 Ahmed Saeed Flugreisen i Silver Line Reisebüro, Rec. s. 803</REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>, przewozy pogotowia ratunkowego<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0040"><P>Wyrok z dnia <DATE ISO="20011025">25 października 2001 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-475/99" PAGE.ECR="I-8089" YEAR="2001">C-475/99 Firma Ambulanz Glöckner, Rec. s. I-8089</REF.DOC.ECR>.</P></NOTE> lub działalność hurtownii farmaceutycznych<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0041"><P>Wyżej wymieniony wyrok w sprawie Ferring.</P></NOTE>, żeby wymienić tylko niektóre przykłady. Trudno jest wyciągnąć z tych orzeczeń<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0042"><P>Wszystkie wyroki zresztą odnoszą się do przedsiębiorstw posiadających uprawnienia wyłączne i specjalne, a nie do podmiotów, które działają w sektorach zliberalizowanych, ani też do tych, na które nakładane są zobowiązania w zakresie usług publicznych. Ich zastosowanie w niniejszej sprawie powinno zatem brać pod uwagę ten szczególny kontekst, w chwili obecnej nie znajdujący odbicia w orzecznictwie.</P></NOTE> jednoznaczną i dokładną koncepcję. Dyrektywa, traktat WE i orzecznictwo mają swe źródło w tej samej idei równowagi pomiędzy rynkiem a regulacją, pomiędzy konkurencją a względami interesu ogólnego, oraz są również, moim zdaniem, zgodne w odniesieniu do nałożenia na państwa członkowskie obowiązku zdefiniowania usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym, które powinny podlegać ochronie, bez uszczerbku dla uprawnień organów wspólnotowych (w szczególności Trybunału Sprawiedliwości) do kontroli takich decyzji i zakazywania nadużyć<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0043"><P>Do koncepcji tej odnosi się również art. 16 WE, zgodnie z którym <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0088" ID="QS0088"/>bez uszczerbku dla artykułów 73, 86 i 87 oraz zważywszy na miejsce, jakie usługi świadczone w ogólnym interesie gospodarczym zajmują wśród wspólnych wartości Unii, jak również ich znaczenie we wspieraniu jej spójności społecznej i terytorialnej, Wspólnota i państwa członkowskie, każde w granicach swych kompetencji i w granicach stosowania niniejszego traktatu, zapewniają, aby te usługi funkcjonowały na podstawie zasad i na warunkach, które pozwolą im wypełniać ich zadania<QUOT.END REF.START="QS0088" CODE="201D" ID="QE0088"/>. Przepis ten wprowadzono w Amsterdamie, w trakcie procesu liberalizacji sektorów strategicznych, jako rezultat <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0089" ID="QS0089"/>głębokiej troski o pewne sfery socjalne z uwagi na liberalne odchylenie przyjęte na stopniu europejskim<QUOT.END REF.START="QS0089" CODE="201D" ID="QE0089"/> (D. Sarmiento, <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0090" ID="QS0090"/>La recepción en el derecho de la Unión Europea y en su jurisprudencia de las técnicas de regulación económica<QUOT.END REF.START="QS0090" CODE="201D" ID="QE0090"/>,w: <HT TYPE="ITALIC">Derecho de la regulación económica. I. Fundamentos e instituciones de la regulación,</HT> red. S. Muñoz Machado, J. Esteve Pardo, Wyd. Iustel, Fundación Ortega y Gasset 2009, s. 259).</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>54.</NO.P><TXT>Jeżeli zamierza się szukać jakiegoś elementu wspólnego, należałoby przypomnieć słynne ustawy Rollanda, na które pośrednio powołują wyroki w sprawach Corbeau<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0044"><P>Wyżej wymieniony wyrok, pkt 15.</P></NOTE> oraz Almelo i in.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0045"><P>Wyżej wymieniony wyrok, pkt 48. Tak samo wyrok z dnia <DATE ISO="19971023">23 października 1997 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-159/94" PAGE.ECR="I-5815" YEAR="1997">C-159/94 Komisja przeciwko Francji, Rec. s. I-5815</REF.DOC.ECR>, pkt 57.</P></NOTE>, wskazując przesłanki<?PAGE NO="I-3396"?> świadczenia usługi w ogólnym interesie gospodarczym: w nieprzerwany sposób (ciągłość); na rzecz wszystkich użytkowników oraz na całym stanowiącym punkt odniesienia terytorium (powszechność); według jednolitych taryf i o podobnej jakości; bez uwzględniania sytuacji poszczególnych osób, ani stopnia rentowności ekonomicznej poszczególnych transakcji (równość).</TXT></NP><NP><NO.P>55.