Wydanie tymczasowe
WYROK SĄDU (druga izba rozpoznająca sprawy w składzie pięciu sędziów)
z dnia 21 października 2026 r.(*)
Odesłanie prejudycjalne – Podatki – Wspólny system VAT – Przywozy towarów – Artykuł 2 ust. 1 lit. d) i art. 30 dyrektywy 2006/112/WE – Wprowadzenie łodzi żaglowej do Unii bez przedstawienia organom celnym, aby na jej terytorium poddać ją pracom konserwacyjnym i naprawczym – Zdarzenie powodujące powstanie obowiązku podatkowego i wymagalność podatku – Artykuł 70 i art. 71 ust. 1 dyrektywy 2006/112 – Brak pozwolenia na zastosowanie procedury uszlachetniania czynnego – Unia celna – Unijny kodeks celny – Wygaśnięcie długu celnego w przypadku wyprowadzenia z obszaru celnego Unii – Artykuł 124 ust. 1 lit. k) rozporządzenia (UE) nr 952/2013 – Pojęcie „użytych towarów”
W sprawie T‑383/25
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Bundesfinanzhof (federalny trybunał finansowy, Niemcy) postanowieniem z dnia 18 lutego 2025 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 28 maja 2025 r., w postępowaniu:
Hauptzollamt A
przeciwko
Segelbootwartung,
SĄD (druga izba rozpoznająca sprawy w składzie pięciu sędziów),
w składzie: N. Półtorak, prezeska, G. Hesse, G. Steinfatt, D. Petrlík (sprawozdawca) i I. Dimitrakopoulos, sędziowie,
rzeczniczka generalna: M. Brkan,
sekretarz: P. Cullen, administrator,
uwzględniając przekazanie Sądowi przez Trybunał w dniu 12 czerwca 2025 r. wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym na podstawie art. 50b akapit trzeci statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej,
zważywszy na dziedzinę, o której mowa w art. 50b akapit pierwszy lit. a) i c) statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, oraz niewystępowanie niezależnej kwestii dotyczącej wykładni w rozumieniu art. 50b akapit drugi statutu,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 25 marca 2026 r.,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
– w imieniu Segelbootwartung – M. Hanke oraz M. Hanke, Rechtsanwälte,
– w imieniu rządu greckiego – K. Konsta, A. Magrippi, S. Papaioannou oraz M. Tassopoulou, w charakterze pełnomocników,
– w imieniu Komisji Europejskiej – P. Carlin, B. Eggers oraz F. Moro, w charakterze pełnomocników,
po zapoznaniu się z opinią rzeczniczki generalnej na posiedzeniu w dniu 3 czerwca 2026 r.,
wydaje następujący
Wyrok
1 Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 2 ust. 1 lit. d), art. 30, 70 i art. 71 ust. 1 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. 2006, L 347, s. 1, zwanej dalej „dyrektywą VAT”), a także art. 124 ust. 1 lit. k) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz.U. 2013, L 269, s. 1, zwanego dalej „kodeksem celnym”).
2 Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Hauptzollamt A (głównym urzędem celnym A, Niemcy, zwanym dalej „Hauptzollamt”) a Segelbootwartung w przedmiocie należności celnych przywozowych i podatku od wartości dodanej (VAT) z tytułu importu zażądanych od Segelbootwartung w związku z wprowadzeniem łodzi żaglowej na terytorium Niemiec.
Ramy prawne
Prawo Unii
Dyrektywa VAT
3 Artykuł 2 dyrektywy VAT ma następujące brzmienie:
„1. Opodatkowaniu VAT podlegają następujące transakcje:
[…]
d) import towarów.
[…]”.
4 Artykuł 30 dyrektywy VAT ma następujące brzmienie:
„»Import towarów« oznacza wprowadzenie na terytorium [Unii] towarów, które nie znajdują się w swobodnym obrocie w rozumieniu art. [29 TFUE]”.
[…]”.
5 Zgodnie z art. 60 dyrektywy VAT:
„Miejscem importu towarów jest państwo członkowskie, na którego terytorium znajdują się towary w momencie ich wprowadzenia do [Unii]”.
6 Artykuł 70 dyrektywy VAT brzmi:
„Zdarzenie powodujące powstanie obowiązku podatkowego ma miejsce, a VAT staje się wymagalny z chwilą importu towarów”.
7 Zgodnie z art. 71 dyrektywy VAT:
„1. W przypadku gdy, z chwilą ich wprowadzenia do [Unii], towary zostają objęte jedną z procedur lub sytuacji, o których mowa w art. 156, 276 i 277, lub procedurą odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem z należności celnych przywozowych, lub procedurą tranzytu zewnętrznego, zdarzenie powodujące powstanie obowiązku podatkowego ma miejsce, a VAT staje się wymagalny dopiero w momencie, gdy towary przestają podlegać tym procedurom lub sytuacjom.
W przypadku jednak gdy importowane towary podlegają należnościom celnym, opłatom rolnym lub opłatom o równoważnym skutku ustanowionym w ramach wspólnej polityki, zdarzenie powodujące powstanie obowiązku podatkowego ma miejsce, a VAT staje się wymagalny z chwilą zaistnienia zdarzenia powodującego powstanie obowiązku podatkowego i zaistnienia wymagalności tych opłat.
[…]”.
Kodeks celny
8 Motyw 38 kodeksu celnego ma następujące brzmienie:
„W przypadkach gdy dług celny powstaje w wyniku nieprzestrzegania przepisów prawa celnego, należy uwzględnić istnienie dobrej wiary dłużnika oraz ograniczyć skutki spowodowanego przez niego zaniedbania”.
