Προσωρινό κείμενο

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (δεύτερο πενταμελές τμήμα)

της 21ης Οκτωβρίου 2026 (*)

« Προδικαστική παραπομπή – Φορολογία – Κοινό σύστημα ΦΠΑ – Εισαγωγές αγαθών – Άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, και άρθρο 30 της οδηγίας 2006/112/ΕΚ – Εισαγωγή, χωρίς προσκόμιση στο τελωνείο, ιστιοπλοϊκού σκάφους στην Ένωση, όπου πρόκειται να υποβληθεί σε εργασίες συντήρησης και επισκευής – Γενεσιουργός αιτία και απαιτητό του φόρου – Άρθρο 70 και άρθρο 71, παράγραφος 1, της οδηγίας 2006/112 – Έλλειψη άδειας για την εφαρμογή καθεστώτος τελειοποίησης προς επανεξαγωγή – Τελωνειακή ένωση – Ενωσιακός τελωνειακός κώδικας – Απόσβεση της τελωνειακής οφειλής σε περίπτωση εξόδου από το τελωνειακό έδαφος της Ένωσης – Άρθρο 124, παράγραφος 1, στοιχείο ιαʹ, του κανονισμού (ΕΕ) 952/2013 – Έννοια των “εμπορευμάτων που έχουν χρησιμοποιηθεί” »

Στην υπόθεση T‑383/25,

με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Bundesfinanzhof (Ομοσπονδιακό Φορολογικό Δικαστήριο, Γερμανία) με απόφαση της 18ης Φεβρουαρίου 2025, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 28 Μαΐου 2025, στο πλαίσιο της δίκης

Ηauptzollamt A

κατά

Segelbootwartung,

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο πενταμελές τμήμα),

συγκείμενο από τους N. Półtorak, πρόεδρο, G. Hesse, G. Steinfatt, D. Petrlík (εισηγητή) και Ι. Δημητρακόπουλο, δικαστές,

γενική εισαγγελέας: M. Brkan

γραμματέας: P. Cullen, διοικητικός υπάλληλος,

έχοντας υπόψη ότι στις 12 Ιουνίου 2025 το Δικαστήριο διαβίβασε στο Γενικό Δικαστήριο την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 50β, τρίτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

έχοντας υπόψη ότι πρόκειται για τον τομέα προδικαστικής αρμοδιότητας στον οποίο αναφέρεται το άρθρο 50β, πρώτο εδάφιο, στοιχεία αʹ και γʹ, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ότι δεν εγείρεται ανεξάρτητο ζήτημα ερμηνείας κατά την έννοια του δευτέρου εδαφίου του ίδιου άρθρου,

έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,

κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 25ης Μαρτίου 2026,

λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:

–        ο Segelbootwartung, εκπροσωπούμενος από τους M. Hanke και M. Hanke, Rechtsanwälte,

–        η Ελληνική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τις Κ. Κώνστα, Α. Μαγριππή, Σ. Παπαϊωάννου και Μ. Τασσοπούλου,

–        η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τις P. Carlin, B. Eggers και F. Moro,

αφού άκουσε τη γενική εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις της κατά τη συνεδρίαση της 3ης Ιουνίου 2026,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

1        Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 2, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, καθώς και του άρθρου 30, του άρθρου 70 και του άρθρου 71, παράγραφος 1, της οδηγίας 2006/112/ΕΚ του Συμβουλίου, της 28ης Νοεμβρίου 2006, σχετικά με το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας (ΕΕ 2006, L 347, σ. 1, στο εξής: οδηγία ΦΠΑ), και του άρθρου 124, παράγραφος 1, στοιχείο ιαʹ, του κανονισμού (ΕΕ) 952/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 9ης Οκτωβρίου 2013, για τη θέσπιση του ενωσιακού τελωνειακού κώδικα (ΕΕ 2013, L 269, σ. 1, στο εξής: τελωνειακός κώδικας).

2        Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ των Hauptzollamt A (κεντρικού τελωνείου Α, Γερμανία, στο εξής: Hauptzollamt) και Segelbootwartung σχετικά με τους εισαγωγικούς δασμούς και τον φόρο προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) κατά την εισαγωγή, που επιβλήθηκαν στο ως άνω πρόσωπο για την εισαγωγή ιστιοπλοϊκού σκάφους στο γερμανικό έδαφος.

 Νομικό πλαίσιο

 Το δίκαιο της Ένωσης

 Η οδηγία ΦΠΑ

3        Το άρθρο 2 της οδηγίας ΦΠΑ ορίζει τα εξής:

«1.      Στον ΦΠΑ υπόκεινται οι ακόλουθες πράξεις:

[...]

δ)      οι εισαγωγές αγαθών.

[...]»

4        Το άρθρο 30 της οδηγίας ΦΠΑ ορίζει τα εξής:

«Ως “εισαγωγή αγαθών” νοείται η είσοδος, στο εσωτερικό της [Ένωσης], αγαθού που δεν έχει τεθεί σε ελεύθερη κυκλοφορία κατά την έννοια του άρθρου [29 ΣΛΕΕ].

[...]»

5        Το άρθρο 60 της οδηγίας ΦΠΑ έχει ως εξής:

«Η εισαγωγή αγαθών πραγματοποιείται στο κράτος μέλος στο έδαφος του οποίου βρίσκονται τα αγαθά κατά τον χρόνο εισόδου τους στην [Ένωση].»

6        Το άρθρο 70 της οδηγίας ΦΠΑ προβλέπει τα ακόλουθα:

«Η γενεσιουργός αιτία επέρχεται και ο φόρος καθίσταται απαιτητός κατά το χρόνο πραγματοποίησης της εισαγωγής αγαθών.»

7        Το άρθρο 71 της οδηγίας ΦΠΑ έχει ως εξής:

«1.      Εφόσον τα αγαθά υπάγονται, από το χρόνο της εισόδου τους στο εσωτερικό της [Ένωσης], σε ένα από τα καθεστώτα ή τις καταστάσεις που προβλέπονται στα άρθρα 156, 276 και 277 ή σε καθεστώς προσωρινής εισαγωγής με πλήρη απαλλαγή από εισαγωγικούς δασμούς ή σε καθεστώς εξωτερικής διαμετακόμισης, η γενεσιουργός αιτία επέρχεται και ο φόρος καθίσταται απαιτητός μόνο κατά το χρόνο κατά τον οποίο τα αγαθά εξέρχονται από τα εν λόγω καθεστώτα ή καταστάσεις.

Εφόσον, ωστόσο, τα εισαγόμενα αγαθά υπόκεινται σε δασμούς, γεωργικές εισφορές ή φόρους ισοδύναμου αποτελέσματος που έχουν θεσπισθεί στο πλαίσιο κοινής πολιτικής, η γενεσιουργός αιτία επέρχεται και ο φόρος καθίσταται απαιτητός κατά το χρόνο που επέρχεται η γενεσιουργός αιτία και καθίστανται απαιτητές οι εν λόγω επιβαρύνσεις.

[...]»

 Ο τελωνειακός κώδικας

8        Η αιτιολογική σκέψη 38 του τελωνειακού κώδικα διαλαμβάνει τα ακόλουθα:

«Είναι σκόπιμο να λαμβάνεται υπόψη η καλή πίστη του ενδιαφερομένου σε περιπτώσεις κατά τις οποίες γεννάται τελωνειακή οφειλή λόγω μη συμμόρφωσης με την τελωνειακή νομοθεσία και να ελαχιστοποιούνται οι επιπτώσεις της αμέλειας εκ μέρους του οφειλέτη.»

9        Το άρθρο 79 του τελωνειακού κώδικα έχει ως εξής:

«1.      Για τα εμπορεύματα που υπόκεινται σε εισαγωγικό δασμό, γεννάται τελωνειακή οφειλή κατά την εισαγωγή λόγω της μη τήρησης […]:

α)      μιας από τις υποχρεώσεις που καθορίζονται στην τελωνειακή νομοθεσία όσον αφορά την είσοδο μη ενωσιακών εμπορευμάτων στο τελωνειακό έδαφος της Ένωσης, την απομάκρυνσή τους από την τελωνειακή επιτήρηση ή τη διακίνηση, μεταποίηση, αποθήκευση, προσωρινή εναπόθεση, προσωρινή εισαγωγή ή διάθεση των εμπορευμάτων αυτών εντός του εν λόγω εδάφους,

[...]