</NO.P><TXT>Ciągłość, powszechność i równość. Do klasycznych reguł należy dziś dodać przejrzystość i ekonomiczną dostępność usługi. Zatem dyrektywa 2003/55 narzuca ciągłość, powszechność i brak dyskryminacji w działalności polegającej na dostawie gazu<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0046"><P>Potwierdzają to wykaz zobowiązań wymienionych w art. 3 ust. 2 oraz możliwość wyznaczenia <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0091" ID="QS0091"/>dostawcy z urzędu<QUOT.END REF.START="QS0091" CODE="201D" ID="QE0091"/> (art. 3 ust. 3).</P></NOTE>, lecz służy również ochronie prawa odbiorców <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0092" ID="QS0092"/>do dostaw gazu ziemnego o określonej jakości po rozsądnych cenach<QUOT.END REF.START="QS0092" CODE="201D" ID="QE0092"/> (motyw dwudziesty szósty). Stąd wynika możliwość ingerencji w cenę dostawy, której dotyczy art. 3 ust. 2 dyrektywy.</TXT></NP><NP><NO.P>56.</NO.P><TXT>Z uwag tych należy wywieść, iż cel, jakim jest uniknięcie niepożądanych i nieproporcjonalnych podwyżek cen na szkodę konsumentów stanowi podstawę <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0093" ID="QS0093"/>ogólnego interesu ekonomicznego<QUOT.END REF.START="QS0093" CODE="201D" ID="QE0093"/>, która, jeżeli zachodziłyby pozostałe przesłanki wskazane w dyrektywie, uzasadniałaby interwencję publiczną w zakresie taryf dostawy gazu ziemnego.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>D —</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Test proporcjonalności i poszanowanie interesów wspólnotowych</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>57.</NO.P><TXT>Druga przesłanka odnosi się w całości do traktatu WE, a w szczególności do jego art. 86.</TXT></NP><NP><NO.P>58.</NO.P><TXT>Duże znaczenie ma w niniejszej sprawie ust. 2 przywołanego art. 86 WE, który służy, jak opisuje orzecznictwo, <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0094" ID="QS0094"/>pogodzeniu interesu państw członkowskich w wykorzystywaniu niektórych przedsiębiorstw sektora publicznego jako instrumentu polityki gospodarczej lub podatkowej z interesem Wspólnoty w przestrzeganiu przepisów dotyczących konkurencji i utrzymaniu jedności rynku wspólnego<QUOT.END REF.START="QS0094" CODE="201D" ID="QE0094"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0047"><P>Wyrok z dnia <DATE ISO="19910319">19 marca 1991 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-202/88" PAGE.ECR="I-1223" YEAR="1991">C-202/88 Francja przeciwko Komisji, Rec. s. I-1223</REF.DOC.ECR>, pkt 12.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>59.</NO.P><TXT>Zgodnie z tym przepisem, <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0095" ID="QS0095"/>przedsiębiorstwa zobowiązane do zarządzania usługami świadczonymi w ogólnym interesie<?PAGE NO="I-3397"?> gospodarczym<QUOT.END REF.START="QS0095" CODE="201D" ID="QE0095"/> podlegają traktatowi WE i jego regułom dotyczącym konkurencji pod warunkiem, iż ich stosowanie nie stanowi prawnej lub faktycznej przeszkody w wykonywaniu poszczególnych zadań im powierzonych oraz, w każdym przypadku, rozwój handlu nie może być naruszony w sposób pozostający w sprzeczności z interesem Wspólnoty.</TXT></NP><NP><NO.P>60.</NO.P><TXT>W niniejszej sprawie wypada zbadać: po pierwsze, czy interwencja w zakresie taryf dostawy gazu stanowi środek niezbędny dla zapewnienia <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0096" ID="QS0096"/>rozsądnych cen<QUOT.END REF.START="QS0096" CODE="201D" ID="QE0096"/> (tak zwana kontrola proporcjonalności) i, po drugie, czy działanie to narusza <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0097" ID="QS0097"/>interes Wspólnoty<QUOT.END REF.START="QS0097" CODE="201D" ID="QE0097"/>.</TXT></NP><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>1.</NO.P><TXT>Test proporcjonalności</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>61.</NO.P><TXT>Treść wyżej wspomnianego fragmentu postanowienia, na mocy którego wyjątek od zasad rynkowych nie może stanowić faktycznej lub prawnej przeszkody w wykonywaniu zadań leżących w ogólnym interesie gospodarczym, wprowadza do sporu tzw. <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0098" ID="QS0098"/>test proporcjonalności<QUOT.END REF.START="QS0098" CODE="201D" ID="QE0098"/>, prawdziwy klucz do art. 86 ust. 2 WE, który ułatwia jego zastosowanie.</TXT></NP><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>Orzecznictwo</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>62.