<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<CONCLUSION xmlns:fmx="http://opoce" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" NNC="YES" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-05.21-20110601.xd"><BIB.CONCLUSION><REF.CASE FILE="ECRCJ2010MTA.0400337701.case.xml"><NO.CASE>C-265/08</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>62008CC0265</NO.CELEX><NO.SEQ>0014.0001</NO.SEQ><PAGE.FIRST.ECR>I-3379</PAGE.FIRST.ECR><PAGE.SEQ>1</PAGE.SEQ><PAGE.LAST.ECR>I-3405</PAGE.LAST.ECR><PAGE.TOTAL>27</PAGE.TOTAL></BIB.CONCLUSION><CURR.TITLE><LEFT>KONKLUŻJONIJIET RUIZ-JARABO — KAWŻA C-265/08</LEFT><RIGHT>FEDERUTILITY <HT TYPE="ITALIC">ET</HT></RIGHT></CURR.TITLE><TITLE><TI><P><HT TYPE="UC">Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali</HT></P><P><HT TYPE="UC">Ruiz-Jarabo Colomer</HT></P><P>ippreżentati fl-<DATE ISO="20091020">20 ta’ Ottubru 2009</DATE><NOTE NOTE.ID="E0001" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Lingwa oriġinali: l-Ispanjol.</P></NOTE></P></TI></TITLE><CONTENTS.CONCLUSION><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">I —</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Introduzzjoni</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>1.</NO.P><TXT>Fil-bidu nett tal-Istat tas-sigurtà soċjali, ċerti setturi ekonomiċi tneħħew mil-loġika tas-suq sabiex titnaqqas id-distanza bejn l-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0001" REF.END="QE0001" />ispazju vitali dominat<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0001" REF.START="QS0001" /> u l-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0002" REF.END="QE0002" />ispazju vitali effettiv<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0002" REF.START="QS0002" /><NOTE NOTE.ID="E0002" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Terminoloġija ta’ Forsthoff fit-teorija tiegħu fuq l-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0003" REF.END="QE0003" />assistenza eżistenzjali<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0003" REF.START="QS0003" /> (Daseinvorsorge) [E. Forsthoff, <HT TYPE="ITALIC">Sociedad Industrial y Administración Pública</HT>, Escuela Nacional de Administración Pública, Madrid, 1967 (1958)].</P></NOTE>. F’isem valuri mhux strettament ekonomiċi, stabbiliti fil-kunċett klassiku ġuridiku kontinentali ta’ servizz pubbliku, l-intervent statali kien ġie intensifikat f’setturi partikolari, inħolqu monopolji u ssaħħet il-leġiżlazzjoni.</TXT></NP><NP><NO.P>2.</NO.P><TXT>Sa mill-Att Uniku Ewropew, meta tpoġġa <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0004" REF.END="QE0004" />fuq l-artal tal-ideat politiċi<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0004" REF.START="QS0004" /> idolu ġdid, il-kompetizzjoni, is-servizz pubbliku sar ostakolu li għandu jintgħeleb favur liberalizzazzjoni li fiha tistrieħ kull tama<NOTE NOTE.ID="E0003" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Kif wera b’sengħa kbira T.R Fernández, f’ <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0005" REF.END="QE0005" />Del servicio púbblico a la liberalización desde 1950 hasta hoy<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0005" REF.START="QS0005" />, <HT TYPE="ITALIC">Revista de Administración Pública</HT>, Nru 150, Settembru-Diċembru 1999, p. 57 sa 73.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>3.</NO.P><TXT>Il-ftuħ tas-suq jikkostitwixxi l-ewwel pass ta’ din il-politika, iżda bit-tneħħija tal-ostakoli jibqgħu ċerti bżonnijiet li s-suq waħdu ma jkunx jista’ jissodisfahom. Għalhekk jinħoloq intervent pubbliku taħt forma ta’ <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0006" REF.END="QE0006" />servizzi ta’ interess ġenerali<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0006" REF.START="QS0006" /> u ta’ <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0007" REF.END="QE0007" />obbligi ta’ servizz pubbliku<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0007" REF.START="QS0007" />, li l-awtoritajiet jimponu fuq l-impriżi tas-setturi liberalizzati għas-salvagwardja tal-interessi pubbliċi li biex jiġu sodisfatti, billi ma jistgħux jiġu rrinunzjati, ma jistgħux jitħallew għall-forzi tas-suq biex jieħdu ħsiebhom.</TXT></NP><NP><NO.P>4.</NO.P><TXT>L-isfida l-kbira tad-dritt tal-ekonomija attwali hija bbażata fuq restrizzjoni ta’ dawn l-interventi pubbliċi. Sa issa, dan kien rilevanti biss fir-rigward tal-eżistenza ta’ drittijiet esklużivi jew għall-finanzjament tas-servizzi inkwistjoni, imma rari fir-rigward tal-obbligi ta’ servizz pubbliku, li huma speċifikament is-suġġett tad-domanda preliminari magħmula f’din il-kawża.</TXT></NP><NP><NO.P>5.</NO.P><TXT>Sa mis-seklu XIX, il-gass kiseb importanza partikolari fl-iżvilupp tas-soċjetajiet moderni.<?PAGE NO="I-3380"?> Il-letteratura tirrifletti t-tħassib li għall-ewwel qajjem il-gass<NOTE NOTE.ID="E0004" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Alexandre Dumas, fir-rumanz tiegħu <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0008" REF.END="QE0008" /><HT TYPE="ITALIC">La mujer del collar de terciopelo</HT><QUOT.END CODE="201D" ID="QE0008" REF.START="QS0008" /> [<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0009" REF.END="QE0009" />Is-sinjura biż-żigarella tal-bellus<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0009" REF.START="QS0009" />], <HT TYPE="ITALIC">Mil y un fantasmas</HT>, Editorial Valdemar, Madrid, 1996, p. 20, jgħid fl-1846 li <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0010" REF.END="QE0010" />Nodier kien jibża’ mill-invenzjonijiet kollha — il-gass kien iġennu, ir-riħa tiegħu tiffrustrah; kien jara ġej l-aħħar tad-dinja fil-qerda tal-boskijiet u meta jispiċċaw il-minjieri tal-faħam<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0010" REF.START="QS0010" />. [traduzzjoni libera]</P></NOTE> u l-impatt ikkawżat suċċessivament<NOTE NOTE.ID="E0005" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Wieħed mill-ewwel użu tal-gass sar mill-Franċiż Montgolfier, li tella’ l-blalen aerostatiċi famużi tiegħu billi sfrutta l-leġġerezza tal-idroġenu.</P><P>Fl-1833 Mariano José de Larra kiteb tliet artikli bl-istess titolu, <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0011" REF.END="QE0011" />Ascensión aerostática<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0011" REF.START="QS0011" />, [<HT TYPE="ITALIC">Articulos completos</HT>, Ed. RBA u Instituto Cervantes]. Fl-ewwel wieħed, p. 482 <HT TYPE="ITALIC">et seq.,</HT> jirriferi għat-tentattiv ta’ García Rozo li jtella’ ballun ’il fuq mill-bankijiet tar-Retiro ta’ Madrid fit-<DATE ISO="18330428">28 ta’ April 1833</DATE>, quddiem il-familja Rjali u b’aspettattiva straordinarja. L-esperjenza falliet għal diversi raġunijiet, inkluża x-xita. Fit-tieni artikolu, p. 546 <HT TYPE="ITALIC">et seq</HT>., ir-rakkont huwa bbażat fuq tentattiv ġdid ta’ García Rozo fil-Plaza de Oriente, ftit jiem wara, meta ma rnexxilulx jonfoħ il-ballun, u rripeta x-xena ta’ Don Kixott u Sancho, meta, riekeb fuq Clavileño, ħasbu li kienu qed jivvjaġġaw fir-reġjun tan-nar bil-fewġa ħafifa tal-imniefaħ tad-dar tad-Duka. Fit-tielet wieħed, mhux miġbur fix-xogħol iċċitat, iqsar, jerġa’ jiġi rrakkontat il-fjask ta’ Plaza de Oriente.</P><P>Wara, l-gass jidher bħala konkwista ta’ żminijiet moderni:</P><P>José Maria Eça de Queirós, f’<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0012" REF.END="QE0012" />La Reliquia<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0012" REF.START="QS0012" />, <HT TYPE="ITALIC">Obras Completas</HT>, traduzzjoni ta’ Julio Gómez de la Serna, Edizzjoni Aguilar, Madrid, 1954, Vol. I, p. 179 <HT TYPE="ITALIC">et seq.</HT>, fejn il-protagonista jgħid <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0013" REF.END="QE0013" />Forsi kont tlift għal kollox l-individwalità tiegħi ta’ Raposo, ta’ Kattoliku, ta’ studjuż, kontemporanju tat-Times u tal-gass, biex sirt raġel tal-qedem, tampar Tiberju?<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0013" REF.START="QS0013" /> [traduzzjoni libera]</P><P>Fl-aħħar, il-gass sar parti mill-ħajja ta’ kuljum, idawwal it-toroq u d-djar:</P><P>Irene Nemirovsky, f’<HT TYPE="ITALIC">El Baile</HT> (traduzzjoni ta’ Gema Moral, Edizzjoni Salamandra, Barċellona, 2006, p. 14), tirrakkonta kif omm Antoinette, il-protagonista, kienet taqra r-rumanzi bilqiegħda fid-dawl ta’ lampa f’forma ta’ globu ta’ ħġieġ imżelleġ fejn kienet tiddi l-fjamma tal-gass; u fil-paġna 53 issemmi kif Antoinette, lejla fl-għabex ta’ Pariġi, tiltaqa’ mal-kebbies tal-fanali, li kien imiss wieħed wieħed il-fanali bil-lasta twila tiegħu, u jqabbadhom mal-ewwel.</P><P>Dan l-aħħar Ana María Matute, rebbieħa tal-premju Planeta, Nadal u Café de Gijón u kandidata għan-Nobel, f’<HT TYPE="ITALIC">Paraíso inhabitado</HT> (Edizzjoni Destino, Barċellona, 2008, p. 11), irriferiet għall-kebbies tal-fanali li, filgħaxija fis-snin ta’ qabel it-tieni Repubblika Spanjola <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0014" REF.END="QE0014" />kien jixgħel bil-mod il-mod b’lasta twila fjammi kaħlanin, ipetptu, fil-fanali tal-gass<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0014" REF.START="QS0014" />. [traduzzjoni libera]</P></NOTE>, sakemm sar parti mill-ħajja ta’ kuljum, kif enfasizza Pérez Galdós<NOTE NOTE.ID="E0006" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>M. del C. Simón Palmer, <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0015" REF.END="QE0015" />El gas en la obra de Galdós<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0015" REF.START="QS0015" />, <HT TYPE="ITALIC">Actas del IV Congreso internacional de estudios galdosianos de 1990,</HT> edizzjoni ta’ Cabildo Insular de Gran Canaria, Las Palmas, 1993, volum II, p. 565 <HT TYPE="ITALIC">et seq</HT>., jiġbor diversi siltiet ta’ <HT TYPE="ITALIC">Episodios Nacionales</HT>, ta’ <HT TYPE="ITALIC">Fortunata y Jacinta</HT>, ta’ <HT TYPE="ITALIC">Tormento</HT>, ta’ <HT TYPE="ITALIC">La desheredada</HT> u ta’ <HT TYPE="ITALIC">Doña Perfecta</HT>.</P></NOTE>. Id-Direttiva 2003/55/KE<NOTE NOTE.ID="E0007" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Direttiva 2003/55/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-<DATE ISO="20030626">26 ta’ Ġunju 2003</DATE>, rigward regoli komuni għas-suq intern fil-gass naturali u li tħassar id-Direttiva 98/30/KE (<REF.DOC.OJ COLL="L" DATE.PUB="2003" NO.OJ="176" PAGE.FIRST="57">ĠU L 176, p. 57</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE> tistabbilixxi l-ftuħ totali tas-suq tal-gass mill-<DATE ISO="20070701">1 ta’ Lulju 2007</DATE> u t-Tribunale Amministrativo Regionale della Lombardia (iktar ’il quddiem: il-qorti tar-rinviju) jistaqsi jekk, wara din id-data, l-awtoritajiet Taljani jistgħux jibqgħu jipparteċipaw eċċezzjonalment fl-iffissar tal-prezzijiet tal-provvista tal-gass f’sitwazzjoni kkaratterizzata minn nuqqas ta’ kompetizzjoni.</TXT></NP><NP><NO.P>6.</NO.P><TXT>Jekk is-servizz pubbliku huwa, skont il-Conseil d’État Franċiż<NOTE NOTE.ID="E0008" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P><QUOT.START CODE="201C" ID="QS0016" REF.END="QE0016" />Rapport public du Conseil d’État, 1994, Considérations générales: Service public, services publics: déclin ou renouveau<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0016" REF.START="QS0016" />, <HT TYPE="ITALIC">Etudes et Documents,</HT> Nru 46, Pariġi, 1995.</P></NOTE>, l-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0017" REF.END="QE0017" />estensjoni tas-suq, b’mezzi oħrajn, meta s-suq ifalli, u mhux viċiversa<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0017" REF.START="QS0017" />, f’sitwazzjoni ta’ deterjorament fil-kompetizzjoni, l-Istat ikollu jintervjeni biex jirrimedja l-konsegwenzi ta’ din is-sitwazzjoni. Madankollu, l-intervent pubbliku fis-suq għandu jkun limitat biex ma tiġix posposta <HT TYPE="ITALIC">sine die</HT> l-vera liberalizzazzjoni, u għandu jkun iffokat fuq il-protezzjoni tad-drittijiet tal-konsumaturi.</TXT></NP></GR.SEQ><?PAGE NO="I-3381"?><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">II —</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Il-kuntest ġuridiku</HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>A —</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Id-dritt Komunitarju: id-Direttiva 2003/55</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>7.</NO.P><TXT>Id-Direttiva 2003/55 (iktar ’il quddiem ukoll id-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0018" REF.END="QE0018" />Direttiva<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0018" REF.START="QS0018" />) tipproponi l-ħolqien tas-suq intern tal-gass naturali.</TXT></NP><NP><NO.P>8.</NO.P><TXT>Skont il-premessa 2 tagħha, l-esperjenza akkwistata bid-Direttiva 98/30/KE<NOTE NOTE.ID="E0009" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Direttiva 98/30/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-<DATE ISO="19980622">22 ta’ Ġunju 1998</DATE>, li tirrigwarda regoli komuni għas-suq intern fil-gass naturali (<REF.DOC.OJ COLL="L" DATE.PUB="1998" NO.OJ="204" PAGE.FIRST="1">ĠU L 204, p. 1</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE>, li d-Direttiva tal-2003 tħassar, turi l-vantaġġi li jistgħu jirriżultaw mit-twaqqif ta’ dan is-suq, u tenfasizza li għad hemm nuqqasijiet sinjifikanti u li jista’ jittejjeb it-tħaddim tiegħu, b’mod partikolari b’<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0019" REF.END="QE0019" />disposizzjonijiet konkreti biex jiġi żgurat illi jkun hemm kondizzjonijet ugwali u li jitnaqqsu r-riskji ta’ dominanza fis-suq u atteġġjament predatorju […] u li jiġi aċċertat li d-drittijiet tal-konsumaturi żgħar u vulnerabbli jiġu mħarsa<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0019" REF.START="QS0019" />.