9 W rozumieniu art. 79 kodeksu celnego:
„1. Jeżeli towary podlegają należnościom celnym przywozowym, dług celny w przywozie powstaje w przypadku niewypełnienia:
a) jednego z obowiązków przewidzianych w przepisach prawa celnego, dotyczących wprowadzania towarów nieunijnych na obszar celny Unii, usunięcia spod dozoru celnego, przemieszczania, przetwarzania, składowania, czasowego składowania, odprawy czasowej tych towarów lub dysponowania nimi na tym obszarze;
[…]
2. Dług celny powstaje z chwilą, gdy:
a) nie zostaje wypełniony lub przestaje być wypełniany obowiązek, którego niewypełnienie powoduje powstanie długu celnego;
[…]
3. W przypadkach, o których mowa w ust. 1 lit. a) i b), dłużnikiem jest:
a) każda osoba zobowiązana do wypełnienia danych obowiązków;
[…]”.
10 Artykuł 124 kodeksu celnego stanowi:
„1. […] dług celny w przywozie lub wywozie wygasa:
[…]
k) jeżeli, z zastrzeżeniem ust. 6, dług celny powstał zgodnie z art. 79 i organom celnym przedstawiony zostanie wystarczający dowód na to, że towary nie zostały użyte lub zużyte oraz że zostały wyprowadzone z obszaru celnego Unii.
[…]
6. W sytuacji, o której mowa w ust. 1 lit. k), dług celny nie wygasa w odniesieniu do osoby lub osób, które usiłowały popełnić oszustwo.
[…]”.
11 Zgodnie z art. 139 kodeksu celnego:
„1. Towary wprowadzane na obszar celny Unii przedstawia organom celnym niezwłocznie po przybyciu towarów do wyznaczonego urzędu celnego lub innego miejsca wyznaczonego lub uznanego przez organy celne albo do wolnego obszaru celnego jedna z następujących osób:
a) osoba, która wprowadziła towary na obszar celny Unii;
[…]”.
12 Artykuł 210 kodeksu celnego stanowi:
„Towary mogą zostać objęte jedną z następujących kategorii procedur specjalnych:
[…]
d) przetwarzaniem, które obejmuje uszlachetnianie czynne i bierne”.
13 W rozumieniu art. 211 kodeksu celnego:
„1. Pozwolenie wydane przez organy celne jest wymagane w następujących przypadkach:
a) stosowania procedury uszlachetniania czynnego, uszlachetniania biernego, odprawy czasowej lub końcowego przeznaczenia,
[…]
2. Organy celne udzielają pozwolenia z mocą wsteczną, jeżeli spełnione są wszystkie następujące warunki:
[…]
3. Jeżeli nie przewidziano inaczej, pozwolenia, o którym mowa w ust. 1, udziela się wyłącznie osobie, która spełnia wszystkie następujące warunki:
a) ma siedzibę na obszarze celnym Unii;
b) zapewnia prawidłową realizację operacji; uznaje się, że upoważniony przedsiębiorca w zakresie uproszczeń celnych spełnia ten warunek, jeżeli działalność związana z daną procedurą specjalną była brana pod uwagę przy przyznawaniu statusu, o którym mowa w art. 38 ust. 2 lit. a);
c) składa zabezpieczenie zgodnie z art. 89 – w przypadkach, w których może powstać dług celny lub inne należności związane z towarami objętymi procedurą specjalną;
d) w przypadku odprawy czasowej lub procedury uszlachetniania czynnego – odpowiednio użytkuje towary, organizuje ich użytkowanie, przeprowadza procesy przetwarzania towarów lub organizuje ich przeprowadzenie.
4. Jeżeli nie przewidziano inaczej oraz w uzupełnieniu przepisów ust. 3, pozwolenia, o którym mowa w ust. 1, udziela się wyłącznie wtedy, gdy spełnione są wszystkie następujące warunki:
a) organy celne mogą sprawować dozór celny bez konieczności stosowania środków administracyjnych niewspółmiernych do istniejącej potrzeby gospodarczej;
b) pozwolenie na korzystanie z procedury przetwarzania nie ma negatywnego wpływu na istotne interesy producentów unijnych (warunki ekonomiczne).
[…]”.
14 Artykuł 220 tego kodeksu stanowi:
„Towary objęte procedurą składowania celnego lub przetwarzania lub znajdujące się w wolnym obszarze celnym mogą zostać poddane zwyczajowym czynnościom mającym na celu zachowanie tych towarów w stanie niezmienionym, poprawę ich wyglądu, jakości handlowej lub przygotowanie ich do dystrybucji lub odsprzedaży”.
15 W rozumieniu art. 256 kodeksu celnego:
„1. Nie naruszając przepisów art. 223, procedura uszlachetniania czynnego pozwala na wykorzystywanie towarów nieunijnych na obszarze celnym Unii w ramach jednego lub większej liczby procesów przetwarzania, przy czym towary te nie podlegają żadnym:
a) należnościom celnym przywozowym;
b) innym należnościom określonym w innych stosownych obowiązujących przepisach;
c) środkom polityki handlowej, o ile nie zakazują one wprowadzania towarów na obszar celny Unii lub wyprowadzania towarów z obszaru celnego Unii.
2. Procedura uszlachetniania czynnego może być stosowana w przypadkach innych niż naprawa i zniszczenie wyłącznie wtedy, gdy – bez uszczerbku dla wykorzystywania akcesoriów produkcyjnych – towary objęte procedurą mogą być zidentyfikowane w produktach przetworzonych.
W przypadku, o którym mowa w art. 223 procedura może być stosowana, jeżeli możliwe jest sprawdzenie zgodności z warunkami określonymi dla towarów ekwiwalentnych.
3. Oprócz przypadków, o których mowa w ust. 1 i 2 procedurę uszlachetniania czynnego można stosować również w odniesieniu do któregokolwiek z następujących towarów, które:
a) mają zostać poddane procesom w celu zapewnienia ich zgodności z wymogami technicznymi dotyczącymi ich dopuszczenia do obrotu;
b) muszą zostać poddane zwyczajowym czynnościom, zgodnie z art. 220”.
