<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><CONCLUSION NNC="YES" xmlns:fmx="http://opoce" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://formex.publications.europa.eu/schema/formex-05.58-20161101.xd"><BIB.CONCLUSION><REF.CASE FILE="n.a."><NO.CASE>C-511/19</NO.CASE></REF.CASE><NO.CELEX>62019CC0511</NO.CELEX><NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2020:944">EU:C:2020:944</NO.ECLI><NO.SEQ>0001</NO.SEQ><PAGE.FIRST.ECR>1</PAGE.FIRST.ECR><PAGE.SEQ>1</PAGE.SEQ><PAGE.LAST.ECR>19</PAGE.LAST.ECR><PAGE.TOTAL>19</PAGE.TOTAL></BIB.CONCLUSION><CURR.TITLE><PAGE.HEADER><P><HT TYPE="SC">Opinia J. Richarda de la Toura – Sprawa C‑511/19</HT></P><P><HT TYPE="SC">Olympiako Athlitiko Kentro Athinon</HT></P></PAGE.HEADER></CURR.TITLE><TITLE><TI><P><HT TYPE="UC">Opinia rzecznika generalnego</HT></P><P><HT TYPE="UC">Jeana Richarda de la Toura</HT></P><P>przedstawiona w dniu <DATE ISO="20201119">19 listopada 2020 r.</DATE><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0001"><P>Język oryginału: francuski.</P></NOTE></P></TI><STI><P><HT TYPE="BOLD">Sprawa C‑511/19</HT></P><P>AB</P><P>przeciwko</P><P>Olympiako Athlitiko Kentro Athinon – Spyros Louis</P><P><HT TYPE="NORMAL">[wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożony przez Areios Pagos (sąd kasacyjny, Grecja)]</HT></P></STI></TITLE><INTERMEDIATE><INDEX IDX.CLOSE="" SEPARATOR=" – " IDX.OPEN=""><KEYWORD>Odesłanie prejudycjalne</KEYWORD><KEYWORD>Polityka społeczna</KEYWORD><KEYWORD>Dyrektywa 2000/78/WE</KEYWORD><KEYWORD>Zasada równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy</KEYWORD><KEYWORD>Zakaz dyskryminacji ze względu na wiek</KEYWORD><KEYWORD>Pracownicy sektora publicznego umieszczani w systemie rezerwy kadrowej do czasu rozwiązania z nimi umowy o pracę</KEYWORD><KEYWORD>Ustanie stosunku pracy po spełnieniu przez pracowników przesłanek do pobierania emerytury w pełnej wysokości</KEYWORD><KEYWORD>Artykuł 6 ust. 1</KEYWORD><KEYWORD>Obniżenie wydatków na wynagrodzenia w sektorze publicznym</KEYWORD><KEYWORD>Zgodny z prawem cel polityki zatrudnienia</KEYWORD><KEYWORD>Sytuacja kryzysu gospodarczego i finansowego</KEYWORD></INDEX></INTERMEDIATE><CONTENTS.CONCLUSION><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">I.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Wprowadzenie</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0001"><NO.P>1.</NO.P><TXT>Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 2 i art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 2000/78/WE z dnia <DATE ISO="20001127">27 listopada 2000 r.</DATE> ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0002"><P><REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="303" PAGE.FIRST="16" DATE.PUB="2000">Dz.U. 2000, L 303, s. 16</REF.DOC.OJ>.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0002"><NO.P>2.</NO.P><TXT>Wniosek ten został przedstawiony w ramach postępowania toczącego się pomiędzy AB a Olympiako Athlitiko Kentro Athinon – Spyros Louis (zwanym dalej <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0001" ID="QS0001"/>OAK-ą<QUOT.END REF.START="QS0001" CODE="201D" ID="QE0001"/>) w przedmiocie umieszczenia AB, zgodnie z odpowiednimi przepisami prawa krajowego, w systemie rezerwy kadrowej przed przejściem na emeryturę.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0003"><NO.P>3.</NO.P><TXT>Rozpatrywany w postępowaniu głównym środek polega na utworzeniu rezerwy kadrowej dla pracowników, których podstawą zatrudnienia jest prywatnoprawna umowa o pracę zawarta na czas nieokreślony. Umieszczenie w ramach systemu rezerwy kadrowej uważa się za uprzednie powiadomienie o zwolnieniu, a zmniejszone wynagrodzenie wypłacane pracownikom objętym tym systemem oblicza się przez potrącenie kwoty należnej odprawy pieniężnej z tytułu zwolnienia, w stosownym przypadku, wraz z upływem okresu rezerwy kadrowej. Rozpatrywane w postępowaniu głównym przepisy krajowe przewidują, że pracowników, którzy spełniają przez określony czas przesłanki do pobierania emerytury w pełnej wysokości, umieszcza się z mocy prawa w systemie rezerwy kadrowej od dnia <DATE ISO="20120101">1 stycznia 2012 r.</DATE> do czasu rozwiązania ich stosunku pracy. W tym<?PAGE NO="2"?> względzie, stosownie do tych przepisów, prywatnoprawna umowa o pracę zawarta na czas nieokreślony z pracownikami ulega rozwiązaniu zgodnie z ustawą i z mocy samego prawa w przypadku, gdy spełniają oni przesłanki do pobierania emerytury w pełnej wysokości, pod warunkiem że prawo to zostało uzyskane do dnia <DATE ISO="20131231">31 grudnia 2013 r.</DATE></TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0004"><NO.P>4.</NO.P><TXT>System rezerwy kadrowej stanowi część pakietu środków przyjętych przez Republikę Grecji w celu reorganizacji sektora publicznego oraz ograniczenia wydatków publicznych w kontekście kryzysu gospodarczego i finansowego, z którym to państwo członkowskie musiało się zmierzyć. Niniejsza sprawa dostarcza w szczególności Trybunałowi okazji do wyjaśnienia zakresu art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/78 w tym kontekście.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0005"><NO.P>5.</NO.P><TXT>W niniejszej opinii zasugeruję, aby Trybunał orzekł, że art. 2 ust. 1, art. 2 ust. 2 lit. a) oraz art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/78 należy interpretować w ten sposób, iż nie stoją one na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, takiemu jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, zgodnie z którym pracowników sektora publicznego spełniających przez określony czas przesłanki pozwalające na pobieranie emerytury w pełnej wysokości umieszcza się w systemie rezerwy kadrowej do czasu rozwiązania z nimi umowy o pracę, w zakresie, w jakim po pierwsze, uregulowanie to zmierza do realizacji zgodnego z prawem celu polityki zatrudnienia, a po drugie, wdrożone środki służące realizacji tego celu są właściwe i konieczne.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">II.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Ramy prawne</HT></TXT></NP></TI></TITLE><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">A.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Prawo Unii</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0006"><NO.P>6.</NO.P><TXT>Artykuł 1 dyrektywy 2000/78 stanowi, że jej celem jest wyznaczenie ogólnych ram dla walki z dyskryminacją między innymi ze względu na wiek w odniesieniu do zatrudnienia i pracy, w celu realizacji w państwach członkowskich zasady równego traktowania.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0007"><NO.P>7.</NO.P><TXT>Artykuł 2 ust. 1 i 2 tej dyrektywy stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="002.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0002" ID="QS0002"/>1.</NO.PARAG><ALINEA>Do celów niniejszej dyrektywy <QUOT.START CODE="00BB" REF.END="QE0003" ID="QS0003"/>zasada równego traktowania<QUOT.END REF.START="QS0003" CODE="00AB" ID="QE0003"/> oznacza brak jakichkolwiek form bezpośredniej lub pośredniej dyskryminacji z przyczyn określonych w art. 1.</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="002.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA><P>Do celów ust. 1:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>dyskryminacja bezpośrednia występuje w przypadku, gdy osobę traktuje się mniej przychylnie, niż traktuje się, traktowano lub traktowano by inną osobę w porównywalnej sytuacji, z jakiejkolwiek przyczyny wymienionej w art. 1;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>dyskryminacja pośrednia występuje w przypadku, gdy przepis, kryterium lub pozornie neutralna praktyka może doprowadzić do szczególnej niekorzystnej sytuacji dla osób danej religii lub przekonań, niepełnosprawności, wieku lub orientacji seksualnej, w stosunku do innych osób, chyba że:</TXT><P><LIST TYPE="roman"><ITEM><NP><NO.P>(i)</NO.P><TXT>taki przepis, kryterium lub praktyka jest obiektywnie uzasadniona zgodnym z prawem celem, a środki mające służyć osiągnięciu tego celu są właściwe i konieczne.</TXT></NP></ITEM></LIST></P><P>[…]<QUOT.END REF.START="QS0002" CODE="201D" ID="QE0002"/>.</P></NP></ITEM></LIST></ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR><?PAGE NO="3"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0008"><NO.P>8.</NO.P><TXT>Artykuł 3 ust. 1 dyrektywy 2000/78 ma następujące brzmienie:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><ALINEA><P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0004" ID="QS0004"/>W granicach kompetencji [Unii] niniejszą dyrektywę stosuje się do wszystkich osób, zarówno sektora publicznego jak i prywatnego, włącznie z instytucjami publicznymi, w odniesieniu do:</P><P>[…]</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>c)</NO.P><TXT>warunków zatrudnienia i pracy, łącznie z warunkami zwalniania i wynagradzania;</TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA><ALINEA>[…]<QUOT.END REF.START="QS0004" CODE="201D" ID="QE0004"/>.</ALINEA></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0009"><NO.P>9.</NO.P><TXT>Artykuł 6 dyrektywy 2000/78 stanowi:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="006.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0005" ID="QS0005"/>1.</NO.PARAG><ALINEA><P>Niezależnie od przepisów art. 2 ust. 2, państwa członkowskie mogą uznać, że odmienne traktowanie ze względu na wiek nie stanowi dyskryminacji, jeżeli w ramach prawa krajowego zostanie to obiektywnie i racjonalnie uzasadnione zgodnym z przepisami celem, w szczególności celami polityki zatrudnienia, rynku pracy i kształcenia zawodowego, i jeżeli środki mające służyć realizacji tego celu są właściwe i konieczne.</P><P>Takie odmienne traktowanie może polegać między innymi na:</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>wprowadzeniu specjalnych warunków dostępu do zatrudnienia i kształcenia zawodowego, zatrudnienia i pracy, włącznie z warunkami zwalniania i wynagradzania, dla ludzi młodych, pracowników starszych i osób mających na utrzymaniu inne osoby, w celu wspierania ich integracji zawodowej lub zapewnienia im ochrony;</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>określeniu warunków dolnej granicy wieku, doświadczenia zawodowego lub stażu pracy, wymaganego do zatrudnienia lub niektórych korzyści związanych z zatrudnieniem;</TXT></NP></ITEM></LIST><P>[…]</P></ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="006.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>Niezależnie od przepisów art. 2 ust. 2, państwa członkowskie mogą uznać, że nie stanowi dyskryminacji ze względu na wiek ustalanie, dla systemów zabezpieczenia społecznego pracowników, wieku przyznania lub nabycia praw do świadczeń emerytalnych lub inwalidzkich, włącznie z wyznaczaniem, w ramach tych systemów, różnych granic wieku dla pracowników lub grup bądź kategorii pracowników i wykorzystania, w ramach tych systemów, kryteriów wieku do obliczania wysokości świadczeń, pod warunkiem że nie stanowi to dyskryminacji ze względu na płeć<QUOT.END REF.START="QS0005" CODE="201D" ID="QE0005"/>.</ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="2"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">B.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Prawo greckie</HT></HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0010"><NO.P>10.</NO.P><TXT>Artykuł 34, zatytułowany <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0006" ID="QS0006"/>Usunięcie wolnych stanowisk na mocy prawa prywatnego oraz system rezerwy kadrowej<QUOT.END REF.START="QS0006" CODE="201D" ID="QE0006"/>, Nómos 4024/2011: Syntaxiodotikés rythmíseis, eniaío misthológio – vathmológio, ergasiakí efedreía kai álles diatáxeis efarmogís tou mesopróthesmou plaisíou dimosionomikís stratigikís 2012–2015 (ustawy 4024/2011 w sprawie przepisów dotyczących systemu emerytalnego, jednolitej skali płac i szczebli zatrudnienia, rezerwy kadrowej oraz innych przepisów wdrażających ramy<?PAGE NO="4"?> średniookresowej strategii budżetowej na lata 2012–2015)<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0003"><P>FEK A’ 226.</P></NOTE> z dnia <DATE ISO="20111027">27 października 2011 r.