</TXT></NP><NP><NO.P>9.</NO.P><TXT>Il-premessa 18 tad-Direttiva 2003/55 tirreferi għal wieħed mill-elementi essenzjali tal-proċess ta’ liberalizzazzjoni: l-għażla libera tal-provveditur min-naħa tal-konsumaturi tal-gass. Biex jintlaħaq dan l-għan, id-Direttiva tadotta approċċ gradwali, b’terminu stabbilit, biex l-impriżi jkunu jistgħu jadattaw u jiggarantixxu l-protezzjoni tal-interessi tal-konsumaturi u d-dritt tagħhom, reali u effettiv, li jagħżlu provveditur.</TXT></NP><NP><NO.P>10.</NO.P><TXT>Il-premessa 26 tirreferi għad-deċiżjonijiet tal-Istati Membri sabiex jilħqu <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0020" REF.END="QE0020" />fil-Komunità<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0020" REF.START="QS0020" /> livelli għoljin kwalitattivi <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0021" REF.END="QE0021" />ta’ servizz pubbliku<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0021" REF.START="QS0021" />, u tippreċiża li għandhom jiġu kkommunikati regolarment lill-Kummissjoni u li jistgħu jkunu differenti <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0022" REF.END="QE0022" />skond id-djar u l-intrapriżi żgħar u medji<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0022" REF.START="QS0022" />. Il-premessa 27 issemmi s-servizz pubbliku, <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0023" REF.END="QE0023" />rekwiżit fundamentali<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0023" REF.START="QS0023" /> tad-Direttiva, li għandu jiddefinixxi <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0024" REF.END="QE0024" />l-istandards komuni […] li jqisu l-għanijiet tal-ħarsien [protezzjoni] tal-konsumatur, sigurtà tal-fornitura [provvista], ħarsien ta’ l-ambjent u livelli ta’ kompetizzjoni ekwivalenti fl-Istati Membri kollha<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0024" REF.START="QS0024" /> imbagħad tenfasizza li dawn ir-rekwiżiti għandhom jiġu interpretati billi jitqiesu ċ-ċirkustanzi nazzjonali filwaqt li jiġi osservat id-dritt Komunitarju.</TXT></NP><NP><NO.P>11.</NO.P><TXT>Skont l-Artikolu 2(25) b’<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0025" REF.END="QE0025" />klijenti tad-dar [domestiċi]<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0025" REF.START="QS0025" /> id-Direttiva tfisser il-klijenti li jixtru l-gass naturali għall-konsum proprju<?PAGE NO="I-3382"?> fid-dar u, skont l-Artikolu 2 (28) <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0026" REF.END="QE0026" />klijenti eliġibbli<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0026" REF.START="QS0026" /> tfisser klijenti li huma liberi li jixtru l-gass mill-provditur [provveditur] tal-għażla tagħhom, fis-sens tal-Artikolu 23 ta’ din id-Direttiva. Dan l-Artikolu 23(1)(ċ) jeħtieġ lill-Istati Membri li jiżguraw li, mill-<DATE ISO="20070701">1 ta’ Lulju 2007</DATE>, il-klijenti kollha jkunu eliġibbli.</TXT></NP><NP><NO.P>12.</NO.P><TXT>L-Artikolu 3 tad-Direttiva jipprovdi għall-obbligi tas-servizz pubbliku u għall-protezzjoni tal-klijenti. Skont il-paragrafu 1 tiegħu, l-Istati Membri għandhom jaċċertaw li l-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0027" REF.END="QE0027" />impriżi tal-gass naturali jiġu operati skond il-prinċipji ta’ din id-Direttiva bi skop li jinkiseb suq tal-gass naturali kompetittiv, sigur u sostenibbli fl-ambjent<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0027" REF.START="QS0027" /> u ma għandhomx <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0028" REF.END="QE0028" />jiddiskriminaw bejn dawn l-impriżi rigward id-drittijiet u l-obbligi tagħhom<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0028" REF.START="QS0028" />.</TXT></NP><NP><NO.P>13.</NO.P><TXT>Madankollu dak li ntqal iktar ’il fuq għandu jinftiehem <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0029" REF.END="QE0029" />mingħajr preġudizzju għall-paragrafu 2<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0029" REF.START="QS0029" /> tal-istess Artikolu 3, fejn jingħad li <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0030" REF.END="QE0030" />[t]enut kont sħiħ tad-disposizzjonijiet rilevanti tat-Trattat, b’mod partikolari l-Artikolu 86 tiegħu, l-Istati Membri jistgħu jimponu fuq impriżi operaturi fis-settur tal-gass, fl-interess ekonomiku generali, obbligazzjonijiet dwar is-servizz pubbliku, li jistgħu jirrelataw għal […] prezz tal-provvisti […]<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0030" REF.START="QS0030" />. Dawn l-obbligi ta’ servizz pubbliku għandhom jiġu ddefiniti b’mod ċar, ikunu trasparenti, mhux diskriminatorji, verifikabbli u jiggarantixxu lill-kumpanniji tal-Unjoni Ewropea li joperaw fis-settur tal-gass aċċess ugwali għall-konsumaturi nazzjonali.</TXT></NP><NP><NO.P>14.</NO.P><TXT>L-Artikolu 3(3) jintroduċi obbligu tal-protezzjoni tal-utenti, b’mod partikolari fir-rigward ta’ dawk l-iktar żvantaġġati: <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0031" REF.END="QE0031" />l-Istati Membri għandhom jieħdu l-passi xierqa biex iħarsu l-klijenti finali u jaċċertaw livelli għoljin ta’ protezzjoni tal-konsumatur u għandhom, b’mod partikolari, jaċċertaw illi hemm salvagwardji xieraq għall-protezzjoni tal-klijenti vulnerabbli, inklużi miżuri xierqa biex jgħinuhom jevitaw id-diskonnessjoni […] b’mod partikolari rigward trasparenza rigward it-termini u l-kondizzjonijiet ġenerali ta’ l-appalti, informazzjoni ġenerali u mekkaniżmi għar-riżoluzzjoni tat-tilwim. L-Istati Membri għandhom jaċċertaw li l-klijent eliġibbli effettivament jista’ jaqleb għal provditur ġdid. Rigward klijenti tad-dar [ domestiċi] dawn il-miżuri għandhom jinkludu dawk stabbiliti fl-Anness A<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0031" REF.START="QS0031" /><NOTE NOTE.ID="E0010" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Paragrafu (g) tal-Anness A jirreferi għall-obbligu li <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0032" REF.END="QE0032" />għandhom jaċċertaw li l-klijenti [...] imqabbda mas-sistema tal-gass jiġu informati dwar id-drittijiet tagħhom li jiġu forniti, taħt il-liġi nazzjonali li tapplika, bil-gass naturali ta’ kwalità speċifikata bi prezzijiet raġonevoli<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0032" REF.START="QS0032" />.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>15.</NO.P><TXT>Skont l-Artikolu 3(6) l-Istati Membri għandhom, <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0033" REF.END="QE0033" />ma’ l-implimentazzjoni ta’ din id-Direttiva, jinfurmaw lill-Kummissjoni dwar il-mizuri kollha adottati biex jilħqu l-obbligazzjonijiet dwar is-servizz pubbliku, inklużi l-protezzjoni tal-konsumatur u ta’<?PAGE NO="I-3383"?> l-ambjent, u l-effett possibbli tagħhom fuq il-kompetizzjoni nazzjonali u internazzjonali<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0033" REF.START="QS0033" />, irrispettivament mill-fatt li dawk il-miżuri jeħtieġu deroga minn dak stabbilit fid-Direttiva.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>B —</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Id-dritt Taljan</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>16.</NO.P><TXT>Eżatt ftit tal-jiem qabel l-<DATE ISO="20070701">1 ta’ Lulju 2007</DATE>, it-terminu stabbilit għal-liberalizzazzjoni kompleta tas-suq tal-gass skont l-Artikolu 23 tad-Direttiva 2003/55, fl-Italja ġie approvat id-Diġriet Liġi Nru 73, tat-<DATE ISO="20070618">18 ta’ Ġunju 2007</DATE>, li bih l-Autorità per l’energia elettrica e il gas ingħatat il-poter li tiffissa <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0034" REF.END="QE0034" />prezzijiet ta’ referenza<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0034" REF.START="QS0034" /> għall-bejgħ ta’ gass lil ċerti klijenti, anki wara l-ftuħ totali tas-suq.</TXT></NP><NP><NO.P>17.</NO.P><TXT>Dan id-Digriet Liġi kien ġiet approvat bil-Liġi Nru 125, tat-<DATE ISO="20070803">3 ta’ Awwissu 2007</DATE>, li l-Artikolu 1(3) tiegħu jipprovdi li:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><QUOT.START CODE="201C" ID="QS0035" REF.END="QE0035" />Biex jiġu ġġarantiti d-dispożizzjonijiet Komunitarji fir-rigward tas-servizz universali, l-Autorità per l’energia elettrica e il gas għandha tindika kundizzjonijiet standard ta’ provvista tas-servizz u għandha tiddefinixxi, fuq bażi tranżitorja, abbażi tal-ispejjeż effettivi tas-servizz, tal-prezzijiet ta’ referenza […] għall-provvista ta’ gas naturali lil klijenti domestiċi, li l-impriżi ta’ distribuzzjoni jew ta’ bejgħ, fil-kuntest tal-obbligi tagħhom ta’ servizz pubbliku, jinkludu fost l-offerti kummerċjali tagħhom billi jagħtu wkoll il-possibbiltà ta’ għażla bejn skemi tariffarji u faxex tal-ħinijiet differenti. […], mingħajr preġudizzju għall-poteri ta’ superviżjoni u ta’ intervent tal-Awtorità għall-protezzjoni tad-drittijiet tal-utenti, anki fil-każijiet ta’ żidiet tal-prezzijiet verifikati u inġustifikati u ta’ bdil tal-kundizzjonijiet tas-servizz għal klijenti li għadhom ma eżerċitawx id-dritt ta’ għażla<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0035" REF.START="QS0035" /><NOTE NOTE.ID="E0011" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>L-Artikolu 1(3) tad-Diġriet Liġi kien kemxejn differenti minn dak tal-Liġi ta’ Approvazzjoni, li speċifikat li l-poter tal-Awtorità huwa tranżitorju.</P></NOTE>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP><NP><NO.P>18.</NO.P><TXT>Il-qorti tar-rinviju Taljana tqis li d-dispożizzjoni inkwistjoni tipprovdi <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0036" REF.END="QE0036" />kopertura leġiżlattiva għall-eżerċizzju tal-poter regolatorju tal-Awtorità fir-rigward tal-prezz tal-gass anki wara l-<DATE ISO="20070701">1 ta’ Lulju 2007</DATE><QUOT.END CODE="201D" ID="QE0036" REF.START="QS0036" />.</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><?PAGE NO="I-3384"?><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">III —</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>19.</NO.P><TXT>Fid-<DATE ISO="20070329">29 ta’ Marzu 2007</DATE> l-Autorità per l’energia elettrica e il gas adottat id-Deċiżjoni Nru 79/07 li tirrigwarda r-reviżjoni tal-kundizzjonijiet ekonomiċi ta’ provvista ta’ gass għall-perijodu bejn l-<DATE ISO="20050101">1 ta’ Jannar 2005</DATE> u l-<DATE ISO="20070331">31 ta’ Marzu 2007</DATE>, u tistabbilixxi l-kriterji ta’ aġġornament ta’ ċerti kundizzjonijiet ekonomiċi. Skont il-punt 1.3.1 tad-Deċiżjoni inkwistjoni, il-formuli tal-kalkolu approvati għall-finijiet tal-aġġornament tal-korrispettiv varjabbli fir-rigward tal-kummerċjalizzazzjoni bl-ingrossa kienu japplikaw sat-<DATE ISO="20080630">30 ta’ Ġunju 2008</DATE>; il-punt 1.3.2 kien jippermetti lill-Awtorità li tivverifika jekk il-kundizzjonijiet kinux sodisfatti sabiex testendi dan il-poter sat-<DATE ISO="20090630">30 ta’ Ġunju 2009</DATE>.</TXT></NP><NP><NO.P>20.</NO.P><TXT>Federutility, Assogas, Libarna Gas spa, Collino Commercio spa, Sadori gas spa, Egea Commerciale, E.On Vendita srl u Sorgenia spa (impriżi u assoċjazzjonijiet ta’ impriżi li joperaw fis-suq Taljan tal-gass naturali) ippreżentaw ħames rikorsi kontra din id-Deċiżjoni Nru 79/07, u kontra deċiżjonijiet suċċessivi oħrajn tal-Awtorità (Deċiżjonijiet Nri 80/07, 158/07, 242/07 u 346/07)<NOTE NOTE.ID="E0012" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Rikorsi R.G. 1276/07, R.G. 1279/07, R.G. 1285/07, R.G. 1359/07 u R.G. 1490/07.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>21.</NO.P><TXT>L-argument prinċipali tagħhom kien ibbażat fuq allegat ksur tad-Direttiva 2003/55, li tipprovdi li s-settur tal-gass kellu jiġi liberalizzat kompletament mill-<DATE ISO="20070701">1 ta’ Lulju 2007</DATE>. Ir-rikorrenti jsostnu li, biex jiggarantixxu lill-klijenti kollha, mid-data msemmija, l-għażla libera tal-provveditur tagħhom, il-prezz ta’ bejgħ tal-gass kellu jiġi ddeterminat esklużivament fuq il-provvista u d-domanda, mingħajr interventi min-naħa tal-awtoritajiet pubbliċi. Għalhekk, huma jsostnu li l-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0037" REF.END="QE0037" />prezzijiet ta’ referenza<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0037" REF.START="QS0037" /> wara t-tieni trimestru tal-2007 (kif stabbiliet id-Deċiżjoni Nru 79/07) jiksru d-dritt Komunitarju.</TXT></NP><NP><NO.P>22.</NO.P><TXT>It-Tribunale Amministrativo Regionale tal-Lombardija (Awla IV) adit bir-rikorsi inkwistjoni, u billi qies li s-soluzzjoni tal-kawża tiddependi mill-interpretazzjoni tad-Direttiva 2003/55 bagħat lill-Qorti tal-Ġustizzja, skont l-Artikolu 234 KE, din id-domanda preliminari:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><P><QUOT.START CODE="201C" ID="QS0038" REF.END="QE0038" />L-Artikolu 23 tad-Direttiva 2003/55/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-<DATE ISO="20030626">26 ta’ Ġunju 2003</DATE>, li tirregola l-liberalizzazzjoni tas-suq tal-gass, għandu jiġi interpretat, b’mod konformi mal-prinċipji stabbiliti mit-Trattat KE, fis-sens li jipprekludi liġi nazzjonali (u l-atti għall-applikazzjoni tagħha li jirriżultaw minnha) li wara l-<DATE ISO="20070701">1 ta’ Lulju 2007</DATE>, bi ksur ta’ din id-dispożizzjoni u l-prinċipji Komunitarji, tħalli lill-awtorità regolatorja nazzjonali s-setgħa li tistabbilixxi l-prezzijiet ta’ referenza tal-provvista ta’ gass naturali lill-klijenti domestiċi (kategorija mhux determinata u<?PAGE NO="I-3385"?