Rozporządzenie delegowane (UE) 2015/2446
16 Artykuł 161 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/2446 z dnia 28 lipca 2015 r. uzupełniającego rozporządzenie nr 952/2013 w odniesieniu do szczegółowych zasad dotyczących niektórych przepisów unijnego kodeksu celnego (Dz.U. 2015, L 343, s. 1) stanowi:
„Na zasadzie odstępstwa od art. 211 ust. 3 lit. a) kodeksu, organy celne mogą okazjonalnie, gdy uznają to za zasadne, udzielić pozwolenia na korzystanie z procedury końcowego przeznaczenia lub procedury uszlachetniania czynnego osobom mającym siedzibę poza obszarem celnym Unii”.
Prawo niemieckie
17 Zgodnie z § 1 Umsatzsteuergesetz (ustawy o podatku obrotowym) z dnia 21 lutego 2005 r. (BGBl. 2005 I, s. 386), w brzmieniu mającym zastosowanie w postępowaniu głównym:
„(1) Podatkowi obrotowemu podlegają następujące transakcje:
[…]
4. przywóz towarów na terytorium kraju […];
[…]”.
18 Paragraf 21 ustawy o podatku obrotowym przewiduje:
„[…]
(2) Przepisy o należnościach celnych stosuje się odpowiednio do podatku obrotowego od przywozu;
[…]”.
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
19 Pozwany w postępowaniu głównym, będący osobą fizyczną mającą miejsce zamieszkania w Szwajcarii, przekroczył granicę niemiecką samochodem, przewożąc na przyczepie łódź żaglową zarejestrowaną w Szwajcarii na jego nazwisko (zwaną dalej „łodzią żaglową”) i nie dokonując odprawy celnej. W tym samym dniu został on poddany kontroli celnej, w trakcie której wskazał, że jedzie do pomieszczeń spółki X, z siedzibą w Niemczech, w celu przeprowadzenia prac konserwacyjnych i naprawczych w silniku zaburtowym łodzi żaglowej. W wyniku tej kontroli Hauptzollamt wydał decyzję określającą należności celne i VAT z tytułu importu łodzi żaglowej do Niemiec.
20 Druga strona w postępowaniu głównym – po uiszczeniu należności celnych przywozowych – przewiozła łódź żaglową do spółki X celem przeprowadzenia na niej prac konserwacyjnych i naprawczych. Prace te polegały na modyfikacji mocowania miecza balastowego i jego ponownego osadzenia, kontroli silnika, naprawie układu filtrów paliwa oraz wymianie katalizatora oczyszczania gazów spalinowych. Następnie pozwany w postępowaniu głównym ponownie wywiózł łódź żaglową do Szwajcarii.
21 Druga strona w postępowaniu głównym wniosła skargę na decyzję określającą należności celne i VAT z tytułu importu, o której mowa w pkt 19 powyżej, która to skarga została oddalona. Następnie wniosła ona skargę do Finanzgericht (sądu ds. finansowych, Niemcy), który uchylił tę decyzję oraz decyzję w przedmiocie skargi. Finanzgericht (sąd ds. finansowych) stwierdził, że dług celny powstał, ponieważ przekraczając granicę, druga strona w postępowaniu głównym nie złożyła wyraźnego powiadomienia o przedstawieniu towarów organom celnym ani zgłoszenia celnego. Wyraził on natomiast wątpliwości co do powstania zobowiązania w zakresie VAT z tytułu importu w odniesieniu do łodzi żaglowej. W każdym razie uznał on, że ów dług celny oraz ewentualne zobowiązanie w zakresie VAT z tytułu importu wygasły zgodnie z art. 124 ust. 1 lit. k) kodeksu celnego, ponieważ łódź żaglowa została ponownie wywieziona do Szwajcarii bez użycia lub zużycia na obszarze celnym Unii Europejskiej.
22 Hauptzollamt wniósł skargę rewizyjną od wyroku Finanzgericht (sądu finansowego) do Bundesfinanzhof (federalnego trybunału finansowego, Niemcy), który jest sądem odsyłającym, podnosząc, że łódź żaglowa była „używana” w rozumieniu art. 124 ust. 1 lit. k) kodeksu celnego, ponieważ została poddana przetworzeniu bez pozwolenia. W konsekwencji dług celny nie wygasł mimo późniejszego ponownego wywozu łodzi żaglowej. Ponadto w niniejszej sprawie powstało zobowiązanie w zakresie VAT z tytułu importu, ponieważ przetwarzanie skutkowało wykonaniem usługi w odniesieniu do łodzi żaglowej, a tym samym została ona wprowadzona do obrotu gospodarczego Unii. Druga strona w postępowaniu głównym podnosi zasadniczo, że dług celny wygasł w następstwie ponownego wywozu łodzi żaglowej i że łódź ta nie mogła wejść do obrotu gospodarczego Unii, ponieważ wykonane prace ograniczały się do jej konserwacji.