2.      Η στιγμή γένεσης της τελωνειακής οφειλής είναι [...]:

α)      η στιγμή κατά την οποία δεν τηρείται ή παύει να τηρείται υποχρέωση, η μη εκπλήρωση της οποίας συνεπάγεται τη γένεση τελωνειακής οφειλής,

[...]

3.      Στις περιπτώσεις που αναφέρονται στην παράγραφο 1 στοιχεία α) και β), οφειλέτης είναι οποιοδήποτε από τα ακόλουθα πρόσωπα:

α)      πρόσωπο που όφειλε να τηρήσει τις συγκεκριμένες υποχρεώσεις,

[...]».

10      Το άρθρο 124 του τελωνειακού κώδικα προβλέπει τα ακόλουθα:

«1.      […] η τελωνειακή οφειλή, κατά την εισαγωγή ή την εξαγωγή, αποσβέννυται με έναν από τους ακόλουθους τρόπους:

[...]

ια)      όταν, με την επιφύλαξη της παραγράφου 6, η τελωνειακή οφειλή έχει γεννηθεί δυνάμει του άρθρου 79 και έχουν παρασχεθεί στις τελωνειακές αρχές ικανοποιητικές αποδείξεις σύμφωνα με τις οποίες τα εμπορεύματα δεν έχουν χρησιμοποιηθεί ή καταναλωθεί και έχουν εξέλθει από το τελωνειακό έδαφος της Ένωσης.

[...]

6.      Στην περίπτωση που αναφέρεται στην παράγραφο 1 στοιχείο ια), η τελωνειακή οφειλή δεν αποσβέννυται έναντι του προσώπου ή των προσώπων που διέπραξαν απόπειρα απάτης.

[...]»

11      Το άρθρο 139 του τελωνειακού κώδικα έχει ως εξής:

«1.      Τα εμπορεύματα που εισέρχονται στο τελωνειακό έδαφος της Ένωσης προσκομίζονται αμέσως μετά την άφιξή τους στα καθορισθέντα τελωνεία ή σε οποιονδήποτε άλλο χώρο που καθορίζουν ή εγκρίνουν οι τελωνειακές αρχές, ή στην ελεύθερη ζώνη, από ένα από τα ακόλουθα πρόσωπα:

α)      το πρόσωπο που έφερε τα εμπορεύματα στο τελωνειακό έδαφος της Ένωσης,

[...]».

12      Το άρθρο 210 του τελωνειακού κώδικα ορίζει τα εξής:

«Τα εμπορεύματα είναι δυνατόν να υπαχθούν σε μία από τις ακόλουθες κατηγορίες ειδικών καθεστώτων:

[...]

δ)      τελειοποίηση: περιλαμβάνει την τελειοποίηση προς επανεξαγωγή και την τελειοποίηση προς επανεισαγωγή.»

13      Το άρθρο 211 του τελωνειακού κώδικα έχει ως εξής:

«1.      Απαιτείται άδεια από τις τελωνειακές αρχές για τα ακόλουθα:

α)      την εφαρμογή καθεστώτος τελειοποίησης προς επανεξαγωγή ή τελειοποίησης προς επανεισαγωγή, προσωρινής εισαγωγής ή ειδικού προορισμού,

[...]

2.      Οι τελωνειακές αρχές χορηγούν άδεια με αναδρομική ισχύ, εφόσον συντρέχουν όλες οι […] προϋποθέσεις [που ορίζονται στην παρούσα παράγραφο]:

[...]

3.      Εκτός αν άλλως προβλέπεται, η άδεια που αναφέρεται στην παράγραφο 1 χορηγείται μόνο σε πρόσωπα τα οποία πληρούν όλους τους ακόλουθους όρους:

α)      είναι εγκατεστημένα στο τελωνειακό έδαφος της Ένωσης,

β)      παρέχουν τα αναγκαία εχέγγυα για την ορθή διεξαγωγή των εργασιών· εγκεκριμένος οικονομικός φορέας με άδεια για τελωνειακές απλουστεύσεις θεωρείται ότι πληροί τον παρόντα όρο, εφόσον η δραστηριότητα που αφορά το οικείο ειδικό καθεστώς λήφθηκε υπόψη στην άδεια που αναφέρεται στο άρθρο 38 παράγραφος 2 στοιχείο α),

γ)      σε περιπτώσεις κατά τις οποίες ενδέχεται να γεννηθεί τελωνειακή οφειλή ή άλλες επιβαρύνσεις για εμπορεύματα τα οποία έχουν υπαχθεί σε ειδικό καθεστώς, παρέχουν εγγύηση σύμφωνα με το άρθρο 89,

δ)      στην περίπτωση καθεστώτος προσωρινής εισαγωγής ή τελειοποίησης προς επανεξαγωγή, χρησιμοποιούν τα εμπορεύματα ή φροντίζουν για τη χρησιμοποίησή τους ή διενεργούν εργασίες τελειοποίησης επί των εμπορευμάτων ή φροντίζουν για τη διεξαγωγή τέτοιων εργασιών, αντίστοιχα.

4.      Εκτός αν άλλως προβλέπεται και επιπλέον των περιπτώσεων της παραγράφου 3, η άδεια που αναφέρεται στην παράγραφο 1 χορηγείται μόνο όταν πληρούνται όλες οι ακόλουθες προϋποθέσεις:

α)      οι τελωνειακές αρχές είναι σε θέση να ασκήσουν τελωνειακή επιτήρηση χωρίς να υποχρεωθούν να θεσπίσουν διοικητικές ρυθμίσεις δυσανάλογες προς τις υφιστάμενες οικονομικές ανάγκες,

β)      δεν θίγονται τα ουσιώδη συμφέροντα των ενωσιακών παραγωγών από άδεια υπαγωγής στο καθεστώς τελειοποίησης (οικονομικοί όροι).

[...]»

14      Το άρθρο 220 του ίδιου κώδικα ορίζει τα εξής:

«Εμπορεύματα τα οποία έχουν υπαχθεί σε καθεστώς τελωνειακής αποταμίευσης ή τελειοποίησης ή βρίσκονται σε ελεύθερη ζώνη μπορούν να υποβάλλονται σε συνήθεις εργασίες που αποσκοπούν στη διατήρησή τους, τη βελτίωση της εμφάνισης ή της εμπορικής ποιότητας ή την προετοιμασία τους για διανομή ή μεταπώληση.»

15      Το άρθρο 256 του τελωνειακού κώδικα έχει ως εξής:

«1.      Με την επιφύλαξη του άρθρου 223, στο πλαίσιο καθεστώτος τελειοποίησης προς επανεξαγωγή μη ενωσιακά εμπορεύματα μπορούν να υποβάλλονται στο τελωνειακό έδαφος της Ένωσης σε μια ή περισσότερες εργασίες τελειοποίησης χωρίς τα εν λόγω εμπορεύματα να υπόκεινται σε κάποιο από τα εξής:

α)      εισαγωγικούς δασμούς,

β)      λοιπές επιβαρύνσεις όπως προβλέπονται σε άλλες σχετικές ισχύουσες διατάξεις,

γ)      μέτρα εμπορικής πολιτικής, εφόσον αυτά δεν απαγορεύουν την είσοδο ή την έξοδο των εμπορευμάτων στο ή από το τελωνειακό έδαφος της Ένωσης.

2.      Το καθεστώς τελειοποίησης προς επανεξαγωγή μπορεί να εφαρμόζεται σε περιπτώσεις εκτός της επισκευής και της καταστροφής μόνον όταν, με την επιφύλαξη της χρησιμοποίησης βοηθημάτων παραγωγής, είναι δυνατόν να εξακριβωθεί στα μεταποιημένα προϊόντα η ταυτότητα των εμπορευμάτων που έχουν υπαχθεί στο καθεστώς.

Στην περίπτωση που αναφέρεται στο άρθρο 223, το καθεστώς μπορεί να χρησιμοποιείται, όταν είναι δυνατόν να επαληθεύεται η τήρηση των προϋποθέσεων που καθορίζονται για τα ισοδύναμα προϊόντα.