> mhux definita fil-livelli ta’ referenza li ma timplikax, fiha nnifisha, l-evalwazzjoni ta’ sitwazzjonijiet partikolari ta’ bżonn soċjo-ekonomiku li jista’ jiġġustifika d-definizzjoni ta’ l-imsemmija prezzijiet ta’ referenza), liema prezzijiet l-impriżi tad-distribuzzjoni jew tal-bejgħ huma marbuta li jinkludu fost l-offerti kummerċjali tagħhom fil-kuntest ta’ l-obbligi ta’ servizz pubbliku tagħhom?</P><P>jew</P></ITEM><ITEM><P>Din id-dispożizzjoni (l-imsemmi Artikolu 23) għandha tiġi interpretata flimkien ma’ l-Artikolu 3 tad-Direttiva 2003/55/KE (li fil-paragrafu (2) jipprevedi li l-Istati Membri jistgħu, fl-interess ekonomiku ġenerali, jimponu obbligi relatati mas-servizz pubbliku fuq l-impriżi li joperaw fis-settur tal-gass dwar, bħal f’dan il-każ, il-prezz tal-provvista) fis-sens li tali dispożizzjonijiet Komunitarji ma jipprekludux liġi nazzjonali li, meta tittieħed in kunsiderazzjoni s-sitwazzjoni partikolari tas-suq, li għadu kkaratterizzat min-nuqqas ta’ kundizzjonijiet ta’ <QUOT.START CODE="2018" ID="QS0039" REF.END="QE0039" />kompetizzjoni effettiva<QUOT.END CODE="2019" ID="QE0039" REF.START="QS0039" />, almenu fis-settur tal-kummerċjalizzazzjoni bl-ingrossa, tippermetti d-determinazzjoni mill-amministrazzjoni tal-prezz ta’ referenza tal-gass naturali, li għandu jintwera b’mod obbligatorju fost l-offerti kummerċjali ta’ kull wieħed mill-bejjiegħa lill-klijenti domestiċi tiegħu fil-kuntest tal-kunċett ta’ servizz universali, għalkemm il-klijenti kollha għandhom jitqiesu bħal <QUOT.START CODE="2018" ID="QS0040" REF.END="QE0040" />ħielsa<QUOT.END CODE="2019" ID="QE0040" REF.START="QS0040" />?<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0038" REF.START="QS0038" /></P></ITEM></LIST></QUOT.S></P></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">IV —</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>23.</NO.P><TXT>It-talba għal deċiżjoni preliminari ġiet irreġistrata fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fl-<DATE ISO="20080620">20 ta’ Ġunju 2008</DATE>.</TXT></NP><NP><NO.P>24.</NO.P><TXT>Federutility, Libarna Gas, Sorgenia u Assogas kif ukoll il-Kummissjoni u l-Gvernijiet, l-Estonja u l-Italja ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub.</TXT></NP><NP><NO.P>25.</NO.P><TXT>F’anness fis-sejħa għas-seduta, il-partijiet fil-kawża prinċipali u r-Repubblika Taljana ntalbu jgħidu jekk l-obbligu li jintwerew il-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0041" REF.END="QE0041" />prezzijiet ta’ referenza<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0041" REF.START="QS0041" /> tal-provvista ta’ gass lil klijenti domestiċi fl-offerti kummerċjali tal-impriżi jfissirx li huma għandhom l-obbligu li jipproponu u li applikaw dawn il-prezzijiet lill-klijenti tagħhom u li, għalhekk, huma pprojbiti milli jidħlu f’kuntratti b’kundizzjonijiet tariffarji differenti, jew jekk dawk il-prezzijiet għandhomx biss valur purament indikattiv. Barra minn hekk intalab li jiġi speċifikat il-kamp ta’ applikazzjoni ta’<?PAGE NO="I-3386"?> dan l-obbligu billi jiġi indikat b’mod partikolari jekk il-klijenti kkonċernati kinux biss klijenti domestiċi, bl-esklużjoni tal-persuni ġuridiċi. Federutility, Libarna Gas, Sorgenia u Assogas u l-Gvern Taljan irrispondew lill-Qorti tal-Ġustizzja bid-dokumenti rispettivi fix-xaħar ta’ Lulju 2009.</TXT></NP><NP><NO.P>26.</NO.P><TXT>Fis-seduta, li saret fit-<DATE ISO="20090908">8 ta’ Settembru 2009</DATE>, dehru biex jittrattaw oralment l-osservazzjoniiet tagħhom ir-rappreżentanti ta’ Federutility, ta’ Assogas, ta’ Libarna Gas, ta’ Sorgenia, tal-Kummissjoni u tal-Gvernijiet tal-Estonja u tal-Italja.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">V —</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Daħla: l-intervent tariffarju f’kuntest ta’ kompetizzjoni formali</HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>A —</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">In-nuqqas ta’ kompetizzjoni ġenwina fis-suq tal-gass</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>27.</NO.P><TXT>Il-proċess ta’ liberalizzazzjoni tas-settur tal-enerġija li beda bid-Direttivi 96/92/KE<NOTE NOTE.ID="E0013" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Direttiva 96/92/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tad-<DATE ISO="19961219">19 ta’ Diċembru 1996</DATE>, dwar ir-regoli komuni għas-suq intern tal-elettriku (<REF.DOC.OJ COLL="L" DATE.PUB="1996" NO.OJ="027" PAGE.FIRST="20">ĠU L 27, p. 20</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE> u 98/30 kien mgħaġġel b’mod kunsiderevoli bl-adozzjoni tad-Direttivi 2003/54/KE<NOTE NOTE.ID="E0014" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Direttiva 2003/54/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-<DATE ISO="20030626">26 ta’ Ġunju 2003</DATE>, dwar ir-regoli komuni għas-suq intern fil-qasam tal-elettriku u li tħassar id-Direttiva 96/92/KE (<REF.DOC.OJ COLL="L" DATE.PUB="2003" NO.OJ="176" PAGE.FIRST="37">ĠU L 176, p. 37</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE> u 2003/55, li stabbilew il-ftuħ tas-swieq tal-elettriku u tal-gass għall-klijenti kollha mhux domestiċi mill-<DATE ISO="20040701">1 ta’ Lulju 2004</DATE> u għall-klijenti kollha, mingħajr ebda distinzjoni, mill-<DATE ISO="20070701">1 ta’ Lulju 2007</DATE><NOTE NOTE.ID="E0015" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Artikoli 21 tad-Direttiva 2003/54 u 23 tad-Direttiva 2003/55.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>28.</NO.P><TXT>It-twettiq ta’ dan il-programm ambizzjuż kien fdat lill-Istati Membri. Madankollu l-progress ma kienx lixx għal kollox. Hekk iddikjarat il-Kummissjoni fil-Komunikazzjoni lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew tal-<DATE ISO="20070110">10 ta’ Jannar 2007</DATE><NOTE NOTE.ID="E0016" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Kunsill Ewropew u lill-Parlament Ewropew: Prospetti għas-suq intern tal-gass u tal-elettriku (COM(2006) 841 finali).</P></NOTE>, fejn irrikonoxxiet li, għalkemm <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0042" REF.END="QE0042" />il-prinċipji fundamentali tas-suq intern tal-enerġija ntlaqgħu fil-livell leġiżlattiv, istituzzjonali u ta’ infrastruttura fiżika [...], kompetizzjoni awtenitka mhux veru li teżisti f’ħafna Stati Membri. Spiss il-klijenti ma għandhom l-ebda possibbiltà reali li jagħżlu provveditur differenti<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0042" REF.START="QS0042" /> u, inġenerali, għad m’hemmx livell għoli ta’ fiduċja fis-suq intern<NOTE NOTE.ID="E0017" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Anzi, kif jenfasizza Peter D. Cameron, <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0043" REF.END="QE0043" />il-benefiċċji tal-liberalizzazzjoni tas-swieq tal-enerġija għalissa ma tantx jidhru evidenti kif previst: ir-roħs tal-prezzijiet mhuwiex effett inevitabbli tal-liberalizzazzjoni, u lanqas it-tnaqqis fl-interferenza tal-Istat; il-poter kummerċjali tal-impriżi stabbiliti diġà kiber u l-wasla ta’ kompetituri ġodda fis-swieq tal-elettriku u tal-gass ħadet l-aspett ta’ <QUOT.START CODE="2018" ID="QS0044" REF.END="QE0044" />nistennew lil Godot<QUOT.END CODE="2019" ID="QE0044" REF.START="QS0044" /><QUOT.END CODE="201D" ID="QE0043" REF.START="QS0043" /> [traduzzjoni libera] (P. Cameron, <HT TYPE="ITALIC">Legal aspects of EU energy regulation. Implementing the New Directives on Electricity and Gas Across Europe,</HT> Oxford University Press, 2005, p. 36).</P></NOTE>.</TXT></NP><?PAGE NO="I-3387"?><NP><NO.P>29.</NO.P><TXT>Konxja tal-karattru mhux komplet tal-proċess ta’ liberalizzazzjoni, il-Kummissjoni adottat it-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0045" REF.END="QE0045" />tielet pakkett tal-enerġija<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0045" REF.START="QS0045" />, intiż biex jirrimedja għan-nuqqasijiet tal-leġiżlazzjoni fis-seħħ. Dan il-pakkett jinkludi proposta ta’ emenda tad-Direttiva 2003/55 li tissuġġerixxi, pereżempju, is-separazzjoni effettiva tal-attivitajiet ta’ provvista u produzzjoni mill-operazzjonijiet tan-netwerk<NOTE NOTE.ID="E0018" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Proposta għal Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li temenda d-Direttiva 2003/55/KE [KUMM(2007) 529 def.].</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>30.</NO.P><TXT>Il-Kummissjoni tqis li l-intervent fil-prezzijiet tal-gass (u tal-elettriku) huwa wieħed mill-kawżi u, fl-istess ħin, waħda mill-konsegwenzi tan-nuqqas attwali ta’ kompetizzjoni fis-settur tal-enerġija. Minn naħa, fost in-nuqqasijiet ewlenin osservati fit-traspożizzjonijiet tad-direttivi riċenti, il-Kummissjoni tinkludi l-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0046" REF.END="QE0046" />prezzijiet regolati li jimpedixxu d-dħul ta’ operaturi ġodda fis-suq<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0046" REF.START="QS0046" /><NOTE NOTE.ID="E0019" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Komunikazzjoni tal-<DATE ISO="20070110">10 ta’ Jannar 2007</DATE>, iċċitata iktar ’il fuq, punt 1.3.</P></NOTE>. Min-naħa l-oħra, hija żżid li, b’dawn l-irregolaritajiet, <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0047" REF.END="QE0047" />l-kumpanniji tal-elettriku u tal-gass fis-suq iżommu fil-biċċa l-kbira pożizzjoni dominanti fis-suq nazzjonali <QUOT.START CODE="2018" ID="QS0048" REF.END="QE0048" />tagħhom<QUOT.END CODE="2019" ID="QE0048" REF.START="QS0048" /><QUOT.END CODE="201D" ID="QE0047" REF.START="QS0047" />, u li <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0049" REF.END="QE0049" />għalhekk diversi Stati Membri jibqgħu jikkontrollaw mill-qrib il-prezzijiet mitluba lill-utenti finali tal-gass u tal-elettriku. Sfortunatament, dan l-aġir spiss ifisser restrizzjoni tal-kompetizzjoni<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0049" REF.START="QS0049" /><NOTE NOTE.ID="E0020" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Komunikazzjoni tal-<DATE ISO="20070110">10 ta’ Jannar 2007</DATE>, iċċitata iktar ’il fuq, punt 1.4.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>31.</NO.P><TXT>Il-koeżistenza ta’ swieq tal-enerġija miftuħa u ta’ prezzijiet regolati hija komuni ħafna fl-Istati Membri tal-Unjoni, kif irrikonoxxiet il-Kummissjoni fir-rapport tagħha tal-<DATE ISO="20080415">15 ta’ April 2008</DATE><NOTE NOTE.ID="E0021" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Rapport mill-Kummissjoni lill-Kunsill u lill-Parlament Ewropew: Progress fil-ħolqien tas-suq intern tal-gass u l-elettriku [COM (2008) 192 finali].</P></NOTE>, li jirrigwarda <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0050" REF.END="QE0050" />terz tas-swieq tal-gass […] u f’aktar minn nofs tas-swieq ta’ l-elettriku. Għal bosta Stati Membri b’regolazzjoni tal-prezzijiet, ir-regolazzjoni mhijiex limitata għall-klijenti żgħar — il-forniment lis-setturi kollha ta’ klijenti jista’ jsir bi prezzijiet regolati<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0050" REF.START="QS0050" />.</TXT></NP><NP><NO.P>32.</NO.P><TXT>Is-sitwazzjoni deskritta tikkoinċidi ma’ dik tas-settur tal-gass fl-Italja. Skont l-osservazzjonijiet bil-miktub ippreżentati mill-Gvern ta’ dan il-pajjiż, is-suq nazzjonali huwa kkaratterizat mir-rwol preminenti tal-Eni, impriża li, fl-istess ħin, għandha l-monopolju fuq l-importazzjoni tal-gass, hija proprjetarja tal-biċċa l-kbira tan-netwerk tat-trasport, għandha pożizzjoni ta’ dominanza assoluta fil-produzzjoni u hija l-bejjiegħa prinċipali bl-ingrossa. Dan in-nuqqas ta’ kompetizzjoni fis-suq bl-ingrossa għamilha possibbli li jinżammu l-monopolji lokali fil-bejgħ bl-imnut, ta’ spiss integrati vertikalment mal-operatur tan-netwerk ta’ distribuzzjoni.<?PAGE NO="I-3388"?> F’dan il-kuntest, id-dħul ta’ operaturi ġodda huwa diffiċli ħafna: l-ewwel nett għaliex huma jkunu mġiegħla jixtru l-gass mingħand Eni, li timponi l-kundizzjonijiet tagħha, u jitnaqqsu għall-minimu l-marġni ta’ profitt eventwali tagħhom; it-tieni nett minħabba d-diffikultà li wieħed jikkompeti, fil-livell lokali, ma’ operaturi integrati vertikalment.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>B —</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Ir-regolamentazzjoni tal-prezzijiet ta’ provvista fil-kuntest ta’ nuqqas ta’ kompetizzjoni</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>33.</NO.P><TXT>Dawn iċ-ċirkustanzi, flimkien mat-tendenza li jogħla l-prezz tal-prodotti taż-żejt fis-swieq internazzjonali, kienu l-motiv għall-intervent tal-awtoritajiet Taljani fil-kwistjoni. Sabiex jiġi evitat li ż-żieda fil-prezz tal-materja prima ma jkollhiex impatt negattiv fuq il-konsumaturi, ġie deċiż li jiġi estiż il-poter tal-Awtorità għall-enerġija elettrika u tal-gass li tiffissa <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0051" REF.END="QE0051" />prezzijiet ta’ referenza<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0051" REF.START="QS0051" /> għall-provvista ta’ gass naturali lill-klijenti domestiċi, anki wara l-<DATE ISO="20070701">1 ta’ Lulju 2007</DATE>, data meta s-suq tal-gass Taljan kellu jiġi lliberalizzat skont ir-regoli ta’ traspożizzjoni tad-Direttiva 2003/55.</TXT></NP><NP><NO.P>34.</NO.P><TXT>Skont it-tielet paragrafu tal-Artikolu 1 tal-liġi Taljana tat-<DATE ISO="20070803">3 ta’ Awwissu 2007</DATE>, il-poter inkwistjoni huwa kkaratterizzat b’dan il-mod:</TXT><P><LIST TYPE="ARAB"><ITEM><NP><NO.P>1)</NO.P><TXT><P>Jiddefinixxi xi <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0052" REF.END="QE0052" />prezzijiet ta’ referenza<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0052" REF.START="QS0052" /> għall-provvisti ta’ gass naturali li l-impriżi għandhom jinkludu <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0053" REF.END="QE0053" />fost l-offerti kummerċjali tagħhom billi jagħtu l-possibbiltà ta’ għażla bejn skemi tariffarji u faxex tal-ħinijiet differenzjati<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0053" REF.START="QS0053" />.