Voorlopige editie
ARREST VAN HET HOF (Derde kamer)
16 juli 2026 (*)
„ Hogere voorziening – Beperkende maatregelen met het oog op de militaire agressie tegen Oekraïne – Besluit 2014/145/GBVB – Artikel 1, lid 1, in fine, en artikel 2, lid 1, in fine – Beperkende maatregelen tegen een natuurlijke persoon die verbonden is met een andere natuurlijke persoon op wie zelf beperkende maatregelen van toepassing zijn – Begrip ‚verbonden’ in het geval van twee personen die door een familieband verbonden zijn – Artikel 21 VWEU – Artikel 45, lid 1, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie – Burgerschap van de Europese Unie – Vrijheid van verkeer – Beperkende maatregelen die van invloed zijn op de vrijheid van verkeer en van verblijf van een Unieburger ”
In zaak C‑399/25 P,
betreffende een hogere voorziening krachtens artikel 56 van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie, ingesteld op 13 juni 2025,
Elena Petrovna Timchenko, wonende te Moskou (Rusland), vertegenwoordigd door S. Bonifassi, T. Bontinck, E. Fedorova en J. Goffin, avocats,
rekwirante,
andere partijen in de procedure:
Raad van de Europese Unie, vertegenwoordigd door M.‑C. Cadilhac en V. Piessevaux als gemachtigden,
verweerder in eerste aanleg,
Europese Commissie, vertegenwoordigd door M. Carpus-Carcea en C. Giolito als gemachtigden,
interveniënte in eerste aanleg,
wijst
HET HOF (Derde kamer),
samengesteld als volgt: C. Lycourgos, kamerpresident, O. Spineanu-Matei (rapporteur), S. Rodin, N. Piçarra en N. Fenger, rechters,
advocaat-generaal: J. Kokott,
griffier: A. Calot Escobar,
gezien de stukken,
gelet op de beslissing, de advocaat-generaal gehoord, om de zaak zonder conclusie te berechten,
het navolgende
Arrest
1 Met haar hogere voorziening verzoekt Elena Petrovna Timchenko om vernietiging van het arrest van het Gerecht van de Europese Unie van 2 april 2025, Timchenko/Raad (T‑298/23, EU:T:2025:353; hierna: „bestreden arrest”), waarbij haar beroep is verworpen dat strekte tot, ten eerste, nietigverklaring van besluit (GBVB) 2023/572 van de Raad van 13 maart 2023 tot wijziging van besluit 2014/145/GBVB betreffende beperkende maatregelen met betrekking tot acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen (PB 2023, L 75 I, blz. 134) en uitvoeringsverordening (EU) 2023/571 van de Raad van 13 maart 2023 tot uitvoering van verordening (EU) nr. 269/2014 betreffende beperkende maatregelen met betrekking tot acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen (PB 2023, L 75 I, blz. 1) (hierna samen: „litigieuze handelingen”), en, ten tweede, vergoeding van de immateriële schade die zij stelt te hebben geleden als gevolg van de vaststelling van de litigieuze handelingen.
Toepasselijke bepalingen en voorgeschiedenis van het geding
2 De feitelijke en juridische achtergrond van de zaak is uiteengezet in de punten 2 tot en met 24 van het bestreden arrest. Ten behoeve van de onderhavige procedure kan die achtergrond als volgt worden samengevat en aangevuld.
3 Deze zaak houdt verband met de beperkende maatregelen die de Europese Unie sinds 2014 heeft vastgesteld naar aanleiding van acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen.
4 Rekwirante is de echtgenote van de zakenman Gennady Nikolayevich Timchenko. Beiden hebben de Russische en de Finse nationaliteit.
5 Op 17 maart 2014 heeft de Raad van de Europese Unie op grond van artikel 29 VEU besluit 2014/145/GBVB betreffende beperkende maatregelen met betrekking tot acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen (PB 2014, L 78, blz. 16) vastgesteld.
6 Op diezelfde datum heeft de Raad, op grond van artikel 215, lid 2, VWEU, verordening (EU) nr. 269/2014 betreffende beperkende maatregelen met betrekking tot acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen (PB 2014, L 78, blz. 6), vastgesteld.
7 Na de invasie van Oekraïne door de strijdkrachten van de Russische Federatie op 24 februari 2022 heeft de Raad op 25 februari 2022 besluit (GBVB) 2022/329 tot wijziging van besluit 2014/145/GBVB betreffende beperkende maatregelen met betrekking tot acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen (PB 2022, L 50, blz. 1, met rectificatie in PB L 94, blz. 12), vastgesteld. Op dezelfde dag heeft die instelling verordening (EU) 2022/330 tot wijziging van verordening (EU) nr. 269/2014 betreffende beperkende maatregelen met betrekking tot acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen (PB 2022, L 51, blz. 1), vastgesteld.
Richtlijn 2004/38
8 Richtlijn 2004/38/EG van het Europees Parlement en de Raad van 29 april 2004 betreffende het recht van vrij verkeer en verblijf op het grondgebied van de lidstaten voor de burgers van de Unie en hun familieleden, tot wijziging van verordening (EEG) nr. 1612/68 en tot intrekking van de richtlijnen 64/221/EEG, 68/360/EEG, 72/194/EEG, 73/148/EEG, 75/34/EEG, 75/35/EEG, 90/364/EEG, 90/365/EEG en 93/96/EEG (PB 2004, L 158, blz. 77) is vastgesteld op basis van het EG‑verdrag, met name de artikelen 12, 18, 40, 44 en 52 daarvan.
9 Overweging 2 van richtlijn 2004/38 luidt als volgt:
„Het vrij verkeer van personen is een van de fundamentele vrijheden binnen de interne markt, die een ruimte zonder binnengrenzen omvat waarin vrijheid is gewaarborgd volgens de bepalingen van het Verdrag.”
10 Artikel 1 van deze richtlijn, met als opschrift „Onderwerp”, bepaalt:
„Bij deze richtlijn worden vastgesteld:
a) de voorwaarden voor uitoefening van het recht van vrij verkeer en verblijf op het grondgebied van de lidstaten door burgers van de Unie en hun familieleden;
b) het duurzame verblijfsrecht op het grondgebied van de lidstaten voor burgers van de Unie en hun familieleden;
c) de beperkingen van de onder a) en b) genoemde rechten om redenen van openbare orde, openbare veiligheid of volksgezondheid.”
11 Hoofdstuk VI van richtlijn 2004/38, „Beperkingen van het inreisrecht en het verblijfsrecht om redenen van openbare orde, openbare veiligheid of volksgezondheid”, wordt ingeleid met artikel 27, „Algemene beginselen”, dat luidt als volgt:
„1. Onverminderd het bepaalde in dit hoofdstuk kunnen de lidstaten de vrijheid van verkeer en verblijf van burgers van de Unie en hun familieleden, ongeacht hun nationaliteit, beperken om redenen van openbare orde, openbare veiligheid of volksgezondheid. Deze redenen mogen niet voor economische doeleinden worden aangevoerd.
2. De om redenen van openbare orde of openbare veiligheid genomen maatregelen moeten in overeenstemming zijn met het evenredigheidsbeginsel en uitsluitend gebaseerd zijn op het gedrag van [de] betrokkene. Strafrechtelijke veroordelingen vormen als zodanig geen reden voor deze maatregelen.
Het gedrag moet een actuele, werkelijke en voldoende ernstige bedreiging voor een fundamenteel belang van de samenleving vormen. Motiveringen die los staan van het individuele geval of die verband houden met algemene preventieve redenen mogen niet worden aangevoerd.
[...]”