23 Sąd odsyłający uważa, że dług celny powstał zgodnie z art. 79 ust. 1 lit. a) kodeksu celnego, ponieważ druga strona w postępowaniu głównym wprowadziła łódź żaglową na obszar celny Unii bez formalnego przedstawienia organom celnym wymaganego na mocy art. 139 ust. 1 tego kodeksu. Sąd ten ma jednak wątpliwości, po pierwsze, co do kwestii, czy oprócz długu celnego powstało zobowiązanie w zakresie VAT z tytułu importu na podstawie art. 2 ust. 1 lit. d) dyrektywy VAT. Sąd ten zastanawia się w szczególności, czy okoliczność, że łódź żaglowa została wprowadzona na obszar celny Unii bez objęcia jej procedurą celną i była biernym przedmiotem świadczenia usług konserwacji i naprawy, nie będąc aktywnie wykorzystywana jako środek transportu w celu realizacji dostaw towarów lub świadczenia usług, wystarczy do stwierdzenia wprowadzenia do obrotu gospodarczego Unii, które jako jedyne pozwala domniemywać konsumpcję mogącą spowodować zdarzenie powodujące powstanie obowiązku podatkowego w zakresie VAT. Po drugie, sąd odsyłający ma wątpliwości, czy dług celny wygasł w rozumieniu art. 124 ust. 1 lit. k) kodeksu celnego z związku z tym, że łódź żaglowa została później wyprowadzona z obszaru celnego Unii. Ponieważ prac konserwacyjnych i naprawczych nie można uznać za zwyczajowe czynności w rozumieniu art. 220 kodeksu celnego, nie jest pewne, czy łódź żaglowa, mimo że nie została objęta procedurą uszlachetniania czynnego, była użyta na obszarze celnym Unii.
24 W tych okolicznościach Bundesfinanzhof (federalny trybunał finansowy) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1) Czy środek transportu zostaje wprowadzony do obrotu gospodarczego Unii, jeżeli w danym państwie członkowskim nie jest używany jako środek transportu, lecz wykonuje się na nim usługę (w niniejszej sprawie: prace konserwacyjne i naprawcze)?
2) Czy wykładni art. 124 ust. 1 lit. k) [kodeksu celnego] należy dokonywać w ten sposób, że towar nieunijny zostaje użyty w rozumieniu tego przepisu, jeżeli na obszarze celnym Unii wykonuje się na nim wyłącznie prace konserwacyjne lub naprawcze, a następnie towar ten zostaje ponownie wywieziony?”.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie pytania pierwszego
25 Na wstępie należy zauważyć, że o ile brzmienie pierwszego pytania prejudycjalnego nie wskazuje żadnego przepisu prawa Unii, o tyle z uzasadnienia wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jasno wynika, że sąd odsyłający zwraca się o wykładnię przepisów art. 2 ust. 1 lit. d) oraz art. 30, 70 i 71 dyrektywy VAT, które zostały wyraźnie przytoczone w tym wniosku.
26 W tych okolicznościach należy stwierdzić, że poprzez pytanie pierwsze sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 2 ust. 1 lit. d) oraz art. 30, 70 i 71 dyrektywy VAT należy interpretować w ten sposób, że nielegalne wprowadzenie środka transportu z państwa trzeciego do państwa członkowskiego, w którym środek ten jest następnie przedmiotem prac konserwacyjnych i naprawczych, przed ponownym wywozem poza obszar celny Unii bez użycia go jako środka transportu, stanowi przywóz towarów podlegający VAT.
27 W związku z tym należy przypomnieć, że zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. d) dyrektywy VAT opodatkowaniu VAT podlega import towarów, a na mocy art. 30 akapit pierwszy tej dyrektywy import towarów oznacza wprowadzenie na terytorium Unii towarów, które nie znajdują się w swobodnym obrocie.
28 Artykuł 70 dyrektywy VAT ustanawia zasadę, zgodnie z którą zdarzenie powodujące powstanie obowiązku podatkowego ma miejsce, a VAT staje się wymagalny z chwilą przywozu towarów.
29 Jednakże art. 71 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy VAT przewiduje w szczególności, że w przypadku gdy, z chwilą ich wprowadzenia do Unii, towary zostają objęte jedną z procedur celnych lub jedną z sytuacji, o których mowa w tym artykule, zdarzenie powodujące powstanie obowiązku podatkowego ma miejsce, a VAT staje się wymagalny dopiero w momencie, gdy towary przestają podlegać tej procedurze.
30 Artykuł 71 ust. 1 akapit drugi dyrektywy VAT dotyczy jednak sytuacji szczególnej, w której w przypadku importowanych towarów podlegających w szczególności należnościom celnym zdarzenie powodujące powstanie obowiązku podatkowego ma miejsce, a podatek staje się wymagalny z chwilą zaistnienia zdarzenia powodującego powstanie obowiązku podatkowego i zaistnienia wymagalności tych należności.
31 W niniejszej sprawie, zgodnie z informacjami przekazanymi przez sąd odsyłający, dług celny powstał na podstawie art. 79 ust. 1 lit. a) kodeksu celnego, ponieważ łódź żaglowa nie została przedstawiona w urzędzie celnym bezpośrednio po jej wprowadzeniu na obszar celny Unii z naruszeniem art. 139 ust. 1 lit. a) tego kodeksu.
32 Z orzecznictwa wynika, że z uwagi na paralelizm pomiędzy VAT z tytułu importu a należnościami celnymi potwierdzony przez art. 71 ust. 1 akapit drugi dyrektywy VAT do długu celnego może dodatkowo dojść należność VAT, jeżeli w zakresie dotyczącym niezgodnego z prawem działania prowadzącego do powstania długu celnego można przypuszczać, że odnośne towary zostały wprowadzone do obrotu gospodarczego Unii i mogły być przedmiotem konsumpcji, powodując powstanie obowiązku zapłaty VAT [zob. wyrok z dnia 18 stycznia 2024 r., Hauptzollamt Braunschweig (Miejsce powstania obowiązku z tytułu VAT – III), C‑791/22, EU:C:2024:59, pkt 30 i przytoczone tam orzecznictwo]. Byłoby tak w szczególności w przypadku, gdyby towary nie zostały zgodnie z prawem wprowadzone na obszar celny Unii (zob. podobnie wyrok z dnia 10 lipca 2019 r., Federal Express Corporation Deutsche Niederlassung, C‑26/18, EU:C:2019:579, pkt 46).