</P><P>Meta saru xi domandi lill-partijiet fil-kawża prinċipali u lill-Gvern Taljan dwar il-portata tal-obbligu inkwistjoni, tal-ewwel irrispondew billi ċaħdu li l-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0054" REF.END="QE0054" />prezzijiet ta’ referenza<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0054" REF.START="QS0054" /> għandhom valur sempliċiment indikattiv. Huma jsostnu li, fil-prattika, l-impriżi ta’ gass naturali ma jistgħux jipproponu lill-klijenti tagħhom kundizzjonijiet tariffarji alternattivi u iktar interessanti minn dawk indikati mill-Awtorità, li l-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0055" REF.END="QE0055" />prezzijiet ta’ referenza<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0055" REF.START="QS0055" /> tagħha huma diġà inferjuri mill-medja Ewropea. Fid-dawl tan-numru kbir ta’ utenti li lilhom il-fornituri għandhom joffru u japplikaw dawn il-prezzijiet protetti, jeħtieġ jiġi rrilevat, skont ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali, li l-possibbiltà ta’ tariffi differenti hija purament teoretika.</P></TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT><P>Il-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0056" REF.END="QE0056" />prezzijiet ta’ referenza<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0056" REF.START="QS0056" /> huma kkalkolati abbażi ta’ <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0057" REF.END="QE0057" />spejjeż effettivi<?PAGE NO="I-3389"?> tas-servizz<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0057" REF.START="QS0057" />. Skont l-informazzjoni fil-fajl, il-kundizzjonijiet ekonomiċi ffissati mill-Awtorità huma r-riżultat ta’ erba’ fatturi f’daqqa: il-prezz tad-distribuzzjoni, tat-trasport u tal-ħażna, ammont varjabbli li jikkorrispondi għall-bejgħ bl-imnut u ieħor li jirrigwarda l-ispejjeż ta’ akkwist tal-materja prima, inklużi l-ispejjeż konnessi max-xiri bl-ingrossa tal-gass naturali. Id-diskussjoni fil-kwistjoni tirrigwarda l-kalkolu ta’ dan l-aħħar element billi, fir-rigward tas-suq bl-ingrossa, fejn il-prezz tal-gass isegwi l-andament tal-prodotti taż-żejt, il-prezz tal-bejgħ bl-imnut huwa protett bi <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0058" REF.END="QE0058" />klawżola ta’ salvagwardja<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0058" REF.START="QS0058" />, li biha l-Awtorità tevita li tirrifletti l-ispiża sħiħa tal-materja prima meta tkun għolja ħafna. B’dan il-mod, il-fornituri tal-gass fil-kont lill-klijenti tagħhom għandhom jinkludu prezz li ma jkunx fih l-ammont sħiħ imħallas għall-materja prima. Biex jiġi evitat li l-piż ekonomiku tal-operazzjoni jaqa’ esklużivament fuq dawn l-impriżi, l-Awtorità imponiet fuq il-bejjiegħa bl-imnut li jinnegozjaw mill-ġdid il-kuntratti ta’ bejgħ tal-gass.</P></TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>3)</NO.P><TXT><P>Għal dak li jirrigwarda l-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dawn il-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0059" REF.END="QE0059" />prezzijiet ta’ referenza<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0059" REF.START="QS0059" />, l-Artikolu 1(3) tad-Diġriet Liġi jirrikjedi biss li dawn jiġu proposti lill-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0060" REF.END="QE0060" />klijenti domestiċi<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0060" REF.START="QS0060" />. Id-digriet tar-rinviju jiddeskrivi din il-kategorija ta’ utenti bħala <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0061" REF.END="QE0061" />indeterminata<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0061" REF.START="QS0061" />; għall-kuntrarju, skont il-Kummissjoni, <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0062" REF.END="QE0062" />il-prezzijiet ta’ referenza japplikaw għall-familji u għall-użu li jirrigwarda bini mgħammar b’sistema ta’ tisħin ċentrali b’konsum annwali ta’ inqas minn <FT TYPE="NUMBER">200000</FT> m<HT TYPE="SUP">3</HT><QUOT.END CODE="201D" ID="QE0062" REF.START="QS0062" />.</P><P>Skont speċifikazzjonijiet magħmula f’dan ir-rigward fir-risposti mogħtija mill-partijiet fil-kawża prinċipali u mill-Gvern Taljan fl-aħħar tax-xahar ta’ Lulju 2009 u fl-osservazzjonijiet ippreżentati waqt is-seduta, l-obbligu li jiġu applikati l-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0063" REF.END="QE0063" />prezzijiet ta’ referenza<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0063" REF.START="QS0063" /> jikkonċerna żewġ kategoriji ta’ konsumaturi:</P><P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>il-klijenti finali li kienu diġà eliġibbli qabel l-<DATE ISO="20030101">1 ta’ Jannar 2003</DATE> (minħabba l-konsum annwali ta’ gass ta’ iktar minn <FT TYPE="NUMBER">200000</FT> m<HT TYPE="SUP">3</HT> jew għal raġunijiet oħrajn), u li ma jkunux għadhom ikkonkludew kuntratt ġdid ta’ provvista ta’ gass.</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>il-klijenti finali li l-konsum annwali tagħhom huwa ta’ inqas minn <FT TYPE="NUMBER">200000</FT> m<HT TYPE="SUP">3</HT>.</TXT></NP></ITEM></LIST></P><?PAGE NO="I-3390"?><P>Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali, fis-seduta u fin-noti tagħhom ta’ Lulju 2009, sostnew li ż-żewġ kategoriji ta’ klijenti finali jinkludu kemm il-persuni fiżiċi kif ukoll l-impriżi, inklużi wkoll il-persuni ġuridiċi<NOTE NOTE.ID="E0024" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Osservazzjonijiet bil-miktub ta’ Federutility tal-<DATE ISO="20090731">31 ta’ Lulju 2009</DATE>, punti 12 u 13; u ta’ Sorgenia tal-<DATE ISO="20090731">31 ta’ Lulju 2009</DATE>, punt 2.</P></NOTE>. Huma jinvokaw id-Deċiżjoni Nru 64/09 tal-Awtorità, li l-artikolu 4 tagħha estenda l-prezzijiet protetti għall-komunità ta’ proprjetarji, u anki jekk id-detentur tal-punt ta’ distribuzzjoni jkun persuna ġuridika li teżerċita l-funzjonijiet ta’ amministratur tal-kondominju. Madankollu, skont l-Artikolu 5 ta’ din id-deċiżjoni, il-klijenti finali li ma stipulawx kuntratti ġodda u li mhumiex individwi privati jibqgħu jibbenefikaw mis-servizz ta’ ħarsien sa Settembru 2009 jew sat-<DATE ISO="20100930">30 ta’ Settembru 2010</DATE>, jekk il-konsum annwali tagħhom ma jaqbiżx <FT TYPE="NUMBER">200000</FT> m<HT TYPE="SUP">3</HT>.</P><P>Min-naħa l-oħra l-Gvern Taljan isostni li s-sistema ta’ <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0064" REF.END="QE0064" />prezzijiet ta’ referenza<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0064" REF.START="QS0064" /> tapplika biss għall-persuni fiżiċi.</P></TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>4)</NO.P><TXT><P>Fil-verżjoni approvata mill-Parlament Taljan, li temenda fuq dan il-punt it-test inizjali, li ma semma xejn f’dan ir-rigward, id-Diġriet Liġi jattribwixxi lill-poter tariffarju tal-Awtorità natura tranżitorja.</P><P>Fis-seduta, l-impriżi rikorrenti sostnew li n-natura tranżitorja msemmija tal-poter li tiffissa t-tariffi mhijiex biżżejjed, billi fl-ebda mument ma ġie ffissat terminu massimu għall-eżerċizzju tiegħu. F’dan is-sens, huma rriferew għal-liġi riċenti Nru 99, tat-<DATE ISO="20090723">23 ta’ Lulju 2009</DATE>, li fil-fehma tagħhom, tagħti lill-Awtorità poter regolamentari ġenerali u mingħajr limitazzjonijiet temporali ta’ kwalunkwe tip.</P></TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>5)</NO.P><TXT><P>Fl-aħħar nett, il-leġiżlatur Taljan iżid li d-definizzjoni ta’ <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0065" REF.END="QE0065" />prezzijiet ta’ referenza<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0065" REF.START="QS0065" /> hija <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0066" REF.END="QE0066" />fil-kuntest tal-obbigi ta’ servizz pubbliku<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0066" REF.START="QS0066" />, u <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0067" REF.END="QE0067" />biex jiġu ggarantiti d-dispożizzjonijiet Komunitarji fir-rigward tas-servizz universali<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0067" REF.START="QS0067" />.</P></TXT></NP></ITEM></LIST></P></NP><NP><NO.P>35.</NO.P><TXT>It-Tribunale Amministrativo Regionale tal-Lombardija jistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk intervent pubbliku ta’ dan it-tip, f’suq liberalizzat bħal dak tal-gass, iżda mingħajr kompetizzjoni reali, jiksirx l-Artikolu 23 tad-Direttiva 2003/55 jew jistax ikun konformi mal-Artikolu 3 tagħha. Għalhekk hemm bżonn li jiġu analizzati ż-żewġ dispożizzjonijiet.</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><?PAGE NO="I-3391"?><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">VI —</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Analiżi tad-domanda preliminari</HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>A —</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">L-Artikolu 23 u l-liberalizzazzjoni tal-prezzijiet</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>36.</NO.P><TXT>Il-ħolqien ta’ suq intern tal-gass naturali, għan prijoritarju tad-Direttiva 2003/55, jirrikjedi liberalizzazzjoni totali.</TXT></NP><NP><NO.P>37.</NO.P><TXT>Il-leġiżlatur Komunitarju fehem malajr li l-ftuħ kellu jsir b’mod gradwali. Fil-punt ta’ tluq, is-swieq kienu rregolati ħafna, strettament nazzjonali u ta’ spiss monopolistiċi<NOTE NOTE.ID="E0025" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Il-monopolji pubbliċi ma kinux rari.</P></NOTE>. L-isfida kienet tikkonsisti fit-trasformazzjoni tagħhom f’suq wieħed Ewropew kompletament liberu, fejn l-utenti kollha jistgħu jixtru l-gass mill-bejjiegħ tal-għażla tagħhom. Id-Direttiva 98/30 kienet l-ewwel pass timidu, li ġiet segwita bl-Artikolu 23 tad-Direttiva 2003/55, li ħabbret kalendarju progressiv lejn l-għoti ta’ statut ta’ eliġibbiltà lill-klijenti kollha, inklużi l-klijenti domestiċi<NOTE NOTE.ID="E0026" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Fis-sens tal-Artikolu 2 tad-Direttiva.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>38.</NO.P><TXT>It-terminu biex jintlaħaq dan l-għan kien l-<DATE ISO="20070701">1 ta’ Lulju 2007</DATE>. Biex dan jintlaħaq, kien hemm bżonn li jiġu eliminati l-ostakoli għall-kompetizzjoni fis-suq tal-gass, u b’mod partikolari l-interventi tariffarji, peress li dawn jiskoraġġixxu l-investimenti. L-Artikolu 3(1) tad-Direttiva jimponi fuq l-Istati Membri li <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0068" REF.END="QE0068" />għandhom jaccertaw, […] li [...] impriżi tal-gass naturali jigu operati skond il-principji ta’ din id-Direttiva bi skop li jinkiseb suq tal-gass naturali kompetittiv, sigur u sostenibbli fl-ambjent [...]<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0068" REF.START="QS0068" /></TXT></NP><NP><NO.P>39.</NO.P><TXT>Fid-dawl tad-Direttiva, u tal-intenzjoni ċara ta’ liberalizzazzjoni li għandha, jidher li huwa diffiċli li wieħed isostni, kif fil-fatt għamel il-Gvern Pollakk fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu, li d-determinazzjoni tal-prezzijiet mħollija sempliċiment għal-logħba tad-domanda u tal-provvista mhijiex kundizzjoni indispensabbli biex jiġi ggarantit id-dritt li wieħed jagħżel il-provveditur tiegħu. Għaldaqstant, la l-Artikolu 23 u lanqas ebda dispożizzjoni oħra tad-Direttiva ma jimponu espressament fuq l-Istati Membri l-obbligu li l-iffissar tal-prezzijiet tal-provvista jitħalla għas-suq ħieles, u xejn ma jostakola diskussjoni, fit-teorija, fuq jekk hijiex miżura dejjem vantaġġuża għall-konsumatur.</TXT></NP><NP><NO.P>40.</NO.P><TXT>Madankollu huwa sinjifikattiv li l-leġiżlatur Komunitarju jistabbilixxi li l-awtoritajiet ta’ regolamentazzjoni japprovaw it-tariffi ta’ trasport u distribuzzjoni tal-gass (Artikolu 25(2) tad-Direttiva) u li, min-naħa l-oħra, jistabbilixxi bħala sempliċi poter eċċezzjonali, fil-kuntest tal-obbligi ta’<?PAGE NO="I-3392"?> servizz pubbliku, l-iffissar ta’ prezzijiet għall-provvista (Artikolu 3(2)).</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>B —</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">L-Artikolu 3 u l-obbligi ta’ servizz pubbliku</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>41.</NO.P><TXT>Għalhekk, il-liberalizzazzjoni tas-suq ma teskludix kull tip ta’ intervent fil-prezz tal-bejgħ tal-gass. L-Artikolu 3 tad-Direttiva jipprovdi diversi possibbiltajiet biex jillegalizza l-interventi tal-Istati Membri f’dan il-qasam.</TXT></NP><NP><NO.P>42.</NO.P><TXT>L-ewwel nett, l-Artikolu 3(2) jawtorizzahom jimponu <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0069" REF.END="QE0069" />fl-interess ekonomiku generali, obbligazzjonijiet dwar is-servizz pubbliku<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0069" REF.START="QS0069" />, fir-rigward tal-prezz tal-provvisti. It-tieni nett, l-Artikolu 3(3) jipprovdi li l-Istati Membri għandhom jieħdu l-passi xierqa biex iħarsu lill-klijenti finali u b’mod partikolari, il-klijenti vulnerabbli, billi jiġi ggarantit livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumaturi.</TXT></NP><NP><NO.P>43.</NO.P><TXT>Dawn iz-żewġ paragrafi jirriflettu d-diversi għanijiet tad-Direttiva 2003/55: it-twaqqif ta’ suq intern tal-gass bħala mezz għall-protezzjoni tal-interessi tal-impriżi u, fl-istess ħin, tal-konsumaturi. Din hija l-liberalizzazzjoni, imma mhux bi kwalunkwe prezz, fir-rigward tal-individwi privati, tant li teħtieġ ċertu grad ta’ regolamentazzjoni meta s-suq ma jiffunzjonax b’mod adegwat. L-obbligi ta’ servizz pubbliku jikkostitwixxu metodu ta’ strutturazzjoni ta’ dan l-intervent pubbliku eċċezzjonali, anki wara t-terminu tal-<DATE ISO="20070701">1 ta’ Lulju 2007</DATE>.