12 Deze richtlijn is volgens artikel 42 ervan gericht tot de lidstaten.
Besluit 2014/145
13 Artikel 1, lid 1, van besluit 2014/145, zoals gewijzigd bij met name besluit 2022/329 (hierna: „besluit 2014/145”), verplicht de lidstaten om de nodige maatregelen te nemen om de binnenkomst op of doorreis via hun grondgebied te beletten van onder meer natuurlijke personen die beantwoorden aan de criteria onder met name de punten a) en b) ervan, terwijl artikel 2, lid 1, van besluit 2014/145 voorziet in de bevriezing van tegoeden en economische middelen die toebehoren aan, eigendom zijn, in het bezit zijn of onder zeggenschap staan van natuurlijke personen die beantwoorden aan de criteria onder met name de punten a) en d) ervan, welke criteria in essentie identiek zijn aan die van artikel, lid 1, onder a) en b), van dat besluit. Voorts bepalen artikel 1, lid 1, in fine, en artikel 2, lid 1, in fine, van dat besluit dat dergelijke beperkende maatregelen ook kunnen worden opgelegd aan met name natuurlijke personen die verbonden zijn met natuurlijke personen op wie, op grond van voorbedoelde criteria, zelf beperkende maatregelen van toepassing zijn.
14 Artikel 1 van voornoemd besluit bepaalde in de op het onderhavige geding toepasselijke versie:
„1. De lidstaten nemen de nodige maatregelen om binnenkomst op of doorreis via hun grondgebied te beletten van:
a) natuurlijke personen die verantwoordelijk zijn voor, steun verlenen aan of uitvoering geven aan, acties of beleidsmaatregelen die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne, of de stabiliteit of veiligheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen, of die de werkzaamheden van internationale organisaties in Oekraïne belemmeren;
b) natuurlijke personen die materiële of financiële steun verlenen aan of profijt trekken van Russische besluitvormers die verantwoordelijk zijn voor de annexatie van de Krim of de destabilisatie van Oekraïne;
[...]
en natuurlijke personen die met hen verbonden zijn, als opgesomd in de bijlage.
2. Lid 1 houdt niet in dat de lidstaten verplicht zijn de binnenkomst op hun grondgebied van hun eigen onderdanen te weigeren.
3. Lid 1 laat de gevallen onverlet waarin lidstaten uit hoofde van het internationale recht gebonden zijn, en wel:
a) als gastland van een internationale intergouvernementele organisatie;
b) als gastland van een internationale conferentie die is bijeengeroepen door, of plaatsvindt onder auspiciën van de Verenigde Naties;
c) krachtens een multilaterale overeenkomst die voorrechten en immuniteiten verleent; of
d) krachtens het Concordaat (Verdrag van Lateranen) van 1929 dat werd gesloten tussen de Heilige Stoel (Vaticaanstad) en Italië.
4. Lid 3 wordt ook geacht van toepassing te zijn op gevallen waarin een lidstaat optreedt als gastland van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE).
5. De Raad wordt naar behoren geïnformeerd in elk van de gevallen waarin een lidstaat krachtens lid 3 of lid 4 een vrijstelling verleent.
6. De lidstaten kunnen vrijstellingen van de krachtens lid 1 opgelegde maatregelen verlenen voor reizen die plaatsvinden op grond van dringende humanitaire noden, of om intergouvernementele vergaderingen en door de Europese Unie geïnitieerde vergaderingen of vergaderingen waarvoor de Unie als gastheer optreedt, of vergaderingen waarvoor een lidstaat als fungerend voorzitter van de OVSE als gastheer optreedt, bij te wonen waar een politieke dialoog wordt gevoerd waarbij de beleidsdoelstellingen van de beperkende maatregelen, zoals de steun voor territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne, rechtstreeks worden bevorderd.
[...]”
15 Artikel 2, lid 1, onder a), d), en in fine, van besluit 2014/145 luidt als volgt:
„Alle tegoeden en economische middelen die toebehoren aan, eigendom zijn, in het bezit zijn of onder zeggenschap staan van:
a) natuurlijke personen die verantwoordelijk zijn voor, steun verlenen aan of uitvoering geven aan, acties of beleidsmaatregelen die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne, of de stabiliteit of veiligheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen, of die de werkzaamheden van internationale organisaties in Oekraïne belemmeren;
[...]
d) natuurlijke personen of rechtspersonen, entiteiten of lichamen die materiële of financiële steun verlenen aan of profijt trekken van Russische besluitvormers die verantwoordelijk zijn voor de annexatie van de Krim of de destabilisatie van Oekraïne;
[...]
en natuurlijke of rechtspersonen, entiteiten of lichamen die met hen verbonden zijn, als opgesomd in de bijlage, worden bevroren.”
Verordening nr. 269/2014
16 Artikel 3, lid 1, van verordening nr. 269/2014, zoals gewijzigd bij met name verordening 2022/330 (hierna: „verordening nr. 269/2014”), bevat een opsomming van de criteria die worden gehanteerd voor onder meer de plaatsing op de in bijlage I bij verordening nr. 269/2014 opgenomen lijst van natuurlijke personen wier tegoeden en economische middelen zijn bevroren overeenkomstig artikel 2, lid 1, ervan. De in artikel 3, lid 1, onder a), d), en in fine, van verordening nr. 269/2014 opgenomen criteria zijn in essentie identiek aan de in het vorige punt vermelde criteria.
Litigieuze handelingen
17 Op 13 maart 2023 heeft de Raad, bij de litigieuze handelingen, de beperkende maatregelen gehandhaafd die oorspronkelijk tegen rekwirante waren vastgesteld bij besluit (GBVB) 2022/582 van de Raad van 8 april 2022 tot wijziging van besluit 2014/145/GBVB betreffende beperkende maatregelen met betrekking tot acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen (PB 2022, L 110, blz. 55) en uitvoeringsverordening (EU) 2022/581 van de Raad van 8 april 2022 tot uitvoering van verordening (EU) nr. 269/2014 betreffende beperkende maatregelen met betrekking tot acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen (PB 2022, L 110, blz. 3), en wel om de volgende redenen:
„[Mevrouw] Timchenko is de vrouw van [de heer] Timchenko, die al sinds lange tijd een goede vriend van Vladimir Putin en een van zijn vertrouwelingen is.
Zij verricht samen met haar echtgenoot zakelijke activiteiten via het vastgoedbedrijf Sci Ruth en het bedrijf Maples S.A., en verkreeg samen met haar echtgenoot onroerend goed, waaruit blijkt dat er sprake is van nauwe vermogensbanden tussen hen.
Daarnaast neemt zij deel aan de belangenvertegenwoordiging van haar echtgenoot via de Timchenko Foundation, die zij samen met haar echtgenoot heeft opgericht en waarin zij een belangrijke rol speelt en nauw verbonden is met haar echtgenoot. Bovendien verricht deze stichting een deel van haar activiteiten in het kader van de investeringsgroep Volga Group, die een aanzienlijke bijdrage levert aan de economie van Rusland en haar ontwikkeling, en is opgericht door [de heer] Timchenko, een van haar aandeelhouders. [Mevrouw] Timchenko profiteert dus van haar echtgenoot, met name wat betreft sociale positie en in financieel opzicht. Zij is derhalve verbonden met [de heer] Timchenko, die is opgenomen op de lijst van [besluit 2014/145] omdat hij, onder andere, verantwoordelijk is voor het verlenen van steun aan acties en beleidsmaatregelen die de territoriale integriteit, de soevereiniteit en de onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen en voor het verlenen van financiële en materiële steun aan, en het profiteren van, Russische besluitvormers die verantwoordelijk zijn voor de annexatie van de Krim en de destabilisatie van Oekraïne.”
Beroep bij het Gerecht en bestreden arrest
18 Bij verzoekschrift van 24 mei 2023 heeft rekwirante bij het Gerecht beroep ingesteld tot, met name, nietigverklaring van de litigieuze handelingen. Daartoe voerde zij zes middelen aan, waarvan het eerste was ontleend aan een kennelijke beoordelingsfout van de Raad en het vijfde aan een schending van rekwirantes fundamentele recht op vrij verkeer zoals neergelegd in artikel 21 VWEU, van artikel 52, lid 1, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (hierna: „Handvest”) en van de constitutionele tradities die de lidstaten gemeen hebben.