3.      Επιπροσθέτως των παραγράφων 1 και 2, το καθεστώς τελειοποίησης προς επανεξαγωγή μπορεί να εφαρμόζεται επίσης σε οποιοδήποτε από τα ακόλουθα εμπορεύματα:

α)      εμπορεύματα που προορίζονται να υποβληθούν σε εργασίες ώστε να διασφαλισθεί η συμμόρφωσή τους προς τις τεχνικές απαιτήσεις για τη θέση τους σε ελεύθερη κυκλοφορία,

β)      εμπορεύματα τα οποία πρέπει να υποβληθούν σε συνήθεις εργασίες σύμφωνα με το άρθρο 220.»

 Ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) 2015/2446

16      Το άρθρο 161 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 2015/2446 της Επιτροπής, της 28ης Ιουλίου 2015, για τη συμπλήρωση του κανονισμού 952/2013 όσον αφορά λεπτομερείς κανόνες σχετικούς με ορισμένες από τις διατάξεις του ενωσιακού τελωνειακού κώδικα (ΕΕ 2015, L 343, σ. 1), προβλέπει τα ακόλουθα:

«Κατά παρέκκλιση από τις διατάξεις του άρθρου 211 παράγραφος 3 στοιχείο α) του κώδικα, οι τελωνειακές αρχές δύνανται, περιστασιακά, σε περιπτώσεις όπου το κρίνουν δικαιολογημένο, να χορηγούν άδεια για καθεστώς ειδικού προορισμού ή για καθεστώς τελειοποίησης προς επανεξαγωγή σε πρόσωπα εγκατεστημένα εκτός του τελωνειακού εδάφους της Ένωσης.»

 Το γερμανικό δίκαιο

17      Το άρθρο 1 του Umsatzsteuergesetz (νόμου περί φόρου κύκλου εργασιών), της 21ης Φεβρουαρίου 2005 (BGBl. 2005 I, σ. 386), όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης, είχε ως εξής:

«(1)      Στον φόρο κύκλου εργασιών υπόκεινται οι ακόλουθες πράξεις:

[...]

4.      οι εισαγωγές αγαθών στο εσωτερικό της χώρας [...]·

[...]».

18      Το άρθρο 21 του νόμου περί φόρου κύκλου εργασιών προβλέπει τα εξής:

«[...]

(2)      Οι δασμολογικές διατάξεις εφαρμόζονται κατ’ αναλογίαν στον φόρο κύκλου εργασιών κατά την εισαγωγή·

[...]».

 Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα

19      Ο αναιρεσίβλητος της κύριας δίκης, φυσικό πρόσωπο που κατοικεί στην Ελβετία, διήλθε οδικώς τα γερμανικά σύνορα, μεταφέροντας, επί ρυμουλκούμενου οχήματος για σκάφη, ιστιοπλοϊκό σκάφος το οποίο είχε ταξινομηθεί στο όνομά του στην Ελβετία (στο εξής: σκάφος), χωρίς να το εκτελωνίσει στα σύνορα. Την ίδια ημέρα ο ως άνω αναιρεσίβλητος υποβλήθηκε σε τελωνειακό έλεγχο, κατά τον οποίο δήλωσε ότι κατευθυνόταν στις εγκαταστάσεις της εταιρίας X, η οποία είναι εγκατεστημένη στη Γερμανία, για την πραγματοποίηση εργασιών συντήρησης και επισκευής στον εξωλέμβιο κινητήρα του σκάφους. Κατόπιν του ελέγχου αυτού, το Hauptzollamt εξέδωσε πράξη επιβολής δασμών και ΦΠΑ κατά την εισαγωγή λόγω της εισαγωγής του σκάφους στη Γερμανία.

20      Ο αναιρεσίβλητος της κύριας δίκης, αφού κατέβαλε τους εισαγωγικούς δασμούς, μετέφερε το σκάφος στις εγκαταστάσεις της εταιρίας X για τη διενέργεια των εργασιών συντήρησης και επισκευής επί του σκάφους. Οι εργασίες αυτές συνίσταντο στην αλλαγή του βραχίονα της κεντρικής σανίδας της καρίνας, την επανατοποθέτηση της κεντρικής σανίδας της καρίνας, τον έλεγχο του κινητήρα, την αποκατάσταση του συστήματος φίλτρου καυσίμου και την αντικατάσταση του καταλύτη της εξάτμισης. Στη συνέχεια, ο αναιρεσίβλητος της κύριας δίκης επανεξήγαγε το σκάφος στην Ελβετία.

21      Ο αναιρεσίβλητος της κύριας δίκης άσκησε διοικητική ένσταση κατά της προμνησθείσας στη σκέψη 19 πράξης επιβολής δασμών και ΦΠΑ κατά την εισαγωγή, η οποία απορρίφθηκε. Κατόπιν τούτου, ο ως άνω αναιρεσίβλητος άσκησε προσφυγή ενώπιον του Finanzgericht (φορολογικού δικαστηρίου, Γερμανία), το οποίο ακύρωσε την πράξη αυτή καθώς και την απόφαση επί της διοικητικής ενστάσεως κατά της εν λόγω πράξης. Το Finanzgericht (φορολογικό δικαστήριο) έκρινε ότι είχε γεννηθεί τελωνειακή οφειλή, διότι, κατά τη διέλευση των συνόρων, ο αναιρεσίβλητος της κύριας δίκης δεν είχε υποβάλει ρητή γνωστοποίηση προσκομίσεως στο τελωνείο ούτε τελωνειακή διασάφηση. Το ως άνω δικαστήριο εξέφρασε, αντιθέτως, αμφιβολίες ως προς τη γένεση οφειλής ΦΠΑ κατά την εισαγωγή όσον αφορά το σκάφος. Εν πάση περιπτώσει, το δικαστήριο αυτό έκρινε ότι η τελωνειακή οφειλή καθώς και ενδεχόμενη οφειλή ΦΠΑ κατά την εισαγωγή είχαν αποσβεσθεί, σύμφωνα με το άρθρο 124, παράγραφος 1, στοιχείο ιαʹ, του τελωνειακού κώδικα, δεδομένου ότι το σκάφος επανεξήχθη στην Ελβετία χωρίς να έχει χρησιμοποιηθεί ή καταναλωθεί στο τελωνειακό έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

22      Το Hauptzollamt άσκησε αναίρεση κατά της αποφάσεως του Finanzgericht (φορολογικού δικαστηρίου) ενώπιον του Bundesfinanzhof (Ομοσπονδιακού Φορολογικού Δικαστηρίου, Γερμανία), ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου, υποστηρίζοντας ότι το σκάφος είχε «χρησιμοποιηθεί», κατά την έννοια του άρθρου 124, παράγραφος 1, στοιχείο ιαʹ, του τελωνειακού κώδικα, δεδομένου ότι υποβλήθηκε σε τελειοποίηση χωρίς άδεια. Κατά συνέπεια, η τελωνειακή οφειλή δεν αποσβέσθηκε παρά τη μεταγενέστερη επανεξαγωγή του σκάφους. Επιπλέον, γεννήθηκε οφειλή ΦΠΑ κατά την εισαγωγή διότι μέσω των εργασιών τελειοποίησης που διενεργήθηκαν, παρασχέθηκαν υπηρεσίες επί του σκάφους το οποίο, ως εκ τούτου, εισήλθε στο κύκλωμα οικονομικών συναλλαγών της Ένωσης. Ο αναιρεσίβλητος της κύριας δίκης υποστηρίζει, εν ολίγοις, ότι η τελωνειακή οφειλή έχει αποσβεσθεί κατόπιν της επανεξαγωγής του σκάφους και ότι αυτό δεν εισήλθε στο κύκλωμα οικονομικών συναλλαγών της Ένωσης, δεδομένου ότι πραγματοποιήθηκαν απλώς εργασίες συντήρησης.