</TXT></NP><NP><NO.P>44.</NO.P><TXT>Fil-mument tal-approvazzjoni tat-tieni pakkett enerġetiku, il-formula kienet diġà ġiet użata ħafna. Ladarba jiġu eliminati l-monopolji pubbliċi<NOTE NOTE.ID="E0027" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P><QUOT.START CODE="201C" ID="QS0070" REF.END="QE0070" />Huwa meqjus li jaġixxu dejjem fl-interess pubbliku<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0070" REF.START="QS0070" /> (C.W. Jones, <HT TYPE="ITALIC">EU Energy Law, Volume I, The Internal Energy Market</HT>, Second Edition, Leuven: Caléis &amp; Castells, 2006, p. 223, [traduzzjoni libera]</P></NOTE> u wara li s-settur ġie suġġett għar-regoli tas-suq, kien baqa’ jiġu koperti ċerti eżiġenzi ta’ interess ġenerali. Għal dan l-iskop il-leġiżlatur Komunitarju kkunsidra l-possibbiltà li jimponi obbligi ta’ servizz pubbliku u ta’ servizz universali, anki sa fl-ewwel setturi liberalizzati, bħal dak postali, dak tat-trasport jew dak tat-telekomunikazzjonijiet. Il-Qorti tal-Ġustizzja eżaminat dawn id-derogi, u b’mod partikolari l-finanzjament tagħhom, b’attenzjoni partikolari ħafna, u ddikjarat li s-sussidji mħallsa bħala <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0071" REF.END="QE0071" />tpaċija<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0071" REF.START="QS0071" /> għall-obbligi ta’ servizz pubbliku ma kinux għajnuna mill-Istat<NOTE NOTE.ID="E0028" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Fis-sens tal-Artikolu 87(1) KE.</P></NOTE> u ma jiksrux it-Trattat, meta jissodisfaw kundizzjonijiet partikolari<NOTE NOTE.ID="E0029" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-<DATE ISO="20030724">24 ta’ Lulju 2003</DATE>, Altmark Trans u Regierungspräsidium Magdeburg (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-280/00" PAGE.ECR="I-7747" YEAR="2003">C-280/00, Ġabra p. I-7747</REF.DOC.ECR>) punti 84 sa 95. Is-sentenza tas-<DATE ISO="20031127">27 ta’ Novembru 2003</DATE>, Enirisorse (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-34/01+C-35/01+C-36/01+C-37/01+C-38/01" PAGE.ECR="I-14243" YEAR="2003">C-34/01 sa C-38/01, Ġabra p. I-14243</REF.DOC.ECR>), applikat il-kundizzjonijiet iddikjarati fid-deċiżjoni preċedenti f’kawża fejn kienet ġiet diskussa n-natura ta’ taxxa tal-port li kienet tinġabar parzjalment minn impriża pubblika. Qabel Altmark, is-sentenza tat-<DATE ISO="20011122">22 ta’ Novembru 2001</DATE>, Ferring (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-53/00" PAGE.ECR="I-9067" YEAR="2001">C-53/00, Ġabra p. I-9067</REF.DOC.ECR>), kienet diġà speċifikat l-elementi indispensabbli biex eżenzjoni fiskali mogħtija lil impriżi inkarigati mill-ġestjoni ta’ servizzi pubbliċi tkun kompatibbli mat-Trattat.</P></NOTE>.</TXT></NP><?PAGE NO="I-3393"?><NP><NO.P>45.</NO.P><TXT>L-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2003/55 jinkludi l-kunċett ta’ obbligu ta’ servizz pubbliku fil-katalogu ta’ strumenti għall-istrutturazzjoni tas-settur tal-gass, billi jippermetti lill-Istati Membri li jimponu ċerti oneri fuq impriżi tas-settur, meta dan ma jkunx jista’ jiġi separat mill-għan li jiġi salvagwardat <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0072" REF.END="QE0072" />interess ekonomiku ġenerali<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0072" REF.START="QS0072" />, li tiegħu ma jiddefinixxix konkretament il-portata<NOTE NOTE.ID="E0030" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Id-Direttiva tirreferi biss għall-obbligi tas-servizz pubbliku intiżi għall-ħarsien ta’ dan l-interess, u li jistgħu <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0073" REF.END="QE0073" />jikkonċernaw is-sigurtà, inkluża s-sigurtà tal-provvista, ir-regolarità, il-kwalità u l-prezz tal-fornituri, kif ukoll il-ħarsien tal-ambjent, inkluża l-effiċjenza enerġetika u l-protezzjoni tal-klima<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0073" REF.START="QS0073" />. Ma naqsux dawk li ddiskrivew il-lista inkwistjoni ta’ <HT TYPE="ITALIC">numerus clausus</HT> ta’ kawżi ta’ <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0074" REF.END="QE0074" />interess ekonomiku ġenerali<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0074" REF.START="QS0074" /> li jistgħu jilleġittimaw l-intervent statali (W. Geldhof, u F. Vandendriessche, <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0075" REF.END="QE0075" />Chapter 1: European Electricity and Gas Market Liberalisation. Background, Status, Developments<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0075" REF.START="QS0075" />, <HT TYPE="ITALIC">EU Energy Law and Policy Issues,</HT> Edizzjoni ta’ B. Delvaux, M. Hunt, u K. Talus, Euroconfidentiel, p. 48, li min-naħa tagħhom jiċċitaw lil C .W. Jones, <HT TYPE="ITALIC">op. cit</HT>., p. 230). Madankollu, fil-fehma tiegħi r-regola tispeċifika t-tipi ta’ azzjonijiet meħtieġa biex jitwettqu l-obbligi tas-servizz pubbliku inkwistjoni; din mhijiex lista ta’ ċirkustanzi li għandhom jattivawhom, avolja ż-żewġ aspetti huma marbutin mill-qrib. Mill-Artikolu 3(2) tad-Direttiva jirriżulta li l-Istati Membri jistgħu joħolqu obbligi ta’ servizz pubbliku dwar il-prezz tal-bejgħ tal-gass, imma din is-sempliċi referenza mhijiex biżżejjed. Fi kwalunkwe każ, jeħtieġ li jiġi vverifikat jekk hijiex missjoni ta’ interess ekonomiku ġenerali.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>46.</NO.P><TXT>In-nuqqas ta’ speċifikazzjoni tad-Direttiva turi l-marġni wiesa’ ta’ manuvra li l-leġiżlatur Komunitarju ta lill-Istati Membri. Dan huwa kkonfermat mill-Premssa 27 li ssemmi l-iffissar ta’ <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0076" REF.END="QE0076" />standards komuni<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0076" REF.START="QS0076" /> minimi fir-rigward tal-osservanza ta’ obbligi ta’ servizz pubbliku, jiġifieri livelli iebsin <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0077" REF.END="QE0077" />li jqisu l-għanijiet tal-ħarsien tal-konsumatur, sigurtà tal-fornitura [provvista], ħarsien ta’ l-ambjent u livelli ta’ kompetizzjoni ekwivalenti fl-Istati Membri kollha<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0077" REF.START="QS0077" /> interpretati fid-dawl taċ-ċirkustanzi partikolari ta’ kull pajjiż <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0078" REF.END="QE0078" />kont meħud għaċ-ċirkostanzi nazzjonali bla ħsara għall-osservanza tal-liġijiet tal-Komunità<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0078" REF.START="QS0078" />.</TXT></NP><NP><NO.P>47.</NO.P><TXT>Iżda l-libertà tal-Istati Membri f’din il-materja mhijiex assoluta, peress li l-Artikolu 3(6) tad-Direttiva jistabbilixxi kontroll <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0079" REF.END="QE0079" />dwar il-mizuri kollha adottati biex jilħqu l-obbligazzjonijiet dwar is-servizz pubbliku, inklużi l-protezzjoni tal-konsumatur u ta’ l-ambjent, u l-effett possibbli tagħhom fuq il-kompetizzjoni nazzjonali u internazzjonali<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0079" REF.START="QS0079" />. Dawn il-miżuri għandhom jiġu kkomunikati lill-Kummissjoni fil-mument tat-traspożizzjoni tar-regola u l-emendi għandhom jiġu nnotifikati lilha kull sentejn<NOTE NOTE.ID="E0031" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Il-Kummissjoni pprovat tippreċiża dak meħtieġ mid-Direttiva f’nota mhux vinkolanti, li tirreferi parzjalment għat-twettiq tal-kontroll <HT TYPE="ITALIC">ex ante</HT> tal-obbligi tas-servizz pubbliku nnotifikati mill-Istati Membri (<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0080" REF.END="QE0080" />Note de la DG Energie et Transports sur les Directives 2003/54/CE et 2003/55/CE du marché interieur de l’électricité et du gaz natural. Document n’engageant pas la Commission<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0080" REF.START="QS0080" />, disponible en http://ec.europa.eu/energy/electricity/legislation/doc/notes_for_implementation_2004/public_service_obligations_fr.pdf). Bil-għan li tissaħħaħ il-pożizzjoni tagħha f’din l-attività ta’ verifika, it-tielet pakkett enerġetiku jindika li l-Kummissjoni tapprova gwidi għall-applikazzjoni tal-Artikolu 3 tad-Direttiva (l-Artikolu 3(4) tal-proposta għal direttiva li temenda d-Direttiva 2003/55/KE, iċċitata, li tintroduċi subartikolu (7) ġdid fl-Artikolu 3 tad-Direttiva 2003/55).</P></NOTE>.</TXT></NP><?PAGE NO="I-3394"?><NP><NO.P>48.</NO.P><TXT>Barra minn hekk, id-Direttiva tistabbililxxi regoli pjuttost stretti sabiex jiġu imposti obbligi ta’ servizz pubbliku, peress li għandhom:</TXT><P><LIST TYPE="DASH"><ITEM><P>jirrispondu għall-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0081" REF.END="QE0081" />interess ekonomiku ġenerali<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0081" REF.START="QS0081" />;</P></ITEM><ITEM><P>jiżviluppaw fl-osservanza sħiħa <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0082" REF.END="QE0082" />tad-disposizzjonijiet rilevanti tat-Trattat, b’mod partikolari l-Artikolu 86 tiegħu<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0082" REF.START="QS0082" />;</P></ITEM><ITEM><P>ikunu definiti b’mod ċar, trasparenti u verifikabbli;</P></ITEM><ITEM><P>ma joħolqux diskriminazzjoni ; u</P></ITEM><ITEM><P>jiggarantixxu aċċess uġwali għall-kumpanniji tal-Unjoni Ewropea li joperaw fis-settur tal-gass lill-konsumaturi nazzjonali.</P></ITEM></LIST></P></NP><NP><NO.P>49.</NO.P><TXT>Il-legalità tal-poter tariffarju tal-Autorità per l’energia elettrica e il gas, li ġiet ikkontestata f’dan il-każ partikolari, tiddependi mill-osservanza ta’ dawn ir-regoli, li għandhom jiġu vverifikati mill-qorti nazzjonali abbażi tal-interpretazzjoni tad-Direttiva mill-Qorti tal-Ġustizzja<NOTE NOTE.ID="E0032" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Skont l-Artikolu 3(6) tad-Direttiva, dawn il-miżuri għandhom jiġu nnotifikati lill-Kummissjoni, kif fil-fatt għamel il-Gvern Taljan wara li ntalab jagħmel hekk (osservazzjoni bil-miktub tal-Kummissjoni, punt 42).</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>50.</NO.P><TXT>Għalhekk, jeħtieġ li jiġu eżaminati kemm r-rekwiżit ta’ <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0083" REF.END="QE0083" />interess ekonomiku ġenerali<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0083" REF.START="QS0083" /> (C), fid-dawl tad-dispożizzjonijiet tat-Trattat u, b’mod partikolari, tal-Artikolu 86 (D), kif ukoll il-kwistjoni tan-natura nondiskriminatorja (E).</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>C —</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">In-neċessità ta’ prezzijiet raġonevoli bħala motiv ta’ <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0084" REF.END="QE0084" />interess ekonomiku<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0084" REF.START="QS0084" /></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>51.</NO.P><TXT>L-eżistenza ta’ <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0085" REF.END="QE0085" />interess ekonomiku ġenerali<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0085" REF.START="QS0085" /> li jiġġustifika l-obbligi ta’ servizz pubbliku jirrappreżenta l-ewwel aspett ikkontestat f’din il-kawża.</TXT></NP><NP><NO.P>52.</NO.P><TXT>Kif il-Kummissjoni ġustament enfasizzat fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħha<NOTE NOTE.ID="E0033" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Punt 38.</P></NOTE>, ir-referenza doppja tal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva<?PAGE NO="I-3395"?> għall-Artikolu 86 KE u għall-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0086" REF.END="QE0086" />interess ekonomiku ġenerali<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0086" REF.START="QS0086" /> tfisser li l-obbligi inkwistjoni jikkorrispondu għal dawk imposti fuq l-impriżi inkarigati mill-ġestjoni ta’ <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0087" REF.END="QE0087" />servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0087" REF.START="QS0087" /> fis-sens tal-Artikolu ċċitat iktar ’il fuq tat-Trattat<NOTE NOTE.ID="E0034" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>L-espressjoni <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0088" REF.END="QE0088" />servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0088" REF.START="QS0088" /> tirreferi għal servizzi ta’ natura ekonomika li Stat Membru jissuġġetta għal ċerti obbligi favur interess ġenerali determinat (E. Szyszczak, <HT TYPE="ITALIC">The Regulation of the State in Competitive Markets in the EU</HT>, Ed. Hart, 2007, p. 211). Il-formulazzjoni tal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva huwa dderivat, fi kliem ta’ Laget-Annamayer, mill-konfluwenza <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0089" REF.END="QE0089" />tal-kunċett Franċiż ta’ servizz pubbliku u tal-kunċett Komunitarju ta’ <QUOT.START CODE="2018" ID="QS0090" REF.END="QE0090" />servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali<QUOT.END CODE="2019" ID="QE0090" REF.START="QS0090" /><QUOT.END CODE="201D" ID="QE0089" REF.START="QS0089" /> (A. Laget-Annamayer, <HT TYPE="ITALIC">La régulation des services publics en réseaux. Télécommunications et électricité</HT>, Ed. Bruylant, Brussell, 2002, p. 98).</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>53.