</DATE>, zmienionej dekretem z mocą ustawy z dnia <DATE ISO="20111216">16 grudnia 2011 r.</DATE>, przekształconym w ustawę na mocy art. 1 Nómos 4047/2012 (ustawy 4047/2012)<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0004"><P>FEK A’ 31, zwanej dalej <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0007" ID="QS0007"/>ustawą 4024/2011<QUOT.END REF.START="QS0007" CODE="201D" ID="QE0007"/>.</P></NOTE> z dnia <DATE ISO="20120223">23 lutego 2012 r.</DATE>, przewiduje w ust. 1–4 oraz ust. 8:</TXT><P><QUOT.S LEVEL="1"><PARAG IDENTIFIER="034.001"><NO.PARAG><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0008" ID="QS0008"/>1.</NO.PARAG><ALINEA><P>Artykuł 37 ust. 7 ustawy 3986/2011 (FEK A’ 152) otrzymuje następujące brzmienie:</P><P>[…]</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>c)</NO.P><TXT>Pracownicy objęci systemem rezerwy kadrowej nadal otrzymują, od momentu ich umieszczenia we wspomnianym systemie i przez 12 miesięcy lub, jeżeli przewidują to przepisy szczególne, przez 24 miesiące, 60% wynagrodzenia podstawowego, jakie otrzymywali w momencie umieszczenia ich w systemie, o którym mowa.</TXT></NP></ITEM></LIST><P>[…]</P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>e)</NO.P><TXT>Umieszczenie w systemie rezerwy kadrowej uważa się za uprzednie powiadomienie o zwolnieniu do celów przewidzianych w ustawie, a wynagrodzenie wypłacane pracownikom objętym tym systemem zgodnie z warunkami opisanymi w lit c) oblicza się przez potrącenie kwoty odprawy pieniężnej z tytułu zwolnienia należnej pracownikowi, w stosownym przypadku, wraz z upływem okresu rezerwy kadrowej.</TXT></NP></ITEM></LIST></ALINEA><ALINEA>[…]</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="034.002"><NO.PARAG>2.</NO.PARAG><ALINEA>Stanowiska pracowników związanych prywatnoprawnym stosunkiem pracy zawartym na czas nieokreślony z organami administracji publicznej, osobami prawnymi prawa publicznego, jednostkami samorządu terytorialnego pierwszego i drugiego stopnia oraz ich zakładami, osobami prawnymi prawa prywatnego należącymi do państwa, osób prawnych prawa publicznego lub jednostek samorządu terytorialnego w zakresie, w jakim wykonują one zadania powierzone przez państwo, organy administracji publicznej lub jednostki samorządu terytorialnego lub poddane są nadzorowi ze strony państwa, organów administracji publicznych lub jednostek samorządu terytorialnego, albo w zakresie, w jakim ich zarząd jest wybierany i kontrolowany w większości przez państwo, organy administracji publicznej lub jednostki samorządu terytorialnego lub przynajmniej 50% ich rocznego budżetu jest subsydiowane w sposób stały, zgodnie z odpowiednimi przepisami, z funduszy wymienionych jednostek, a także z przedsiębiorstwami publicznymi, instytucjami i publicznymi spółkami akcyjnymi objętymi zakresem stosowania przepisów rozdziału I ustawy 3429/2005 (A’ 314), zmienionej art. 1 ust. 1 lit. A ustawy 3899/2010 (A’ 212), które w momencie wejścia w życie niniejszej ustawy pozostają nieobsadzone, ulegają likwidacji […].</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="034.003"><NO.PARAG>3.</NO.PARAG><ALINEA>Prywatnoprawna umowa o pracę zawarta na czas nieokreślony z pracownikami na stanowiskach w wymienionych wyżej instytucjach […] zostaje rozwiązana zgodnie z ustawą i z mocy samego prawa, gdy wspomniani pracownicy spełniają przesłanki uprawniające do pobierania emerytury w pełnej wysokości, co wiąże się z przynależnością do systemu ubezpieczeń społecznych od 35 lat, pod warunkiem że prawo te zostało nabyte, stosownie do odpowiednich przepisów, do dnia <DATE ISO="20131231">31 grudnia 2013 r.</DATE> włącznie […].</ALINEA></PARAG><PARAG IDENTIFIER="034.004"><NO.PARAG>4.</NO.PARAG><ALINEA>Pracownicy, o których mowa w poprzednim ustępie, są z mocy prawa umieszczani w systemie rezerwy kadrowej począwszy od dnia <DATE ISO="20120101">1 stycznia 2012 r.</DATE> do czasu rozwiązania stosunku pracy zgodnie z warunkami określonymi w poprzednim ustępie. […]</ALINEA><ALINEA>[…]</ALINEA></PARAG><?PAGE NO="5"?><PARAG IDENTIFIER="034.008"><NO.PARAG>8.</NO.PARAG><ALINEA>Okres pozostawania w systemie rezerwy kadrowej nie może przekraczać 24 miesięcy w stosunku do pracowników, o których mowa w ust. 4 […]<QUOT.END REF.START="QS0008" CODE="201D" ID="QE0008"/>.</ALINEA></PARAG></QUOT.S></P></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0011"><NO.P>11.</NO.P><TXT>Ponadto art. 8 akapit drugi Nómos 3198/1955: Perí tropopoiíseos kai sympliróseos ton perí katangelías tis schéseos ergasías diatáxeon (ustawy 3198/1955 zmieniającej i uzupełniającej przepisy dotyczące rozwiązywania stosunku pracy)<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0005"><P>FEK A’ 98, zwanej dalej <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0009" ID="QS0009"/>ustawą 3198/1955<QUOT.END REF.START="QS0009" CODE="201D" ID="QE0009"/>.</P></NOTE> z dnia <DATE ISO="19550423">23 kwietnia 1955 r.</DATE> przewiduje, w wersji obowiązującej w dacie okoliczności faktycznych sprawy w postępowaniu głównym, prawo pracowników, którzy spełniają przesłanki do pobierania emerytury w pełnej wysokości wypłacanej przez odpowiedni organ systemu ubezpieczeń społecznych, do uzyskania odprawy pieniężnej z tytułu zwolnienia w wysokości 40%, do której są oni uprawnieni na podstawie odpowiednich przepisów, jeżeli są objęci dodatkowym ubezpieczeniem, lub odprawy pieniężnej z tytułu zwolnienia w wysokości 50%, jeżeli nie są objęci dodatkowym ubezpieczeniem, niezależnie od tego czy odchodzą z pracy, czy zostają zwolnieni przez pracodawcę.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">III.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Postępowanie główne i pytania prejudycjalne</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0012"><NO.P>12.</NO.P><TXT>Z postanowienia odsyłającego wynika, iż AB został zatrudniony w 1982 r. przez OAK-ę, osobę prawną prawa prywatnego należącą do sektora publicznego<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0006"><P>Z akt postępowania wynika, że wprawdzie OAKA jest osobą prawną prawa prywatnego, jednak w 100% należy do państwa greckiego.</P></NOTE>, na mocy umowy zawartej na czas nieokreślony, i w 1998 r. powierzono mu funkcję doradcy technicznego. W ramach wykonywania tych obowiązków otrzymywał on wynagrodzenie kierownika działu, a także aż do jego likwidacji w 2010 r., dodatek funkcyjny.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0013"><NO.P>13.</NO.P><TXT>Począwszy od dnia <DATE ISO="20120101">1 stycznia 2012 r.</DATE> OAKA umieściła AB z mocy prawa w systemie rezerwy kadrowej na podstawie art. 34 ust. 1 lit. c), art. 34 ust. 3 akapit pierwszy oraz art. 34 ust. 4 i 8 ustawy 4024/2011, co doprowadziło do obniżenia jego wynagrodzenia do 60% wynagrodzenia podstawowego.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0014"><NO.P>14.</NO.P><TXT>W dniu <DATE ISO="20130430">30 kwietnia 2013 r.</DATE> OAKA rozwiązała umowę o pracę z AB, nie wypłacając mu odprawy z tytułu zwolnienia, z tego powodu, że spełnił on przesłanki uprawniające do pobierania emerytury w pełnej wysokości, zgodnie z art. 34 ust. 1 lit. e) ustawy 4024/2011, który przewiduje potrącenie należnej odprawy z tytułu zwolnienia z wynagrodzenia wypłacanego pracownikowi w okresie umieszczenia go w systemie rezerwy kadrowej.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0015"><NO.P>15.</NO.P><TXT>Pozwem złożonym do Monomeles Protodikeio Athinon (sądu pierwszej instancji w składzie jednoosobowym w Atenach, Grecja) AB zakwestionował między innymi ważność przeniesienia go do systemu rezerwy kadrowej na podstawie powyższych przepisów art. 34 ustawy 4024/2011, podnosząc, że wprowadzają one różnicę w traktowaniu ze względu na wiek niezgodną z dyrektywą 2000/78, przy czym ta różnica w traktowaniu nie jest obiektywnie uzasadniona jakimkolwiek celem zgodnym z prawem, a środki służące osiągnięciu tego celu nie są właściwe i konieczne. W związku z tym wniósł on o zasądzenie od OAK-i na jego rzecz kwoty w wysokości <FT TYPE="DECIMAL">50899,91</FT> EUR z tytułu różnicy między wynagrodzeniem, które otrzymywał przed umieszczeniem go w systemie rezerwy kadrowej, oraz tym, które otrzymywał po tym umieszczeniu. AB powołał się także na art. 8 akapit drugi ustawy 3198/1955 żądając od OAK-i zapłaty kwoty w wysokości <FT TYPE="DECIMAL">32108,04</FT> EUR tytułem odprawy z tytułu zwolnienia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0016"><NO.P>16.</NO.P><TXT>Sąd ten częściowo uwzględnił pozew, OAKA wniosła apelację do Monomeles Efeteio Athinon (sądu drugiej instancji w składzie jednoosobowym w Atenach, Grecja), który uchylił wyrok wydany w pierwszej instancji i oddalił część żądań AB uwzględnioną w tym wyroku.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0017"><NO.P>17.</NO.P><TXT>AB wniósł skargę kasacyjną do sądu odsyłającego, Areios Pagos (sądu kasacyjnego, Grecja).</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="6"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0018"><NO.P>18.</NO.P><TXT>Sąd ten podnosi, że przepisy ustanawiające system rezerwy kadrowej nie przewidują limitu wieku dla pracowników, którzy są nim objęci, w przeciwieństwie do funkcjonariuszy sektora publicznego w ścisłym znaczeniu tego słowa podlegających systemowi wcześniejszego przechodzenia na emeryturę, dla których limit wieku został ustalony.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0019"><NO.P>19.</NO.P><TXT>Sąd odsyłający wnioskuje z tego, że umieszczenie w systemie rezerwy kadrowej nie stanowi dyskryminacji bezpośredniej ze względu na wiek w rozumieniu art. 2 ust. 2 lit. a) dyrektywy 2000/78.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0020"><NO.P>20.</NO.P><TXT>Sąd ten podnosi, że ustawodawstwo krajowe ustanawiające ten system opiera się na kryterium bliskiego przejścia na emeryturę w pełnej wysokości, to jest sytuacji spełnienia przez pracownika przesłanek do uzyskania prawa do jej wypłaty przez odpowiednią instytucję ubezpieczającą, co oznacza, że pracownik posiada 35-letni okres składkowy, pod warunkiem iż przesłanki te zostały spełnione w okresie od dnia <DATE ISO="20120101">1 stycznia 2012 r.</DATE> do dnia <DATE ISO="20131231">31 grudnia 2013 r.</DATE></TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0021"><NO.P>21.</NO.P><TXT>Zdaniem sądu odsyłającego z ustawodawstwa krajowego ustanawiającego ów system wynika także, że oprócz minimalnego okresu składkowego wynoszącego 35 lat koniecznym warunkiem jest również, aby pracownik najemny, który należy do Idryma Koinonikon Asfaliseon – Eniaio Tameio Asfalissis Misthoton (IKA-ETAM) (instytutu ubezpieczeń społecznych –jednolitego funduszu ubezpieczeniowego dla pracowników, Grecja)<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0007"><P>Zwanego dalej <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0010" ID="QS0010"/>IK-ą<QUOT.END REF.START="QS0010" CODE="201D" ID="QE0010"/>. IKA-ETAM zastąpiła Idryma Koinonikon Asfaliseon (IKA) (instytut ubezpieczeń społecznych, Grecja) w 2002 r., a w 2017 r. została zastąpiona przez Eniaíos Foréas Koinonikís Asfálisis (EFKA) (generalny instytut ubezpieczeń społecznych, Grecja).</P></NOTE>, był uprawniony do pobierania emerytury w pełnej wysokości po 35 latach pracy najemnej oraz aby ukończył on 58 lat w dniu składania wniosku do instytucji ubezpieczającej, zgodnie z art. 10 ust. 1 Nómos 825/1978: Perí antikatastáseos, tropopoiíseos kai sympliróseos diatáxeon tis diepoúsis to IKA Nomothesías kai rythmíseos synafón themáton (ustawy 825/1978 w sprawie przepisów powiązanych, zastępującej, zmieniającej oraz uzupełniającej przepisy regulujące działalność IK-i)<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0008"><P>FEK A’ 189, zwanej dalej <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0011" ID="QS0011"/>ustawą 825/1978<QUOT.END REF.START="QS0011" CODE="201D" ID="QE0011"/>.</P></NOTE> z dnia <DATE ISO="19781113">13 listopada 1978 r.</DATE> w wersji obowiązującej w dacie okoliczności faktycznych w postępowaniu głównym.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0022"><NO.P>22.