23      Το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι γεννήθηκε τελωνειακή οφειλή, σύμφωνα με το άρθρο 79, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του τελωνειακού κώδικα, δεδομένου ότι ο αναιρεσίβλητος της κύριας δίκης εισήγαγε το σκάφος στο τελωνειακό έδαφος της Ένωσης χωρίς να προβεί στην τυπική προσκόμιση στο τελωνείο, όπως απαιτείται από το άρθρο 139, παράγραφος 1, του εν λόγω κώδικα. Εντούτοις, το αιτούν δικαστήριο διατηρεί αμφιβολίες, αφενός, ως προς τη γένεση οφειλής ΦΠΑ κατά την εισαγωγή, πέραν της τελωνειακής οφειλής, δυνάμει του άρθρου 2, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας ΦΠΑ. Το αιτούν δικαστήριο διερωτάται, ειδικότερα, αν το γεγονός ότι το σκάφος εισήλθε στο τελωνειακό έδαφος της Ένωσης χωρίς να υπαχθεί σε τελωνειακό καθεστώς και ότι αποτέλεσε αντικείμενο παροχής υπηρεσιών συντήρησης και επισκευής, χωρίς να χρησιμοποιηθεί ενεργά ως μέσο μεταφοράς για την πραγματοποίηση παραδόσεων αγαθών ή παροχών υπηρεσιών, αρκεί για να θεμελιωθεί είσοδος στο κύκλωμα οικονομικών συναλλαγών της Ένωσης, από την οποία και μόνον τεκμαίρεται κατανάλωση ικανή να ενεργοποιήσει τη γενεσιουργό αιτία του ΦΠΑ. Το αιτούν δικαστήριο ζητεί επίσης να διευκρινιστεί αν η τελωνειακή οφειλή αποσβέννυται, κατά την έννοια του άρθρου 124, παράγραφος 1, στοιχείο ιαʹ, του τελωνειακού κώδικα, κατόπιν της μεταγενέστερης εξόδου του σκάφους από το τελωνειακό έδαφος της Ένωσης. Στο μέτρο που οι εργασίες συντήρησης και επισκευής δεν μπορούσαν να θεωρηθούν συνήθεις εργασίες, κατά την έννοια του άρθρου 220 του τελωνειακού κώδικα, δεν είναι βέβαιο ότι το σκάφος, καίτοι δεν είχε υπαχθεί στο καθεστώς τελειοποίησης προς επανεξαγωγή, χρησιμοποιήθηκε στο τελωνειακό έδαφος της Ένωσης.

24      Υπό τις συνθήκες αυτές, το Bundesfinanzhof (Ομοσπονδιακό Φορολογικό Δικαστήριο) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:

«1)      Εισέρχεται μεταφορικό μέσο στο κύκλωμα οικονομικών συναλλαγών της Ένωσης αν δεν χρησιμοποιείται ως μεταφορικό μέσο σε κράτος μέλος, αλλά παρέχονται υπηρεσίες επ’ αυτού (εν προκειμένω, εργασίες συντήρησης και επισκευής);

2)      Έχει το άρθρο 124, παράγραφος 1, στοιχείο ιαʹ, του [τελωνειακού κώδικα] την έννοια ότι μη ενωσιακό εμπόρευμα χρησιμοποιείται κατά την εν λόγω διάταξη αν στο τελωνειακό έδαφος της Ένωσης πραγματοποιούνται επ’ αυτού αποκλειστικά και μόνον εργασίες συντήρησης ή επισκευής και το μη ενωσιακό εμπόρευμα στη συνέχεια επανεξάγεται;»

 Επί των προδικαστικών ερωτημάτων

 Επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος

25      Αρχικώς επισημαίνεται ότι, μολονότι η διατύπωση του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος δεν αφορά καμία διάταξη του δικαίου της Ένωσης, από το σκεπτικό της αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως προκύπτει σαφώς ότι το αιτούν δικαστήριο ζητεί ερμηνεία των διατάξεων του άρθρου 2, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, καθώς και των άρθρων 30, 70 και 71 της οδηγίας ΦΠΑ, οι οποίες μνημονεύονται ρητώς στην αίτηση αυτή.

26      Υπό τις συνθήκες αυτές, πρέπει να γίνει δεκτό ότι, με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, καθώς και τα άρθρα 30, 70 και 71 της οδηγίας ΦΠΑ έχουν την έννοια ότι η παράτυπη εισαγωγή μέσου μεταφοράς από τρίτη χώρα σε κράτος μέλος εντός του οποίου το μέσο μεταφοράς υποβάλλεται στη συνέχεια σε εργασίες συντήρησης και επισκευής, πριν επανεξαχθεί εκτός του τελωνειακού εδάφους της Ένωσης χωρίς να έχει χρησιμοποιηθεί ως μέσο μεταφοράς, συνιστά εισαγωγή αγαθών υποκείμενη σε ΦΠΑ.

27      Συναφώς, πρέπει κατ’ αρχάς να υπομνησθεί ότι, σύμφωνα με το άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, της οδηγίας ΦΠΑ, στον ΦΠΑ υπόκεινται οι εισαγωγές αγαθών και ότι, βάσει του άρθρου 30, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας αυτής, ως εισαγωγή αγαθών νοείται η είσοδος, στο εσωτερικό της Ένωσης, αγαθού το οποίο δεν έχει τεθεί σε ελεύθερη κυκλοφορία.

28      Εν συνεχεία, το άρθρο 70 της οδηγίας ΦΠΑ θέτει ως αρχή ότι η γενεσιουργός αιτία επέρχεται και ο φόρος καθίσταται απαιτητός κατά τον χρόνο πραγματοποίησης της εισαγωγής αγαθών.

29      Τέλος, το άρθρο 71, παράγραφος 1, της οδηγίας ΦΠΑ προβλέπει, μεταξύ άλλων, στο πρώτο εδάφιο, ότι, εφόσον τα αγαθά υπάγονται, από τον χρόνο της εισόδου τους στο εσωτερικό της Ένωσης, σε ένα από τα ειδικά τελωνειακά καθεστώτα ή σε μία από τις καταστάσεις που αναφέρονται στο άρθρο αυτό, η γενεσιουργός αιτία επέρχεται και ο φόρος καθίσταται απαιτητός μόνον κατά τον χρόνο κατά τον οποίο τα αγαθά εξέρχονται από το εν λόγω καθεστώς ή από την εν λόγω κατάσταση.

30      Εντούτοις, το δεύτερο εδάφιο του άρθρου 71, παράγραφος 1, της οδηγίας ΦΠΑ αφορά την ειδική περίπτωση των εισαγόμενων αγαθών που υπόκεινται, μεταξύ άλλων, σε δασμούς, για τα οποία η γενεσιουργός αιτία επέρχεται και ο φόρος καθίσταται απαιτητός κατά τον χρόνο που επέρχεται η γενεσιουργός αιτία και καθίστανται απαιτητοί οι εν λόγω δασμοί.

31      Εν προκειμένω, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέσχε το αιτούν δικαστήριο, γεννήθηκε τελωνειακή οφειλή κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 79, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του τελωνειακού κώδικα, διότι το σκάφος δεν προσκομίστηκε στο τελωνείο αμέσως μετά την είσοδό του στο τελωνειακό έδαφος της Ένωσης, κατά παράβαση του άρθρου 139, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του ως άνω κώδικα.

32      Από τη νομολογία προκύπτει ότι, λαμβανομένου υπόψη του παραλληλισμού μεταξύ του ΦΠΑ κατά την εισαγωγή και των τελωνειακών δασμών, ο οποίος επιβεβαιώνεται από το άρθρο 71, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, της οδηγίας ΦΠΑ, πέραν της τελωνειακής οφειλής, μπορεί να επιβληθεί και υποχρέωση καταβολής ΦΠΑ, εάν, βάσει της παράνομης συμπεριφοράς που προκάλεσε τη γένεση της τελωνειακής οφειλής, ήταν δυνατό να συναχθεί τεκμήριο ότι τα επίμαχα εμπορεύματα εισήλθαν στο κύκλωμα οικονομικών συναλλαγών της Ένωσης και ότι μπόρεσαν με τον τρόπο αυτόν να αναλωθούν, ώστε να στοιχειοθετείται η γενεσιουργός αιτία του ΦΠΑ [βλ. απόφαση της 18ης Ιανουαρίου 2024, Hauptzollamt Braunschweig (Τόπος γενέσεως του ΦΠΑ – III), C‑791/22, EU:C:2024:59, σκέψη 30 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία]. Τούτο ισχύει, ειδικότερα, όταν τα αγαθά δεν έχουν εισαχθεί νομοτύπως στο τελωνειακό έδαφος της Ένωσης (πρβλ. απόφαση της 10ης Ιουλίου 2019, Federal Express Corporation Deutsche Niederlassung, C‑26/18, EU:C:2019:579, σκέψη 46).