19 Bij het bestreden arrest heeft het Gerecht het eerste middel verworpen, waarmee rekwirante betoogde dat de Raad een kennelijke beoordelingsfout had gemaakt door zich op het standpunt te stellen dat zij „verbonden” was met haar echtgenoot in de zin van artikel 1, lid 1, in fine, en artikel 2, lid 1, in fine, van besluit 2014/145 alsmede artikel 3, lid 1, in fine, van verordening nr. 269/2014 (hierna: „verbondenheidscriterium”). Na in punt 74 van dat arrest te hebben geoordeeld dat het begrip „verbonden” in de zin van dat criterium onder meer betrekking heeft op leden van dezelfde familie die verbonden zijn door gemeenschappelijke belangen die verder gaan dan hun onderlinge familierelatie, heeft het Gerecht in de punten 81 tot en met 83 van dit arrest vastgesteld dat de Raad op goede gronden had kunnen overwegen dat rekwirante met haar echtgenoot verbonden was binnen een gemeenschappelijke juridische structuur, namelijk een stichting, omdat zij beiden institutionele taken vervulden binnen deze stichting en zich inzetten voor het functioneren ervan, en een dergelijke gemeenschappelijke deelneming verder gaat dan een loutere onderlinge familieband.
20 Het Gerecht heeft ook het vijfde door rekwirante aangevoerde middel afgewezen. In de punten 95 tot en met 97 van het bestreden arrest heeft het in essentie overwogen dat de uitoefening van het in artikel 21 VWEU en artikel 45, lid 1, van het Handvest verankerde recht van Unieburgers op vrij verkeer en verblijf kan worden beperkt door besluiten die onderdeel vormen van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) en die worden vastgesteld op basis van artikel 29 VEU. Ook heeft het vastgesteld, in de punten 98 tot en met 106 van dat arrest, dat beperkingen op de uitoefening van dat recht, zoals de beperkingen die zijn opgelegd bij de beperkende maatregelen met betrekking tot rekwirante, voldoen aan de voorwaarden van artikel 52, lid 1, van het Handvest, op grond waarvan dergelijke beperkingen bij wet moeten worden gesteld, de wezenlijke inhoud van het betrokken recht moeten eerbiedigen en, met inachtneming van het evenredigheidsbeginsel, noodzakelijk moeten zijn en daadwerkelijk moeten beantwoorden aan door de Unie erkende doelstellingen van algemeen belang of aan de eis om de rechten en vrijheden van anderen te beschermen.
21 Na alle overige middelen van rekwirante te hebben afgewezen, heeft het Gerecht in punt 136 van het bestreden arrest het beroep in zijn geheel verworpen.
Conclusies van partijen in hogere voorziening
22 Met haar hogere voorziening verzoekt rekwirante het Hof:
– het bestreden arrest te vernietigen, ook voor zover rekwirante daarin is verwezen in haar eigen kosten en in die van de Raad;
– de zaak ten gronde te beslechten en de litigieuze handelingen nietig te verklaren voor zover deze haar betreffen, en
– de Raad te verwijzen in de kosten in eerste aanleg en van de hogere voorziening.
23 In haar memorie van repliek verzoekt rekwirante het Hof voorts om toe te staan dat zij haar conclusies in die zin aanpast dat, ingeval het bestreden arrest wordt vernietigd, de zaak wordt terugverwezen naar het Gerecht voor een uitspraak over het verzoek om schadevergoeding dat zij in eerste aanleg had ingediend.
24 De Raad en de Europese Commissie verzoeken het Hof:
– de hogere voorziening af te wijzen, en
– rekwirante te verwijzen in de kosten.
25 Ter ondersteuning van haar hogere voorziening voert rekwirante vier middelen aan, waarvan het eerste is ontleend aan een onjuiste rechtsopvatting waarvan het Gerecht blijk heeft gegeven door een arbitraire en onrechtmatig ruime uitlegging van het verbondenheidscriterium te hanteren, alsmede aan niet‑nakoming van de motiveringsplicht, het tweede aan een onjuiste rechtsopvatting van het Gerecht bij de uitlegging van het verbondenheidscriterium in het licht van het met de beperkende maatregelen nagestreefde doel en aan niet‑nakoming van de motiveringsplicht, het derde aan het feit dat het Gerecht ten onrechte heeft geoordeeld dat artikel 29 VEU de Raad de bevoegdheid verleent om het vrije verkeer van Unieburgers te beperken, en, ten vierde, aan een onjuiste rechtsopvatting waarvan het Gerecht blijk heeft gegeven door te oordelen dat het aan rekwirante opgelegde verbod om het grondgebied van andere lidstaten dan Finland binnen te komen en zich daar te verplaatsen, in overeenstemming is met het evenredigheidsbeginsel en de wezenlijke inhoud eerbiedigt van de vrijheid van verkeer en verblijf die rekwirante als Unieburger geniet, alsmede aan niet‑nakoming van de motiveringsplicht.
Eerste middel
Argumenten van partijen
26 Met haar eerste middel verwijt rekwirante het Gerecht dat het bij de definitie van het verbondenheidscriterium in punt 74 van het bestreden arrest, in strijd met het rechtszekerheidsbeginsel, een te ruime en onvoorzienbare uitlegging van het begrip „verbonden” heeft gegeven door, in het geval van twee personen die een familieband hebben, enkel te vereisen dat er sprake is van gemeenschappelijke belangen die verder gaan dan de loutere familieband tussen de twee verbonden personen, zonder dat er enige band uit hoofde van een economische activiteit noodzakelijk is. Rekwirante erkent weliswaar dat er rekening moet worden gehouden met de context en de omstandigheden van elk geval, maar is van mening dat het Gerecht had moeten verduidelijken in welk opzicht dergelijke gemeenschappelijke belangen vanwege hun aard, eigenschappen en aantal verder kunnen gaan dan louter de belangengemeenschap die inherent is aan elke familierelatie en had moeten aantonen dat er objectief sprake is van een verwerving van gemeenschappelijke belangen. Rekwirante specificeert in haar memorie van repliek dat een dergelijke benadering in overeenstemming zou zijn met hetgeen het Hof heeft beslist in het arrest van 1 augustus 2025, Timchenko/Raad (C‑703/23 P, EU:C:2025:608).
27 Rekwirante voegt hieraan toe dat in casu het Gerecht in de punten 81 tot en met 83 van het bestreden arrest niet heeft aangegeven welke belangen zij en haar echtgenoot deelden binnen de stichting waarin zij beiden vrijwilligerswerk verrichtten, waardoor de redenering van het Gerecht gebrekkig is of, op zijn minst, ontoereikend is gemotiveerd. In het bijzonder kan op basis van de aanwezigheid van de echtgenoten binnen deze stichting en op basis van de omvang en de liefdadigheidsactiviteiten daarvan, alsook de eenmalige betrokkenheid van een vennootschap van de heer Timchenko bij die stichting tijdens de COVID‑19‑pandemie, gelet op de filantropische doelstellingen van de stichting, geen gemeenschappelijk belang worden vastgesteld dat buiten het gebruikelijke kader van een familierelatie valt. In dezelfde geest heeft het Gerecht in punt 83 van het bestreden arrest niet uitgelegd hoe de rol van rekwirante binnen die stichting kon bijdragen aan het creëren van een positief beeld van het echtpaar, noch in hoeverre een dergelijke situatie verder zou gaan dan een normaal familieproject.
28 De Raad en de Commissie betwisten de gegrondheid van de door rekwirante aangevoerde argumenten.
Beoordeling door het Hof
29 Wat ten eerste het argument van rekwirante betreft dat het Gerecht, in het kader van de definitie die het in punt 74 van het bestreden arrest heeft gegeven aan het begrip „verbonden”, bij de uitlegging van dat begrip het rechtszekerheidsbeginsel heeft geschonden, dient in herinnering te worden gebracht dat het Gerecht in dat punt in essentie heeft geoordeeld dat dit begrip – waarvan de betekenis altijd afhangt van de context en de omstandigheden van het geval – met name ziet op personen die, in het algemeen, door gemeenschappelijke belangen verbonden zijn met een persoon op wie beperkende maatregelen van toepassing zijn en dat deze band niet noodzakelijkerwijs tot uiting hoeft te komen in een economische activiteit, maar, wanneer de betrokkenen door een familierelatie met elkaar verbonden zijn, verder moet gaan dan die familierelatie.