</NO.P><TXT>Na wypadek, gdyby art. 34 ust. 1 lit. c), art. 34 ust. 3 akapit pierwszy i art. 34 ust. 4 ustawy 4024/2011 pociągały za sobą dyskryminację pośrednią ze względu na wiek w rozumieniu art. 2 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2000/78, sąd odsyłający zastanawia się, czy powody znajdujące się w uzasadnieniu tej ustawy stanowią cel obiektywnie i racjonalnie uzasadniający różnicę w traktowaniu oraz czy umieszczenie części pracowników w systemie rezerwy kadrowej stanowi środek właściwy i konieczny dla jego osiągnięcia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0023"><NO.P>23.</NO.P><TXT>Sąd ten wskazuje w tym względzie, że celem przepisów art. 34 ustawy 4024/2011 było zaspokojenie pilnej potrzeby ograniczenia wydatków na wynagrodzenia zgodnie z porozumieniem zawartym między Republiką Grecką a jej kredytodawcami i konsolidacji finansów państwa oraz szeroko pojętego sektora publicznego w celu przeciwdziałania kryzysowi gospodarczemu, który dotknął to państwo członkowskie.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0024"><NO.P>24.</NO.P><TXT>W tych okolicznościach Areios Pagos (sąd kasacyjny) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:</TXT><QUOT.S LEVEL="1"><P><LIST TYPE="OTHER"><ITEM><NP><NO.P><QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0012" ID="QS0012"/>1)</NO.P><TXT>Czy przyjęcie przez państwo członkowskie przepisów mających zastosowanie do organów administracji publicznej, jednostek samorządu terytorialnego i osób prawnych prawa publicznego oraz bardziej ogólnie, do wszystkich podmiotów szeroko pojętego sektora publicznego (osób prawnych prawa prywatnego) jako pracodawców, takich jak przepisy zawarte w art. 34 ust. 1 lit. c), art. 34 ust. 3 akapit pierwszy i art. 34 ust. 4 ustawy 4024/2011, na podstawie których pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę prawa prywatnego przez wyżej wymienione podmioty są objęci systemem rezerwy kadrowej na okres nieprzekraczający 24 miesięcy w okresie od dnia <DATE ISO="20120101">1 stycznia 2012 r.</DATE> do dnia <DATE ISO="20131231">31 grudnia 2013 r.</DATE> wyłącznie w oparciu o kryterium bliskiego przejścia<?PAGE NO="7"?> na emeryturę w pełnej wysokości, to jest wówczas, gdy pracownik spełnia przesłanki do jej pobierania, a mianowicie 35 lat opłacania składek, stanowi pośrednią dyskryminację ze względu na wiek w rozumieniu art. 2 ust. 1, art. 2 ust. 2 lit. b) i art. 3 ust. 1 lit. c) dyrektywy 2000/78, w szczególności zważywszy na fakt, że zgodnie z odpowiednimi obowiązującymi w owym czasie przepisami w dziedzinie zabezpieczenia społecznego – z pominięciem innych przypadków nieistotnych w niniejszej sprawie – aby pracownik mógł uzyskać prawo do emerytury w pełnej wysokości z tytułu stosunku pracy, musiał on przynależeć do IK-i lub innej instytucji ubezpieczeń społecznych oraz przepracować (co najmniej) <FT TYPE="NUMBER">10500</FT> dni roboczych (35 lat) oraz ukończyć (co najmniej) 58 lat, nie wykluczając oczywiście, w zależności od indywidualnego przypadku, możliwości ukończenia przez niego rzeczonego okresu ubezpieczenia (35 lat) w innym wieku?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>2)</NO.P><TXT>Na wypadek udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze, czy ustanowienie systemu rezerwy kadrowej może być obiektywnie i racjonalnie uzasadnione w rozumieniu art. 2 ust. 2 lit. b) [ppkt (i)] i art. 6 ust. 1 [akapit drugi] lit. a) dyrektywy 2000/78 natychmiastową koniecznością zapewnienia wyników organizacyjnych, operacyjnych i budżetowych, a w szczególności pilną potrzebą ograniczenia wydatków publicznych, tak aby osiągnąć określone cele ilościowe do końca 2011 r., o której mowa w uzasadnieniu ustawy, jak wskazano w średnioterminowej strategii budżetowej, a co za tym idzie w celu wypełnienia zobowiązań podjętych przez Republikę Grecką wobec jej partnerów będących kredytodawcami, aby przeciwdziałać poważnemu i przedłużającemu się kryzysowi gospodarczemu oraz finansowemu, który dotknął to państwo, a także dokonać konsolidacji finansów publicznych i ograniczyć ekspansję sektora publicznego?</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>3)</NO.P><TXT>Na wypadek udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie drugie:</TXT><P><LIST TYPE="alpha"><ITEM><NP><NO.P>a)</NO.P><TXT>czy przyjęcie środka, takiego jak określony w art. 34 ust. 1 lit. c) ustawy 4024/2011, który przewiduje radykalne obniżenie wynagrodzenia pracowników podlegających systemowi rezerwy kadrowej do 60% ich wynagrodzenia podstawowego otrzymywanego w chwili objęcia rzeczonym systemem, przy czym nie ma obowiązku, aby wspomniani pracownicy świadczyli pracę dla odpowiedniego podmiotu publicznego, oraz który (de facto) prowadzi do utraty ewentualnej podwyżki wynagrodzenia i awansu zawodowego w okresie od objęcia systemem rezerwy kadrowej do czasu odejścia z pracy z powodu przejścia na emeryturę w pełnej wysokości, jest właściwe i konieczne do osiągnięcia wyżej wymienionego celu w rozumieniu art. 2 ust. 2 lit. b) [ppkt (i)] i art. 6 ust. 1 [akapit drugi] lit. a) dyrektywy 2000/78, mając na uwadze następujące wszystkie poniższe okoliczności:</TXT><P><LIST TYPE="roman"><ITEM><NP><NO.P>(i)</NO.P><TXT>pracownicy ci zachowują możliwość znalezienia innego zatrudnienia (w sektorze prywatnym) lub wykonywania wolnego zawodu albo prowadzenia działalności gospodarczej w czasie obowiązywania systemu rezerwy kadrowej bez utraty prawa do otrzymania wyżej wymienionego obniżonego wynagrodzenia podstawowego, chyba że wynagrodzenie lub dochód wynikający z nowego zatrudnienia lub nowej działalności przekraczają wynagrodzenie otrzymywane przed objęciem systemem rezerwy kadrowej, w którym to przypadku obniżone wynagrodzenie podstawowe podlega zmniejszeniu o nadwyżkę – art. 34 ust. 1 lit. f) ustawy 4024/2011,</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>(ii)</NO.P><TXT>podmiot publiczny będący pracodawcą, a w przypadku jego zniesienia Organismos Apascholisis Ergatikou Dynamikou (krajowy urząd pracy, Grecja) zobowiązuje się do opłacania składek na ubezpieczenie społeczne zarówno pracodawcy, jak i pracownika, na rzecz odpowiedniej instytucji ubezpieczeniowej, do czasu przejścia pracownika na emeryturę, w odniesieniu do emerytury podstawowej, ubezpieczenia zdrowotnego, dodatkowego ubezpieczenia zdrowotnego oraz dodatkowych świadczeń socjalnych obliczanych na podstawie wynagrodzeń otrzymywanych przez pracownika przed umieszczeniem go w systemie rezerwy kadrowej – art. 34 ust. 1 lit. d) ustawy 4024/2011,</TXT></NP></ITEM><?PAGE NO="8"?><ITEM><NP><NO.P>(iii)</NO.P><TXT>wyjątki w systemie rezerwy kadrowej dotyczą bardziej narażonych grup społecznych wymagających ochrony (małżonek osoby objętej systemem rezerwy kadrowej, małżonek lub dziecko o stopniu niepełnosprawności wynoszącym co najmniej 67%, mieszkający razem z pracownikiem i pozostający na jego utrzymaniu, pracownik o stopniu niepełnosprawności wynoszącym co najmniej 67%, rodziny wielodzietne, samotni rodzice mieszkający razem z pracownikiem i pozostający na jego utrzymaniu) – art. 34 ust. 1 lit. b) ustawy 4024/2011,</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>(iv)</NO.P><TXT>zapewniona jest w pierwszej kolejności możliwość przeniesienia wspomnianych pracowników na inne wolne stanowiska w organach sektora publicznego na podstawie obiektywnych i opartych na kompetencjach kryteriów poprzez ich umieszczenie na listach rankingowych Anótato Symvoúlio Epilogís Prosopikoú (rada najwyższa doboru kadr, Grecja) – art. 34 ust. 1 lit. a) ustawy 4024/2011, jednak możliwość ta jest faktycznie ograniczona z powodu radykalnego ograniczenia zatrudnienia personelu przez różne instytucje publiczne ze względu na potrzebę zmniejszenia wydatków,</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>(v)</NO.P><TXT>zapewniono przyjęcie środków w celu spłaty kredytów na nieruchomości, które pracownicy objęci systemem rezerwy kadrowej otrzymali od Tameío Parakatathikón kai Daneíon (kasy depozytów i konsygnacji, Grecja), oraz zawarta została umowa między państwem greckim a Énosi Ellinikón Trapezón (związkiem banków greckich) w celu ułatwienia spłaty kredytów, które pracownicy ci zaciągnęli w innych bankach, proporcjonalnie do całkowitego dochodu rodziny oraz ich sytuacji finansowej – art. 34 ust. 10 i 11 ustawy 4024/2011,</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>(vi)</NO.P><TXT>niedawno przyjęta ustawa (art. 1 ust. 15 Nómos 4038/2012[<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0009"><P>Nómos 4038/2012 Epeígouses rythmíseis pou aforoún tin efarmogí tou mesopróthesmou plaisíou dimosionomikís stratigikís 2012–2015 (ustawa 4038/2012 w sprawie środków nadzwyczajnych wprowadzających w życie ramy średniookresowej strategii budżetowej na lata 2012–2015) z dnia <DATE ISO="20120202">2 lutego 2012 r.</DATE> (FEK A’ 14).</P></NOTE>]) przewiduje priorytetową konieczność przyjęcia rozporządzenia wykonawczego w sprawie emerytur i płatności dla [odnośnych] pracowników, a w każdym wypadku nie później niż cztery miesiące od ich odejścia z pracy i przedstawienia odpowiedniej dokumentacji do celów uznania prawa do emerytury, oraz</TXT></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>(vii)</NO.P><TXT>wspomniana wyżej utrata możliwości awansu zawodowego i podwyżki wynagrodzenia za okres, w którym pracownicy zatrudnieni na podstawie umowy o pracę prawa prywatnego są objęci systemem rezerwy kadrowej, i do czasu ich odejścia z pracy z powodu przejścia na emeryturę w pełnej wysokości, nie ma miejsca w większości przypadków, w tym w niniejszym przypadku, ponieważ z uwagi na długi okres zatrudnienia pracownika w instytucji publicznej osiągnął on najwyższą skalę wynagrodzeń lub awansu zawodowego zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi awansu?</TXT></NP></ITEM></LIST></P></NP></ITEM><ITEM><NP><NO.P>b)</NO.P><TXT>Czy przyjęcie środka, takiego jak określony w art. 34 ust. 1 lit. e) ustawy 4024/2011, który prowadzi do utraty całości (lub części) odprawy w przypadku odejścia z pracy lub rozwiązania umowy o pracę pracownika z powodu spełnienia warunków nabycia prawa do emerytury w pełnej wysokości, zgodnie z art. 8 akapit drugi ustawy 3198/1955, odpowiadającej 40% odprawy z tytułu zwolnienia z pracy przewidzianej dla pracowników posiadających ubezpieczenie dodatkowe (która to odprawa, jak ma to miejsce w przypadku instytucji publicznych użyteczności publicznej lub subsydiowanych przez państwo, takich jak strona pozwana w niniejszej sprawie, będąca osobą prawną prawa prywatnego, nie może przekroczyć maksymalnej kwoty <FT TYPE="NUMBER">15000</FT> EUR), w następstwie potrącenia z obniżonym wynagrodzeniem otrzymanym w okresie podlegania systemowi rezerwy kadrowej, jest właściwe i konieczne do osiągnięcia wyżej wymienionego celu w rozumieniu art. 2 ust. 2 lit. b) [ppkt (i)] i art. 6 ust. 1 [akapit drugi] lit. a) dyrektywy 2000/78, mając na uwadze okoliczność, iż odnośni pracownicy<?PAGE NO="9"?> otrzymaliby w każdym innym przypadku taką obniżoną odprawę zgodnie z wyżej wymienionymi obowiązującymi przepisami prawa pracy zarówno w przypadku wypowiedzenia umowy o pracę przez pracownika, jak i w przypadku zwolnienia przez instytucję, w której pracowali?<QUOT.END REF.START="QS0012" CODE="201D" ID="QE0012"/>.</TXT></NP></ITEM></LIST></P></NP></ITEM></LIST></P></QUOT.S></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0025"><NO.P>25.</NO.P><TXT>AB, OAKA, rząd grecki, a także Komisja Europejska przedstawili uwagi na piśmie oraz udzielili w wyznaczonym terminie odpowiedzi na piśmie na pytania zadane przez Trybunał.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><P><HT TYPE="BOLD">IV. Analiza</HT></P></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0026"><NO.P>26.</NO.P><TXT>W swoich pytaniach prejudycjalnych sąd odsyłający wnosi w istocie do Trybunału, aby orzekł, czy art. 2 oraz art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/78 należy interpretować w ten sposób, że stoi na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, na mocy którego pracownicy sektora publicznego spełniający w określonym czasie przesłanki do pobierania emerytury w pełnej wysokości są umieszczani w systemie rezerwy kadrowej, co prowadzi do obniżenia ich wynagrodzenia i skutkuje zmniejszeniem, a nawet pozbawieniem ich, odprawy z tytułu zwolnienia, której mogliby się domagać wraz z rozwiązaniem stosunku pracy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0027"><NO.P>27.