33      Ωστόσο, το Δικαστήριο έχει κρίνει –όσον αφορά εμπορεύματα που εισήχθησαν παρατύπως στο τελωνειακό έδαφος της Ένωσης και μπορούσαν να καταναλωθούν ή να χρησιμοποιηθούν σε πλείονα κράτη μέλη– ότι το τεκμήριο εισόδου στο κύκλωμα οικονομικών συναλλαγών μπορεί να ανατραπεί εάν αποδειχθεί ότι, παρά τις παραβάσεις της τελωνειακής νομοθεσίας που συνεπάγονται τη γένεση τελωνειακής οφειλής κατά την εισαγωγή στο κράτος μέλος στο οποίο διαπράχθηκαν οι παραβάσεις, το οικείο αγαθό εισήχθη στο κύκλωμα οικονομικών συναλλαγών της Ένωσης στο έδαφος άλλου κράτους μέλους, στο οποίο και προοριζόταν για κατανάλωση. Στην περίπτωση αυτή, η γενεσιουργός αιτία του ΦΠΑ κατά την εισαγωγή επέρχεται σε αυτό το άλλο κράτος μέλος [αποφάσεις της 10ης Ιουλίου 2019, Federal Express Corporation Deutsche Niederlassung, C‑26/18, EU:C:2019:579, σκέψη 48, και της 18ης Ιανουαρίου 2024, Hauptzollamt Braunschweig (Τόπος γενέσεως του ΦΠΑ – III), C‑791/22, EU:C:2024:59, σκέψη 31].

34      Επομένως, πρέπει να εξετασθεί αν το τεκμήριο εισόδου στο κύκλωμα οικονομικών συναλλαγών μπορεί επίσης να ανατραπεί σε περίπτωση κατά την οποία τα αγαθά που εισήχθησαν παρατύπως στην Ένωση, στο έδαφος ενός μόνον κράτους μέλους, προορίζονταν για κατανάλωση όχι σε άλλο κράτος μέλος, αλλά εκτός του εδάφους της Ένωσης.

35      Ως προς το σημείο αυτό, από τη νομολογία προκύπτει ότι οι παραβάσεις της τελωνειακής νομοθεσίας δεν αποτελούν αφ’ εαυτών επαρκές στοιχείο ώστε να θεωρηθεί ότι τα επίμαχα αγαθά εισήλθαν στο κύκλωμα οικονομικών συναλλαγών της Ένωσης. Τούτο μπορεί να ισχύει ακόμη και όταν, συνεπεία των παραβάσεων αυτών, τα αγαθά δεν τελούσαν πλέον υπό την επιτήρηση των τελωνειακών αρχών οι οποίες στερήθηκαν τη δυνατότητα να ελέγξουν την κυκλοφορία των αγαθών (πρβλ. απόφαση της 10ης Ιουλίου 2019, Federal Express Corporation Deutsche Niederlassung, C‑26/18, EU:C:2019:579, σκέψεις 50 έως 52).

36      Επιπλέον, δεδομένου ότι ο ΦΠΑ, ως εκ της φύσεώς του, αποτελεί φόρο κατανάλωσης, η είσοδος αγαθού στο κύκλωμα οικονομικών συναλλαγών της Ένωσης προϋποθέτει, τουλάχιστον, ότι το αγαθό αυτό προορίζεται για κατανάλωση ή χρήση στο έδαφος της Ένωσης [πρβλ. αποφάσεις της 3ης Μαρτίου 2021, Hauptzollamt Münster (Τόπος γενέσεως του ΦΠΑ), C‑7/20, EU:C:2021:161, σκέψεις 31 έως 35, της 8ης Σεπτεμβρίου 2022, Hauptzollamt Hamburg (Τόπος γενέσεως του ΦΠΑ – II), C‑368/21, EU:C:2022:647, σκέψη 33, και της 18ης Ιανουαρίου 2024, Hauptzollamt Braunschweig (Τόπος γενέσεως του ΦΠΑ – III), C‑791/22, EU:C:2024:59, σκέψη 33].

37      Τούτο ισχύει κατά μείζονα λόγο δεδομένου ότι το τεκμήριο, κατά το οποίο ένα αγαθό που εισάγεται παρατύπως στο τελωνειακό έδαφος της Ένωσης εισέρχεται στο κύκλωμα οικονομικών συναλλαγών της Ένωσης, δικαιολογείται, μεταξύ άλλων, από την ανάγκη διασφάλισης ουδετερότητας ως προς τον ανταγωνισμό μεταξύ των αγαθών που προέρχονται από τρίτες χώρες και των αντίστοιχων αγαθών που προέρχονται από την Ένωση. Πλην όμως, εφόσον αποδεικνύεται ότι αγαθό προερχόμενο από τρίτη χώρα δεν προοριζόταν ούτε για κατανάλωση ούτε για χρήση στο έδαφος της Ένωσης, δεν μπορεί, κατ’ αρχήν, να ανταγωνιστεί τα αντίστοιχα αγαθά που προέρχονται από την Ένωση.

38      Υπό τις συνθήκες αυτές, διαπιστώνεται ότι το τεκμήριο εισόδου στο κύκλωμα οικονομικών συναλλαγών της Ένωσης, όπως αυτό αναφέρεται στη σκέψη 32 ανωτέρω, μπορεί να ανατραπεί όταν το πρόσωπο που εισήγαγε παρατύπως αγαθά στο τελωνειακό έδαφος της Ένωσης αποδεικνύει, βάσει αντικειμενικών και επαληθεύσιμων στοιχείων, ότι τα εν λόγω αγαθά δεν προορίζονταν για κατανάλωση ή χρήση στο έδαφος αυτό.

39      Συναφώς, πρέπει κατ’ αρχάς να διευκρινισθεί ότι τα μέσα μεταφοράς συνήθως διατίθενται, ως εκ της φύσεώς τους, όχι προς κατανάλωση, αλλά προς χρήση [πρβλ. απόφαση της 8ης Σεπτεμβρίου 2022, Hauptzollamt Hamburg (Τόπος γενέσεως του ΦΠΑ – II), C‑368/21, EU:C:2022:647, σκέψη 34].

40      Εν συνεχεία, το πρόσωπο που εισήγαγε παρατύπως μέσο μεταφοράς στο τελωνειακό έδαφος της Ένωσης, για να ανατρέψει το τεκμήριο εισόδου στο οικονομικό κύκλωμα της Ένωσης, πρέπει να προσκομίσει αντικειμενικά και επαληθεύσιμα στοιχεία που να καθιστούν δυνατό τον προσδιορισμό του εδάφους στο οποίο προορίζεται να χρησιμοποιηθεί το εν λόγω μέσο μεταφοράς ή, τουλάχιστον, να αποδείξει ότι αυτό προορίζεται, εν πάση περιπτώσει, για χρήση εκτός του τελωνειακού εδάφους της Ένωσης (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 18ης Νοεμβρίου 2010, X, C‑84/09, EU:C:2010:693, σκέψη 44).

41      Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει, μεταξύ άλλων, να λαμβάνονται υπόψη ο χρονικός ορίζοντας της μεταφοράς του σκάφους, ο τόπος κατοικίας του κυρίου ή του κατόχου του, ο τόπος συνήθους χρήσης του, καθώς και η ύπαρξη ή η απουσία δεσμών του κυρίου ή κατόχου του, αφενός, με το τελωνειακό έδαφος της Ένωσης και, αφετέρου, με τις τρίτες χώρες που ενδέχεται να αποτελούν τον τόπο προορισμού του εν λόγω μέσου μεταφοράς (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 18ης Νοεμβρίου 2010, X, C‑84/09, EU:C:2010:693, σκέψεις 45 και 46).