</NO.P><TXT>Il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat li huwa ta’ interess ekonomiku ġenerali grupp varjat ta’ servizzi, bħad-distribuzzjoni tal-ilma<NOTE NOTE.ID="E0035" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Sentenza tat-<DATE ISO="19831108">8 ta’ Novembru 1983</DATE>, IAZ International Belgium <HT TYPE="ITALIC">et</HT> vs Il-Kummissjoni (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="96/82+97/82+98/82+99/82+100/82+101/82+102/82+104/82+105/82+108/82+110/82" PAGE.ECR="3369" YEAR="1983">96/82 sa 102/82, 104/82, 105/82, 108/82 u 110/82, Ġabra p. 3369</REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, tal-gass<NOTE NOTE.ID="E0036" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-<DATE ISO="19971023">23 ta’ Ottubru 1997</DATE>, Il-Kummissjoni vs Franza (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-159/94" PAGE.ECR="I-5815" YEAR="1997">C-159/94, Ġabra p. I-5815</REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, u tal-enerġija elettrika<NOTE NOTE.ID="E0037" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-<DATE ISO="19940427">27 ta’ April 1994</DATE>, Almelo (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-393/92" PAGE.ECR="I-1477" YEAR="1994">C-393/92, Ġabra p. I-1477</REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, il-ġbir u t-tqassim tal-korrispondenza fuq it-territorju nazzjonali kollu<NOTE NOTE.ID="E0038" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tad-<DATE ISO="19930519">19 ta’ Mejju 1993</DATE>, Corbeau (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-320/91" PAGE.ECR="I-2533" YEAR="1993">C-320/91, Ġabra p. I-2533</REF.DOC.ECR>); tal-<DATE ISO="20000210">10 ta’ Frar 2000</DATE>, Deutsche Post (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-147/97+C-148/97" PAGE.ECR="I-825" YEAR="2000">C-147/97 u C-148/97, Ġabra p. I-825</REF.DOC.ECR>), u tas-<DATE ISO="20010517">17 ta’ Mejju 2001</DATE>, TNT Traco (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-340/99" PAGE.ECR="4109" YEAR="2001">C-340/99, Ġabra p. 4109</REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, il-ġestjoni ta’ linji tal-ajru li ma jagħmlux qligħ<NOTE NOTE.ID="E0039" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-<DATE ISO="19890411">11 ta’ April 1989</DATE>, Ahmed Saeed Flugreisen u Silver Line Reisebüro (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="66/86" PAGE.ECR="803" YEAR="1989">66/86, Ġabra p. 803</REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, it-trasport bl-ambulanza<NOTE NOTE.ID="E0040" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-<DATE ISO="20011025">25 ta’ Ottubru 2001</DATE>, Ambulanz Glöckner (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-475/99" PAGE.ECR="I-8089" YEAR="2001">C-475/99, Ġabra p. I-8089</REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> jew l-attività tal-bejjiegħa bl-ingrossa ta’ prodotti farmaċewtiċi<NOTE NOTE.ID="E0041" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Sentenza Ferring, iċċitata iktar ’il fuq.</P></NOTE>, biex jiġu ċċitati ftit eżempji. Diffiċli li wieħed jislet minn dawn id-deċiżjonijiet<NOTE NOTE.ID="E0042" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Kollha jirreferu għal impriżi bi drittijiet esklużivi u speċjali, mhux għal entitatjiet li joperaw fis-setturi liberalizzati u lanqas għal dawk li għandhom imposti fuqhom obbligi ta’ servizz pubbliku. Għalhekk l-applikazzjoni tagħhom f’dan l-każ għandha tkun ibbażata fuq dan il-kuntest speċifiku, li għalissa għadu ma jissemmix fil-ġurisprudenza.</P></NOTE> kunċett univoku u preċiż. Id-Direttiva, it-Trattat u l-ġurisprudenza huma ispirati mill-istess idea ta’ ekwilibriju bejn is-suq u l-leġiżlazzjoni, bejn il-kompetizzjoni u l-implikazzjonijiet tal-interess ġenerali, u jikkoinċidu wkoll, fil-fehma tiegħi, fil-kunsiderazzjoni li huma l-Istati Membri li għandhom jiddefinixxu s-servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali li jixtiequ jissalvagwardjaw, mingħajr ħsara għall-poter tal-istituzzjonijiet Komunitarji (partikolarment il-Qorti tal-Ġustizzja) li jiġu vverifikati dawn id-deċiżjonijiet u biex jiġu evitati eċċessi<NOTE NOTE.ID="E0043" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Din l-idea hija sottointiża wkoll fl-Artikolu 16 KE, li jipprovdi li <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0091" REF.END="QE0091" />[m]ingħajr preġudizzju għall-Artikoli 73, 86 u 87, u meta tikkonsidra l-post okkupat mis-servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali fil-valuri komuni ta’ l-Unjoni kif ukoll tar-rwol tagħhom li jippromwovu l-koeżjoni soċjali u territorjali, il-Komunità u l-Istati Membri, skond il-poteri rispettivi tagħhom u fl-iskop ta’ l-applikazzjoni ta’ dan it-Trattat, għandhom jieħdu ħsieb li dawk is-servizzi joperaw fuq il-bażi ta’ prinċipji u kondizzjonijiet li jippermettulhom li jwettqu l-missjonijiet tagħhom<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0091" REF.START="QS0091" />. Dan it-test ġie inkluż wkoll fit-Trattat ta’ Amsterdam, f’nofs il-proċess ta’ liberalizzazzjoni ta’ setturi strateġiċi, bħala riżultat <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0092" REF.END="QE0092" />ta’ preokkupazzjoni profonda f’ċerti oqsma soċjali minħabba x-xejra ta’ <HT TYPE="ITALIC">laisser-faire</HT> adottata fil-livell Ewropew<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0092" REF.START="QS0092" /> (D. Sarmiento, <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0093" REF.END="QE0093" />La recepción en el derecho de la Unión Europea y en su jurisprudencia de las técnicas de regulación económica<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0093" REF.START="QS0093" />, <HT TYPE="ITALIC">Derecho de la regulación economica I. Fundamentos e instituciones de la regulación,</HT> direzzjoni S. Muñoz Machado, u J. Esteve Pardo, Edizzjoni Iustel, Fundación Ortega y Gasset, 2009, p. 259).</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>54.</NO.P><TXT>Sabiex jinsab element komuni, jeħtieġ li wieħed jibbaża fuq il-liġijiet magħrufa ta’ Rolland, li s-sentenzi Corbeau<NOTE NOTE.ID="E0044" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Iċċitata iktar ’il fuq, punt 15.</P></NOTE> u Almelo <HT TYPE="ITALIC">et</HT><NOTE NOTE.ID="E0045" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Iċċitata iktar ’il fuq, punt 48. Fl-istess sentenza, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, tat-<DATE ISO="19971023">23 ta’ Ottubru 1997</DATE>, Il-Kummissjoni vs Franza (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-159/94" PAGE.ECR="I-5815" YEAR="1997">C-159/94, Ġabra p. I-5815</REF.DOC.ECR>, punt 57).</P></NOTE><?PAGE NO="I-3396"?> jirreferu għalihom indirettament meta jistabbilixxu l-kundizzjonijiet għall-provvista tas-servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali: b’mod mhux interrott (kontinwità); għall-benefiċċju tal-utenti kollha u fuq it-territorju kollu kkonċernat (universalità); b’tariffi uniformi u b’kundizzjonijiet ta’ kwalità simili, irrispettivament mis-sitwazzjonijiet partikolari jew mil-livell ta’ qligħ ekonomiku ta’ kull operazzjoni individwali (ugwaljanza).</TXT></NP><NP><NO.P>55.</NO.P><TXT>Kontinwità, universalità u ugwaljanza. Illum, ma’ dawn il-prinċipji klassiċi, wieħed iżid normalment it-trasparenza u n-natura ekonomikament aċċessibbli tas-servizz. Għaldaqstant, id-Direttiva 2003/55 tipprovdi għall-kontinwità, għall-universalità u għan-nondiskriminazzjoni fil-provvista ta’ gass<NOTE NOTE.ID="E0046" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Dan huwa kkonfermat mil-lista tal-obbligi fl-Artikolu 3(2) u mill-possibbiltà li jiġi indikat <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0094" REF.END="QE0094" />provditur [fornitur] ta’ l-aħħar riżort<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0094" REF.START="QS0094" /> (l-Artikolu 3(3)).</P></NOTE>, iżda tipproponi wkoll li tħares id-drittijiet tal-klijenti <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0095" REF.END="QE0095" />li jiġu forniti b’gass naturali ta’ kwalità speċifikata bi prezzijiet raġonevoli<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0095" REF.START="QS0095" /> (premessa 26). Dan jispjega l-possibbiltà ta’ intervent fil-prezz imsemmija fl-Artikolu 3(2) tad-Direttiva.</TXT></NP><NP><NO.P>56.</NO.P><TXT>F’dawn il-kundizzjonijiet, wieħed jiddeduċi li l-għan li jiġu evitati żidiet mhux mixtieqa u sproporzjonati tal-prezzijiet li jippenalizzaw il-konsumaturi jikkostitwixxi raġuni ta’ <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0096" REF.END="QE0096" />interess ekonomiku ġenerali<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0096" REF.START="QS0096" /> li, meta l-kundizzjonijiet l-oħra tad-Direttiva jiġu sodisfatti, tiġġustifika intervent pubbliku fit-tariffi tal-provvista tal-gass naturali.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>D —</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">It-test ta’ proporzjonalità u l-osservanza tal-interessi Komunitarji</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>57.</NO.P><TXT>It-tieni kundizzjoni hija bbażata fuq l-osservanza sħiħa tat-Trattat u, partikolarment, tal-Artikolu 86 tiegħu.</TXT></NP><NP><NO.P>58.</NO.P><TXT>Importanza kbira għandha tingħata lill-Artikolu 86(2) KE li, kif ġie osservat fil-ġurisprudenza, irid <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0097" REF.END="QE0097" />jirrikonċilja l-interess tal-Istati Membri biex jużaw impriżi determinati, partikolarment fis-settur pubbliku, bħala strument ta’ politika ekonomika jew fiskali mal-interess tal-Komunità għall-osservanza tar-regoli ta’ kompetizzjoni u l-preservazzjoni tal-unità tas-suq komuni<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0097" REF.START="QS0097" /><NOTE NOTE.ID="E0047" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tad-<DATE ISO="19910319">19 ta’ Marzu 1991</DATE>, Franza vs Il-Kummissjoni (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-202/88" PAGE.ECR="I-1223" YEAR="1991">C-202/88, Ġabra p. I-1223</REF.DOC.ECR>, punt 12).</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>59.</NO.P><TXT>Skont din id-dispożizzjoni, kull <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0098" REF.END="QE0098" />impriża responsabbli biex topera servizzi ta’ importanza ekonomika ġenerali<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0098" REF.START="QS0098" /> hija suġġetta<?PAGE NO="I-3397"?> għar-regoli ta’ dan it-Trattat, b’mod partikolari dawk li jirreferu għall-kompetizzjoni, sa fejn l-applikazzjoni ta’ dawn ir-regoli ma tostakolax it-twettiq, <HT TYPE="ITALIC">de jure</HT> jew <HT TYPE="ITALIC">de facto</HT>, tal-funzjonijiet speċifiċi mogħtija lilha. Fi kwalunkwe każ, l-iżvilupp tal-kummerċ ma għandux jiġi affettwat b’mod kuntrarju għall-interessi tal-Komunità.</TXT></NP><NP><NO.P>60.</NO.P><TXT>F’dan il-każ, jeħtieġ li jiġi analizzat l-ewwel nett jekk l-intervent fit-tariffi ta’ provvista tal-gass jirrappreżentax miżura indispensabbli biex jiġu ggarantiti <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0099" REF.END="QE0099" />prezzijiet raġonevoli<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0099" REF.START="QS0099" /> (l-hekk imsejjaħ kontroll ta’ proporzjonalità) u t-tieni nett, jekk dan jikkawżax ħsara għal <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0100" REF.END="QE0100" />l-interess tal-Komunità<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0100" REF.START="QS0100" />.</TXT></NP><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>1.</NO.P><TXT>It-test ta’ proporzjonalità</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>61.</NO.P><TXT>Il-parti tad-dispożizzjoni ċċitata iktar ’il fuq li tipprovdi li l-eċċezzjoni għar-regoli tas-suq ma tistax tostakola t-twettiq<HT TYPE="ITALIC">, de jure</HT> jew de <HT TYPE="ITALIC">facto</HT>, tal-missjoni ta’ interess ekonomiku ġenerali, tintroduċi fid-diskussjoni t-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0101" REF.END="QE0101" />test ta’ proporzjonalità<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0101" REF.START="QS0101" />, li huwa ċentrali għall-Artikolu 86(2) KE, billi jippermetti li jiġi rregolat l-użu.</TXT></NP><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>Il-ġurisprudenza</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>62.</NO.P><TXT>Is-sentenza Sacchi qajmet aspettattivi dejjem ikbar fir-rigward ta’ dan l-Artikolu, u tħalliet f’idejn l-Istati l-prova li l-kompetizzjoni libera hija għal kollox inkompatibbli mal-funzjoni fdata lill-korp inkwistjoni<NOTE NOTE.ID="E0048" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Sentenza tat-<DATE ISO="19740430">30 ta’ April 1974</DATE>, (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="155/73" PAGE.ECR="409" YEAR="1974">155/73, Ġabra p. 409</REF.DOC.ECR>). Fl-istess sens, ara s-sentenza Ahmed Saeed Flugreisen u Silver Line Reisebüro, iċċitata iktar ’il fuq.</P></NOTE>. Sussegwentement, is-sentenza Höfner speċifikat li t-Trattat ma jipprekludix il-funzjoni speċifika fdata lil uffiċċju pubbliku għax-xogħol, <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0102" REF.END="QE0102" />peress li dan ma jistax jissodisfa d-domanda eżistenti f’dan ir-rigward fis-suq<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0102" REF.START="QS0102" /> u li jippermetti lil kumpanniji oħrajn li jikkawżaw ħsara lid-dritt esklużiv tiegħu<NOTE NOTE.ID="E0049" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-<DATE ISO="19910423">23 ta’ April 1991</DATE>, Höfner u Elser (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-41/90" PAGE.ECR="I-1979" YEAR="1991">C-41/90, Ġabra p. I-1979</REF.DOC.ECR>), punt 25).</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>63.