</NO.P><TXT>Chciałbym przypomnieć, że art. 34 ust. 1 lit. c), at. 34 ust. 3 akapit pierwszy i art. 34 ust. 4 ustawy 4024/2011 ustanawia system rezerwy kadrowej dla pracowników zatrudnionych na podstawie prywatnoprawnej umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony z organami administracji publicznej, jednostkami samorządu terytorialnego, osobami prawnymi prawa publicznego oraz osobami prawnymi prawa prywatnego związanymi z szeroko pojętym sektorem publicznym, na okres nieprzekraczający dwóch lat (od dnia <DATE ISO="20120101">1 stycznia 2012 r.</DATE> do dnia <DATE ISO="20131231">31 grudnia 2013 r.</DATE>), w oparciu o kryterium bliskiego przejścia na emeryturę w pełnej wysokości, to jest gdy pracownik spełni w którymkolwiek momencie tego okresu przesłanki do jej pobierania, a mianowicie będzie posiadał 35-letni okres składkowy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0028"><NO.P>28.</NO.P><TXT>Sąd odsyłający uściśla, że w tym okresie i do czasu spełnienia przesłanek do przejścia na emeryturę osoby umieszczone w systemie rezerwy kadrowej doznają radykalnego obniżenia swoich wynagrodzeń, jednak nie są zobowiązane do świadczenia pracy w ramach danego organu publicznego. Ponadto ma miejsce potrącenie odprawy, do której osoby te miałyby prawo, z obniżonego wynagrodzenia, które otrzymują w okresie podlegania temu systemowi. Umieszczenie ich we wspomnianym systemie uważa się za uprzednie powiadomienie o zwolnieniu. Rozumiem zatem, że w ramach systemu rezerwy kadrowej pracownik zostaje zwolniony, ale jego zwolnienie odniesie skutek dopiero wtedy, gdy będzie mógł korzystać z prawa do emerytury w pełnej wysokości. Wyjaśnia to, dlaczego wynagrodzenia wypłacane w tym okresie zalicza się na poczet kwoty odprawy z tytułu zwolnienia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0029"><NO.P>29.</NO.P><TXT>W celu udzielenia odpowiedzi na pytania przedstawione przez sąd odsyłający należy zbadać, czy uregulowanie krajowe rozpatrywane w postępowaniu głównym jest objęte zakresem stosowania dyrektywy 2000/78, a jeśli tak, to czy wprowadza ono odmienne traktowanie ze względu na wiek, które, w stosownym przypadku, może być uzasadnione w świetle art. 6 tej dyrektywy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0030"><NO.P>30.</NO.P><TXT>Co się tyczy w pierwszej kolejności tego, czy rozpatrywane w postępowaniu głównym uregulowanie krajowe mieści się w zakresie stosowania dyrektywy 2000/78, zarówno z tytułu i z preambuły, jak i z treści i celu tej dyrektywy wynika, że dyrektywa ta zmierza do ustanowienia ogólnych warunków ramowych celem zapewnienia każdej osobie równego traktowania <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0013" ID="QS0013"/>w zakresie zatrudnienia i pracy<QUOT.END REF.START="QS0013" CODE="201D" ID="QE0013"/>, oferując jej skuteczną ochronę przed dyskryminacją ze względu na jedną z przyczyn określonych w art. 1, wśród których znajduje się wiek<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0010"><P>Zobacz w szczególności wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20200402">2 kwietnia 2020 r.</DATE>, <NAME.CASE>Comune di Gesturi</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑670/18</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2020:272">EU:C:2020:272</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0020">20</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="10"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0031"><NO.P>31.</NO.P><TXT>Ponadto z art. 3 ust. 1 lit. c) dyrektywy 2000/78 wynika, że znajduje ona zastosowanie, w ramach kompetencji przekazanych Unii, <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0014" ID="QS0014"/>do wszystkich osób, zarówno sektora publicznego, jak i prywatnego, włącznie z instytucjami publicznymi<QUOT.END REF.START="QS0014" CODE="201D" ID="QE0014"/> w odniesieniu do <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0015" ID="QS0015"/>warunków zatrudnienia i pracy, łącznie z warunkami zwalniania i wynagradzania<QUOT.END REF.START="QS0015" CODE="201D" ID="QE0015"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0032"><NO.P>32.</NO.P><TXT>Przewidując, że prywatnoprawna umowa o pracę zawarta na czas nieokreślony z pracownikiem na stanowisku w jednej z odnośnych instytucji ulega rozwiązaniu z mocy prawa w przypadku, gdy pracownik ten spełni przesłanki uprawniające do przejścia na emeryturę w pełnej wysokości, oraz umieszczając wspomnianych pracowników w systemie rezerwy kadrowej w oczekiwaniu, aż owe przesłanki zostaną spełnione, rozpatrywane w postępowaniu głównym uregulowanie krajowe należy uważać za ustanawiające zasady dotyczące <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0016" ID="QS0016"/>warunków zatrudnienia i pracy, łącznie z warunkami zwalniania i wynagradzania<QUOT.END REF.START="QS0016" CODE="201D" ID="QE0016"/> w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. c) dyrektywy 2000/78.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0033"><NO.P>33.</NO.P><TXT>W tych okolicznościach rozpatrywane w postępowaniu głównym uregulowanie krajowe jest objęte zakresem stosowania tej dyrektywy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0034"><NO.P>34.</NO.P><TXT>Co się tyczy w drugiej kolejności tego, czy rozpatrywane w postępowaniu głównym uregulowanie krajowe ustanawia odmienne traktowanie ze względu na wiek w rozumieniu art. 2 ust. 1 dyrektywy 2000/78, należy przypomnieć, że zgodnie z brzmieniem tego przepisu <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0017" ID="QS0017"/>zasada równego traktowania<QUOT.END REF.START="QS0017" CODE="201D" ID="QE0017"/> oznacza <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0018" ID="QS0018"/>brak jakichkolwiek form bezpośredniej lub pośredniej dyskryminacji z przyczyn określonych w art. 1<QUOT.END REF.START="QS0018" CODE="201D" ID="QE0018"/> tej dyrektywy. Artykuł 2 ust. 2 lit. a) wspomnianej dyrektywy uściśla, że do celów stosowania art. 2 ust. 1 dyskryminacja bezpośrednia występuje w przypadku, gdy osobę traktuje się mniej przychylnie, niż traktuje się, traktowano lub traktowano by inną osobę w porównywalnej sytuacji, z jakiejkolwiek przyczyny wymienionej w art. 1 tej samej dyrektywy. Zgodnie z art. 2 ust. 2 lit. b) ppkt (i) dyrektywy 2000/78 dyskryminacja pośrednia występuje w przypadku, gdy przepis, kryterium lub pozornie neutralna praktyka może doprowadzić do szczególnej niekorzystnej sytuacji dla osób w określonym wieku w stosunku do innych osób, chyba że taki przepis, kryterium lub praktyka jest obiektywnie uzasadniona zgodnym z prawem celem, a środki mające służyć osiągnięciu tego celu są właściwe i konieczne.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0035"><NO.P>35.</NO.P><TXT>W niniejszym wypadku pragnę przypomnieć, że art. 34 ust. 3 akapit pierwszy ustawy 4024/2011 przewiduje, iż prywatnoprawna umowa o pracę zawarta na czas nieokreślony z pracownikami na stanowiskach w jednej ze wspomnianych instytucji ulega rozwiązaniu, gdy spełnią oni przesłanki uprawniające do przejścia na emeryturę w pełnej wysokości, odwołując się w tym zakresie do przynależności do systemu ubezpieczeń społecznych przez 35 lat, pod warunkiem iż, zgodnie z odpowiednimi przepisami, prawo do przejścia na emeryturę zostało nabyte przed dniem <DATE ISO="20131231">31 grudnia 2013 r.</DATE> włącznie. W odniesieniu do owego warunku przynależności do systemu ubezpieczeń społecznych ustawa 4024/2011 opiera się na kryterium z pozoru neutralnym, mogącym doprowadzić do szczególnej niekorzystnej sytuacji dla pracowników, którzy z powodu osiągnięcia stażu pracy odpowiadającego 35 lat przynależności do systemu ubezpieczeń społecznych należą do kategorii pracowników zbliżających się do nabycia uprawnień emerytalnych, a zatem są najstarsi. Poprzez obowiązkowe umieszczenie tej kategorii pracowników w oparciu o takie kryterium w systemie rezerwy kadrowej ustawa 4024/2011 podporządkowuje ich traktowaniu mniej korzystnemu niż traktowanie zastrzeżone dla pozostałych pracowników, którzy kontynuują wykonywanie swojej działalności zawodowej w normalnych warunkach.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0036"><NO.P>36.</NO.P><TXT>W konsekwencji w zakresie, w jakim ustawa 4024/2011 opiera się pośrednio na kryterium związanym z wiekiem, mogłaby się na pierwszy rzut oka wydawać, że ustanawia ona dyskryminację pośrednią ze względu na wiek w rozumieniu art. 1 w związku z art. 2 ust. 2 lit. b) dyrektywy 2000/78.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0037"><NO.P>37.</NO.P><TXT>Niemniej jednak istnienie dyskryminacji pośredniej zakłada, moim zdaniem, że zarzucane odmienne traktowanie opiera się wyłącznie na kryterium z pozoru neutralnym, które może doprowadzić do szczególnie niekorzystnej sytuacji dla osób w danym wieku, a nie także na kryterium bezpośrednio powiązanym z wiekiem. Tymczasem zarówno z postanowienia odsyłającego, jak i z uwag<?PAGE NO="11"?> przedłożonych Trybunałowi wynika, iż pracownik, taki jak powód w postępowaniu głównym, musiał spełnić warunek ukończenia 58 lat, który wywodzi się z art. 10 ust. 1 ustawy 825/1978, aby móc korzystać z prawa do emerytury w pełnej wysokości. Wynika z tego, że umieszczenie pracownika w systemie rezerwy kadrowej wymaga również, aby został spełniony warunek osiągnięcia wieku minimalnego wynoszącego 58 lat w okresie od dnia <DATE ISO="20120101">1 stycznia 2012 r.</DATE> do dnia <DATE ISO="20131231">31 grudnia 2013 r.</DATE> W zakresie, w jakim odesłanie do przesłanek uprawniających do przejścia na emeryturę w pełnej wysokości koniecznie pociąga za sobą odwołanie do art. 10 ust. 1 ustawy 825/1978, który przewiduje przesłankę wieku, bezpośredni charakter dyskryminacji ze względu na wiek wydaje mi się stwierdzony. Nic nie zmienia w tym zakresie kwestia, że ta przesłanka wieku współistnieje z warunkiem posiadania 35-letniego okresu składkowego, skoro tym, co jest ważne do stwierdzenia odmiennego traktowania, jest okoliczność, iż nie wydaje się, aby system rezerwy kadrowej mógł mieć zastosowanie wobec pracowników, którzy nie ukończyli 58 lat w odnośnym okresie. Innymi słowy, system rezerwy kadrowej zdaje się dotyczyć wyłącznie pracowników, którzy osiągnęli minimalny wiek 58 lat w okresie od dnia <DATE ISO="20120101">1 stycznia 2012 r.</DATE> do dnia <DATE ISO="20131231">31 grudnia 2013 r.</DATE>, pod warunkiem że posiadają oni 35-letni lub dłuższy okres składkowy.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0038"><NO.P>38.</NO.P><TXT>Z powyższego wynika, że to właśnie poprzez zastosowanie tych dwóch kumulatywnych przesłanek, z których jedna bezpośrednio związana jest z wiekiem, pracowników umieszcza się w systemie rezerwy kadrowej.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0039"><NO.P>39.</NO.P><TXT>W związku z tym należy stwierdzić, że w zakresie, w jakim rozpatrywane w postępowaniu głównym uregulowanie krajowe stanowi, iż w systemie rezerwy kadrowej umieszcza się pracowników, którzy nie tylko przez 35 lat przynależeli do systemu ubezpieczeń społecznych, ale także osiągnęli 58. rok życia w okresie od dnia <DATE ISO="20120101">1 stycznia 2012 r.</DATE> do dnia <DATE ISO="20131231">31 grudnia 2013 r.</DATE>, opiera się na kryterium, które jest nierozerwalnie związane z wiekiem tych pracowników. W zakresie, w jakim okoliczność osiągnięcia przez pracownika wieku wymaganego przez to uregulowanie do przejścia na emeryturę w pełnej wysokości skutkuje, wraz z przesłanką posiadania 35-letniego okresu składkowego, jego umieszczeniem w systemie rezerwy kadrowej, należy uznać, że uregulowanie to podporządkowuje w sposób bezpośredni pracowników, którzy osiągnęli ten wiek, traktowaniu mniej korzystnemu niż traktowanie zastrzeżone dla wszystkich pozostałych osób czynnych zawodowo. Uregulowanie tego rodzaju wprowadza zatem dyskryminację bezpośrednią ze względu na wiek w rozumieniu art. 2 ust. 2 lit. a) dyrektywy 2000/78<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0011"><P>Zobacz analogicznie wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20071016">16 października 2007 r.