30 Het Hof heeft zich in de zaak die heeft geleid tot het arrest van 1 augustus 2025, Timchenko/Raad (C‑703/23 P, EU:C:2025:608), reeds uitgesproken over een definitie van het begrip „verbonden” die in wezen identiek is aan die welke het Gerecht in punt 74 van het bestreden arrest heeft gegeven. In dit verband heeft het Hof in de punten 29 tot en met 34 van dat arrest in essentie geoordeeld dat dit begrip ruim moet worden uitgelegd aan de hand van de context en de omstandigheden van het geval en dat, omdat objectief moet worden vastgesteld of er sprake is van algemene belangen die verder gaan dan de familierelatie die de betrokken familieleden met elkaar verbindt, de door het Gerecht gegeven definitie van dat begrip geen blijk gaf van een onjuiste rechtsopvatting en in overeenstemming was met het rechtszekerheidsbeginsel, op grond waarvan rechtsregels duidelijk en nauwkeurig moeten zijn en de toepassing ervan voorzienbaar moet zijn voor de justitiabelen.
31 In het bijzonder heeft het Hof in punt 34 van het arrest van 1 augustus 2025, Timchenko/Raad (C‑703/23 P, EU:C:2025:608), verduidelijkt dat deze definitie niet in strijd was met het rechtszekerheidsbeginsel omdat het Gerecht voldoende duidelijke en nauwkeurige criteria had vastgesteld voor de toepassing van het begrip „verbonden” in het geval van twee personen die door een familieband zijn verbonden. Het Hof heeft tevens aangegeven dat het Gerecht overeenkomstig dit beginsel niet verplicht was om in detail de gevallen te vermelden waarin dat begrip kan worden toegepast.
32 Bijgevolg kan niet worden geoordeeld dat het Gerecht in punt 74 van het bestreden arrest dit beginsel heeft geschonden door een te ruime of onvoorzienbare definitie van het begrip „verbonden” te hanteren, noch door in dat arrest niet uiteen te zetten in welk opzicht dergelijke gemeenschappelijke belangen vanwege hun aard, eigenschappen en aantal verder kunnen gaan dan louter de belangengemeenschap die inherent is aan elke familierelatie.
33 Wat betreft ten tweede de gestelde niet‑nakoming, in de punten 81 tot en met 83 van het bestreden arrest, van de op het Gerecht rustende motiveringsplicht, zij in herinnering gebracht dat in de motivering van een arrest of een beschikking de redenering van het Gerecht duidelijk en ondubbelzinnig tot uitdrukking moet komen, zodat de belanghebbenden kennis kunnen nemen van de gronden voor de genomen beslissing en het Hof zijn rechterlijk toezicht kan uitoefenen. De op het Gerecht rustende motiveringsplicht houdt echter niet in dat het alle door partijen in het geding aangevoerde argumenten een voor een uitputtend dient te behandelen. De motivering mag dus impliciet zijn, mits de belanghebbenden eruit kunnen opmaken waarom het Gerecht hun argumentatie niet heeft gevolgd, en het Hof er voldoende aanknopingspunten in kan vinden om zijn toezicht uit te oefenen (arrest van 26 maart 2026, Pumpyanskiy e.a./Raad, C‑696/23 P, C‑704/23 P, C‑711/23 P, C‑35/24 P en C‑111/24 P, EU:C:2026:245, punt 101 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
34 Dienaangaande moet worden benadrukt dat het Gerecht in de punten 81 tot en met 83 van het bestreden arrest met name juridische aanknopingspunten heeft aangedragen op basis van de feitelijke vaststellingen in de punten 76 tot en met 80 van dat arrest, ten aanzien waarvan rekwirante niet heeft aangevoerd dat er sprake is van een onjuiste opvatting van de feiten. Bijgevolg moet de gestelde niet‑nakoming van de motiveringsplicht door het Gerecht worden beoordeeld in het licht van alle overwegingen in de punten 76 tot en met 83 van het bestreden arrest.
35 Bovendien moet worden opgemerkt dat de analyse van het Gerecht in die punten 76 tot en met 83 betrekking heeft op de motivering van de litigieuze handelingen volgens welke rekwirante „deel [neemt] aan de belangenvertegenwoordiging van haar echtgenoot via de Timchenko Foundation, die zij samen met haar echtgenoot heeft opgericht en waarin zij een belangrijke rol speelt en nauw verbonden is met haar echtgenoot”, volgens welke „deze stichting een deel van haar activiteiten [verricht] in het kader van de investeringsgroep Volga Group, die een aanzienlijke bijdrage levert aan de economie van Rusland en haar ontwikkeling, en is opgericht door [de heer] Timchenko, een van haar aandeelhouders”, en volgens welke rekwirante „dus [profiteert] van haar echtgenoot, met name wat betreft sociale positie en in financieel opzicht” en „derhalve verbonden [is] met [haar echtgenoot]”, tegen wie beperkende maatregelen zijn genomen op grond van, onder meer, de criteria van artikel 1, lid 1, onder a) en b), en artikel 2, lid 1, onder a) en d), van besluit 2014/145, alsmede artikel 3, lid 1, onder a) en d), van verordening nr. 269/2014.
36 In dit verband heeft het Gerecht in de punten 76 tot en met 80 van het bestreden arrest ten eerste vastgesteld dat de echtgenoten Timchenko persoonlijk betrokken waren bij een gemeenschappelijke juridische structuur, namelijk een liefdadigheidsstichting die hun naam draagt en talrijke activiteiten ontplooit in de gehele Russische Federatie, waarbinnen zij als oprichtende leden institutionele functies en wezenlijke bevoegdheden hadden. Ten tweede heeft het Gerecht vastgesteld dat de echtgenoten Timchenko zich beiden inzetten voor het functioneren van deze stichting, aangezien rekwirante lid was van de raad van bestuur en haar echtgenoot synergiën tot stand had gebracht door de stichting financiële, logistieke en relationele steun te verlenen via een groep waarvan hij enig aandeelhouder was. In het licht van deze feitelijke gegevens is het Gerecht in de punten 81 en 83 van het bestreden arrest in essentie tot de slotsom gekomen dat de deelname van de echtgenoten Timchenko aan de gelijknamige stichting verder ging dan de familieband die hen verbond en dat rekwirante terecht kon worden aangemerkt als een met haar echtgenoot „verbonden” persoon in de zin van het verbondenheidscriterium.
37 Aldus heeft het Gerecht, volledig in overeenstemming met zijn motiveringsplicht en met de in punt 74 van het bestreden arrest gegeven definitie van het begrip „verbonden”, uiteengezet dat de Raad op goede gronden het verbondenheidscriterium heeft kunnen toepassen op rekwirante. Zo blijkt uit de punten 81 en 83 van het bestreden arrest dat het Gerecht in essentie heeft geoordeeld dat de functies die twee echtgenoten binnen een door hen opgerichte stichting bekleden, de omvang van hun betrokkenheid bij die stichting en de omvang van de stichting zelf, factoren of criteria vormen die, als geheel bezien, het mogelijk maken om objectief vast te stellen dat er via een dergelijke stichting gemeenschappelijke belangen tussen deze echtgenoten bestaan die verder reiken dan de familierelatie die hen verbindt.