</NO.P><TXT>Wyrok w sprawie Sacchi obudził rosnące oczekiwania wobec tego postanowienia, pozostawiając w rękach państw udowodnienie, iż swobodna konkurencja stanowi nie do przezwyciężenia przeszkodę w wykonywanie funkcji przypisanej danemu podmiotowi<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0048"><P>Wyrok z dnia <DATE ISO="19740430">30 kwietnia 1974 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="155/73" PAGE.ECR="409" YEAR="1974">155/73, Rec. s. 409</REF.DOC.ECR>. W tym samym znaczeniu zobacz wyrok z dnia <DATE ISO="19890411">11 kwietnia 1989 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="66/86" PAGE.ECR="803" YEAR="1989">66/86 Ahmed Saeed Flugreisen i Silver Line Reisebüro, Rec. s. 803</REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>. Następnie, w wyroku w sprawie Höfner stwierdzono, iż traktat WE nie stoi na przeszkodzie zadaniu przypisanemu publicznemu urzędowi ds. zatrudnienia, <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0099" ID="QS0099"/>jeżeli nie jest on przygotowany na zaspokajanie popytu na rynku w tym zakresie<QUOT.END REF.START="QS0099" CODE="201D" ID="QE0099"/> i toleruje sytuację, kiedy inne spółki naruszają jego prawa wyłączne<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0049"><P>Wyrok z dnia <DATE ISO="19910423">23 kwietnia 1991 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-41/90" PAGE.ECR="1979" YEAR="1991">C-41/90 Höfner i Elser, Rec. s. 1979</REF.DOC.ECR>, pkt 25.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>63.</NO.P><TXT>Jednakże do momentu wydania ww. wyroku w sprawie Corbeau zasada proporcjonalności nie pojawia się w rozumowaniu Trybunału Sprawiedliwości. W wyroku w sprawie Corbeau, i znacznie później, w ww. wyroku w sprawie Almelo i in., uznano za niedopuszczalne wyjątki od zasad rynkowych niezbędnych w celu zapewnienia <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0100" ID="QS0100"/>równowagi ekonomicznej<QUOT.END REF.START="QS0100" CODE="201D" ID="QE0100"/> usługi, w oparciu o względny ciężar usług dochodowych i usług niedochodowych.</TXT></NP><NP><NO.P>64.</NO.P><TXT>Następnie trzy orzeczenia dotyczące wyłącznych praw na import i eksport energii przyznanych w Niderlandach, Włoszech<?PAGE NO="I-3398"?> i Francji<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0050"><P>Wyroki z dnia <DATE ISO="19971023">23 października 1997 r.</DATE>: w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-157/94" PAGE.ECR="I-5699" YEAR="1997">C-157/94 Komisja przeciwko Niderlandom, Rec. s. I-5699</REF.DOC.ECR>; w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-158/94" PAGE.ECR="I-5789" YEAR="1997">C-158/94 Komisja przeciwko Włochom, Rec. s. I-5789</REF.DOC.ECR> oraz w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-159/94" PAGE.ECR="I-5815" YEAR="1997">C-159/94 Komisja przeciwko Francji, Rec. s. I-5815</REF.DOC.ECR>. Czwarta skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego przeciwko Hiszpanii została oddalona (wyrok z dnia <DATE ISO="19971023">23 października 1997 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-160/94" PAGE.ECR="I-5851" YEAR="1997">C-160/94 Komisja przeciwko Hiszpanii, Rec. s. I-5851</REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> dostarczyły kolejnych szczegółów. Z jednej strony, czynią one aluzję do proporcjonalności w ramach art. 86 WE, umożliwiając powołanie się na ust. 2 tego artykułu <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0101" ID="QS0101"/>w celu uzasadnienia przyznania przez państwo członkowskie przedsiębiorstwu zobowiązanemu do zarządzania usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym praw wyłącznych […] ilekroć wykonywanie zadania, które mu powierzono łączy się z przyznaniem takich praw oraz pod warunkiem, iż rozwój handlu nie może być naruszony w sposób pozostający w sprzeczności z interesem Wspólnoty<QUOT.END REF.START="QS0101" CODE="201D" ID="QE0101"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0051"><P>Wyżej wymienione wyroki w sprawach: Komisja przeciwko Niderlandom, pkt 32; Komisja przeciwko Włochom, pkt 43 oraz Komisja przeciwko Francji, pkt 49.