</DATE>, <NAME.CASE>Palacios de la Villa</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑411/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2007:604">EU:C:2007:604</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0048">48</REF.NP.ECR>, <REF.NP.ECR REF="NP0051">51</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>), w którym Trybunał stwierdził istnienie odmiennego traktowania <HT TYPE="ITALIC">bezpośrednio</HT> ze względu na wiek w odniesieniu do ustawodawstwa krajowego, na mocy którego za ważne uznaje się klauzule obowiązkowego przejścia na emeryturę zawarte w układach zbiorowych pracy i wymagające jako jedynych przesłanek ukończenia przez pracownika wieku umożliwiającego przejście na emeryturę, określonego na 65 lat przez ustawodawstwo krajowe, <HT TYPE="ITALIC">oraz spełnienia pozostałych kryteriów z zakresu zabezpieczenia społecznego umożliwiających uzyskanie prawa do emerytury z systemu składkowego</HT>.</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0040"><NO.P>40.</NO.P><TXT>Moim zdaniem okoliczność, że przesłanka dotycząca wieku wynoszącego 58 lat nie została w sposób wyraźny przewidziana w przepisach prawa krajowego wprowadzających system rezerwy kadrowej, lecz figuruje w art. 10 ust. 1 ustawy 825/1978, nie stoi na przeszkodzie stwierdzeniu, zgodnie z którym system ten wprowadza dyskryminację bezpośrednią ze względu na wiek. Co istotne, odwołując się do kryterium bliskiego przejścia na emeryturę w pełnej wysokości, art. 34 ust. 3 akapit pierwszy ustawy 4024/2011 z konieczności odwołuje się do ustawodawstwa krajowego przewidującego jako przesłankę do pobierania takiej emerytury w pełnej wysokości osiągnięcie przez pracownika 58 lat. Ponadto okoliczność, że umieszczenie w systemie rezerwy kadrowej nie dotyczy wszystkich pracowników, którzy osiągnęli minimalny wiek 58 lat w odnośnym okresie, ale wyłącznie tych pracowników należących do tej kategorii, którzy posiadają 35-letni okres składkowy, nie wydaje mi się sprzeczna z ustaleniem, zgodnie z którym system ten prowadzi do dyskryminacji bezpośredniej ze względu na wiek.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="12"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0041"><NO.P>41.</NO.P><TXT>Poczyniwszy powyższe uwagi, chciałbym podkreślić jednakże, że do Trybunału nie należy wypowiadanie się co do wykładni przepisów prawa krajowego, gdyż zadanie to spoczywa na właściwych sądach krajowych<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0012"><P>Zobacz w szczególności wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180228">28 lutego 2018 r.</DATE>, <NAME.CASE>John</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑46/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:131">EU:C:2018:131</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0050">50</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0042"><NO.P>42.</NO.P><TXT>W konsekwencji ostatecznie do sądu odsyłającego, który jako jedyny jest właściwy do oceny okoliczności faktycznych rozpatrywanych w postępowaniu głównym i do dokonania wykładni mających zastosowanie przepisów krajowych, należy ustalenie, czy umieszczenie w systemie rezerwy kadrowej spełnia dwie wymienione powyżej kumulatywne przesłanki, oraz wyciągnięcie właściwych wniosków co do bezpośredniego lub pośredniego charakteru odmiennego traktowania ze względu na wiek.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0043"><NO.P>43.</NO.P><TXT>Co się tyczy w trzeciej kolejności tego, czy takie odmienne traktowanie może być uzasadnione, należy przypomnieć, że art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/78 zezwala państwom członkowskim uznać, niezależnie od przepisów art. 2 ust. 2, iż niektóre różnice w traktowaniu ze względu na wiek nie stanowią dyskryminacji, jeśli <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0019" ID="QS0019"/>w ramach prawa krajowego zostanie to obiektywnie i racjonalnie uzasadnione zgodnym z przepisami celem, w szczególności celami polityki zatrudnienia, rynku pracy i kształcenia zawodowego, i jeżeli środki mające służyć realizacji tego celu są właściwe i konieczne<QUOT.END REF.START="QS0019" CODE="201D" ID="QE0019"/>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0044"><NO.P>44.</NO.P><TXT>Artykuł 6 ust. 1 dyrektywy 2000/78 zezwala państwom członkowskim na ustanowienie w ramach ich prawa krajowego przepisów wprowadzających różnice w traktowaniu ze względu na wiek, mieszczących się – zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 2 lit. a) dyrektywy – w kategorii dyskryminacji bezpośredniej. Uprawnienie to, jako że stanowi wyjątek od zakazu dyskryminacji, jest jednak ściśle ograniczone przez wymogi zawarte w art. 6 ust. 1<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0013"><P>Zobacz wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20090305">5 marca 2009 r.</DATE>, <NAME.CASE>Age Concern England</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑388/07</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2009:128">EU:C:2009:128</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0062">62</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0045"><NO.P>45.</NO.P><TXT>Należy także przypomnieć, że państwa członkowskie mają szeroki zakres swobody w wyborze nie tylko celów polityki społecznej i zatrudnienia, jakie chcą osiągnąć, lecz także środków służących ich realizacji<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0014"><P>Zobacz w szczególności wyroki: z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20170719">19 lipca 2017 r.</DATE>, <NAME.CASE>Abercrombie &amp; Fitch Italia</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑143/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:566">EU:C:2017:566</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0031">31</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo); a także z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20200227">27 lutego 2020 r.</DATE>, <NAME.CASE>Land Sachsen-Anhalt (Wynagrodzenie funkcjonariuszy i sędziów)</NAME.CASE> (od <NO.CASE>C‑773/18 do C‑775/18</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2020:125">EU:C:2020:125</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0042">42</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0046"><NO.P>46.</NO.P><TXT>Sąd odsyłający wskazuje, że z uzasadnienia ustawy 4024/2011 wynika, iż system rezerwy kadrowej ma za zadanie zapewnienie wykonania zobowiązań podjętych przez Republikę Grecji wobec jej kredytodawców i w tym celu musi zapewnić natychmiastowe wyniki organizacyjne, operacyjne i budżetowe na rzecz strategicznego celu, jakim jest konsolidacja finansów publicznych. Zgodnie z tym samym uzasadnieniem cel ten należy realizować poprzez zapewnienie, że większość pracowników objęta systemem rezerwy kadrowej nie będzie jednak pozbawiona pracy, ale pracownicy ci będą w pełni korzystali z bezpieczeństwa przejścia na emeryturę, oraz że pracownicy administracji publicznej i szeroko pojętego sektora publicznego nie będą narażeni na poważne perturbacje, a organy sektora publicznego nie będą, w zdecydowanej większości przypadków, obciążone wypłatą odpraw z tytułu zwolnienia, co miałoby szczególnie szkodliwe skutki w perspektywie budżetowej.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0047"><NO.P>47.</NO.P><TXT>Jak wskazuje sąd odsyłający, celem ustanowienia systemu rezerwy kadrowej była zatem reakcja na potrzebę ograniczenia wydatków na wynagrodzenia zgodnie z porozumieniem zawartym między Republiką Grecji a jej kredytodawcami, a także konsolidacji finansów państwa oraz szeroko pojętego sektora publicznego, aby przeciwdziałać poważnemu kryzysowi gospodarczemu i finansowemu, który dotknął to państwo członkowskie.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="13"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0048"><NO.P>48.</NO.P><TXT>Zdaniem rządu greckiego system rezerwy kadrowej jest odpowiedzią na potrzebę ograniczenia wydatków na wynagrodzenia i racjonalizacji zatrudnienia w administracji publicznej, jak również w szeroko pojętym sektorze publicznym, jednocześnie pozwalając pracownikom należącym do owego sektora na zaspokojenie ich potrzeb życiowych do czasu, gdy zaczną pobierać emeryturę w pełnej wysokości. Z uwagi na wyjątkowy kryzys budżetowy, z jakim musiała się zmierzyć Republika Grecji, państwo to wskazuje, że wspomniany system ma za zadanie realizację celów nadrzędnego interesu publicznego, takich jak konsolidacja wydatków publicznych, racjonalizacja i ograniczenie zatrudnienia w sektorze publicznym, przy jednoczesnym zapewnieniu, aby nie naruszać podstawowych praw osobistych i socjalnych osób umieszczonych w systemie rezerwy kadrowej.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0049"><NO.P>49.</NO.P><TXT>Rząd grecki dodaje, że z uzasadnienia ustawy 4024/2011 wynika, iż cel, jaki ma realizować system rezerwy kadrowej, jest nie tylko natury budżetowej, ale dotyczy także racjonalizacji i ograniczenia usług publicznych i sektora publicznego w szerokim rozumieniu, jak i restrukturyzacji jego służb, przez co wiąże się on w sposób bezpośredni z polityką zatrudnienia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0050"><NO.P>50.</NO.P><TXT>Rząd grecki uściśla także, iż w zakresie, w jakim z postanowienia odsyłającego wynika, że pracownicy zatrudnieni na podstawie prywatnoprawnej umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony mogą być w każdej chwili zwolnieni przez organ zatrudniający, umieszczenie części pracowników w systemie rezerwy kadrowej pozwoliło, poprzez uniknięcie natychmiastowego zwolnienia wspomnianych pracowników, na utrzymanie wysokiego poziomu zatrudnienia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0051"><NO.P>51.</NO.P><TXT>Ponadto cel polegający na ustanowieniu zrównoważonej struktury wiekowej między młodszymi i starszymi pracownikami został również osiągnięty, ponieważ środek rozpatrywany w postępowaniu głównym dotyczył pracowników, którzy spełniali warunek bliskiego nabycia uprawnień emerytalnych.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0052"><NO.P>52.</NO.P><TXT>Mając na uwadze powyższe okoliczności, w celu dokonania oceny zgodności z prawem celu realizowanego przez uregulowanie krajowe rozpatrywane w postępowaniu głównym, pragnę zauważyć, że Trybunał orzekł już, iż powoływanie większej liczby celów, które albo są ze sobą powiązane, albo uszeregowane według ważności, nie stanowi przeszkody dla istnienia celu zgodnego z przepisami w rozumieniu art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/78<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0015"><P>Zobacz w szczególności wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20200402">2 kwietnia 2020 r.</DATE>, <NAME.CASE>Comune di Gesturi</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑670/18</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2020:272">EU:C:2020:272</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0033">33</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0053"><NO.P>53.</NO.P><TXT>Ponadto zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału prawo Unii nie stoi na przeszkodzie uwzględnieniu przez państwa członkowskie względów budżetowych obok względów politycznych, socjalnych lub demograficznych, pod warunkiem że czyniąc to, przestrzegają one w szczególności ogólnej zasady niedyskryminacji ze względu na wiek. W tym kontekście, o ile względy budżetowe mogą leżeć u podstawy wyborów w dziedzinie polityki społecznej państwa członkowskiego i wpływać na charakter lub zakres środków, jakie państwo to zamierza przyjąć, o tyle względy te nie mogą same w sobie stanowić celu zgodnego z przepisami w rozumieniu art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/78<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0016"><P>Zobacz w szczególności wyroki: z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20110721">21 lipca 2011 r.