38 Wat betreft de grief tegen de laatste twee zinnen van punt 83 van het bestreden arrest, waarin het Gerecht oordeelde dat een dergelijke extrafamiliale dimensie werd bevestigd door het feit dat de betrokken stichting bijdroeg aan een positief publiek imago van de echtgenoten Timchenko, moet worden vastgesteld – naast het feit dat het gaat om een grief tegen ten overvloede geformuleerde overwegingen van het bestreden arrest die niet tot vernietiging van dat arrest kunnen leiden en die dus niet ter zake dienend zijn (arrest van 2 oktober 2019, Crédit Mutuel Arkéa/ECB, C‑152/18 P en C‑153/18 P, EU:C:2019:810, punt 68 en aldaar aangehaalde rechtspraak) – dat het Gerecht zijn motiveringsplicht is nagekomen, aangezien uit de toelichtingen in die laatste twee zinnen blijkt dat gemeenschappelijke belangen die verder gaan dan louter de privésfeer van de betrokken familieleden, in die mate dat zij de publieke communicatie van deze familieleden ten goede komen, moeten worden geacht objectief verder te gaan dan de familierelatie die hen verbindt.
39 Wat punt 82 van het bestreden arrest betreft, waarin het Gerecht heeft aangegeven dat het niet relevant is dat de Timchenko Foundation geen winstoogmerk heeft en dat de activiteiten van het echtpaar Timchenko van vrijwillige aard zijn, moet worden opgemerkt dat dit punt uitdrukkelijk verwijst naar punt 74 van het bestreden arrest, dat de in punt 29 van het onderhavige arrest samengevatte definitie van het begrip „verbonden” bevat. Rekwirante kon dus begrijpen dat, aangezien dit begrip in het geval van twee personen die door een familierelatie met elkaar verbonden zijn, uitsluitend vereist dat er sprake is van gemeenschappelijke belangen die objectief gezien verder gaan dan die familierelatie, zonder dat er een band via een economische activiteit hoeft te worden aangetoond, het voor de kwalificatie van rekwirante als met haar echtgenoot verbonden persoon niet relevant is of de belangen die zij met hem deelt een economische dimensie hebben. Derhalve moet worden geoordeeld dat het Gerecht in punt 82 van het bestreden arrest zijn motiveringsplicht is nagekomen.
40 Gelet op de voorgaande overwegingen moet het eerste middel ongegrond worden verklaard.
Tweede middel
Argumenten van partijen
41 Met haar tweede middel komt rekwirante op tegen het oordeel van het Gerecht, in punt 82 van het bestreden arrest, dat het niet noodzakelijk was om een verband aan te tonen tussen de activiteiten van rekwirante binnen de Timchenko Foundation en de invasie van Oekraïne door de Russische Federatie omdat het verbondenheidscriterium niet vereist dat er een dergelijk verband wordt aangetoond. Aldus heeft het Gerecht in zijn redenering blijk gegeven van een onjuiste rechtsopvatting en is het zijn motiveringsplicht niet nagekomen, aangezien altijd moet worden aangetoond dat het vaststellen van beperkende maatregelen tegen een persoon als rekwirante noodzakelijk is voor de verwezenlijking van de met die maatregelen nagestreefde doelstellingen, die in casu bestaan in het uitoefenen van druk op de regering van de Russische Federatie en het verhogen van de kosten van de acties van de Russische Federatie tegen Oekraïne.
42 De Raad meent dat het tweede middel niet‑ontvankelijk is omdat het door rekwirante genoemde punt 82 niet punt 82 van het bestreden arrest is, maar punt 82 van het arrest van 6 september 2023, Timchenko/Raad (T‑361/22, EU:T:2023:502), waarover het Hof zich heeft gebogen in het arrest van 1 augustus 2025, Timchenko/Raad (C‑703/23 P, EU:C:2025:608). Ten gronde betwist de Raad de argumenten van rekwirante.
43 De Commissie verzoek het Hof ook om het tweede middel niet‑ontvankelijk te verklaren voor zover rekwirante in werkelijkheid opkomt tegen de feitelijke vaststellingen van het Gerecht of beoogt een nieuw onderzoek van het bewijsmateriaal te verkrijgen. Ten gronde betwist deze instelling de argumenten van rekwirante.
Beoordeling door het Hof
44 Wat de ontvankelijkheid van het tweede middel betreft, die door zowel de Raad als de Commissie wordt betwist, dient in herinnering te worden gebracht dat uit artikel 256, lid 1, tweede alinea, VWEU, artikel 58, eerste alinea, van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie en artikel 168, lid 1, onder d), en artikel 169, lid 2, van het Reglement voor de procesvoering van het Hof volgt dat een hogere voorziening, op straffe van niet-ontvankelijkheid, duidelijk moet aangegeven tegen welke onderdelen van het arrest waarvan de vernietiging wordt gevorderd zij is gericht, en welke juridische argumenten die vordering specifiek staven. Een middel voldoet met name niet aan dit vereiste en moet niet-ontvankelijk worden verklaard wanneer de argumentatie ervan niet voldoende duidelijk en nauwkeurig is om het Hof in staat te stellen zijn rechtmatigheidstoezicht uit te oefenen, in het bijzonder omdat de essentiële bestanddelen waarop het middel berust niet op voldoende samenhangende en begrijpelijke wijze naar voren komen uit de tekst van het verzoekschrift in hogere voorziening, of omdat het in dit opzicht onduidelijk en dubbelzinnig is geformuleerd (arrest van 18 december 2025, Hamoudi/Frontex, C‑136/24 P, EU:C:2025:977, punten 54 en 55 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
45 Zoals de Raad terecht opmerkt, is in casu het punt 82 waarnaar rekwirante in het kader van haar tweede middel verwijst niet punt 82 van het bestreden arrest. Het gaat om punt 82 van het arrest van 6 september 2023, Timchenko/Raad (T‑361/22, EU:T:2023:502), waarover het Hof zich heeft gebogen in het arrest van 1 augustus 2025, Timchenko/Raad (C‑703/23 P, EU:C:2025:608). Bovendien is het betoog van rekwirante ter ondersteuning van dit middel gericht tegen de redenering van het Gerecht in punt 82 van het arrest van 6 september 2023, Timchenko/Raad (T‑361/22, EU:T:2023:502).
46 Gelet op het feit dat geen enkel punt van het bestreden arrest een redenering bevat die identiek is aan die in punt 82 van het arrest van 6 september 2023, Timchenko/Raad (T‑361/22, EU:T:2023:502), en bij gebrek aan enige toelichting van rekwirante hierover in haar memorie van repliek, moet worden geoordeeld dat het tweede middel geen betrekking heeft op een duidelijk identificeerbaar punt of een duidelijk identificeerbare redenering in het bestreden arrest, zodat het niet‑ontvankelijk moet worden verklaard overeenkomstig de in punt 44 van het onderhavige arrest aangehaalde rechtspraak, zonder dat er uitspraak hoeft te worden gedaan over de door de Commissie aangevoerde niet‑ontvankelijkheidsgrond.
Derde middel
Argumenten van partijen
47 Met haar derde middel betoogt rekwirante dat het Gerecht in de punten 95 en 96 van het bestreden arrest blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door te oordelen dat de Raad bij een besluit op basis van artikel 29 VEU de vrijheid van verkeer kon beperken die zij, vanwege haar Finse nationaliteit, als Unieburger op het grondgebied van de Unie geniet krachtens artikel 21 VWEU en artikel 45 van het Handvest. Anders dan het Gerecht heeft geoordeeld, zijn beperkingen van het vrije verkeer van Unieburgers door de lidstaten, die strikt moeten worden uitgelegd, overeenkomstig artikel 27 van richtlijn 2004/38 alleen mogelijk om redenen van openbare orde, openbare veiligheid of volksgezondheid, waarbij dergelijke beperkingen bovendien evenredig moeten zijn en gebaseerd moeten zijn op het gedrag van de betrokkene.