</P></NOTE>. Z drugiej strony, w wyrokach tych dodano, iż do tego, aby postanowienia traktatowe nie miały zastosowania wystarczy, aby uniemożliwiały one <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0102" ID="QS0102"/>faktycznie lub prawnie poszanowanie szczególnych zobowiązań tego przedsiębiorstwa. Nie jest niezbędnym, aby zdolność do przetrwania tego przedsiębiorstwa była zagrożona<QUOT.END REF.START="QS0102" CODE="201D" ID="QE0102"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0052"><P>Wyżej wymienione wyroki w sprawach: Komisja przeciwko Niderlandom, pkt 43 oraz Komisja przeciwko Francji, pkt 59. Również wyroki: ww. wyrok w sprawie TNT Traco, pkt 54 oraz wyrok z dnia <DATE ISO="20071115">15 listopada 2007 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-162/06" PAGE.ECR="I-9911" YEAR="2007">C-162/06 International Mail Spain, Zb.Orz. s. I-9911</REF.DOC.ECR>, pkt 35.</P></NOTE> oraz, aczkolwiek ciężar dowodu spoczywa na danym państwie członkowskim, nie można wymagać od niego udowodnienia, <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0103" ID="QS0103"/>iż, hipotetycznie, żaden inny dostępny środek nie zapewniłby świadczenia wspomnianych zadań w tych samych warunkach<QUOT.END REF.START="QS0103" CODE="201D" ID="QE0103"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0053"><P>Wyżej wymienione wyroki w sprawach: Komisja przeciwko Niderlandom, pkt 58; Komisja przeciwko Włochom, pkt 54 oraz Komisja przeciwko Francji, pkt 101.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>65.</NO.P><TXT>Z orzecznictwa wynika, iż zasady konkurencji z art. 86 WE należy uchylić jedynie wtedy, jeżeli byłoby to konieczne do wykonania zadania w ramach spornego interesu ogólnego, pozostawiając ocenę takich okoliczności państwom członkowskim stosownie do ich polityki krajowej i z poszanowaniem traktatu WE.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>Zastosowanie orzecznictwa w spornej sprawie</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>66.</NO.P><TXT>Rząd włoski zdecydował się, za pomocą dekretu z mocą ustawy, nadać krajowemu urzędowi regulacji uprawnienie do interweniowania w taryfy dostawy gazu ziemnego, podnosząc argumenty braku rzeczywistej konkurencji na krajowym rynku gazu oraz wzrostowej tendencji ceny produktów naftowych na rynkach międzynarodowych.</TXT></NP><NP><NO.P>67.</NO.P><TXT>Moim zdaniem, takie okoliczności zewnętrzne jak opisane mogłyby ewentualnie utrudniać realizację <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0104" ID="QS0104"/>ogólnego interesu ekonomicznego<QUOT.END REF.START="QS0104" CODE="201D" ID="QE0104"/> opartego na zapewnieniu dostawy gazu po rozsądnych cenach, uzasadniając ingerencję państwa w swobodną grę reguł rynkowych.</TXT></NP><NP><NO.P>68.</NO.P><TXT>Komisja w swoim przywołanym już komunikacie z dnia <DATE ISO="20070110">10 stycznia 2007 r.</DATE> uznaje,<?PAGE NO="I-3399"?> iż <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0105" ID="QS0105"/>dotychczasowe doświadczenia wykazały, że ceny hurtowe energii ulegają znacznym wahaniom. Pojawia się w związku z tym pytanie, czy i w jakim stopniu odbiorcy końcowi, w tym konsumenci najubożsi, powinni być narażeni na tego typu zmiany cen<QUOT.END REF.START="QS0105" CODE="201D" ID="QE0105"/>. Z zaniepokojeniem dodaje przy tym, iż <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0106" ID="QS0106"/>mimo że kontrola cen uniemożliwia wysyłanie do klientów odpowiednich sygnałów cenowych dotyczących przyszłych kosztów, regulacje dotyczące cen docelowych mogą być konieczne dla ochrony konsumentów w pewnych konkretnych sytuacjach, na przykład podczas okresu przejściowego przy przechodzeniu do efektywnej konkurencji<QUOT.END REF.START="QS0106" CODE="201D" ID="QE0106"/>. Zatem, <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0107" ID="QS0107"/>środki te muszą być zrównoważone, tak by nie zapobiegać otwarciu rynku, nie przyczyniać się do dyskryminacji między unijnymi dostawcami energii, nie zwiększać zakłóceń czy ograniczać powtórnej sprzedaży<QUOT.END REF.START="QS0107" CODE="201D" ID="QE0107"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0054"><P>Punkt 2.6.2.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>69.</NO.P><TXT>Zatem interwencja ta musi być proporcjonalna w stosunku do zakładanego celu, z czego zgodnie z orzecznictwem wynika, iż nie może ona przekraczać tego, co jest niezbędne do osiągnięcia danego celu w ramach <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0108" ID="QS0108"/>ogólnego interesu gospodarczego<QUOT.END REF.START="QS0108" CODE="201D" ID="QE0108"/>: w niniejszej sprawie chodzi o miarkowanie cen. Aby przeprowadzić do końca wspomniany test proporcjonalności, należy wykorzystać jako wskazówki następujące kryteria wynikające z przytoczonego orzecznictwa:</TXT></NP><GR.SEQ LEVEL="5"><TITLE><TI><NP><NO.P>i)</NO.P><TXT>Przejściowość i możliwość dostosowania</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>70.