</DATE>, <NAME.CASE>Fuchs i Köhler</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑159/10 i C‑160/10</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2011:508">EU:C:2011:508</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0073">73</REF.NP.ECR>, <REF.NP.ECR REF="NP0074">74</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20190508">8 maja 2019 r.</DATE>, <NAME.CASE>Leitner</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑396/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2019:375">EU:C:2019:375</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0043">43</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20200402">2 kwietnia 2020 r.</DATE>, <NAME.CASE>Comune di Gesturi</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑670/18</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2020:272">EU:C:2020:272</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0034">34</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Ponadto okoliczność, iż kontekst krajowy charakteryzuje się poważnym kryzysem gospodarczym, nie upoważnia państwa członkowskiego do pozbawienia skuteczności (effet utile) przepisów tej dyrektywy<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0017"><P>Zobacz wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20161221">21 grudnia 2016 r.</DATE>, <NAME.CASE>AGET Iraklis</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑201/15</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2016:972">EU:C:2016:972</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0106">106</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0054"><NO.P>54.</NO.P><TXT>Niedawno Trybunał orzekł, w odniesieniu do uregulowania krajowego, które w ogólnym kontekście gospodarczym wchodziło w zakres środków koniecznych do zmniejszenia nadmiernego deficytu włoskiej administracji publicznej i zmierzało w szczególności do unikania kumulacji wynagrodzeń i emerytur pochodzących z funduszy publicznych, że cel skutecznego ograniczenia wydatków publicznych może mieć wpływ na charakter lub zakres środków ochrony zatrudnienia, lecz nie może sam w sobie stanowić celu zgodnego z przepisami<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0018"><P>Zobacz wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20200402">2 kwietnia 2020 r.</DATE>, <NAME.CASE>Comune di Gesturi</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑670/18</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2020:272">EU:C:2020:272</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0035">35</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="14"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0055"><NO.P>55.</NO.P><TXT>Ogólnie rzecz ujmując, zauważam, w kontekście właściwym dla niniejszej sprawy, że cel mający za zadanie zapewnienie konsolidacji budżetowej państwa poprzez zmniejszenie jego wydatków publicznych jest nierozerwalnie związany z celami interesu ogólnego, do których realizacji dąży Unia, a mianowicie z zapewnieniem dyscypliny budżetowej państw członkowskich, których walutą jest euro, i zagwarantowaniem stabilności finansowej strefy euro<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0019"><P>Zobacz wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20170503">3 maja 2017 r.</DATE>, <NAME.CASE>Sotiropoulou i in./Rada</NAME.CASE> (<NO.CASE>T‑531/14</NO.CASE>, niepublikowany, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2017:297">EU:T:2017:297</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0089">89</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0056"><NO.P>56.</NO.P><TXT>Pragnę dodać, że Republika Grecji dysponowała stosunkowo ograniczoną swobodą uznania w zakresie, w jakim była ona zobowiązana do ograniczenia wydatków na wynagrodzenia w sektorze publicznym zgodnie z wymaganiami swoich kredytodawców w celu zmierzenia się z poważnym kryzysem gospodarczym i finansowym, którego doświadczała, a także zgodnie z zaleceniami i decyzjami przyjętymi przez Unię w celu wzmocnienia i pogłębienia nadzoru budżetowego, jak i wezwania tego państwa członkowskiego do zastosowania środków służących zmniejszeniu deficytu, uznanych za niezbędne dla likwidacji nadmiernego deficytu<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0020"><P>Zobacz wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20170503">3 maja 2017 r.</DATE>, <NAME.CASE>Sotiropoulou i in./Rada</NAME.CASE> (<NO.CASE>T‑531/14</NO.CASE>, niepublikowany, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2017:297">EU:T:2017:297</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0073">73</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0057"><NO.P>57.</NO.P><TXT>Władze greckie musiały zatem wprowadzić środki w celu dostosowania swojej polityki gospodarczej i walutowej do głównych celów unii monetarnej i walutowej, usuwając wszelkie ryzyko zagrażające jej funkcjonowaniu<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0021"><P>Zobacz w szczególności zalecenie Rady dla Grecji z dnia <DATE ISO="20100216">16 lutego 2010 r.</DATE> mające na celu usunięcie niespójności z ogólnymi wytycznymi polityki gospodarczej w Grecji oraz likwidację zagrożeń dla prawidłowego funkcjonowania unii gospodarczej i walutowej (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="083" PAGE.FIRST="65" DATE.PUB="2010">Dz.U. 2010, L 83, s. 65</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE>. W związku z tym Republika Grecka została w szczególności wezwana do <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0020" ID="QS0020"/>ograniczenia wynagrodzeń w sektorze publicznym<QUOT.END REF.START="QS0020" CODE="201D" ID="QE0020"/><NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0022"><P>Zobacz zalecenie cytowane w przypisie powyżej [pkt 1 lit. a)]. Zobacz także, w tym samym kontekście, decyzja Rady z dnia <DATE ISO="20100216">16 lutego 2010 r.</DATE> wzywająca Grecję do zastosowania środków służących ograniczeniu deficytu uznanemu za niezbędne w celu likwidacji nadmiernego deficytu (<REF.DOC.OJ COLL="L" NO.OJ="083" PAGE.FIRST="13" DATE.PUB="2010">Dz.U. 2010, L 83, s. 13</REF.DOC.OJ>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0058"><NO.P>58.</NO.P><TXT>Co się tyczy celu polegającego na ograniczeniu przez państwo-pracodawcę wydatków na wynagrodzenia w sektorze publicznym, pragnę przypomnieć, że Trybunał orzekł, iż cele, które mogą być uznane za <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0021" ID="QS0021"/>zgodne z przepisami<QUOT.END REF.START="QS0021" CODE="201D" ID="QE0021"/> w rozumieniu art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/78, a w konsekwencji za mogące uzasadniać odstępstwo od zakazu dyskryminacji ze względu na wiek, są celami z zakresu polityki społecznej, takie jak cele związane z polityką zatrudnienia, rynku pracy i kształcenia zawodowego<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0023"><P>Zobacz podobnie wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20090305">5 marca 2009 r.</DATE>, <NAME.CASE>Age Concern England</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑388/07</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2009:128">EU:C:2009:128</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0049">49</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Zgodne z przepisami cele ze względu na to, że leżą w interesie ogólnym, różnią się od celów czysto indywidualnych związanych z sytuacją danego pracodawcy, takich jak zmniejszenie kosztów czy poprawa konkurencyjności, przy czym nie można z tego powodu wykluczyć, że przepisy krajowe będą w zakresie dążenia do osiągnięcia takich zgodnych z prawem celów przyznawać pracodawcy pewien zakres swobody<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0024"><P>Zobacz w szczególności wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20110721">21 lipca 2011 r.</DATE>, <NAME.CASE>Fuchs i Köhler</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑159/10 i C‑160/10</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2011:508">EU:C:2011:508</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0052">52</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0059"><NO.P>59.</NO.P><TXT>Wbrew temu, co podnosi AB, ograniczenia wydatków na wynagrodzenia przez osobę prawną prawa prywatnego należącą do sektora publicznego w kontekście poważnego kryzysu gospodarczego i finansowego, z którym musiała się zmierzyć Republika Grecka, nie można rozpatrywać jako celu czysto indywidualnego, to jest działającego wyłącznie na korzyść pracodawcy, nie tylko dlatego, że wprowadzenie w życie środków zamierzających do konsolidacji budżetowej było, jak już wcześniej wskazałem, niezbędne dla zapewnienia stabilności strefy euro, ale także dlatego, że dotyczyło samego funkcjonowania sektora publicznego oraz ciągłości zadań użyteczności publicznej wykonywanych przez należące do niego organy.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="15"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0060"><NO.P>60.</NO.P><TXT>Cel ograniczenia wydatków publicznych realizowany przez państwo-pracodawcę, który może przekładać się na obniżenie wydatków na wynagrodzenia w sektorze publicznym, stanowi zatem cel interesu ogólnego w zakresie, w jakim pozwala na pogodzenie utrzymania wysokiej jakości usług publicznych z poszanowaniem ograniczeń budżetowych nałożonych na państwo. Niemniej jednak taki cel interesu ogólnego nie wystarcza sam w sobie do uzasadnienia odmiennego traktowania ze względu na wiek w rozumieniu art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/78, jeżeli nie towarzyszą mu względy polityki zatrudnienia, rynku pracy i kształcenia zawodowego<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0025"><P>Zobacz w tym kontekście opinia rzecznika generalnego P. Mengozziego w sprawie <REF.DOC.ECR><NAME.CASE>Vital Pérez</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑416/13</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2014:2109">EU:C:2014:2109</NO.ECLI></REF.DOC.ECR>), zdaniem którego <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0022" ID="QS0022"/>oczywiste jest, że w sytuacji gdy pracodawcą jest administracja publiczna, cel redukcji kosztów odpowiada co do zasady celowi leżącemu w interesie ogólnym w taki sam sposób jak te przewidziane w art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/78. To jedno spostrzeżenie nie jest jednak w mojej ocenie wystarczające, by uznać, że cel taki mieści się w katalogu dopuszczonych przez ten przepis celów zgodnych z prawem. Wskutek kierowania się bowiem tą logiką każde zachowanie stanowiące przejaw nierównego traktowania ze względu na wiek, które pozwala na redukcję wydatków publicznych, dałoby się z tego jedynie powodu uzasadnić w oparciu o art. 6 ust. 1 dyrektywy<QUOT.END REF.START="QS0022" CODE="201D" ID="QE0022"/> (pkt 48).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0061"><NO.P>61.</NO.P><TXT>Wynika z tego, że cel ograniczenia wydatków publicznych, który przekłada się na poszukiwanie możliwości obniżenia wydatków na wynagrodzenia przez państwo-pracodawcę, musi zbiegać się, w ramach rozważań dotyczących polityki zatrudnienia i rynku pracy danego państwa członkowskiego, z innymi celami, takimi jak wspieranie zatrudnienia i zrównoważonej struktury wiekowej pomiędzy młodymi i starszymi pracownikami<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0026"><P>Zobacz w szczególności wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20110721">21 lipca 2011 r.</DATE>, <NAME.CASE>Fuchs i Köhler</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑159/10 i C‑160/10</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2011:508">EU:C:2011:508</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0050">50</REF.NP.ECR>, <REF.NP.ECR REF="NP0053">53</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0062"><NO.P>62.