48 Noch uit de bewoordingen van artikel 29 VEU noch uit de Verdragen volgt dat deze vrijheid van verkeer kan worden beperkt bij op basis van dat artikel 29 vastgestelde beperkende maatregelen. Het Gerecht had in casu dus moeten onderzoeken of de Raad, als instelling van de Unie waarin alle lidstaten zitting hebben, had nagegaan of het persoonlijke gedrag van rekwirante een bedreiging vormde voor de openbare orde, openbare veiligheid of volksgezondheid in de lidstaten. De Raad kan dus niet het GBVB aanwenden om het vrije verkeer van Unieburgers te beperken zonder te hoeven voldoen aan de voorwaarden en procedurele waarborgen die normaal gesproken van toepassing zijn wanneer de lidstaten dergelijke beperkingen invoeren op grond van richtlijn 2004/38, welke benadering volgens rekwirante steun vindt in artikel 40 VEU, zoals zij heeft toegelicht in haar memorie van repliek.
49 De Raad en de Commissie betwisten de gegrondheid van de door rekwirante aangevoerde argumenten.
Beoordeling door het Hof
50 In de punten 95 en 96 van het bestreden arrest heeft het Gerecht in essentie geoordeeld dat, volgens artikel 21, lid 1, VWEU, het recht van Unieburgers om vrij op het grondgebied van de lidstaten te reizen en te verblijven wordt uitgeoefend onder voorbehoud van de beperkingen en voorwaarden die bij de Verdragen en de bepalingen ter uitvoering daarvan zijn vastgesteld, waaronder de op grond van artikel 29 VEU vastgestelde besluiten op het gebied van het GBVB. De ruime bewoordingen van dit laatste artikel kennen de Raad echter de bevoegdheid toe om, met het oog op de verwezenlijking van de in artikel 21, lid 2, VEU bedoelde doelstellingen, beperkende maatregelen vast te stellen ter beperking van de vrijheid van verkeer en verblijf van Unieburgers buiten de lidstaat waarvan zij onderdaan zijn, ongeacht de ter zake geldende bepalingen van richtlijn 2004/38.
51 Hiermee heeft het Gerecht geen blijk gegeven van een onjuiste rechtsopvatting.
52 In dit verband dient eraan te worden herinnerd dat Unieburgers – dat wil zeggen, krachtens artikel 9 VEU en artikel 20, lid 1, VWEU, iedere natuurlijke persoon die de nationaliteit van een lidstaat bezit – het rechtstreeks bij artikel 20, lid 2, onder a), en artikel 21, lid 1, VWEU verleende recht hebben om vrij op het grondgebied van de andere lidstaten te reizen en te verblijven. Op grond van laatstgenoemde bepaling worden de beperkingen en voorwaarden met betrekking tot dit recht vastgesteld bij de Verdragen en de bepalingen ter uitvoering daarvan.
53 Hieruit volgt dat, zoals het Gerecht terecht heeft geoordeeld in punt 95 van het bestreden besluit, het recht van vrij verkeer en verblijf van Unieburgers kan worden beperkt en aan voorwaarden kan worden onderworpen op grond van zowel het VWEU als het VEU.
54 Zoals het Gerecht in punt 96 van het bestreden arrest in herinnering heeft gebracht, kan de Raad op basis van artikel 29 VEU op het gebied van het GBVB besluiten vaststellen waarin de aanpak van de Unie wordt bepaald ten aanzien van een bepaalde aangelegenheid van geografische of thematische aard, waarbij een dergelijke aanpak beperkende maatregelen jegens natuurlijke personen, rechtspersonen dan wel groepen of entiteiten kan omvatten. In dat verband is de Raad bevoegd om met eenparigheid van stemmen te bepalen of zelfs te verduidelijken waarop de beperkende maatregelen die de Unie op het gebied van het GBVB vaststelt, betrekking hebben, waarbij hij dienaangaande over een ruime beoordelingsmarge beschikt. Deze ruime beoordelingsmarge kan worden verklaard door de brede strekking van de doelstellingen van de Unie op dat gebied, zoals verwoord in artikel 3, lid 5, en artikel 21 VEU alsmede in de specifieke bepalingen inzake het GBVB, waaronder de artikelen 23 en 24 VEU (arrest van 26 maart 2026, Pumpyanskiy e.a./Raad, C‑696/23 P, C‑704/23 P, C‑711/23 P, C‑35/24 P en C‑111/24 P, EU:C:2026:245, punten 269 en 270 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
55 Gezien de ruime beoordelingsmarge waarover de Raad beschikt voor de verwezenlijking van deze doelstellingen op het gebied van het GBVB, en gezien het feit dat noch de bewoordingen van artikel 29 VEU, noch, meer in het algemeen, die van de bepalingen van het VEU en VWEU betreffende het GBVB, op zich de vaststelling van specifieke beperkende maatregelen voorschrijven of verbieden, moet, in navolging van het Gerecht in de punten 95 en 96 van het bestreden arrest, worden vastgesteld dat de Raad in beginsel op grond van artikel 29 VEU bevoegd is om te besluiten dat bepaalde natuurlijke personen, ook al zijn zij onderdanen van een lidstaat van de Unie en dus Unieburgers, de andere lidstaten van de Unie niet mogen binnenkomen of doorreizen, wanneer deze personen voldoen aan criteria waaruit een objectief verband blijkt tussen de categorie waartoe zij behoren en het derde land waarop de Unie aldus druk wil uitoefenen (zie wat dit laatste punt betreft arrest van 26 maart 2026, Pumpyanskiy e.a./Raad, C‑696/23 P, C‑704/23 P, C‑711/23 P, C‑35/24 P en C‑111/24 P, EU:C:2026:245, punt 273). Tegen deze achtergrond staat artikel 29 VEU de Raad in beginsel toe om beperkende maatregelen vast te stellen die tot gevolg hebben dat het recht van dergelijke burgers op vrij verkeer en verblijf op het grondgebied van de lidstaten wordt beperkt in de zin van artikel 21, lid 1, VWEU, en om de lidstaten te verplichten een dergelijke beperking te handhaven.
56 Zoals het Gerecht terecht heeft geoordeeld aan het einde van punt 96 van het bestreden arrest, is het dus van weinig belang dat dergelijke beperkingen niet overeenstemmen met die van richtlijn 2004/38, die, overeenkomstig artikel 1, onder c), en artikel 27, gelezen in samenhang met artikel 42 ervan, met name beoogt regels vast te stellen op grond waarvan de lidstaten zelf – en niet een instelling van de Unie zoals de Raad – dergelijke beperkingen kunnen opleggen.
57 Een dergelijke uitlegging wordt bovendien niet tegengesproken door het door rekwirante aangehaalde artikel 40, tweede alinea, VWEU. Volgens deze bepaling heeft de uitvoering van de in de artikelen 3 tot en met 6 VWEU bedoelde beleidsonderdelen geen gevolgen voor de toepassing van de procedures en de respectieve omvang van de bevoegdheden van de instellingen waarin de Verdragen voorzien voor de uitoefening van de bevoegdheden van de Unie uit hoofde van het GBVB. Tegen deze achtergrond kan het feit dat richtlijn 2004/38, zoals blijkt uit overweging 2 ervan, het vrije verkeer van personen regelt als een fundamentele vrijheid binnen de interne markt waarvoor de Unie op grond van artikel 4 VWEU een met de lidstaten gedeelde bevoegdheid heeft, geen afbreuk doen aan de omvang van de bevoegdheid waarover de Raad op het gebied van het GBVB beschikt krachtens artikel 29 VEU.
58 Anders dan rekwirante betoogt, impliceert het feit dat de Raad bij de vaststelling, op grond van artikel 29 VEU, van beperkende maatregelen ter beperking van het vrije verkeer van natuurlijke personen op het grondgebied van de lidstaten, ook wanneer de betrokkenen Unieburgers zijn, niet gebonden is aan de voorschriften en procedurele waarborgen van richtlijn 2004/38, bovendien niet dat deze instelling in dit verband beschikt over een bevoegdheid die niet door het Unierecht wordt beperkt.