</NO.P><TXT>Czasowy charakter tego środka jest, moim zdaniem, pierwszym i głównym skutkiem zasady proporcjonalności, bowiem wyjątek od reguł rynku wewnętrznego traci swe uzasadnienie, kiedy zmienia się sytuacja: jeżeli na rynku hurtowym pojawią się konkurenci lub jeżeli ustabilizują się ceny. Ewentualne uprawnienia w zakresie określania taryf przyznane na czas nieokreślony naruszałyby zatem tę regułę<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0055"><P>To jest prawdopodobnie przyczyna, dla której w trakcie parlamentarnej procedury zatwierdzania podkreślono przejściowy charakter uprawnienia przyznanego Autorità.</P></NOTE>, lecz nie wymaga to ustalania daty wygaśnięcia tych uprawnień. Ponadto możliwość dostosowania ich do nowej sytuacji i okresowa aktualizacja<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0056"><P>Zdaniem rządu włoskiego czyni się to kwartalnie (pkt 60 pisemnych uwag).</P></NOTE> stanowią aspekty, które należy ocenić pozytywnie.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="5"><TITLE><TI><NP><NO.P>ii)</NO.P><TXT>Treść</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>71.</NO.P><TXT>Po drugie, należy rozważyć treść spornych działań. Zatem, jeżeli zamierza się uniknąć sytuacji, w której kwota, jaką płaci końcowy odbiorca gazu ziemnego, wzrasta nadmiernie z uwagi na wzrost cen ropy naftowej, interwencja publiczna musi ograniczać<?PAGE NO="I-3400"?> się do składnika ceny sprzedaży związanego z tym surowcem<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0057"><P>Komisja (pkt 56) utrzymuje, iż ma to miejsce we Włoszech, podobnie jak ma to miejsce w przypadku pozostałych kwestii, musi to zostać potwierdzone przez sąd krajowy.</P></NOTE>.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="5"><TITLE><TI><NP><NO.P>iii)</NO.P><TXT>Adresaci</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>72.</NO.P><TXT>Po trzecie, proporcjonalność zobowiązuje do ograniczenia adresatów decyzji państwa. Obowiązkowe zastosowanie taryf przeznaczonych dla użytkowników komercyjnych (którzy nie są rodzinami lub <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0109" ID="QS0109"/>odbiorcami będącymi gospodarstwami domowymi<QUOT.END REF.START="QS0109" CODE="201D" ID="QE0109"/>) wykraczają poza cel, jakim jest ochrona konsumentów, będący ostatecznie podstawą interwencji publicznej na tym rynku. W niniejszej sprawie należałoby ustalić, czy kategoria <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0110" ID="QS0110"/>odbiorców będących gospodarstwami domowymi<QUOT.END REF.START="QS0110" CODE="201D" ID="QE0110"/>, o której mowa w dekrecie z mocą ustawy, posiada ten charakter. Skarżące w postępowaniu przed sądem krajowym i rząd włoski przedstawili w tym zakresie na rozprawie odmienne stanowiska. Do sądu krajowego należy ustalenie, czy na podstawie uregulowania włoskiego i, przede wszystkim, decyzji Autorità nr 64/09, ochrona w sferze taryf ma zastosowanie do przedsiębiorstw; jeżeli to stwierdzi, należałoby rozumieć, iż interwencja ta jest nieproporcjonalna, a zatem sprzeczna z prawem wspólnotowym.</TXT></NP><NP><NO.P>73.</NO.P><TXT>Federutility, Assogas i Libarna zarzucają również rozszerzenie stosowania <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0111" ID="QS0111"/>cen referencyjnych<QUOT.END REF.START="QS0111" CODE="201D" ID="QE0111"/> poza kategorię <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0112" ID="QS0112"/>odbiorców słabych ekonomicznie<QUOT.END REF.START="QS0112" CODE="201D" ID="QE0112"/> zawartą w art. 3 ust. 3 dyrektywy. Przepis ten wyraża szczególną troskę o tę grupę osób (w dalszej kolejności odnosi się do odległych odbiorców), lecz czyni to w ramach ogólnego zobowiązania do ochrony konsumentów. Zatem ani ze wspomnianego ust. 3, ani z poprzedzającego go ust. 2 nie wynika, iż zobowiązania w zakresie usług publicznych muszą opierać się wyłącznie na solidarności społecznej.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="5"><TITLE><TI><NP><NO.P>iv)</NO.P><TXT>Porównanie z innymi środkami</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>74.