</NO.P><TXT>Madankollu, sas-sentenza Corbeau, iċċitata iktar ’il fuq, il-prinċipju ta’ proporzjonalità ma jidhirx fir-raġunament tal-Qorti tal-Ġustizzja. Fis-sentenza Corbeau, u sussegwentement f’Almelo, iċċitata iktar ’il fuq ukoll, il-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat ammissibbli l-eċċezzjonijiet għar-regoli tas-suq li kienu meħtieġa biex jiġi żgurat il-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0103" REF.END="QE0103" />bilanċ ekonomiku<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0103" REF.START="QS0103" /> tas-servizz, skont il-piż li jirrigwarda attivitajiet ta’ qligħ u attivitajiet ta’ bla qligħ.</TXT></NP><NP><NO.P>64.</NO.P><TXT>Sussegwentement, tliet deċiżjonijiet dwar drittijiet esklużivi ta’ importazzjoni u ta’<?PAGE NO="I-3398"?> esportazzjoni tal-enerġija elettrika mogħtija fil-Pajjiżi Baxxi, fl-Italja u fi Franza<NOTE NOTE.ID="E0050" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-<DATE ISO="19971023">23 ta’ Ottubru 1997</DATE>, Il-Kummissjoni vs Il-Pajjiżi Baxxi (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-157/94" PAGE.ECR="I-5699" YEAR="1997">C-157/94, Ġabra p. I-5699</REF.DOC.ECR>); Il-Kummissjoni vs L-Italja (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-158/94" PAGE.ECR="I-5789" YEAR="1997">C-158/94, Ġabra p. I-5789</REF.DOC.ECR>), u Il-Kummissjoni vs Franza (Ġabra p. I-5815). Ir-raba’ rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu kontra Spanja ġie miċħud: sentenza tat-<DATE ISO="19971023">23 ta’ Ottubru 1997</DATE>, Il-Kummissjoni vs Spanja, <REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-160/94" PAGE.ECR="I-5851" YEAR="1997">C-160/94, Ġabra p. I-5851</REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> żiedu iktar dettalji. Minn naħa, dawn is-sentenzi rreferew għall-proporzjonalità fil-kuntest tal-Artikolu 86 KE, b’mod li jkun jista’ jiġi invokat il-paragrafu 2 li bis-saħħa tiegħu <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0104" REF.END="QE0104" />jista’ jiġi ġġustifikat l-għoti, min-naħa ta’ Stat Membru, lil impriża inkarigata mill-ġestjoni ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali ta’ drittijiet esklużivi […], jekk it-twettiq tal-funzjoni speċifika fdata lilha jista’ jiġi ggarantit unikament grazzi għall-għoti ta’ dawk id-drittijiet u sakemm l-iżvilupp tal-kummerċ ma jkunx affettwat b’mod li jmur kontra l-interessi tal-Komunità<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0104" REF.START="QS0104" /><NOTE NOTE.ID="E0051" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Sentenzi Il-Kummissjoni vs Il-Pajjiżi Baxxi, iċċitata iktar ’il fuq, punt 32; Il-Kummissjoni vs L-Italja, iċċitata iktar ’il fuq, punt 43, u Il-Kummissjoni vs Franza, iċċitata iktar ’il fuq, punt 49.</P></NOTE>. Min-naħa l-oħra, huma ddikjaraw li, sabiex ir-regoli tat-Trattat ma jkunux applikabbli, huwa biżżejjed li l-applikazzjoni tagħhom tostakola <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0105" REF.END="QE0105" />t-twettiq, fid-dritt u fil-fatt, tal-obbligi speċifiċi li għandha l-impriża. Mhuwiex meħtieġ li s-sopravivenza stess tal-impriża tkun mhedda<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0105" REF.START="QS0105" /><NOTE NOTE.ID="E0052" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Sentenzi Il-Kummissjoni vs Il-Pajjiżi Baxxi, punt 43, u Il-Kummissjoni vs Franza, punt 59, it-tnejn iċċitati iktar ’il fuq, Ara wkoll is-sentenza TNT Traco, iċċitata iktar ’il fuq, punt 54, u tal-<DATE ISO="20071115">15 ta’ Novembru 2007</DATE>, International Mail Spain (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-162/06" PAGE.ECR="I-9911" YEAR="2007">C-162/06, Ġabra p. I-9911</REF.DOC.ECR>, punt 35).</P></NOTE> u, għalkemm l-oneru tal-prova jaqa’ fuq l-Istat Membru kkonċernat, huwa ma jistax jiġu meħtieġ li juri li <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0106" REF.END="QE0106" />l-ebda dispożizzjoni oħra immaġinabbli, fiha nnifisha ipotetika, ma tista’ tiżgura t-twettiq tal-imsemmija funzjonijiet bl-istess kundizzjonijiet<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0106" REF.START="QS0106" /><NOTE NOTE.ID="E0053" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Sentenzi Il-Kummissjoni vs Il-Pajjiżi Baxxi, iċċitata iktar ’il fuq, punt 58; Il-Kummissjoni vs L-Italja, iċċitata iktar ’il fuq, punt 54, u Il-Kummissjoni vs Franza, iċċitata iktar ’il fuq, punt 101.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>65.</NO.P><TXT>Skont din il-ġurisprudenza, ir-regoli tal-kompetizzjoni tal-Artikolu 86 KE jistgħu jiġu esklużi biss jekk il-kompitu ta’ interess ġenerali inkwistjoni jeżiġi dan, peress li l-evalwazzjoni ta’ dawn iċ-ċirkustanzi għandha ssir mill-Istati Membri, skont il-politika nazzjonali tagħhom u l-osservanza tat-Trattat.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="4"><TITLE><TI><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>L-applikazzjoni tiegħu fil-każ inkwistjoni</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>66.</NO.P><TXT>Il-Gvern Taljan, b’Digriet Liġi, iddeċieda li jagħti lill-awtorità nazzjonali tiegħu ta’ regolamentazzjoni poter ta’ intervent fit-tariffi ta’ provvista tal-gass naturali, billi sostna li kien hemm nuqqas ta’ kompetizzjoni reali fis-suq nazzjonali tal-gass u t-tendenza għaż-żieda fil-prezz tal-prodotti taż-żejt fis-swieq internazzjonali.</TXT></NP><NP><NO.P>67.</NO.P><TXT>Fil-fehma tiegħi, sitwazzjoni bħal din tista’ eventwalment tkun ta’ ostakolu biex jintlaħaq l-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0107" REF.END="QE0107" />interess ekonomiku ġenerali<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0107" REF.START="QS0107" /> li jikkonsisti fil-garanzija tal-provvista tal-gass bi prezzijiet raġonevoli, biex b’hekk l-intervent tal-Istat isir leġittimu fit-tħaddim ħieles tar-regoli tas-suq.</TXT></NP><NP><NO.P>68.</NO.P><TXT>Fil-Komunikazzjoni tal-<DATE ISO="20070110">10 ta’ Jannar 2007</DATE>, iċċitata iktar ’il fuq fil-punt 28 ta’ dawn<?PAGE NO="I-3399"?> il-konklużjonijiet , il-Kummissjoni rrikonoxxiet li <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0108" REF.END="QE0108" />[l-]esperjenza wriet sa issa li l-prezzijiet tal-enerġija bl-ingrossa huma estremament instabbli. Għalhekk tqum il-kwistjoni jekk u kif il-konsumaturi finali (inklużi l-klijenti vulnerabbli) għandhom jiġu protetti kontra l-fluttwazzjonijiet tal-prezzijiet<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0108" REF.START="QS0108" />. Fid-dawl ta’ din il-preokkupazzjoni, żżid tgħid li <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0109" REF.END="QE0109" />jekk huwa minnu li l-kontrolli fuq il-prezzijiet, li jostru s-sinjali li dawn jistgħu jittrażmettu, jimpedixxu l-konsumaturi milli jifhmu liema ser tkun l-evoluzzjoni futura tal-ispejjeż, għandu, madankollu, jiġi rrikonoxxut li leġiżlazzjoni mmirata sew tal-prezzijiet tista’ tkun meħtieġa biex tħares il-konsumaturi f’ċirkustanzi determinati, pereżempju matul il-perijodu ta’ tranżizzjoni għal kompetizzjoni effettiva<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0109" REF.START="QS0109" />. Minkejja dan, <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0110" REF.END="QE0110" />din il-leġiżlazzjoni tal-prezzijiet għandha madankollu tkun ibbilanċjata, fis-sens li ma għandhiex tostakola l-ftuħ tas-suq u lanqas toħloq diskriminazzjoni bejn il-provdituri Ewropej tal-enerġija u lanqas taggrava d-distorsjonijet tal-kompetizzjoni jew tillimita l-bejgħ mill-ġdid<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0110" REF.START="QS0110" /><NOTE NOTE.ID="E0054" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Punt 2 ,6. 2.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>69.</NO.P><TXT>Għaldaqstant, l-intervent għandu jkun proporzjonali għall-għan u dan ifisser, skont il-ġurisprudenza, li ma għandux imur lil hinn minn dak li huwa indispensabbli biex jintlaħaq l-għan ikkonċernat <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0111" REF.END="QE0111" />ta’ interess ekonomiku ġenerali<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0111" REF.START="QS0111" />: f’dan il-każ il-moderazzjoni tal-prezzijiet. Għat-test ta’ proporzonalità jeħtieġ li jintużaw il-kriterji li ġejjin, li jirriżultaw mill-ġurisprudenza analizzata:</TXT></NP><GR.SEQ LEVEL="5"><TITLE><TI><NP><NO.P>i)</NO.P><TXT>Natura tranżitorja u adattabbiltà</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>70.</NO.P><TXT>In-natura temporanja tal-miżura hija, fil-fehma tiegħi, l-ewwel u l-konsegwenza prinċipali tal-prinċipju ta’ proporzjonalità, billi l-eċċezzjoni għar-regoli tas-suq intern titlef il-ġustifikazzjoni tagħha jekk tinbidel is-sitwazzjoni, pereżempju meta jidħlu kompetituri fis-suq bl-ingrossa jew jekk jistabbilizzaw il-prezzijiet. Poter tariffarju eventwali fis-seħħ b’mod indeterminat jikser, konsegwentement, din ir-regola<NOTE NOTE.ID="E0055" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Fuq dan probabbilment hija bbażata r-raġuni għaliex, fil-proċedura parlamentari ta’ konverżjoni, hemm enfasizzata n-natura tranżitorja tal-poter tal-Awtorità.</P></NOTE>, iżda ma jkunx meħtieġ li tiġi ffissata data ta’ skadenza tad-dritt ta’ intervent. Barra minn hekk, l-adattabbiltà tiegħu fil-kuntest ġdid u l-aġġornament perijodiku<NOTE NOTE.ID="E0056" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Skont l-Gvern Taljan, dan isir kull tliet xhur (punt 60 tal-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu).</P></NOTE>, jikkostitwixxu aspetti li għandhom jiġu kkunsidrati bħala pożittivi.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="5"><TITLE><TI><NP><NO.P>ii)</NO.P><TXT>Kontenut</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>71.</NO.P><TXT>Fit-tieni lok, jeħtieġ li jiġi analizzat il-kontenut tal-miżura kkontestata. Għalhekk, sabiex jiġi evitat li l-ammont imħallas mill-konsumatur finali tal-gass naturali jogħla eċċessivament minħabba l-livell għoli tal-prezz taż-żejt, l-intervent pubbliku għandu<?PAGE NO="I-3400"?> jkun limitat għal dan l-element tal-prezz tal-bejgħ fir-rigward tal-materja prima<NOTE NOTE.ID="E0057" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Il-Kummissjoni (punt 56) issostni li dan huwa l-każ fl-Italja, fatt li, bħall-oħrajn li baqa’, għandu jiġi vverifikat mill-qorti nazzjonali.</P></NOTE>.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="5"><TITLE><TI><NP><NO.P>iii)</NO.P><TXT>Destinatarji</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>72.</NO.P><TXT>Fit-tielet lok, il-proporzjonalità timponi restrizzjoni fuq in-numru tad-destinatarji tad-deċiżjoni statali. It-tariffi obbligatorji għall-utenti kummerċjali (li mhumiex familji jew <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0112" REF.END="QE0112" />klijenti domestiċi<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0112" REF.START="QS0112" />) imorru lil hinn mill-għan tal-protezzjoni tal-konsumaturi li, fl-aħħar mill-aħħar, jiġġustifika l-intervent pubbliku fis-suq. F’dan il-każ, dan ifisser li għandu jiġi determinat jekk il-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0113" REF.END="QE0113" />klijenti domestiċi<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0113" REF.START="QS0113" /> msemmija fid-Digriet Liġi jaqgħux taħt din il-kategorija. Fis-seduta, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali u l-Gvern Taljan esponew il-pożizzjonijiet diverġenti rispettivi tagħhom f’dan ir-rigward. Hija l-qorti nazzjonali li għandha tiddetermina jekk, fid-dawl tal-leġiżlazzjoni Taljana u, fuq kollox, tad-Deċiżjoni Nru 64/09 tal-Awtorità, il-ħarsien tariffarju japplikax għall-impriżi; jekk tingħata risposta fl-affermattiv, għandu jiġi deċiż li dan l-intervent huwa sproporzjonat u għalhekk, kuntrarju għad-dritt Komunitarju.</TXT></NP><NP><NO.P>73.</NO.P><TXT>Federutility, Assogas u Libarna jikkritikaw ukoll l-estensjoni tal-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0114" REF.END="QE0114" />prezzijiet ta’ referenza<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0114" REF.START="QS0114" /> lil hinn mill-kategorija ta’ <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0115" REF.END="QE0115" />klijenti vulnerabbli<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0115" REF.START="QS0115" /> taħt l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva, fejn issir premura partikolari għal dan il-grupp ta’ persuni (qabel ma ssemmi dawk li joqogħdu f’żoni periferiċi), iżda fil-kuntest ta’ impenn ġenerali ta’ protezzjoni tal-konsumaturi. Għaldaqstant, la mill-paragrafu 3 u lanqas mill-paragrafu 2 ma jirriżulta li l-obbligi ta’ servizz pubbliku għandhom ikunu bbażati dejjem fuq solidarjetà soċjali.</TXT></NP></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="5"><TITLE><TI><NP><NO.P>iv)</NO.P><TXT>Paragun ma’ strumenti oħrajn</TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>74.</NO.P><TXT>Fir-raba’ lok, fost is-soluzzjonijiet kollha possibbli hemm bżonn li tingħażel waħda li tagħmel l-inqas ħsara għall-kompetizzjoni libera. Il-ġurisprudenza tat marġni wiesa’ ta’ manuvra f’dan is-suġġett lill-Istati Membri, fejn ma ġietx imposta l-<HT TYPE="ITALIC">probatio diabolica</HT> li <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0116" REF.END="QE0116" />l-ebda dispożizzjoni oħra imaġinabbli […] ma tiggarantixxi t-twettiq tal-imsemmija funzjonijiet fl-istess kundizzjonijiet<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0116" REF.START="QS0116" /><NOTE NOTE.ID="E0058" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Sentenzi Il-Kummissjoni vs Il-Pajjiżi Baxxi, iċċitata iktar ’il fuq, punt 58; Il-Kummissjoni vs L-Italja, iċċitata iktar ’il fuq, punt 54, u Il-Kummissjoni vs Franza, iċċitata iktar ’il fuq, punt 101.