42      Επιπλέον, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, κατά το μέτρο του δυνατού, οι προθέσεις του προσώπου που εισήγαγε παρατύπως το μέσο μεταφοράς στο τελωνειακό έδαφος της Ένωσης, υπό την προϋπόθεση ότι τεκμηριώνονται από αντικειμενικά και επαληθεύσιμα στοιχεία (πρβλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 18ης Νοεμβρίου 2010, X, C‑84/09, EU:C:2010:693, σκέψη 47).

43      Τέλος, πρέπει να επισημανθεί ότι από την πραγματική κατανάλωση ή χρήση του αγαθού στο τελωνειακό έδαφος της Ένωσης μπορεί να συναχθεί ότι το αγαθό αυτό εισήλθε στο κύκλωμα οικονομικών συναλλαγών της Ένωσης. Κατά συνέπεια, εναπόκειται στο πρόσωπο που εισήγαγε παρατύπως το αγαθό στο τελωνειακό έδαφος της Ένωσης να αποδείξει, ειδικότερα, ότι το αγαθό εξήλθε από το τελωνειακό έδαφος της Ένωσης χωρίς να έχει γίνει πραγματική κατανάλωση ή χρήση του στο έδαφος αυτό.

44      Συναφώς, επισημαίνεται ότι, κατ’ αρχήν, για να θεωρηθεί η χρήση αυτή «πραγματική», πρέπει να καθιστά δυνατή την αξιοποίηση του αγαθού μέσω της χρήσης του σύμφωνα με τη λειτουργία ή τον προορισμό του. Αντιθέτως, το γεγονός και μόνον ότι το εν λόγω μέσο μεταφοράς βρίσκεται στο έδαφος της Ένωσης ή ότι υποβάλλεται σε εργασίες που έχουν ως σκοπό να το καταστήσουν κατάλληλο για μια τέτοια χρήση δεν αρκεί για να χαρακτηρισθεί η χρήση του «πραγματική».

45      Συγκεκριμένα, η πραγματική χρήση των μέσων μεταφοράς αντιστοιχεί, μεταξύ άλλων, στη χρήση τους προς τον σκοπό μετακίνησης προσώπων ή αγαθών.

46      Αντιθέτως, η μετακίνηση μέσου μεταφοράς προς τον τόπο όπου πράγματι χρησιμοποιείται δεν μπορεί, αφ’ εαυτής, να συνιστά πραγματική χρήση του εν λόγω μέσου μεταφοράς [πρβλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 8ης Σεπτεμβρίου 2022, Hauptzollamt Hamburg (Τόπος γενέσεως του ΦΠΑ – II), C‑368/21, EU:C:2022:647, σκέψη 34].

47      Εν προκειμένω, από τα στοιχεία που παρέσχε το αιτούν δικαστήριο προκύπτει ότι ο αναιρεσίβλητος της κύριας δίκης κατοικεί στην Ελβετία και ότι το σκάφος έχει ταξινομηθεί στη χώρα αυτή. Εξάλλου, δεν αμφισβητείται ότι το σκάφος εισήχθη στη Γερμανία αποκλειστικά για την πραγματοποίηση εργασιών συντήρησης και επισκευής και ότι επανεξήχθη στην Ελβετία μετά την ολοκλήρωση των εργασιών αυτών. Επιπλέον, ουδέν στοιχείο της δικογραφίας αποδεικνύει την ύπαρξη ιδιαίτερων δεσμών μεταξύ του σκάφους και της Γερμανίας, με εξαίρεση την πραγματοποίηση των εν λόγω εργασιών. Τα στοιχεία αυτά υποδηλώνουν ότι το σκάφος δεν προοριζόταν να χρησιμοποιηθεί ως μέσο μεταφοράς στη Γερμανία ή σε άλλο κράτος μέλος, όπερ εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει.

48      Περαιτέρω, μολονότι το σκάφος είναι μέσο μεταφοράς προοριζόμενο για ναυσιπλοΐα, από τους ισχυρισμούς του αναιρεσιβλήτου της κύριας δίκης, οι οποίοι δεν αμφισβητούνται, προκύπτει ότι το σκάφος μεταφέρθηκε στο γερμανικό έδαφος επί ρυμουλκούμενου οχήματος για σκάφη και ότι δεν χρησιμοποιήθηκε για ναυσιπλοΐα στο έδαφος αυτό.

49      Από τα στοιχεία που παρέσχε το αιτούν δικαστήριο προκύπτει επιπλέον ότι το σκάφος μεταφέρθηκε στην εταιρία Χ προκειμένου να υποβληθεί εκεί σε εργασίες συντήρησης και επισκευής και ότι στη συνέχεια επανεξήχθη στην Ελβετία.

50      Από αυτήν καθεαυτήν τη φύση των εργασιών, οι οποίες συνίσταντο στην αλλαγή του βραχίονα της κεντρικής σανίδας της καρίνας, την επανατοποθέτηση της κεντρικής σανίδας της καρίνας, τον έλεγχο του κινητήρα, την αποκατάσταση του συστήματος φίλτρου καυσίμων και την αντικατάσταση του καταλύτη της εξάτμισης, προκύπτει ότι οι εργασίες αυτές αποσκοπούσαν αποκλειστικά να καταστήσουν το σκάφος κατάλληλο για χρήση σύμφωνα με τη λειτουργία και τον προορισμό του, ήτοι τη ναυσιπλοΐα. Η απλή διενέργεια τέτοιων εργασιών δεν αποτελεί αξιοποίηση του ιστιοπλοϊκού σκάφους, σύμφωνα με τη λειτουργία ή τον προορισμό του, από τον ιδιοκτήτη ή τον κάτοχό του.

51      Εξάλλου, δεν ασκεί συναφώς επιρροή το γεγονός ότι τέτοιου είδους εργασίες ενδέχεται να υπόκεινται στον ΦΠΑ ως παροχές υπηρεσιών που πραγματοποιούνται εξ επαχθούς αιτίας στο έδαφος κράτους μέλους κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, της οδηγίας ΦΠΑ. Πράγματι, στο μέτρο που η ενδεχόμενη γένεση του ΦΠΑ για τις παροχές αυτές είναι ανεξάρτητη από τη γένεση του ΦΠΑ κατά την εισαγωγή, οι εν λόγω παροχές πρέπει να θεωρηθούν ως πράξεις διακριτές από την εισαγωγή του σκάφους, ακόμη και αν οι εργασίες αυτές είχαν ως αποτέλεσμα την αύξηση της αξίας του.

52      Επομένως, το γεγονός και μόνον ότι το σκάφος υποβλήθηκε σε εργασίες επισκευής και συντήρησης στη Γερμανία πριν επανεξαχθεί στη συνέχεια στην Ελβετία δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι συνιστά πραγματική χρήση του εν λόγω μέσου μεταφοράς στο τελωνειακό έδαφος της Ένωσης.

53      Κατά συνέπεια, αν ο αναιρεσίβλητος της κύριας δίκης αποδείξει, βάσει αντικειμενικών και επαληθεύσιμων στοιχείων, ότι το σκάφος δεν προοριζόταν για χρήση στη Γερμανία ή σε άλλο κράτος μέλος, ιδίως λόγω του ότι, αφενός, ο αναιρεσίβλητος της κύριας δίκης δεν είχε την πρόθεση να προβεί σε τέτοια χρήση και, αφετέρου, το σκάφος επανεξήχθη στην Ελβετία χωρίς να γίνει πραγματική χρήση του στο τελωνειακό έδαφος της Ένωσης, όπερ εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει, δεν οφείλεται ΦΠΑ κατά την εισαγωγή.

54      Αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η Ελληνική Κυβέρνηση, το συμπέρασμα αυτό δεν θίγει την πρακτική αποτελεσματικότητα του άρθρου 71, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας ΦΠΑ, το οποίο εξαρτά την αναστολή της γενεσιουργού αιτίας του ΦΠΑ κατά την εισαγωγή από την υπαγωγή των αγαθών σε ένα από τα τελωνειακά καθεστώτα ή σε μία από τις καταστάσεις που ρητώς προβλέπει η διάταξη αυτή.