</NO.P><TXT>Po czwarte, należy wybrać, spośród wszystkich dostępnych środków taki, który jest najmniej uciążliwy dla swobodnej konkurencji. Orzecznictwo przyznało w tym zakresie szeroki margines manewru państwom członkowskim, od których nie można żądać przeprowadzenia dowodu negatywnego, probatio diabolica<HT TYPE="ITALIC">,</HT> iż <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0113" ID="QS0113"/>żaden inny, dostępny środek nie zapewniłby świadczenia wspomnianych zadań w tych samych warunkach<QUOT.END REF.START="QS0113" CODE="201D" ID="QE0113"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0058"><P>Zobacz ww. wyroki w sprawach: Komisja przeciwko Niderlandom, pkt 58; Komisja przeciwko Włochom, pkt 54 oraz Komisja przeciwko Francji, pkt 101.</P></NOTE>. W wyroku w sprawie Albany<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0059"><P>Wyrok z dnia <DATE ISO="19990921">21 września 1999 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-67/96" PAGE.ECR="I-5751" YEAR="1999">C-67/96, Rec. s. I-5751</REF.DOC.ECR>, pkt 99, 104.</P></NOTE> Trybunał zaakceptował zatem pogląd, iż władze skłaniają się ku rozwiązaniom najmniej ograniczającym konkurencję.</TXT></NP><?PAGE NO="I-3401"?><NP><NO.P>75.</NO.P><TXT>Federutility twierdzi, iż państwo włoskie chroni jakość i cenę dostawy (oraz pewność i regularność) poprzez wyznaczenie dostawcy z urzędu. Do sądu włoskiego zaś należy zbadanie, czy interwencja w zakresie taryf i usługa powszechna (przewidziana w art. 3 ust. 3 dyrektywy) zmierzają do tego samego celu, czy też służą odmiennym i uzupełniającym się celom.</TXT></NP><NP><NO.P>76.</NO.P><TXT>Analiza porównawcza dokonana przez Komisję na podstawie art. 3 ust. 6 dyrektywy mogłaby zostać wykorzystana do przeprowadzenia tego typu kontroli poprzez porównanie środków zastosowanych w różnych państwach członkowskich. Jednakże tego typu porównania trzeba dokonywać z najwyższą ostrożnością, bowiem sama dyrektywa nakazuje, <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0114" ID="QS0114"/>aby wymogi usług o charakterze użyteczności publicznej [publicznych] mogły być interpretowane na poziomie kraju, z uwzględnieniem sytuacji w danym państwie i pod warunkiem przestrzegania prawa Wspólnoty<QUOT.END REF.START="QS0114" CODE="201D" ID="QE0114"/>.</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>2.</NO.P><TXT>Naruszenie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0115" ID="QS0115"/>interesu Wspólnoty<QUOT.END REF.START="QS0115" CODE="201D" ID="QE0115"/></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>77.</NO.P><TXT>Niezależnie od opisanego testu proporcjonalności, art. 86 ust. 2 WE wymaga, aby przyjęty środek nie wpływał na handel w stopniu <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0116" ID="QS0116"/>pozostającym w sprzeczności z interesem Wspólnoty<QUOT.END REF.START="QS0116" CODE="201D" ID="QE0116"/>.</TXT></NP><NP><NO.P>78.</NO.P><TXT>W trzech ww. wyrokach z dnia <DATE ISO="19971023">23 października 1997 r.</DATE><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0060"><P>Zobacz ww. wyroki w sprawach: Komisja przeciwko Niderlandom, pkt 69; Komisja przeciwko Włochom, pkt 65 oraz Komisja przeciwko Francji, pkt 113.</P></NOTE> Trybunał Sprawiedliwości nakazał Komisji zdefiniowanie tego interesu. Jednak, jak zwraca uwagę rzecznik generalny Léger w swojej opinii w sprawie Wouters i in.<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0061"><P>Opinia przedstawiona w dniu <DATE ISO="20010710">10 lipca 2001 r.</DATE> (wyrok z dnia <DATE ISO="20020219">19 lutego 2002 r.</DATE> w sprawie <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-309/99" PAGE.ECR="I-1577" YEAR="2002">C-309/99, Rec. s. I-1577</REF.DOC.ECR>.</P></NOTE>, rozstrzygnięcia te znajdują uzasadnienie w przepisach regulujących ciężar dowodu w postępowaniach o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. Zgadzam się z moim dawnym kolegą, iż dokonanie oceny, że miał miejsce uszczerbek dla handlu wewnątrzwspólnotowego w rozumieniu wspomnianego art. 86 ust. 2 WE zakłada – przeciwnie do klasycznego pojęcia środka o skutku równoważnym do ograniczenia ilościowego – przeprowadzenie dowodu, że sporne działanie w istotny sposób zakłóciło funkcjonowanie rynku wewnętrznego.</TXT></NP><NP><NO.P>79.</NO.P><TXT>W niniejszej sprawie sąd włoski musi wyjaśnić, czy ingerencja Autorità w ceny spowodowała to zakłócenie. W postanowieniu odsyłającym, w którym przedstawiono pytanie prejudycjalne, sąd ten podejrzewa negatywny wpływ <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0117" ID="QS0117"/>utrzymywania uregulowania służącego powstrzymywaniu wzrostu kosztu surowca<QUOT.END REF.START="QS0117" CODE="201D" ID="QE0117"/> na chronione przez dyrektywę prawo do wyboru dostawcy. Musi on również zbadać,<?PAGE NO="I-3402"?