59 Immers, ten eerste, zoals het Gerecht heeft aangegeven in de punten 96 en 101 van het bestreden arrest, moet bij de vaststelling van dergelijke maatregelen rekening worden gehouden met het internationaalrechtelijke beginsel dat een staat zijn eigen onderdanen niet de toegang tot en het verblijf op zijn grondgebied mag ontzeggen, welk beginsel is bevestigd in artikel 3 van Protocol nr. 4 bij het op 4 november 1950 te Rome ondertekende Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden. De lidstaten zijn gebonden aan dit beginsel [zie in die zin arrest van 6 oktober 2021, A (Grensoverschrijding met een pleziervaartuig), C‑35/20, EU:C:2021:813, punt 69 en aldaar aangehaalde rechtspraak]. Om die reden bevat artikel 1, lid 2, van besluit 2014/145 de waarborg dat dit besluit de lidstaten niet verplicht om de binnenkomst op hun grondgebied van hun eigen onderdanen te weigeren.
60 Ten tweede dient in herinnering te worden gebracht dat ieder besluit tot vaststelling van dergelijke maatregelen op basis van artikel 29 VEU – met het oog op, zoals het Gerecht in punt 97 van het bestreden arrest heeft opgemerkt, het uitoefenen van druk op een derde land ter verwezenlijking van de in artikel 21, lid 2, onder b) en c), bedoelde doelstellingen, te weten de consolidering en ondersteuning van de democratie, de rechtsstaat, de mensenrechten en de beginselen van internationaal recht, alsmede de handhaving van de vrede, voorkoming van conflicten en versterking van de internationale veiligheid – het met de druk nagestreefde doel, de juridische criteria voor het opleggen van beperkende maatregelen en de categorieën personen of entiteiten waarop die criteria betrekking hebben, zodanig moet definiëren en afbakenen dat de uit dien hoofde opgelegde beperkende maatregelen het nagestreefde doel kunnen verwezenlijken op een wijze die niet kennelijk ongeschikt is (zie in die zin arrest van 26 maart 2026, Pumpyanskiy e.a./Raad, C‑696/23 P, C‑704/23 P, C‑711/23 P, C‑35/24 P en C‑111/24 P, EU:C:2026:245, punten 272 en 273 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
61 Ten derde, gezien het feit dat het recht van Unieburgers om vrij op het grondgebied van de lidstaten te reizen en te verblijven tevens een grondrecht is, aangezien het wordt gewaarborgd door artikel 45, lid 1, van het Handvest, vormt de beperking van dit recht bij op grond van artikel 29 VEU vastgestelde besluiten een „beperking op de uitoefening” van dat recht in de zin van artikel 52, lid 1, van het Handvest, zodat deze beperking moet voldoen aan de in deze laatste bepaling gestelde voorwaarden, zoals het Gerecht terecht heeft opgemerkt in punt 98 van het bestreden arrest.
62 Gelet op de voorgaande overwegingen moet het derde middel ongegrond worden verklaard.
Vierde middel
Argumenten van partijen
63 Met haar vierde middel, dat uit twee onderdelen bestaat, verwijt rekwirante het Gerecht in essentie dat het blijk heeft gegeven van onjuiste rechtsopvattingen en zijn motiveringsplicht niet is nagekomen door te oordelen dat de beperking, bij de tegen haar gerichte beperkende maatregelen, van het recht van vrij verkeer en verblijf dat zij als Unieburger geniet, in overeenstemming is met het evenredigheidsbeginsel (eerste onderdeel van het vierde middel) en het vereiste dat een dergelijke beperking de wezenlijke inhoud van dat recht eerbiedigt (tweede onderdeel van het vierde middel).
64 Met het eerste onderdeel betoogt rekwirante dat het Gerecht bij de toetsing van de evenredigheid van de beperking van het recht op vrij verkeer en verblijf van rekwirante blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting en daarbij zijn motiveringsplicht niet is nagekomen door geen persoonlijk gedrag van rekwirante aan te wijzen dat een ernstige bedreiging zou vormen voor de openbare orde, de openbare veiligheid of de volksgezondheid in de lidstaten, zoals vereist in artikel 27 van richtlijn 2004/38, noch vast te stellen dat zij een ernstige bedreiging voor een belang van de Unie vormt, en door niet uit te leggen waarom een dergelijke beperking geschikt was om de door de Raad nagestreefde doelstellingen te verwezenlijken, zoals het Gerecht deze in punt 97 van het bestreden arrest heeft omschreven.
65 Met het tweede onderdeel komt rekwirante op tegen de redenering van het Gerecht in de punten 101 en 104 van het bestreden arrest. Anders dan het Gerecht heeft geoordeeld, is de beperking van haar recht van vrij verkeer en verblijf bij de tegen haar gerichte beperkende maatregelen namelijk van aanzienlijke omvang, aangezien deze geldt voor het grondgebied van 26 van de 27 lidstaten. Bovendien houdt geen van de afwijkingen waarin artikel 1 van besluit 2014/145 voorziet rekening met de hoedanigheid van Unieburger of met de specifieke situatie van Unieburgers die banden hebben met meerdere landen van de Unie. Daarbij komt dat de beperkende maatregelen, ondanks het vermeend tijdelijke karakter ervan, jarenlang tegen een persoon kunnen worden gehandhaafd. Ten slotte is de rechtspraak waarnaar het Gerecht in punt 101 van het bestreden arrest naar analogie heeft verwezen, niet relevant.
66 De Raad concludeert tot niet‑ontvankelijkheid van het eerste onderdeel van het vierde middel op grond dat rekwirante niet heeft aangegeven tegen welke passages van het bestreden arrest haar kritiek is gericht, terwijl de Commissie van mening is dat dit onderdeel niet‑ontvankelijk is omdat rekwirante een nieuw argument aanvoert dat niet is onderzocht door het Gerecht. Ten gronde betwist zowel de Raad als de Commissie de argumenten van rekwirante.
Beoordeling door het Hof
– Ontvankelijkheid van het eerste onderdeel van het vierde middel
67 Ten eerste klopt het dat, zoals de Raad aanvoert, rekwirante niet exact aangeeft op welke passages van het bestreden arrest zij doelt met haar betoog ter ondersteuning van het eerste onderdeel van het vierde middel. Dit gezegd zijnde, en gelet op het feit dat rekwirante het Gerecht in essentie verwijt dat het blijk heeft gegeven van onjuiste rechtsopvattingen bij zijn analyse van de evenredigheid van de beperkende maatregelen die erop gericht zijn haar recht van vrij verkeer en verblijf als Unieburger te beperken, blijkt uit haar betoog voldoende duidelijk dat zij doelt op de punten 103 tot en met 106 van het bestreden arrest, waarin het Gerecht deze analyse heeft verricht, welke punten de Raad overigens zelf heeft aangeduid in zijn memorie van repliek. In deze omstandigheden moet worden geoordeeld dat het eerste onderdeel van het vierde middel ontvankelijk is in het licht van de in punt 44 van het onderhavige arrest in herinnering gebrachte rechtspraak.
68 Ten tweede dient eraan te worden herinnerd dat, volgens vaste rechtspraak, wanneer een partij een middel en argumenten die zij voor het Gerecht niet heeft aangevoerd, voor het eerst voor het Hof zou mogen aanvoeren, zij in feite bij het Hof, dat in hogere voorziening een beperkte bevoegdheid heeft, een geschil aanhangig zou mogen maken met een ruimere strekking dan het geschil waarvan het Gerecht kennis heeft genomen. In hogere voorziening is het Hof echter enkel bevoegd om te oordelen over de rechtsbeslissing die is gegeven ten aanzien van de middelen en argumenten die voor de rechter in eerste aanleg zijn aangevoerd (arrest van 17 oktober 2024, PT Pelita Agung Agrindustri en PT Permata Hijau Palm Oleo/Commissie, C‑112/23 P, EU:C:2024:899, punt 67 en aldaar aangehaalde rechtspraak). Het is eveneens vaste rechtspraak dat een verzoeker een hogere voorziening mag instellen waarin hij middelen aanvoert die voortvloeien uit het bestreden arrest zelf en ertoe strekken de gegrondheid daarvan in rechte te betwisten (arrest van 3 juli 2025, Parlement/TC, C‑529/23 P, EU:C:2025:521, punt 82 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
69 Gelet op deze lijnen in de rechtspraak moet worden geoordeeld dat rekwirante, anders dan de Commissie betoogt, in het kader van het eerste onderdeel van het vierde middel geen nieuw argument tracht aan te voeren dat niet door het Gerecht is onderzocht. Door in essentie te betogen dat het Gerecht, bij zijn analyse van de evenredigheid van de inbreuk op haar grondrecht om vrij op het grondgebied van de lidstaten te reizen en te verblijven, had moeten nagaan of de Raad overeenkomstig de voorschriften van richtlijn 2004/38 had vastgesteld dat rekwirante persoonlijk gedrag had vertoond dat een werkelijke, actuele en voldoende ernstige bedreiging voor een fundamenteel belang van de samenleving vormde, bekritiseert rekwirante de juridische redenering van het Gerecht door hieruit te concluderen dat het blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door in punt 96 van het bestreden arrest in essentie te oordelen dat de Raad niet gebonden was aan deze richtlijn. Hieruit volgt dat rekwirante een argument aanvoert dat voortvloeit uit het bestreden arrest zelf en dus ontvankelijk is.