55      Πράγματι, οι οικονομικοί φορείς που εισάγουν στην Ένωση αγαθά τα οποία εμπίπτουν σε ένα από τα τελωνειακά καθεστώτα που προβλέπονται στο άρθρο 71, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας ΦΠΑ εξακολουθούν να έχουν κίνητρο για την υπαγωγή των επίμαχων αγαθών στο εν λόγω τελωνειακό καθεστώς, δεδομένου ότι, σε αντίθετη περίπτωση, θα αντιμετώπιζαν, αφενός, τη γένεση τελωνειακής οφειλής καθώς και, ενδεχομένως, κυρώσεις σχετικά με τις τελωνειακές παραβάσεις και, αφετέρου, την υποχρέωση να ανατρέψουν, βάσει των προμνησθέντων στη σκέψη 38 κριτηρίων, το τεκμήριο εισόδου των αγαθών στο κύκλωμα οικονομικών συναλλαγών της Ένωσης προκειμένου να αποφύγουν την υπαγωγή τους στον ΦΠΑ.

56      Ομοίως, το συμπέρασμα που διατυπώνεται στη σκέψη 53 ανωτέρω δεν αναιρείται από τη νομολογία κατά την οποία, εάν τα αγαθά κατασχεθούν και δημευθούν μετά την απομάκρυνσή τους από το πρώτο τελωνείο στο τελωνειακό έδαφος της Ένωσης, η γενεσιουργός αιτία του ΦΠΑ επέρχεται και ο φόρος αυτός καθίσταται, ως εκ τούτου, απαιτητός (αποφάσεις της 29ης Απριλίου 2010, Dansk Transport og Logistik, C‑230/08, EU:C:2010:231, σκέψη 94, και της 7ης Απριλίου 2022, Kauno teritorinė muitinė, C‑489/20, EU:C:2022:277, σκέψη 50).

57      Πράγματι, στις υποθέσεις επί των οποίων εκδόθηκαν οι προμνησθείσες στη σκέψη 56 αποφάσεις, τα επίμαχα αγαθά, ήτοι τα τσιγάρα που εισήχθησαν παρανόμως στην Ένωση, προορίζονταν, ως εκ της φύσεώς τους και λαμβανομένων υπόψη των περιστάσεων της εισαγωγής τους, για κατανάλωση στο έδαφος της Ένωσης. Επομένως, δεν ετίθετο ζήτημα κατά πόσον μπορούσε να ανατραπεί το τεκμήριο εισόδου στο κύκλωμα οικονομικών συναλλαγών της Ένωσης, δεδομένου ότι δεν μπορούσαν να πληρούνται οι προϋποθέσεις που υπενθυμίζονται στη σκέψη 38 ανωτέρω.

58      Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, καθώς και τα άρθρα 30, 70 και 71 της οδηγίας ΦΠΑ έχουν την έννοια ότι δεν συνιστά εισαγωγή αγαθών υποκείμενη σε ΦΠΑ η παράτυπη εισαγωγή μέσου μεταφοράς από τρίτη χώρα στο τελωνειακό έδαφος της Ένωσης, εφόσον αποδεικνύεται, βάσει αντικειμενικών και επαληθεύσιμων στοιχείων, ότι το μέσο μεταφοράς δεν προοριζόταν για χρήση στο έδαφος αυτό και ότι επανεξήχθη χωρίς να γίνει πραγματική χρήση του στο εν λόγω έδαφος.

 Επί του δευτέρου προδικαστικού ερωτήματος

59      Με το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 124, παράγραφος 1, στοιχείο ιαʹ, του τελωνειακού κώδικα έχει την έννοια ότι αποτελεί χρήση εμπορεύματος, κατά τη διάταξη αυτή, το ότι το εμπόρευμα, πριν από την επανεξαγωγή του, υποβλήθηκε σε εργασίες συντήρησης και επισκευής στο τελωνειακό έδαφος της Ένωσης, οι οποίες δεν είχαν εγκριθεί ως εργασίες τελειοποίησης στο πλαίσιο καθεστώτος τελειοποίησης προς επανεξαγωγή.

60      Σύμφωνα με το άρθρο 124, παράγραφος 1, στοιχείο ιαʹ, του τελωνειακού κώδικα, η τελωνειακή οφειλή που έχει γεννηθεί δυνάμει του άρθρου 79 του κώδικα αυτού αποσβέννυται όταν, υπό την επιφύλαξη ότι ο ενδιαφερόμενος δεν έχει διαπράξει απόπειρα απάτης κατά την έννοια του άρθρου 124, παράγραφος 6, του εν λόγω κώδικα, αποδεικνύεται ότι τα εμπορεύματα δεν έχουν χρησιμοποιηθεί ή καταναλωθεί και έχουν εξέλθει από το τελωνειακό έδαφος της Ένωσης.

61      Το άρθρο 124, παράγραφος 1, στοιχείο ιαʹ, του τελωνειακού κώδικα πρέπει να ερμηνευθεί υπό το πρίσμα της αιτιολογικής σκέψης 38 του κώδικα αυτού, κατά την οποία είναι σκόπιμο να λαμβάνεται υπόψη η καλή πίστη του ενδιαφερομένου σε περιπτώσεις κατά τις οποίες γεννάται τελωνειακή οφειλή λόγω μη συμμόρφωσης με την τελωνειακή νομοθεσία και να ελαχιστοποιούνται οι επιπτώσεις της αμέλειας εκ μέρους του οφειλέτη.

62      Συναφώς, το Δικαστήριο έχει ήδη διευκρινίσει ότι το άρθρο 124, παράγραφος 1, στοιχείο ιαʹ, του τελωνειακού κώδικα, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα της αιτιολογικής σκέψης 38 και σε συνδυασμό με το άρθρο 124, παράγραφος 6, του κώδικα αυτού, έχει ως σκοπό να επιτρέψει, εφόσον δεν έχει γίνει απόπειρα απάτης, την απόσβεση της τελωνειακής οφειλής που έχει γεννηθεί βάσει του άρθρου 79 του εν λόγω κώδικα σε περίπτωση κατά την οποία, παρά τη μη τήρηση ορισμένων όρων ή υποχρεώσεων που απορρέουν από τον ίδιον αυτόν κώδικα, αποδεικνύεται ότι τα εμπορεύματα δεν έχουν χρησιμοποιηθεί κατά τρόπο που να δικαιολογεί την επιβολή δασμών και έχουν εξέλθει από το τελωνειακό έδαφος της Ένωσης (απόφαση της 8ης Οκτωβρίου 2020, Combinova, C‑476/19, EU:C:2020:802, σκέψη 32).

63      Επομένως, ο όρος «εμπορεύματα που έχουν χρησιμοποιηθεί», κατά το άρθρο 124, παράγραφος 1, στοιχείο ιαʹ, του τελωνειακού κώδικα, πρέπει να νοηθεί υπό την έννοια ότι δεν αφορά κάθε χρήση, αλλά μόνον τη χρήση που γεννά, αυτή καθεαυτήν, τελωνειακή οφειλή (απόφαση της 8ης Οκτωβρίου 2020, Combinova, C‑476/19, EU:C:2020:802, σκέψη 33).

64      Επιπλέον, η μη τήρηση των τυπικών προϋποθέσεων που προβλέπει ο τελωνειακός κώδικας δεν μπορεί, αυτή καθεαυτήν, να εμποδίσει την εφαρμογή ορισμένων διατάξεων του κώδικα αυτού, που αποσκοπούν στην άμβλυνση των συνεπειών της παράβασης τελωνειακών υποχρεώσεων, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται η προβλεπόμενη στο άρθρο 124, παράγραφος 1, στοιχείο ιαʹ, του εν λόγω κώδικα, δεδομένου ότι οι διατάξεις αυτές έχουν ακριβώς σχεδιαστεί για να εφαρμόζονται σε καταστάσεις που προκύπτουν από μια τέτοια παράβαση. Το άρθρο 124, παράγραφος 1, στοιχείο ιαʹ, του τελωνειακού κώδικα θα στερούνταν, επομένως, σε μεγάλο βαθμό την πρακτική αποτελεσματικότητά του αν ερμηνευόταν υπό την έννοια ότι δεν εφαρμόζεται όταν τα αγαθά δεν έχουν υπαχθεί σε καθεστώς τελειοποίησης προς επανεξαγωγή (πρβλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 12ης Ιουνίου 2025, Palmstråle, C‑125/24, EU:C:2025:431, σκέψη 33).