> czy wyrządzono rzeczywistą szkodę oraz, czy, jak podniesiono<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0062"><P>Pisemne uwagi Federutility, pkt 62.</P></NOTE>, uniemożliwia to otwarcie rynku.</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>E —</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Brak dyskryminacyjnego charakteru zobowiązań w zakresie usług publicznych</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>80.</NO.P><TXT>Stosownie do art. 3 ust. 2 dyrektywy, zobowiązania w zakresie usług publicznych, które są nakładane na spółki gazownicze, muszą być pozbawione dyskryminacyjnego charakteru.</TXT></NP><NP><NO.P>81.</NO.P><TXT>Celem takiego zawartego w tym przepisie sformułowania jest, aby zobowiązania te wiązały w równym stopniu wszystkich operatorów z tego sektora, unikając w ten sposób umacniania się braku konkurencji.</TXT></NP><NP><NO.P>82.</NO.P><TXT>Naruszałoby dyrektywę np. wprowadzenie <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0118" ID="QS0118"/>cen referencyjnych<QUOT.END REF.START="QS0118" CODE="201D" ID="QE0118"/> wyłącznie w stosunku do operatora dominującego, co skutkowałoby powstaniem dodatkowych korzyści w zakresie konkurencji. Okoliczność ta – oraz obowiązywanie tego środka przez czas nieokreślony – przywiodło francuską Conseil constitutionnel do uznania za niekonstytucyjny przepisu prawa, który zobowiązywał <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0119" ID="QS0119"/>operatorów historycznych<QUOT.END REF.START="QS0119" CODE="201D" ID="QE0119"/> do stosowania określonych taryf dla dostaw energii elektrycznej i gazu ziemnego<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0063"><P>Orzeczenie nr 2006-543 z dnia <DATE ISO="20061130">30 listopada 2006 r.</DATE> Conseil constitutionnel uznał wspomniane taryfy dla operatorów historycznych za w oczywisty sposób niezgodne z liberalizacyjnymi celami dyrektyw wspólnotowych i nieznajdujące żadnego uzasadnienia w świadczeniu usług publicznych. W odniesieniu do tego orzeczenia zob. E. Schoettl, <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0120" ID="QS0120"/>Les problèmes constitutionnels soulevés par la loi relative au secteur de l<QUOT.END REF.START="QS0120" CODE="201D" ID="QE0120"/>'énergie, w: <HT TYPE="ITALIC">Petites affiches,</HT> 395e année (2006), nr 244, s. 3-23.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>83.</NO.P><TXT>Jednakże, nałożenie tych zobowiązań w sposób ogólny i niezróżnicowany również nie zapewnia przestrzegania zasady równości. Spółka Assogas wskazuje, iż decyzje Autorità skutkują brakiem równości traktowania pomiędzy tymi dostawcami gazu, którzy jednocześnie są hurtownikami, a tymi którzy hurtownikami nie są, bowiem, o ile jedni i drudzy zobowiązani są stosować ceny minimalne <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0121" ID="QS0121"/>referencyjne<QUOT.END REF.START="QS0121" CODE="201D" ID="QE0121"/>, nic nie uniemożliwia tym pierwszym zrekompensowania sobie strat poprzez wzrost kosztu surowca sprzedawanego tym drugim. Z akt niniejszej sprawy wynika, iż zamiarem Autorità było ograniczenie strat sprzedawców detalicznych poprzez przymuszenie do renegocjacji umów sprzedaży hurtowej<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0064"><P>Pisemne uwagi Sorgenii, s. 6. Chodzi o środki o charakterze zachęt ekonomicznych do renegocjowania umów przyjęte w drodze decyzji Autorità nr 79/07 opisane w punktach 22, 23 pisemnych uwag rządu włoskiego.</P></NOTE>. Assogas wskazuje, iż to nie wystarcza, bowiem Autorità nie może ingerować w stosunki prywatnoprawne. Sąd odsyłający powinien zatem zbadać, czy miała miejsce dyskryminacja, która jest źródłem rzeczywistej szkody dla niektórych sprzedawców detalicznych gazu ziemnego.</TXT></NP></GR.SEQ><?PAGE NO="I-3403"?><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>F —</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">W przedmiocie zastosowania art. 3 ust. 3 dyrektywy w niniejszej sprawie</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>84.