33 Jednakże Trybunał orzekł już – w odniesieniu do towarów nielegalnie wprowadzonych na obszar celny Unii, które mogły być przedmiotem konsumpcji lub użycia w kilku państwach członkowskich – że domniemanie wprowadzenia do obrotu gospodarczego może zostać obalone, jeżeli zostanie wykazane, że pomimo naruszeń przepisów celnych, które prowadzą do powstania długu celnego w przywozie w państwie członkowskim, w którym te uchybienia zostały popełnione, dany towar został wprowadzony do obrotu gospodarczego Unii na terytorium innego państwa członkowskiego, w którym towar ten był przeznaczony do konsumpcji. W tym wypadku to w tym drugim państwie członkowskim ma miejsce zdarzenie powodujące powstanie obowiązku podatkowego w zakresie VAT [wyroki: z dnia 10 lipca 2019 r., Federal Express Corporation Deutsche Niederlassung, C‑26/18, EU:C:2019:579, pkt 48; z dnia 18 stycznia 2024 r., Hauptzollamt Braunschweig (Miejsce powstania obowiązku z tytułu VAT – III), C‑791/22, EU:C:2024:59, pkt 31].
34 Należy zatem zbadać, czy domniemanie wprowadzenia do obrotu gospodarczego może również zostać obalone w sytuacji, gdy towary, które zostały nielegalnie wprowadzone do Unii na terytorium jednego państwa członkowskiego, były przeznaczone do konsumpcji nie w innym państwie członkowskim, lecz poza terytorium Unii.
35 W tym względzie z orzecznictwa wynika, że same naruszenia przepisów celnych nie stanowią same w sobie wystarczającego elementu, aby uznać, że dane towary rzeczywiście weszły do obrotu gospodarczego Unii. Może tak być nawet wtedy, gdy takie uchybienia skutkowały tym, że towary te nie znajdowały się już pod dozorem organów celnych, które były pozbawione możliwości kontroli ich przemieszczania (zob. podobnie wyrok z dnia 10 lipca 2019 r., Federal Express Corporation Deutsche Niederlassung, C‑26/18, EU:C:2019:579, pkt 50–52).
36 Ponadto, ponieważ VAT jest ze swej natury podatkiem konsumpcyjnym, wprowadzenie towaru do obrotu gospodarczego Unii zakłada co najmniej, że towar ten był przeznaczony do konsumpcji lub użycia na terytorium Unii [zob. podobnie wyroki: z dnia 3 marca 2021 r., Hauptzollamt Münster (Miejsce powstania obowiązku z tytułu VAT), C‑7/20, EU:C:2021:161, pkt 31–35; z dnia 8 września 2022 r., Hauptzollamt Hamburg (Miejsce powstania obowiązku z tytułu VAT – II), C‑368/21, EU:C:2022:647, pkt 33; z dnia 18 stycznia 2024 r., Hauptzollamt Braunschweig (Miejsce powstania obowiązku z tytułu VAT – III), C‑791/22, EU:C:2024:59, pkt 33].
37 Jest tak tym bardziej, że domniemanie, zgodnie z którym towar nielegalnie wprowadzony na obszar celny Unii wchodzi do obrotu gospodarczego Unii, jest uzasadnione w szczególności koniecznością zapewnienia neutralności konkurencyjnej między towarami pochodzącymi z państw trzecich a porównywalnymi towarami pochodzącymi z Unii. Tymczasem w przypadku ustalenia, że towar pochodzący z państwa trzeciego nie był przeznaczony ani do konsumpcji, ani do użycia na terytorium Unii, nie może on co do zasady konkurować z porównywalnymi towarami pochodzącymi z Unii.
38 W tych okolicznościach należy stwierdzić, że domniemanie wprowadzenia towarów do obrotu gospodarczego Unii, o którym mowa w pkt 32 powyżej, może zostać obalone, jeżeli osoba, która nielegalnie wprowadziła towary na obszar celny Unii, wykaże na podstawie obiektywnych i możliwych do sprawdzenia okoliczności, że towary te nie były przeznaczone do konsumpcji lub używania na tym obszarze.
39 W tym względzie należy przede wszystkim wyjaśnić, że środki transportu ze względu na swój charakter nie są zwykle przedmiotem konsumpcji, lecz są używane [zob. podobnie wyrok z dnia 8 września 2022 r., Hauptzollamt Hamburg (Miejsce powstania obowiązku z tytułu VAT – II), C‑368/21, EU:C:2022:647, pkt 34].
40 Następnie, w celu obalenia domniemania wprowadzenia środka transportu do obrotu gospodarczego Unii, osoba, która nielegalnie wprowadziła go na obszar celny Unii, powinna przedstawić obiektywne i możliwe do zweryfikowania elementy pozwalające na określenie obszaru, na którym ten środek transportu ma być używany, lub przynajmniej wykazać, że jest on w każdym razie przeznaczony do użycia poza obszarem celnym Unii (zob. analogicznie wyrok z dnia 18 listopada 2010 r., X, C‑84/09, EU:C:2010:693, pkt 44).
41 W tym kontekście należy w szczególności wziąć pod uwagę warunki, w jakich miał miejsce jego przewóz w czasie, miejsce zamieszkania jego właściciela lub posiadacza, miejsce jego zwykłego używania, a także istnienie lub brak powiązań, jakie ten właściciel lub posiadacz utrzymuje z jednej strony z obszarem celnym Unii, a z drugiej strony z państwami trzecimi, które mogą stanowić miejsce przeznaczenia tego środka transportu (zob. analogicznie wyrok z dnia 18 listopada 2010 r., X, C‑84/09, EU:C:2010:693, pkt 45, 46).