</P></NOTE>. F’dan is-sens is-sentenza Albany<NOTE NOTE.ID="E0059" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-<DATE ISO="19990921">21 ta’ Settembru 1999</DATE>, Albany (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-67/96" PAGE.ECR="I-5751" YEAR="1999">C-67/96 Ġabra p. I-5751</REF.DOC.ECR>), punti 99 u 104.</P></NOTE> eskludiet il-possibbiltà li l-awtoritajiet jagħtu preferenza għas-soluzzjoni l-inqas restrittiva tal-kompetizzjoni.</TXT></NP><?PAGE NO="I-3401"?><NP><NO.P>75.</NO.P><TXT>Federutility tirrikonoxxi li l-Istat Taljan jipproteġi l-kwalità u l-prezz tal-provvista (kif ukoll tas-sigurtà u tar-regolarità tagħha) permezz tal-indikazzjoni ta’ provveditur aħħari. Hija l-qorti Taljana li għandha tivverifika jekk l-intervent tariffarju u s-servizz universali (stabbilit fl-Artikolu 3(3) tad-Direttiva) għandhomx l-istess għan jew jekk humiex orjentati lejn finijiet differenti u komplementari.</TXT></NP><NP><NO.P>76.</NO.P><TXT>L-analizi komparattiva magħmula mill-Kummissjoni abbażi tal-Artikolu 3(6) tad-Direttiva tista’ tintuża għal kontroll ta’ dan it-tip, billi jiġu pparagunati s-soluzzjonijiet implementati fid-diversi Stati Membri. Madankollu dan it-tip ta’ paragun għandu jsir bl-ikbar prudenza peress li d-Direttiva stess tistabbilixxi li <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0117" REF.END="QE0117" />r-rekwiziti tas-servizz pubbliku jistgħu jiġu interpretati fuq bażi nazzjonali, kont meħud għaċ-ċirkostanzi nazzjonali bla ħsara għall-osservanza tal-liġijiet tal-Komunità<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0117" REF.START="QS0117" /> (premessa 27).</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="3"><TITLE><TI><NP><NO.P>2.</NO.P><TXT>Il-ksur tal-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0118" REF.END="QE0118" />interess tal-Komunità<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0118" REF.START="QS0118" /></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>77.</NO.P><TXT>Mingħajr preġudizzju għat-test ta’ proporzjonalità deskritt iktar ’il fuq, l-Artikolu 86(2) KE jeżiġi li l-miżura adottata ma taffettwax il-kummerċ <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0119" REF.END="QE0119" />b’mod kuntrarju għall-interessi tal-Komunità<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0119" REF.START="QS0119" />.</TXT></NP><NP><NO.P>78.</NO.P><TXT>Fit-tliet sentenzi ċċitati iktar ’il fuq tat-<DATE ISO="19971023">23 ta’ Ottubru 1997</DATE><NOTE NOTE.ID="E0060" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Sentenzi Il-Kummissjoni vs Il-Pajjiżi Baxxi, iċċitata iktar ’il fuq, punt 69; Il-Kummissjoni vs L-Italja, iċċitata iktar ’il fuq, punt 65, u Il-Kummissjoni vs Franza, iċċitata iktar ’il fuq, punt 113.</P></NOTE>, il-Qorti tal-Ġustizzja talbet lill-Kummissjoni tiddefinixxi dan l-interess. Madankollu, kif josserva l-Avukat Ġenerali Léger fil-konklużjonijiet tiegħu fil-kawża Wouter <HT TYPE="ITALIC">et</HT><NOTE NOTE.ID="E0061" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Konklużjonijiet tal-<DATE ISO="20010710">10 ta’ Lulju 2001</DATE> [sentenza tad-<DATE ISO="20020219">19 ta’ Frar 2002</DATE>, (<REF.DOC.ECR EDITION="GEN" NO.CASE="C-309/99" PAGE.ECR="I-1577" YEAR="2002">C-309/99, Ġabra p. I-1577</REF.DOC.ECR>)].</P></NOTE>, dawn id-deċiżjonijiet jiġu spjegati bir-regoli li jirrigwardaw l-oneru tal-prova fil-proċeduri għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu. Naqbel mal-kollega preċedenti tiegħi li, sabiex titqies l-eżistenza ta’ dannu għall-kummerċ intrakomunitarju fis-sens tal-Artikolu 86(2) KE, jeħtieġ — b’differenza mill-każ tal-kunċett klassiku tal-miżura ta’ effett ekwivalenti għal restrizzjoni kwantitattiva — li jiġi pprovat li l-miżura kkontestata tkun fixklet sostanzjalment il-funzjonament tas-suq intern.</TXT></NP><NP><NO.P>79.</NO.P><TXT>F’dan il-każ, il-qorti Taljana għandha tistabbilixxi jekk l-intervent tal-Awtorità fuq il-prezzijiet ipprovokax dan it-tfixkil. Fid-digriet tar-rinviju tagħha, hija tirreferi għall-impatt negattiv taż-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0120" REF.END="QE0120" />żamma ta’ regola intiża li trażżan l-ispiża tal-materja prima<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0120" REF.START="QS0120" /> fuq id-dritt taħt id-Direttiva tal-għażla tal-provveditur.<?PAGE NO="I-3402"?> Jeħtieġ li jiġi aċċertat ukoll jekk kienx hemm dannu reali u jekk, kif indikat<NOTE NOTE.ID="E0062" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Osservazzjonijiet bil-miktub ta’ Federutility, punt 62.</P></NOTE>, jipprekludix il-ftuħ tas-suq.</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>E —</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Natura nondiskriminatorja tal-obbligi ta’ servizz pubbliku</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>80.</NO.P><TXT>L-Artikolu 3(2) tad-Direttiva jeżiġi li l-obbligi ta’ servizz pubbliku imposti fuq l-impriżi li joperaw fis-settur tal-gass ma jkunux diskriminatorji.</TXT></NP><NP><NO.P>81.</NO.P><TXT>L-għan huwa li l-obbligi inkwistjoni jorbtu bl-istess mod lill-operaturi kollha tas-settur, biex jiġi evitat li n-nuqqas ta’ kompetizzjoni jsir agħar.</TXT></NP><NP><NO.P>82.</NO.P><TXT>Pereżempju, tikser id-Direttiva l-impożizzjoni ta’ <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0121" REF.END="QE0121" />prezzijiet ta’ referenza<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0121" REF.START="QS0121" /> biss fuq operatur dominanti, bil-vantaġġ kompetittiv addizzjonali li jirriżulta minn dan. Din iċ-ċirkustanza — u li l-miżura tibqa’ fis-seħħ għal żmien indeterminat — wassal lill-Conseil constitutionnel Franċiż jiddikjara bħala inkostituzzjonali dispożizzjoni legali li kienet tissuġġetta l-<QUOT.START CODE="201C" ID="QS0122" REF.END="QE0122" />operaturi storiċi<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0122" REF.START="QS0122" /> għal tariffi obbligatorji għall-provvista ta’ enerġija elettrika u ta’ gass naturali<NOTE NOTE.ID="E0063" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Deċiżjoni Nru 2006-543, tat-<DATE ISO="20061130">30 ta’ Novembru 2006</DATE>. Il-Conseil constitutionnel iddikjara t-tariffi għall-operaturi storiċi manifestament inkompatibbli mal-għanijiet ta’ liberalizzazzjoni tad-direttivi Komunitarji u eskluda kull ġustifikazzjoni bbażata fuq is-servizz pubbliku. B’referenza għal din id-deċiżjoni, ara E. Schoettl: <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0123" REF.END="QE0123" />Les problèmes constitutionnels soulevés par la loi relative au secteur de l’énergie<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0123" REF.START="QS0123" />, <HT TYPE="ITALIC">Petites affiches, 3</HT>95e année (2006), Nru 244, p. 3 sa 23.</P></NOTE>.</TXT></NP><NP><NO.P>83.</NO.P><TXT>Madankollu, lanqas applikazzjoni ġenerali u indifferenzjata ma tiggarantixxi l-osservanza tal-prinċipju ta’ ugwaljanza. L-impriża Assogas iżżid li d-deċiżjonijiet tal-Awtorità joħolqu differenza fit-trattatment bejn fornituri tal-gass li, fl-istess ħin, huma bejjiegħ bl-ingrossa, u dawk li m’humiex, peress li sa fejn t-tnejn huma obbligati li jaċċettaw il-prezzijiet minimi <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0124" REF.END="QE0124" />ta’ referenza<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0124" REF.START="QS0124" />, xejn ma jostakola lil tal-ewwel li jirkupraw l-ispiża żejda tal-materja prima fil-bejgħ tagħhom lil tal-aħħar. Mill-proċess jirriżulta li l-Awtorità pprovat tnaqqas dan l-iżvantaġġ għall-bejjiegħa bl-imnut, billi nkoraġġit in-negozjar mill-ġdid tal-kuntratti ta’ bejgħ bl-ingrossa<NOTE NOTE.ID="E0064" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" TYPE="FOOTNOTE"><P>Osservazzjonijiet bil-miktub ta’ Sorgenia, p. 6. Dawn huma miżuri ta’ inċentiv ekonomiku għan-negozjazzjoni mill-ġdid, li kienu ġew stabbiliti bid-Deċiżjoni Nru 79/07 tal-Awtorità, fil-punti 22 u 23 tal-osservazzjonijiet bil-miktub tal-Gvern Taljan.</P></NOTE>. Assogas tissuġġerixxi li dan mhuwiex biżżejjed, peress li l-Awtorità ma tistax tintervjeni f’relazzjonijiet irregolati bid-dritt privat. Il-qorti tar-rinviju għandha, għalhekk, teżamina jekk kienx hemm diskriminazzjoni li kkawżat preġudizzju reali lil uħud mill-bejjiegħa bl-imnut ta’ gass naturali.</TXT></NP></GR.SEQ><?PAGE NO="I-3403"?><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P>F —</NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Ir-rwol tal-Artikolu 3(3) tad-Direttiva f’dan il-każ</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>84.</NO.P><TXT>Filwaqt li fl-Artikolu 3(2) tad-Direttiva l-introduzzjoni ta’ obbligi ta’ servizz pubbliku tidher sempliċement bħala poter eżerċitat mill-Istati <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0125" REF.END="QE0125" />fl-interess ekonomiku ġenerali<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0125" REF.START="QS0125" />, fil-paragrafu 3 l-Istati għandhom impenn ġenerali li <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0126" REF.END="QE0126" />għandhom jieħdu l-passi xierqa biex iħarsu l-klijenti finali u jaċċertaw livelli għoljin ta’ protezzjoni tal-konsumatur<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0126" REF.START="QS0126" />.</TXT></NP><NP><NO.P>85.</NO.P><TXT>Il-possibbiltà li l-paragrafu 3 jiġi applikat għal dan il-każ issemmiet f’ċertu numru ta’ osservazzjonijiet bil-miktub, li ġiet miċħuda abbażi ta’ argumenti, ftit jew wisq, ta’ bażi soda.</TXT></NP><NP><NO.P>86.</NO.P><TXT>Uħud mir-rikorrenti fil-kawża prinċipali jostnu li d-deċiżjonijiet kkontestati mhumiex iġġustifikati taħt il-paragrafu 3, imsemmi għaliex japplikaw għall-utenti kollha u mhux biss għal dawk <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0127" REF.END="QE0127" />vulnerabbli<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0127" REF.START="QS0127" />. Dan l-argument huwa mingħajr bażi, billi d-dispożizzjoni inkwistjoni mhijiex ristretta għal dawn il-persuni, imma ssemmihom espressament biex tagħtihom protezzjoni speċjali.</TXT></NP><NP><NO.P>87.</NO.P><TXT>Bħall-Kummissjoni, inqis li d-deċiżjonijiet adottati mill-Gvernijiet skont l-Artikolu 3(3) tad-Diretiva <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0128" REF.END="QE0128" />ma jidhrux li jirreferu b’mod immedjat għall-ħolqien ta’ obbligi tariffarji billi hemm id-dispożizzjoni iktar speċifika tal-paragrafu 2<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0128" REF.START="QS0128" />.</TXT></NP><NP><NO.P>88.</NO.P><TXT>Il-paragrafu 3 jirreferi b’mod indirettament biss għad-dispożizzjonijiet li jaffettwaw il-prezzijiet ta’ provvista ta’ gass, sa fejn l-Anness A, li jirreferi għalih, isemmi l-ħtieġa li l-konsumaturi jiġu informati bid-dritt tagħhom <QUOT.START CODE="201C" ID="QS0129" REF.END="QE0129" />li jiġu forniti, taħt il-liġi nazzjonali li tapplika, bil-gass naturali ta’ kwalità speċifikata bi prezzijiet raġonevoli<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0129" REF.START="QS0129" /> [paragrafu g].</TXT></NP><NP><NO.P>89.</NO.P><TXT>Konsegwentement, l-intervent fil-prezz tal-provvista hija biss fakultà rregolata mill-paragrafu 2 u mhux mill-paragrafu 3.</TXT></NP><NP><NO.P>90.</NO.P><TXT>L-Artikolu 3(3) jsaħħaħ is-setgħa tal-Istati Membri billi jippermettilhom — saħansitra jimponilhom — li jintervjenu f’suq liberalizzat bħal dak tal-gass, meta jqisu li hemm theddida reali għall-utenti, li tkun impossibbli li tiġi evitata bl-istrumenti tal-paragrafu 2.</TXT></NP></GR.SEQ></GR.SEQ><?PAGE NO="I-3404"?><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">VII —</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Konklużjoni</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP><NO.P>91.</NO.P><TXT>Fid-dawl tal-kunsiderazzjoni preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għad-domandi preliminari tat-Tribunale Amministrativo Regionale della Lombardia (l-Italja), billi jiġi ddikjarat li:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><P><QUOT.START CODE="201C" ID="QS0130" REF.END="QE0130" />L-Artikolu 3 u l-Artikolu 23 tad-Direttiva 2003/55/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-<DATE ISO="20030626">26 ta’ Ġunju 2003</DATE>, li tirregola l-ftuħ tas-suq tal-gass, għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma jipprekludux li regola nazzjonali li, fid-dawl tas-sitwazzjoni partikolari ta’ suq, li għadu kkaratterizzat min-nuqqas ta’ kundizzjonijiet ta’ <QUOT.START CODE="2018" ID="QS0131" REF.END="QE0131" />kompetizzjoni effettiva<QUOT.END CODE="2019" ID="QE0131" REF.START="QS0131" />, taċċetta d-determinazzjoni b’mezz amministrattiv tal-prezz ta’ referenza tal-gass naturali, li għandu jiġi kkwotat fl-offerti kummerċjali indirizzati lill-klijenti domestiċi, sakemm il-kundizzjonijiet speċifikati fl-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2003/55 jiġu sodisfatti u, b’mod partikolari s-segwenti:</P><LIST TYPE="DASH"><ITEM><P>il-miżura għandu jkollha interess ekonomiku ġenerali, bħaż-żamma tal-prezzijiet f’livell raġonevoli;</P></ITEM><ITEM><P>il-miżura għandha tgħaddi mit-<QUOT.START CODE="2018" ID="QS0132" REF.END="QE0132" />test ta’ proporzjonalità<QUOT.END CODE="2019" ID="QE0132" REF.START="QS0132" /> fir-rigward tal-perijodu ta’ applikazzjoni tagħha, tal-kontenut tagħha u tal-destinatarji tagħha;</P></ITEM><?PAGE NO="I-3405"?><ITEM><P>il-miżura ma għandhiex tfixkel b’mod sostanzjali l-funzjonament tas-suq intern; u</P></ITEM><ITEM><P>ma toħloqx diskriminazzjoni bejn l-operaturi fis-settur.<QUOT.END CODE="201D" ID="QE0130" REF.START="QS0130" /></P></ITEM></LIST></QUOT.S></P></NP></GR.SEQ></CONTENTS.CONCLUSION></CONCLUSION>