</NO.P><TXT>Podczas, gdy art. 3 ust. 2 dyrektywy traktuje nakładanie zobowiązań w zakresie usług publicznych jedynie jako uprawnienie państw do działania <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0122" ID="QS0122"/>w ogólnym interesie<QUOT.END REF.START="QS0122" CODE="201D" ID="QE0122"/>, zgodnie z ust. 3 państwa podejmują szczególne zobowiązanie do <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0123" ID="QS0123"/>przyjęcia odpowiednich środków w celu ochrony odbiorców końcowych i zapewnienia wysokiego stopnia ochrony konsumenta<QUOT.END REF.START="QS0123" CODE="201D" ID="QE0123"/>.</TXT></NP><NP><NO.P>85.</NO.P><TXT>Możliwość zastosowania w niniejszej sprawie wspomnianego ust. 3 pojawia się w niektórych pisemnych uwagach przedstawionych w niniejszym postępowaniu prejudycjalnym, zostaje ona jednak odrzucona za pomocą bardziej lub mniej trafnych argumentów.</TXT></NP><NP><NO.P>86.</NO.P><TXT>Niektóre ze skarżących w postępowaniu przed sądem krajowym twierdzą, że sporne decyzje nie znajdują podstawy we wspomnianym ust. 3 ze względu na objęcie nimi wszystkich kategorii użytkowników, a nie jedynie tych <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0124" ID="QS0124"/>słabych ekonomicznie<QUOT.END REF.START="QS0124" CODE="201D" ID="QE0124"/>. Zarzut ten jest bezpodstawny, bowiem przepis ten nie ogranicza się do takich osób, chociaż wyraźnie się do nich odnosi w związku z objęciem ich szczególną ochroną.</TXT></NP><NP><NO.P>87.</NO.P><TXT>Podzielam, podobnie jak Komisja, pogląd, iż decyzje, jakie rządy krajowe muszą podjąć z uwagi na art. 3 ust. 3 dyrektywy <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0125" ID="QS0125"/>nie odnoszą się bezpośrednio do określania zobowiązań taryfowych, bowiem bardziej właściwym przepisem jest ust. 2<QUOT.END REF.START="QS0125" CODE="201D" ID="QE0125"/>.</TXT></NP><NP><NO.P>88.</NO.P><TXT>Jedynie pośrednio ust. 3 odnosi się do postanowień dotyczących cen dostawy gazu, włączając do załącznika A, do którego odsyła, potrzebę informowania konsumentów o ich prawie do <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0126" ID="QS0126"/>dostawy gazu ziemnego o określonej jakości, za rozsądne ceny<QUOT.END REF.START="QS0126" CODE="201D" ID="QE0126"/> [lit. g)].</TXT></NP><NP><NO.P>89.</NO.P><TXT>Interwencja w zakresie ceny dostawy stanowi zatem jedynie uprawnienie, regulowane przez ust. 2, a nie ust. 3.</TXT></NP><NP><NO.P>90.</NO.P><TXT>Artykuł 3 ust. 3 wzmacnia uprawnienia państw członkowskich, zezwalając im na – a nawet nakazując – interwencje na rynku zliberalizowanym, takim jak gazowy, jeżeli istnieje rzeczywiste zagrożenie dla użytkowników, którego nie można wyeliminować środkami, o których mowa w ust. 2.</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><?PAGE NO="I-3404"?><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">VII —</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Wnioski</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>91.</NO.P><TXT>Mając na względzie powyższe rozważania, proponuję Trybunałowi Sprawiedliwości udzielenie następującej odpowiedzi na pytanie prejudycjalne zadane przez Tribunale Amministrativo Regionale della Lombardia (Włochy):</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0127" ID="QS0127"/>Wykładni art. 2 i 23 dyrektywy 2003/55/WE należy dokonywać w ten sposób, iż nie narusza ich przepis krajowy, który, uwzględniając szczególną sytuację rynku, wciąż charakteryzującego się utrzymującym się brakiem warunków dla <QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0128" ID="QS0128"/>rzeczywistnej konkurencji<QUOT.END REF.START="QS0128" CODE="00AB" ID="QE0128"/>, dopuszcza możliwość określania na drodze administracyjnej ceny referencyjnej gazu ziemnego, którą należy obowiązkowo zawrzeć w ofertach handlowych proponowanych odbiorcom będącym gospodarstwami domowymi, jeśli spełnione są przesłanki z art. 3 ust. 2 dyrektywy 2003/55, a w szczególności:</P><LIST TYPE="DASH"><ITEM><P>przyjmując przepis ten ustawodawca kierował się ogólnym interesem gospodarczym, np. potrzebą utrzymania cen na rozsądnym poziomie;</P></ITEM><ITEM><P>przepis ten przechodzi tzw. <QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0129" ID="QS0129"/>test proporcjonalności<QUOT.END REF.START="QS0129" CODE="00AB" ID="QE0129"/> w odniesieniu do jego obowiązywania, treści i adresatów;</P></ITEM><?PAGE NO="I-3405"?><ITEM><P>nie zakłóca on w istotny sposób funkcjonowania rynku wewnętrznego oraz</P></ITEM><ITEM><P>nie powoduje on dyskryminacji niektórych operatorów z tego sektora<QUOT.END REF.START="QS0127" CODE="201D" ID="QE0127"/>.</P></ITEM></LIST></QUOT.S></P></NP></GR.SEQ></CONTENTS.CONCLUSION></CONCLUSION>