42 Ponadto w miarę możliwości należy uwzględnić zamiary osoby, która nielegalnie wprowadziła środek transportu na obszar celny Unii, pod warunkiem że są one poparte obiektywnymi i możliwymi do zweryfikowania dowodami (zob. podobnie i analogicznie wyrok z dnia 18 listopada 2010 r., X, C‑84/09, EU:C:2010:693, pkt 47).
43 Wreszcie, należy zauważyć, że konsumpcja lub rzeczywiste użycie towaru na obszarze celnym Unii pozwala uznać, że towar ten został wprowadzony do obrotu gospodarczego Unii. W konsekwencji to do osoby, która nielegalnie wprowadziła towar na obszar celny Unii, należy w szczególności wykazanie, że towar ten opuścił obszar celny Unii, nie będąc tam przedmiotem konsumpcji lub rzeczywistego użycia.
44 W tym względzie należy zauważyć, że co do zasady, aby użycie to zostało uznane za „rzeczywiste”, musi ono umożliwić czerpanie korzyści z tego towaru poprzez korzystanie z niego zgodnie z jego funkcją lub przeznaczeniem. Natomiast sam fakt, że ten środek transportu jest obecny na terytorium Unii lub że jest przedmiotem operacji mających na celu uczynienie go zdolnym do takiego użycia, nie wystarcza do uznania, że jego użycie jest „rzeczywiste”.
45 W szczególności rzeczywiste użycie środków transportu odpowiada przede wszystkim ich wykorzystaniu do przemieszczania się osób lub mienia.
46 Natomiast przemieszczenie środka transportu do miejsca, w którym jest on rzeczywiście używany, nie może samo w sobie stanowić rzeczywistego użycia tego środka transportu [zob. podobnie i analogicznie wyrok z dnia 8 września 2022 r., Hauptzollamt Hamburg (Miejsce powstania obowiązku z tytułu VAT – II), C‑368/21, EU:C:2022:647, pkt 34].
47 W niniejszej sprawie z informacji dostarczonych przez sąd odsyłający wynika, że druga strona w postępowaniu głównym ma miejsce zamieszkania w Szwajcarii i że łódź żaglowa jest zarejestrowana w tym państwie. Ponadto bezsporne jest, że owa łódź żaglowa została wprowadzona do Niemiec wyłącznie w celu wykonania prac konserwacyjnych i naprawczych oraz że została ponownie wywieziona do Szwajcarii po zakończeniu tych prac. Ponadto, z wyjątkiem wykonania wspomnianych prac, nic w aktach sprawy nie wskazuje na istnienie szczególnych powiązań między tą łodzią żaglową a Niemcami. Okoliczności te wskazują, że łódź żaglowa nie była przeznaczona do użycia jako środek transportu w Niemczech lub w innym państwie członkowskim, czego ustalenie należy do sądu odsyłającego.
48 Ponadto, chociaż łódź żaglowa jest środkiem transportu przeznaczonym do żeglugi, z niezakwestionowanych twierdzeń drugiej strony w postępowaniu głównym wynika, że łódź żaglowa została przewieziona na terytorium Niemiec na przyczepie i nie była w żaden sposób użyta do celów żeglugi na tym terytorium.
49 Ponadto z informacji dostarczonych przez sąd odsyłający wynika, że łódź ta została przewieziona do spółki X w celu jej konserwacji i naprawy, a następnie została ponownie wywieziona do Szwajcarii.
50 Tymczasem z samego charakteru tych prac, polegających na modyfikacji mocowania miecza balastowego i jego ponownego osadzenia, kontroli silnika, naprawie układu filtrów paliwa oraz wymianie katalizatora oczyszczania gazów spalinowych, wynika, że ich jedynym celem było przywrócenie łodzi żaglowej do stanu nadającego się do używania zgodnie z jej właściwą funkcją i przeznaczeniem polegającym na żegludze. Poprzez samo wykonanie takich prac właściciel lub posiadacz łodzi żaglowej nie czerpie z niej korzyści zgodnie z jej funkcją lub przeznaczeniem.
51 Ponadto nie ma w tym względzie znaczenia, że takie prace mogą, jako odpłatne świadczenie usług na terytorium państwa członkowskiego w rozumieniu art. 2 ust. 1 lit. c) dyrektywy VAT, podlegać opodatkowaniu VAT. W zakresie bowiem, w jakim ewentualne powstanie VAT z tytułu tych usług jest niezależne od powstania VAT z tytułu importu, wspomniane usługi należy uznać za transakcje odrębne od importu łodzi żaglowej, nawet jeśli prace te doprowadziły do zwiększenia jej wartości.
52 Wynika z tego, że sama okoliczność, iż łódź żaglowa była przedmiotem naprawy i konserwacji w Niemczech, a następnie została ponownie wywieziona do Szwajcarii, nie może być uznana za rzeczywiste użycie tego środka transportu na obszarze celnym Unii.
53 W konsekwencji, jeżeli druga strona postępowania głównego wykaże na podstawie obiektywnych i możliwych do zweryfikowania dowodów, że łódź żaglowa nie była przeznaczona do użycia w Niemczech lub w innym państwie członkowskim, w szczególności ze względu na to, że po pierwsze, zamiarem tej strony nie było takie użycie, a po drugie, że łódź żaglowa została ponownie wywieziona do Szwajcarii bez rzeczywistego użycia na obszarze celnym Unii, czego zbadanie należy do sądu odsyłającego, VAT od przywozu nie może być należny.
54 Wbrew temu, co twierdzi rząd grecki, taki wniosek nie podważa skuteczności (effet utile) art. 71 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy VAT, który uzależnia zawieszenie zdarzenia powodującego powstanie obowiązku podatkowego w zakresie VAT z tytułu importu od objęcia towarów jedną z procedur celnych lub od zaistnienia jednej z sytuacji wyraźnie przewidzianych w tym przepisie.