</NO.P><TXT>Chciałbym podkreślić w tym względzie, że system rezerwy kadrowej wpisuje się w pakiet środków mających na celu reorganizację sektora publicznego w perspektywie konsolidacji finansów publicznych oraz ograniczenia wydatków. To właśnie w tych ograniczonych ramach budżetowych Republika Grecka wprowadziła w ramach sektora publicznego politykę zatrudnienia mającą za zadanie pogodzić konieczność z jednej strony obniżenia wydatków na wynagrodzenia w sektorze publicznym, a z drugiej strony utrzymania wysokiego poziomu zatrudnienia oraz zrównoważonej struktury wiekowej w sektorze publicznym. Tymczasem promowanie wysokiego poziomu zatrudnienia to jeden z celów, do których dąży Unia<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0027"><P>Zobacz w szczególności wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20071016">16 października 2007 r.</DATE>, <NAME.CASE>Palacios de la Villa</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑411/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2007:604">EU:C:2007:604</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0064">64</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. W konsekwencji środki pozwalające na podwyższenie wskaźnika zatrudnienia<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0028"><P>Zobacz wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20170719">19 lipca 2017 r.</DATE>, <NAME.CASE>Abercrombie &amp; Fitch Italia</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑143/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:566">EU:C:2017:566</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0032">32</REF.NP.ECR>, <REF.NP.ECR REF="NP0033">33</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> lub przynajmniej na uniknięcie jego obniżenia służą realizacji <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0023" ID="QS0023"/>celu zgodnego z przepisami<QUOT.END REF.START="QS0023" CODE="201D" ID="QE0023"/>, w rozumieniu art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/78. Dotyczy to także rozwiązań mających na celu ustanowienie zrównoważonej struktury wiekowej między młodymi i starszymi pracownikami<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0029"><P>Zobacz w szczególności wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20200402">2 kwietnia 2020 r.</DATE>, <NAME.CASE>Comune di Gesturi</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑670/18</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2020:272">EU:C:2020:272</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0038">38</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0063"><NO.P>63.</NO.P><TXT>Analizowany pod kątem polityki zatrudnienia w sektorze publicznym system rezerwy kadrowej wydaje mi się realizować <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0024" ID="QS0024"/>cel zgodny z przepisami<QUOT.END REF.START="QS0024" CODE="201D" ID="QE0024"/>, w rozumieniu art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/78.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0064"><NO.P>64.</NO.P><TXT>Chciałbym zauważyć ponadto, że Trybunał orzekł, iż automatyczne rozwiązywanie umów o pracę z pracownikami, którzy spełniają przesłanki wieku i zgromadzonych składek celem korzystania ze swoich uprawnień emerytalnych, stanowi od wielu lat część prawa pracy wielu państw członkowskich i jest w powszechnym użyciu w stosunkach pracy. Mechanizm ten opiera się na równowadze pomiędzy względami natury politycznej, ekonomicznej, społecznej, demograficznej lub budżetowej i zależy od wyboru przedłużenia aktywności zawodowej pracowników lub, przeciwnie, przewidzenia ich wcześniejszego odejścia na emeryturę<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0030"><P>Zobacz w szczególności wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20180228">28 lutego 2018 r.</DATE>, <NAME.CASE>John</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑46/17</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2018:131">EU:C:2018:131</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0024">24</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="16"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0065"><NO.P>65.</NO.P><TXT>Podobnie jak Trybunał orzekł w sprawie klauzul automatycznego rozwiązywania umowy o pracę z pracownikami, którzy osiągnęli wiek przejścia na emeryturę<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0031"><P>Zobacz w szczególności wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20071016">16 października 2007 r.</DATE>, <NAME.CASE>Palacios de la Villa</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑411/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2007:604">EU:C:2007:604</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0066">66</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, uważam, że cele takie jak te, która wskazała Republika Grecka, należy co do zasady uważać za uzasadniające <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0025" ID="QS0025"/>obiektywnie i racjonalnie<QUOT.END REF.START="QS0025" CODE="201D" ID="QE0025"/>, <QUOT.START CODE="201E" REF.END="QE0026" ID="QS0026"/>w ramach prawa krajowego<QUOT.END REF.START="QS0026" CODE="201D" ID="QE0026"/>, jak przewiduje art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/78, odmienne traktowanie ze względu na wiek, takie jak zawarte w rozpatrywanym w postępowaniu głównym uregulowania krajowe.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0066"><NO.P>66.</NO.P><TXT>System rezerwy kadrowej stanowi bowiem wynik wyboru dokonanego przez Republikę Grecką, polegającego na poddaniu procesowi rozwiązywania umowy o pracę pracowników zbliżających się do otrzymywania dochodu zastępczego na zakończenie swojej kariery zawodowej. W kontekście poważnego kryzysu gospodarczego i finansowego, który dotknął Republikę Grecką, państwo to chciało uniknąć sytuacji, w której pracodawcy byli zmuszeni do zwalniania pracowników należących do innych kategorii, dzięki czemu zostają zachowane miejsca pracy, w szczególności osób najmłodszych. Wpisując się w politykę ograniczania wydatków publicznych, system rezerwy kadrowej stanowi tym samym odpowiedź na problemy związane z polityką zatrudnienia.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0067"><NO.P>67.</NO.P><TXT>Należy teraz zbadać, czy w ramach szerokiego zakresu swobody uznania przyznanej państwom członkowskim, przypomnianej w punkcie 43 niniejszej opinii, wdrożone środki służące do realizacji celu polityki zatrudnienia, do którego dąży rozpatrywane w postępowaniu głównym uregulowanie krajowe, są właściwe i konieczne.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0068"><NO.P>68.</NO.P><TXT>Po pierwsze, system rezerwy kadrowej wydaje mi się stanowić środek właściwy dla osiągnięcia takiego celu.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0069"><NO.P>69.</NO.P><TXT>Ze względu bowiem na okoliczność, iż umowy o pracę odnośnych pracowników mogą być rozwiązane w każdym momencie przez pracodawcę, wydaje się, że wprowadzenie środka związanego z ustanowieniem systemu rezerwy kadrowej pozwoliło na uniknięcie sytuacji, w której pracownicy ci staliby się bezrobotni. Dodam, że decyzja ustawodawcy greckiego o objęciu kategorii pracowników zbliżających się do emerytury systemem rezerwy kadrowej z pewnością pozwolił na uniknięcie zwolnienia innych kategorii pracowników.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0070"><NO.P>70.</NO.P><TXT>Jednocześnie, koncentrując się na części pracowników, którzy spełniali przesłanki rychłego przejścia na emeryturę, system rezerwy kadrowej stanowi środek właściwy do realizacji celu polegającego na ustanowieniu zrównoważonej struktury wiekowej między młodymi i starszymi pracownikami, promując utrzymanie zatrudnienia najmłodszych pracowników, zwłaszcza w kontekście zamrożenia nowych naborów. Wydaje mi się, że w obliczu konieczności obniżenia kosztów wynagrodzeń polityka polegająca na utrzymaniu zatrudnienia wśród młodych pracowników poprzez objęcie starszych pracowników systemem rezerwy kadrowej nie różni się w sposób fundamentalny od polityki wysłania na emeryturę w pewnym wieku w celu promowania zatrudnienia młodych.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0071"><NO.P>71.</NO.P><TXT>Pragnę także podkreślić, że Trybunał uznał już charakter właściwy do osiągnięcia celu polityki zatrudnienia w odniesieniu do środka polegającego na ograniczeniu wypłaty specjalnej odprawy pracownikom, którzy w dacie zwolnienia nie są uprawnieni do emerytury z powszechnego systemu emerytalnego<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0032"><P>Zobacz wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20150226">26 lutego 2015 r.</DATE>, <NAME.CASE>Ingeniørforeningen i Danmark</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑515/13</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2015:115">EU:C:2015:115</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0027">27</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="17"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0072"><NO.P>72.</NO.P><TXT>W świetle powyższych okoliczności środek rozpatrywany w postępowaniu głównym można, moim zdaniem, postrzegać jako instrument właściwy do zoptymalizowania zarządzania zasobami ludzkimi w sytuacji, gdy organy sektora publicznego musiały się zmierzyć się z poważanym kryzysem gospodarczym i finansowym, utrzymując jednocześnie wysoką jakość usług publicznych<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0033"><P>Zobacz wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20110721">21 lipca 2011 r.</DATE>, <NAME.CASE>Fuchs i Köhler</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑159/10 i C‑160/10</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2011:508">EU:C:2011:508</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0050">50</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>). Z tego punktu widzenia system rezerwy kadrowej stanowi narzędzie zarządzania zasobami ludzkimi w sektorze publicznym w celu zapewnienia, w ograniczonym kontekście budżetowym, funkcjonowania tego sektora oraz ciągłości zadań wykonywanych w interesie ogólnym przez organy do niego należące.</P></NOTE> i zachowując w jak największym stopniu poziom zatrudnienia w sektorze publicznym.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0073"><NO.P>73.</NO.P><TXT>Po drugie, system rezerwy kadrowej nie wydaje mi się wykraczać poza to, co jest konieczne do osiągnięcia zgodnego z prawem celu polityki zatrudnienia, do którego dąży Republika Grecka.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0074"><NO.P>74.</NO.P><TXT>W tak nakreślonych ramach należy zbadać, czy środek, o którym mowa, pozwala na osiągnięcie takiego celu, nie stwarzając nadmiernego zagrożenia dla uzasadnionych interesów pracowników, których dotyczy<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0034"><P>Zobacz wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20101012">12 października 2010 r.</DATE>, <NAME.CASE>Ingeniørforeningen i Danmark</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑499/08</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2010:600">EU:C:2010:600</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0032">32</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0075"><NO.P>75.</NO.P><TXT>Na właściwych władzach państw członkowskich spoczywa ciężar znalezienia odpowiedniej równowagi między różnymi interesami<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0035"><P>Zobacz w szczególności wyroki: z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20071016">16 października 2007 r.</DATE>, <NAME.CASE>Palacios de la Villa</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑411/05</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2007:604">EU:C:2007:604</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0071">71</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>); z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20200402">2 kwietnia 2020 r.