65      Συνεπώς, το γεγονός και μόνον ότι οι εργασίες τελειοποίησης δεν εγκρίθηκαν τυπικώς στο πλαίσιο καθεστώτος τελειοποίησης προς επανεξαγωγή δεν μπορεί, αφ’ εαυτού, να εμποδίσει την απόσβεση της τελωνειακής οφειλής εφόσον πληρούνται κατά τα λοιπά οι προϋποθέσεις του άρθρου 124, παράγραφος 1, στοιχείο ιαʹ, του τελωνειακού κώδικα, ερμηνευόμενου υπό το πρίσμα της αιτιολογικής του σκέψης 38.

66      Ως εκ τούτου, όπως επισήμανε η Επιτροπή με τις γραπτές παρατηρήσεις της, όταν εργασία διενεργούμενη επί εμπορευμάτων στο τελωνειακό έδαφος της Ένωσης δεν γεννά, αυτή καθεαυτήν, τελωνειακή οφειλή, διότι έχει τα χαρακτηριστικά εργασίας για την οποία θα μπορούσε να έχει χορηγηθεί άδεια στο πλαίσιο καθεστώτος τελειοποίησης προς επανεξαγωγή, η εργασία αυτή δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί ως χρήση, κατά την έννοια του άρθρου 124, παράγραφος 1, στοιχείο ιαʹ, του τελωνειακού κώδικα, παρά την έλλειψη επίσημης άδειας για την εργασία αυτή στο πλαίσιο ενός τέτοιου καθεστώτος (πρβλ. απόφαση της 8ης Οκτωβρίου 2020, Combinova, C‑476/19, EU:C:2020:802, σκέψη 35).

67      Υπό τις συνθήκες αυτές, εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει αν οι εργασίες συντήρησης και επισκευής έχουν τέτοια χαρακτηριστικά ώστε να μπορούσαν να έχουν εγκριθεί στο πλαίσιο καθεστώτος τελειοποίησης προς επανεξαγωγή.

68      Συναφώς, το αιτούν δικαστήριο πρέπει, μεταξύ άλλων, να εξετάσει, αφενός, αν αυτές καθεαυτές οι εργασίες συντήρησης και επισκευής εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του καθεστώτος τελειοποίησης προς επανεξαγωγή, όπως αυτό ορίζεται στο άρθρο 256 του τελωνειακού κώδικα.

69      Αφετέρου, εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει αν ο αναιρεσίβλητος της κύριας δίκης πληρούσε τις προϋποθέσεις που απαιτούνται για τη χορήγηση άδειας εφαρμογής του καθεστώτος τελειοποίησης προς επανεξαγωγή.

70      Επ’ αυτού υπενθυμίζεται ότι ο τελωνειακός κώδικας προβλέπει τη δυνατότητα χορήγησης άδειας με αναδρομική ισχύ για την εφαρμογή καθεστώτος τελειοποίησης προς επανεξαγωγή όταν πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 211, παράγραφος 2, του ως άνω κώδικα. Συνεπώς, προκειμένου η τελευταία αυτή διάταξη να μη στερηθεί την πρακτική αποτελεσματικότητά της, οι εν λόγω προϋποθέσεις πρέπει επίσης να πληρούνται όταν δικαστήριο καλείται να εξακριβώσει εκ των υστέρων αν ορισμένες εργασίες θα μπορούσαν να έχουν εγκριθεί στο πλαίσιο του συγκεκριμένου καθεστώτος.

71      Σε αυτό το πλαίσιο, υπενθυμίζεται επίσης ότι το άρθρο 161 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού 2015/2446 προβλέπει ότι, κατά παρέκκλιση από τις διατάξεις του άρθρου 211, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ, του τελωνειακού κώδικα, άδεια για την εφαρμογή καθεστώτος τελειοποίησης προς επανεξαγωγή δύναται, όταν η χορήγησή της κρίνεται δικαιολογημένη, να χορηγείται περιστασιακά σε πρόσωπα εγκατεστημένα εκτός του τελωνειακού εδάφους της Ένωσης.

72      Εάν διαπιστωθεί, κατόπιν εξακρίβωσης από το αιτούν δικαστήριο σύμφωνα με τις σκέψεις 67 έως 70 ανωτέρω, ότι θα μπορούσε να είχε χορηγηθεί άδεια για τις εργασίες συντήρησης και επισκευής στο πλαίσιο καθεστώτος τελειοποίησης προς επανεξαγωγή, η πραγματοποίηση των εργασιών αυτών δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί ως χρήση του σκάφους, κατά την έννοια του άρθρου 124, παράγραφος 1, στοιχείο ιαʹ, του τελωνειακού κώδικα.

73      Συναφώς, πρέπει επίσης να επισημανθεί ότι το συμπέρασμα αυτό δεν θίγει την πρακτική αποτελεσματικότητα του άρθρου 210 του τελωνειακού κώδικα, το οποίο προβλέπει την υπαγωγή των εμπορευμάτων σε ένα από τα ειδικά τελωνειακά καθεστώτα.

74      Πράγματι, όπως προκύπτει από τη σκέψη 55 ανωτέρω, οι οικονομικοί φορείς που εισάγουν στην Ένωση αγαθά δυνάμενα να υπαχθούν στο καθεστώς τελειοποίησης προς επανεξαγωγή εξακολουθούν να έχουν κίνητρο για την υπαγωγή των αγαθών αυτών στο ως άνω καθεστώς, δεδομένου ότι η εφαρμογή ενός τέτοιου καθεστώτος εμποδίζει τη γένεση τελωνειακής οφειλής και, ως εκ τούτου, τους απαλλάσσει από την υποχρέωση να ζητήσουν μεταγενέστερα την απόσβεσή της.

75      Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 124, παράγραφος 1, στοιχείο ιαʹ, του τελωνειακού κώδικα έχει την έννοια ότι δεν αποτελεί χρήση εμπορεύματος, κατά τη διάταξη αυτή, το ότι το εμπόρευμα, πριν από την επανεξαγωγή του, υποβλήθηκε σε εργασίες συντήρησης και επισκευής στο τελωνειακό έδαφος της Ένωσης, για τις οποίες θα μπορούσε να έχει χορηγηθεί άδεια στο πλαίσιο καθεστώτος τελειοποίησης προς επανεξαγωγή.

 Επί των δικαστικών εξόδων

76      Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Γενικό Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.

Για τους λόγους αυτούς,

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο πενταμελές τμήμα)

αποφαίνεται:

1)      Τα άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, καθώς και τα άρθρα 30, 70 και 71 της οδηγίας 2006/112/ΕΚ του Συμβουλίου, της 28ης Νοεμβρίου 2006, σχετικά με το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας,

έχουν την έννοια ότι:

δεν συνιστά εισαγωγή αγαθών υποκείμενη σε φόρο προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) η παράτυπη εισαγωγή μέσου μεταφοράς από τρίτη χώρα στο τελωνειακό έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εφόσον αποδεικνύεται, βάσει αντικειμενικών και επαληθεύσιμων στοιχείων, ότι το μέσο μεταφοράς δεν προοριζόταν για χρήση στο έδαφος αυτό και ότι επανεξήχθη χωρίς να έχει γίνει πραγματική χρήση του στο εν λόγω έδαφος.

2)      Το άρθρο 124, παράγραφος 1, στοιχείο ιαʹ, του κανονισμού (ΕΕ) 952/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 9ης Οκτωβρίου 2013, για τη θέσπιση του ενωσιακού τελωνειακού κώδικα,

έχει την έννοια ότι:

δεν αποτελεί χρήση εμπορεύματος, κατά τη διάταξη αυτή, το ότι το εμπόρευμα, πριν από την επανεξαγωγή του, υποβλήθηκε σε εργασίες συντήρησης και επισκευής στο τελωνειακό έδαφος της Ένωσης, για τις οποίες θα μπορούσε να έχει χορηγηθεί άδεια στο πλαίσιο του καθεστώτος τελειοποίησης προς επανεξαγωγή.

Półtorak

Hesse

Steinfatt

Petrlík

 

      Δημητρακόπουλος

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 21 Οκτωβρίου 2026.

(υπογραφές)


*      Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.