55 Podmioty gospodarcze, które wprowadzają do Unii towary objęte jedną z procedur celnych przewidzianych w art. 71 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy VAT, są bowiem nadal zachęcane do objęcia danych towarów tą procedurą celną, ponieważ w przeciwnym wypadku miałyby one do czynienia, po pierwsze, z powstaniem długu celnego oraz, w stosownym przypadku, z sankcjami dotyczącymi naruszeń przepisów prawa celnego, a po drugie, z ciężarem obalenia, na podstawie kryteriów wymienionych w pkt 38 powyżej, domniemania wprowadzenia towarów do obrotu gospodarczego Unii w celu uniknięcia ich opodatkowania VAT.
56 Podobnie wniosku przedstawionego w pkt 53 powyżej nie podważa orzecznictwo, zgodnie z którym, w przypadku gdy mienie zostało zajęte i skonfiskowane po opuszczeniu pierwszego urzędu celnego znajdującego się na obszarze celnym Unii, zdarzenie powodujące powstanie obowiązku podatkowego w zakresie VAT miało już miejsce, a VAT stał się z tego względu wymagalny (wyroki: z dnia 29 kwietnia 2010 r., Dansk Transport og Logistik, C‑230/08, EU:C:2010:231, pkt 94; z dnia 7 kwietnia 2022 r., Kauno teritorinė muitinė, C‑489/20, EU:C:2022:277, pkt 50).
57 W sprawach, w których zapadły wyroki przytoczone w pkt 56 powyżej, rozpatrywane towary, a mianowicie papierosy nielegalnie wprowadzone do Unii, były bowiem, ze względu na swój charakter i w świetle okoliczności ich wprowadzenia, przeznaczone do konsumpcji na jej terytorium. Kwestia możliwości obalenia domniemania wprowadzenia do obrotu gospodarczego Unii nie pojawiła się zatem, ponieważ warunki przypomniane w pkt 38 powyżej nie mogły zostać spełnione.
58 W świetle całości powyższych rozważań odpowiedź na pytanie pierwsze powinna brzmieć następująco: art. 2 ust. 1 lit. d) oraz art. 30, 70 i 71 dyrektywy VAT należy interpretować w ten sposób, że nielegalne wprowadzenie środka transportu z państwa trzeciego na obszar celny Unii nie stanowi przywozu towarów podlegającego VAT, jeżeli na podstawie obiektywnych i możliwych do zweryfikowania dowodów zostanie wykazane, że taki środek transportu nie był przeznaczony do używania na tym obszarze i że został ponownie wywieziony bez rzeczywistego użycia na owym obszarze.
W przedmiocie pytania drugiego
59 Poprzez pytanie drugie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 124 ust. 1 lit. k) kodeksu celnego należy interpretować w ten sposób, że okoliczność, iż przed ponownym wywozem towar poddano pracom konserwacyjnym i naprawczym na obszarze celnym Unii, jeżeli brak było pozwolenia na te prace jako czynności przetwarzania w ramach procedury uszlachetniania czynnego, stanowi użycie towaru w rozumieniu tego przepisu.
60 Zgodnie z art. 124 ust. 1 lit. k) kodeksu celnego dług celny powstały na podstawie art. 79 tego kodeksu wygasa, jeżeli – pod warunkiem że zainteresowana osoba nie usiłowała popełnić oszustwa w rozumieniu art. 124 ust. 6 tego kodeksu – zostanie wykazane, że towary nie zostały użyte lub zużyte oraz że zostały wyprowadzone poza obszar celny Unii.
61 Artykuł 124 ust. 1 lit. k) kodeksu celnego należy interpretować w świetle motywu 38 tego kodeksu, zgodnie z którym, w przypadkach gdy dług celny powstaje w wyniku nieprzestrzegania przepisów prawa celnego, należy uwzględnić istnienie dobrej wiary zainteresowanej osoby oraz ograniczyć skutki spowodowanego przez nią zaniedbania.
62 W tym względzie Trybunał miał już okazję wyjaśnić, że art. 124 ust. 1 lit. k) kodeksu celnego w świetle motywu 38 w związku z art. 124 ust. 6 tego kodeksu ma na celu umożliwienie, w braku usiłowania oszustwa, wygaśnięcia długu celnego powstałego na mocy art. 79 tego kodeksu, w przypadku gdy pomimo niespełnienia niektórych warunków lub obowiązków wynikających z tego kodeksu wykazano, że towary nie zostały użyte w sposób uzasadniający nałożenie należności celnych i zostały wyprowadzone z obszaru celnego Unii (wyrok z dnia 8 października 2020 r., Combinova, C‑476/19, EU:C:2020:802, pkt 32).
63 Pojęcie „użytych towarów” w rozumieniu art. 124 ust. 1 lit. k) kodeksu celnego należy zatem rozumieć jako obejmujące nie każde użycie, lecz jedynie użycie powodujące samo w sobie powstanie długu celnego (wyrok z dnia 8 października 2020 r., Combinova, C‑476/19, EU:C:2020:802, pkt 33).
64 Ponadto niedochowanie warunków formalnych przewidzianych w kodeksie celnym nie może samo w sobie stanowić przeszkody dla stosowania niektórych przepisów tego kodeksu mających na celu złagodzenie skutków uchybienia zobowiązaniom celnym, wśród których znajduje się przepis zawarty w art. 124 ust. 1 lit. k) tego kodeksu, ponieważ przepisy te zostały właśnie przewidziane dla celów zastosowania w sytuacjach wynikających z takiego uchybienia. Artykuł 124 ust. 1 lit. k) kodeksu celnego zostałby zatem w znacznym stopniu pozbawiony skuteczności (effet utile), gdyby interpretować go w ten sposób, że nie mógłby on mieć zastosowania w sytuacji, gdy towary nie zostały objęte procedurą uszlachetniania czynnego (zob. podobnie i analogicznie wyrok z dnia 12 czerwca 2025 r., Palmstråle, C‑125/24, EU:C:2025:431, pkt 33).