</DATE>, <NAME.CASE>Comune di Gesturi</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑670/18</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2020:272">EU:C:2020:272</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0043">43</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Tym samym, aby zbadać, czy środek, taki jak rozpatrywany w postępowaniu głównym, wykracza poza to, co jest konieczne do osiągnięcia zamierzonego celu, i nadmiernie godzi w interesy pracowników, których dotyczy, należy przyjrzeć się temu przepisowi w kontekście prawnym, w jaki się wpisuje, i uwzględnić zarówno szkodę, jaką może powodować względem określonych osób, jak i korzyści, jakie czerpie z niego społeczeństwo w ogólności oraz wchodzące w jego skład jednostki<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0036"><P>Zobacz w szczególności wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20170705">5 lipca 2017 r.</DATE>, <NAME.CASE>Fries</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑190/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:513">EU:C:2017:513</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0053">53</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0076"><NO.P>76.</NO.P><TXT>Ponadto zakaz dyskryminacji ze względu na wiek należy interpretować w świetle prawa do wykonywania pracy, uznanego w art. 15 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Z tego wynika, że szczególną uwagę należy poświęcić udziałowi starszych pracowników w życiu zawodowym i tym samym w życiu gospodarczym, kulturalnym i społecznym. Kontynuowanie przez te osoby życia zawodowego sprzyja w szczególności zróżnicowaniu zatrudnienia. Jednakże interes, który reprezentuje kontynuowanie przez te osoby życia zawodowego, należy brać pod uwagę przy jednoczesnym uwzględnieniu innych, ewentualnie sprzecznych z nim interesów<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0037"><P>Zobacz w szczególności wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20200402">2 kwietnia 2020 r.</DATE>, <NAME.CASE>Comune di Gesturi</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑670/18</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2020:272">EU:C:2020:272</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0044">44</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR> i przytoczone tam orzecznictwo).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0077"><NO.P>77.</NO.P><TXT>Należy zatem ustalić, czy ustawodawca grecki, korzystając z szerokiego zakresu uznania, jakim dysponuje w dziedzinie polityki zatrudnienia, zdołał osiągnąć równowagę, dążąc do racjonalizacji sektora publicznego, między różnymi interesami.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0078"><NO.P>78.</NO.P><TXT>Co się tyczy korzyści wynikających z systemu rezerwy kadrowej, mogą one polegać na umożliwieniu organom sektora publicznego kontynuowania ich zadań oraz poprawy ich skuteczności w kontekście ograniczeń budżetowych i obniżenia wydatków na wynagrodzenia<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0038"><P>Zobacz analogicznie, w odniesieniu do europejskiej służby publicznej, wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20181214">14 grudnia 2018 r.</DATE>, <NAME.CASE>FV/Rada</NAME.CASE> (<NO.CASE>T‑750/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:T:2018:972">EU:T:2018:972</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0120">120</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0079"><NO.P>79.</NO.P><TXT>Dodatkowo, jak już wskazałem wcześniej, system ten stanowi narzędzie zarządzania zasobami ludzkimi udostępnione organom sektora publicznego, aby nie uciekały się one, w kontekście ograniczeń budżetowych i obniżania wydatków na wynagrodzenia, do zwolnień z przyczyn ekonomicznych. Badanie koniecznego charakteru środka rozpatrywanego w postępowaniu głównym w świetle zamierzonych celów jasno ukazuje, że należy brać pod uwagę kontekst poważnego kryzysu<?PAGE NO="18"?> gospodarczego i finansowego, w jakim ten środek został wprowadzony<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0039"><P>Zobacz w szczególności, w odniesieniu do rozważań dotyczących kontekstu utrzymującego się kryzysu gospodarczego i niskiego wzrostu gospodarczego, wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20170719">19 lipca 2017 r.</DATE>, <NAME.CASE>Abercrombie &amp; Fitch Italia</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑143/16</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2017:566">EU:C:2017:566</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0042">42</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>. Ponadto do konieczności środka odnosi się kwestia, czy środek taki, w tym kontekście, jest korzystniejszy od rozwiązań alternatywnych<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0040"><P>Ibidem.</P></NOTE>. Zważywszy na ów specyficzny kontekst, uważam, że w świetle celu polegającego na utrzymaniu zatrudnienia środek taki jak rozpatrywany w postępowaniu głównym stanowi rozwiązanie korzystniejsze w stusunku do środków polegających na zwolnieniu nie tylko pracowników zbliżających się do emerytury, ale także innych kategorii pracowników.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0080"><NO.P>80.</NO.P><TXT>W odniesieniu do szkody wyrządzonej pracownikom z postanowienia odsyłającego wynika, iż umieszczenie w systemie rezerwy kadrowej części pracowników skutkuje dla nich negatywnymi konsekwencjami pod względem wynagrodzenia i odprawy z tytułu zwolnienia. A zatem, zgodnie z art. 34 ust. 1 lit. c) ustawy 4024/2011, wynagrodzenie pracowników umieszczonych w systemie rezerwy kadrowej ulega obniżeniu do 60% wynagrodzenia podstawowego, które pobierali, wraz z utratą ewentualnej podwyżki wynagrodzenia i awansu zawodowego w okresie objęcia systemem rezerwy kadrowej, przy czym pracownicy ci nie są już zobowiązani do świadczenia pracy w danym organie.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0081"><NO.P>81.</NO.P><TXT>Ponadto umieszczenie w systemie rezerwy kadrowej prowadzi do utraty, zgodnie z art. 34 ust. 1 lit. e) ustawy 4024/2011, całości lub części odprawy, o której mowa w art. 8 akapit drugi ustawy 3198/1955, przewidzianej w przypadku zwolnienia lub odejścia z pracy pracownika z powodu spełnienia przesłanek uprawniających do nabycia prawa do emerytury w pełnej wysokości.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0082"><NO.P>82.</NO.P><TXT>Należy jednak wskazać, że system rezerwy kadrowej obejmuje środki mające na celu złagodzenie negatywnych skutków, jakie on wywiera względem odnośnych pracowników, umożliwiając jednocześnie tym ostatnim zaspokojenie swoich podstawowych potrzeb aż do czasu przejścia na emeryturę. Tym samym z postanowienia odsyłającego wynika, że ustawodawstwo krajowe przewiduje środki ochronne dla pracowników objętych tym systemem. Wymienia ono w tym względzie możliwość znalezienia innej pracy lub podjęcia działalności niezależnej bez jednoczesnej utraty prawa do pobierania wspomnianej wyżej części wynagrodzenia podstawowego, spoczywający na instytucji lub ewentualnie krajowym urzędzie pracy obowiązek opłacania na rzecz właściwej instytucji ubezpieczeniowej, do momentu przejścia na emeryturę pracownika, składek należnych od pracodawcy i pracownika w oparciu o ostatnie wynagrodzenie, wyłączenie z systemu rezerwy kadrowej przewidziane dla bardziej narażonych grup społecznych wymagających ochrony, możliwość przeniesienia pracowników objętych systemem rezerwy kadrowej na inne wolne stanowiska pracy w ramach instytucji sektora publicznego, a także podjęcie środków związanych ze spłatą kredytów na nieruchomości uzyskanych przez odnośnych pracowników.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0083"><NO.P>83.</NO.P><TXT>W celu poparcia swojego stanowiska, zgodnie z którym środek rozpatrywany w postępowaniu głównym nie pociąga za sobą nadmiernych obciążeń dla pracowników umieszczonych w systemie rezerwy kadrowej, rząd grecki przywołuje, oprócz rozwiązań ochronnych wymienionych przez sąd odsyłający, okoliczność, że w większości przypadków, ze względu na staż pracy w organie publicznym, odnośny pracownik wykorzystał już możliwości ewentualnej podwyżki wynagrodzenia i awansu zawodowego oraz że w konsekwencji możliwość podwyżki wynagrodzenia i awansu zawodowego pozostaje nienaruszona.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0084"><NO.P>84.</NO.P><TXT>Uważam, że środki ochronne, na które powołują się sąd odsyłający i rząd grecki, pozwalają na złagodzenie niekorzystnych dla pracowników skutków systemu rezerwy kadrowej.</TXT></NP.ECR><?PAGE NO="19"?><NP.ECR IDENTIFIER="NP0085"><NO.P>85.</NO.P><TXT>Zważywszy na owe środki ochronne, tymczasowy charakter tego systemu oraz okoliczność, że dotyczy on pracowników, którzy zbliżają się do zakończenia swojej kariery zawodowej i mają pewność, że w krótkim czasie będą pobierać emeryturę w pełnej wysokości, to jest stabilny i trwały dochód zastępczy<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0041"><P>Zobacz wyrok Trybunału z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20130926">26 września 2013 r.</DATE>, <NAME.CASE>Dansk Jurist- og Økonomforbund</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑546/11</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2013:603">EU:C:2013:603</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0055">55</REF.NP.ECR>, <REF.NP.ECR REF="NP0062">62</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE>, po upływie okresu umieszczenia ich we wspomnianym systemie, uważam, iż środek rozpatrywany w postępowaniu głównym nie zagraża w nadmierny sposób słusznym żądaniom odnośnych pracowników<NOTE NUMBERING="ARAB" TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0042"><P>Zobacz analogicznie, w odniesieniu do klauzul automatycznego rozwiązywania umów o pracę z uwagi na osiągnięcie przez pracownika wieku emerytalnego, wyrok z dnia <REF.DOC.ECR><DATE ISO="20101012">12 października 2010 r.</DATE>, <NAME.CASE>Rosenbladt</NAME.CASE> (<NO.CASE>C‑45/09</NO.CASE>, <NO.ECLI ECLI="ECLI:EU:C:2010:601">EU:C:2010:601</NO.ECLI>, pkt <REF.NP.ECR REF="NP0047">47</REF.NP.ECR>, <REF.NP.ECR REF="NP0048">48</REF.NP.ECR></REF.DOC.ECR>).</P></NOTE> i w związku z tym nie wykracza, w kontekście poważnego kryzysu gospodarczego i finansowego, poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celu polityki zatrudnienia zamierzonego przez ustawodawcę krajowego.</TXT></NP.ECR><NP.ECR IDENTIFIER="NP0086"><NO.P>86.</NO.P><TXT>Z powyższego wynika, moim zdaniem, że art. 2 ust. 1, art. 2 ust. 2 lit. a) oraz art. 6 ust. 1 dyrektywy 2000/78 należy interpretować w ten sposób, iż nie stoją na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, takiemu jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, zgodnie z którym pracowników sektora publicznego spełniających przez określony czas przesłanki do pobierania emerytury w pełnej wysokości umieszcza się w systemie rezerwy kadrowej do czasu rozwiązania z nimi umowy o pracę, w zakresie, w jakim, po pierwsze, uregulowanie to zmierza do realizacji zgodnego z prawem celu polityki zatrudnienia, a po drugie, wdrożone środki służące realizacji tego celu są właściwe i konieczne.</TXT></NP.ECR></GR.SEQ><GR.SEQ LEVEL="1"><TITLE><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">V.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Wnioski</HT></TXT></NP></TI></TITLE><NP.ECR IDENTIFIER="NP0087"><NO.P>87.</NO.P><TXT>W świetle wszystkich powyższych rozważań proponuję zatem Trybunałowi, by na pytania przedstawione przez Areios Pagos (sąd kasacyjny, Grecja) odpowiedział następująco:</TXT><P>Artykuł 2 ust. 1, art. 2 ust. 2 lit. a) oraz art. 6 ust. 1 dyrektywy Rady 2000/78/WE z dnia <DATE ISO="20001127">27 listopada 2000 r.</DATE> ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy należy interpretować w ten sposób, że nie stoją na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, takiemu jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, zgodnie z którym pracowników sektora publicznego spełniający przez określony czas przesłanki do pobierania emerytury w pełnej wysokości umieszcza się w systemie rezerwy kadrowej do czasu rozwiązania z nimi umowy o pracę, w zakresie, w jakim, po pierwsze, uregulowanie to zmierza do realizacji zgodnego z prawem celu polityki zatrudnienia, a po drugie, wdrożone środki służące realizacji tego celu są właściwe i konieczne.</P></NP.ECR></GR.SEQ></CONTENTS.CONCLUSION></CONCLUSION>