65 W związku z tym sam fakt, że czynności przetwarzania nie zostały formalnie zatwierdzone w ramach procedury uszlachetniania czynnego, nie może sam w sobie stać na przeszkodzie wygaśnięciu długu celnego, jeżeli spełnione są ponadto przesłanki przewidziane w art. 124 ust. 1 lit. k) kodeksu celnego w związku z jego motywem 38.
66 W konsekwencji, jak wskazała Komisja w uwagach na piśmie, jeżeli czynność przeprowadzona na towarach na obszarze celnym Unii nie powoduje sama w sobie powstania długu celnego, ponieważ posiada cechy czynności, na którą można było udzielić pozwolenia w ramach procedury uszlachetniania czynnego, czynności tej nie można uznać za użycie w rozumieniu art. 124 ust. 1 lit. k) kodeksu celnego pomimo braku formalnego pozwolenia na tę operację w ramach takiej procedury (zob. podobnie wyrok z dnia 8 października 2020 r., Combinova, C‑476/19, EU:C:2020:802, pkt 35).
67 W tych okolicznościach do sądu odsyłającego należy zbadanie, czy prace konserwacyjne i naprawcze odznaczają się cechami, które umożliwiłyby wydanie pozwolenia w ramach procedury uszlachetniania czynnego.
68 W tym względzie sąd odsyłający powinien w szczególności zbadać, po pierwsze, czy prace konserwacyjne i naprawcze jako takie były objęte zakresem stosowania procedury uszlachetniania czynnego określonej w art. 256 kodeksu celnego.
69 Po drugie, do sądu odsyłającego należy zbadanie, czy pozwany w postępowaniu głównym spełniał warunki wymagane do udzielenia pozwolenia na skorzystanie z procedury uszlachetniania czynnego.
70 W tym względzie należy przypomnieć, że kodeks celny przewiduje możliwość udzielenia pozwolenia na korzystanie z procedury uszlachetniania czynnego z mocą wsteczną, jeżeli spełnione są warunki określone w art. 211 ust. 2 tego kodeksu. W związku z tym, aby ten ostatni przepis nie został pozbawiony skuteczności (effet utile), warunki te muszą być spełnione również wtedy, gdy sąd jest zobowiązany do sprawdzenia retrospektywnie, czy na niektóre czynności można było wydać pozwolenie w ramach tej procedury.
71 W tym kontekście należy również przypomnieć, że art. 161 rozporządzenia delegowanego 2015/2446 przewiduje, iż na zasadzie odstępstwa od art. 211 ust. 3 lit. a) kodeksu celnego pozwolenie na korzystanie z procedury uszlachetniania czynnego może – jeżeli wydanie takiego pozwolenia zostanie uznane za uzasadnione – zostać udzielone okazjonalnie osobom mającym siedzibę poza obszarem celnym Unii.
72 Jeżeli po sprawdzeniu przez sąd odsyłający zgodnie z pkt 67–70 powyżej okaże się, że prace konserwacyjne i naprawcze mogły zostać dopuszczone w ramach procedury uszlachetniania czynnego, przeprowadzenie tych prac nie może zostać uznane za użycie łodzi żaglowej w rozumieniu art. 124 ust. 1 lit. k) kodeksu celnego.
73 W tym względzie należy dodać, że wniosek ten nie narusza skuteczności (effet utile) art. 210 kodeksu celnego, który przewiduje objęcie towarów jedną ze specjalnych procedur celnych.
74 Jak bowiem wynika z pkt 55 powyżej, podmioty gospodarcze wprowadzające do Unii towary, które mogą być objęte procedurą uszlachetniania czynnego, są nadal zachęcane do objęcia tych towarów tą procedurą, ponieważ skorzystanie z takiej procedury stoi na przeszkodzie powstaniu długu celnego, a tym samym zwalnia je z obowiązku złożenia następnie wniosku o jego wygaśnięcie.
75 W świetle całości powyższych rozważań odpowiedź na pytanie drugie powinna brzmieć następująco: art. 124 ust. 1 lit. k) kodeksu celnego należy interpretować w ten sposób, że okoliczność, iż przed ponownym wywozem towar poddano pracom konserwacyjnym i naprawczym na obszarze celnym Unii, nie stanowi użycia towaru w rozumieniu tego przepisu, jeżeli prace te mogły zostać dopuszczone w ramach procedury uszlachetniania czynnego.
W przedmiocie kosztów
76 Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Sądowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów
SĄD (druga izba rozpoznająca sprawy w składzie pięciu sędziów)
orzeka, co następuje:
1) Artykuł 2 ust. 1 lit. d) oraz art. 30, 70 i 71 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
należy interpretować w ten sposób, że:
nielegalne wprowadzenie środka transportu z państwa trzeciego na obszar celny Unii Europejskiej nie stanowi przywozu towarów podlegającego podatkowi od wartości dodanej (VAT), jeżeli na podstawie obiektywnych i możliwych do zweryfikowania dowodów zostanie wykazane, że taki środek transportu nie był przeznaczony do używania na tym obszarze i że został ponownie wywieziony bez rzeczywistego użycia na owym obszarze.
2) Artykuł 124 ust. 1 lit. k) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny
należy interpretować w ten sposób, że:
okoliczność, iż przed ponownym wywozem towar poddano pracom konserwacyjnym i naprawczym na obszarze celnym Unii, nie stanowi użycia towaru w rozumieniu tego przepisu, jeżeli prace te mogły zostać dopuszczone w ramach procedury uszlachetniania czynnego.
|
Półtorak |
Hesse |
Steinfatt |
|
Petrlík |
Dimitrakopoulos |
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 21 października 2026 r.
Podpisy
* Język postępowania: niemiecki.