70 Bijgevolg is het eerste onderdeel van het vierde middel in zijn geheel ontvankelijk.
– Ten gronde
71 Wat het eerste onderdeel van het vierde middel betreft, moet in de eerste plaats het argument van rekwirante worden verworpen dat het Gerecht in de punten 103 tot en met 106 van het bestreden arrest ten onrechte heeft nagelaten om, in het licht van de voorschriften van richtlijn 2004/38, de evenredigheid te onderzoeken van de inbreuk op haar grondrecht om vrij op het grondgebied van de lidstaten te reizen en te verblijven, zoals neergelegd in artikel 45, lid 1, van het Handvest.
72 Zo moet in herinnering worden gebracht dat het Gerecht, zoals blijkt uit de punten 56 tot en met 61 van het onderhavige arrest, geen blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door in essentie te oordelen dat de Raad bij de vaststelling, op grond van artikel 29 VEU, van beperkende maatregelen ter beperking van het recht van vrij verkeer en verblijf van natuurlijke personen die Unieburgers zijn, niet gebonden is aan de voorschriften en procedurele waarborgen van richtlijn 2004/38.
73 Daarnaast moet, om te bepalen of de inbreuk op een grondrecht – zoals dat gewaarborgd in artikel 45, lid 1, van het Handvest – als gevolg van beperkingen van dat recht bij een Uniehandeling, evenredig is overeenkomstig artikel 52, lid 1, tweede volzin, van het Handvest, worden nagegaan, ten eerste, of de betrokken maatregelen beantwoorden aan een door de Unie erkende doelstelling van algemeen belang, ten tweede, of zij niet kennelijk ongeschikt zijn met het oog op die doelstelling, dat wil zeggen of zij niet kennelijk ongeschikt zijn om dat doel te bereiken, en, ten derde, of de betrokken beperking niet kennelijk verder gaat dan nodig is om die doelstelling te bereiken (zie in die zin arrest van 26 maart 2026, Pumpyanskiy e.a./Raad, C‑696/23 P, C‑704/23 P, C‑711/23 P, C‑35/24 P en C‑111/24 P, EU:C:2026:245, punt 233 en aldaar aangehaalde rechtspraak). Een dergelijke analyse vindt echter plaats los van de bepalingen van richtlijn 2004/38.
74 Het Gerecht heeft dus geen blijk gegeven van een onjuiste rechtsopvatting en heeft niet nagelaten om zijn motiveringsplicht na te komen door geen beoordeling te verrichten van de evenredigheid van de beperking van het recht van vrij verkeer en verblijf van rekwirante in het licht van de regels en procedurele waarborgen van richtlijn 2004/38.
75 In de tweede plaats verwijt rekwirante het Gerecht dat het zijn motiveringsplicht niet is nagekomen door bij zijn analyse van de evenredigheid van de inbreuk op haar grondrecht om vrij te reizen en te verblijven op het grondgebied van andere lidstaten dan de Republiek Finland, niet na te gaan of het betrokken inreis‑ en doorreisverbod geschikt was om de doelstelling te bereiken die – zoals blijkt uit de punten 97 en 102 van het bestreden arrest, die op dit punt niet zijn betwist in het kader van de hogere voorziening – erin bestaat om druk uit te oefenen op de autoriteiten van de Russische Federatie teneinde hen ertoe te bewegen een einde te maken aan hun acties en hun beleid ter destabilisatie van Oekraïne.
76 Dit argument moet eveneens worden afgewezen, aangezien – in het licht van de in punt 33 van dit arrest in herinnering gebrachte rechtspraak – het onderzoek naar de geschiktheid van dit verbod blijkt uit de punten 105 en 106 van het bestreden arrest. Door in deze punten aan te geven dat, gelet op het belang van het doel dat met de aan rekwirante opgelegde beperkende maatregelen wordt nagestreefd, de beperking van haar recht op vrij verkeer en verblijf op het grondgebied van de lidstaten niet kennelijk onevenredig was, is het Gerecht er immers impliciet maar noodzakelijkerwijs van uitgegaan dat dit verbod niet kennelijk ongeschikt was om dat doel te verwezenlijken (zie naar analogie arrest van 26 maart 2026, Pumpyanskiy e.a./Raad, C‑696/23 P, C‑704/23 P, C‑711/23 P, C‑35/24 P en C‑111/24 P, EU:C:2026:245, punt 237).
77 Met het tweede onderdeel van het vierde middel stelt rekwirante dat het Gerecht blijk heeft gegeven van een onjuiste rechtsopvatting door in de punten 101 en 104 van het bestreden arrest te oordelen dat de beperking van haar recht op vrij verkeer en verblijf op het grondgebied van de lidstaten, zoals gewaarborgd in artikel 45, lid 1, van het Handvest, de wezenlijke inhoud van dat recht eerbiedigt.
78 In dit verband moet worden opgemerkt dat punt 104 van het bestreden arrest betrekking heeft op de noodzakelijkheid van deze beperking in het licht van het evenredigheidsbeginsel en dat alleen punt 101 daarvan ziet op de eerbiediging van de wezenlijke inhoud van dat recht. Het tweede onderdeel van het vierde middel moet dus worden geacht enkel betrekking te hebben op dit laatste punt.
79 Er zij aan herinnerd dat volgens artikel 52, lid 1, eerste volzin, van het Handvest beperkingen op de uitoefening van de in het Handvest erkende grondrechten onder meer de wezenlijke inhoud van die rechten moeten eerbiedigen.
80 In punt 101 van het bestreden arrest heeft het Gerecht geoordeeld dat de beperking van rekwirantes grondrecht om vrij op het grondgebied van de lidstaten te reizen en te verblijven de wezenlijke inhoud van dat recht eerbiedigt, aangezien het betrokken verbod – overeenkomstig het in punt 59 van dit arrest in herinnering gebrachte en in artikel 1, lid 2, van besluit 2014/145 bevestigde internationaalrechtelijke beginsel – rekwirante niet belette om zich te begeven naar en te verblijven in de lidstaat waarvan zij de nationaliteit heeft en daarnaast niet permanent van aard was omdat de handhaving van de beperkende maatregelen tegen rekwirante, en dus van dat verbod, krachtens artikel 6 van dat besluit periodiek moet worden herzien.
81 Zonder dat de relevantie hoeft te worden onderzocht van de rechtspraak waarnaar het Gerecht in punt 101 van het bestreden arrest heeft verwezen, moet worden geoordeeld dat de tweede van de in dat punt genoemde factoren, betreffende artikel 6 van besluit 2014/145, volstaat om te concluderen dat de litigieuze handelingen geen afbreuk doen aan de wezenlijke inhoud van rekwirantes grondrecht van vrij verkeer (zie naar analogie arrest van 13 maart 2025, Shuvalov/Raad, C‑271/24 P, EU:C:2025:180, punten 78 en 79). Uit het vereiste dat de jegens rekwirante vastgestelde beperkende maatregelen periodiek worden herzien volgt namelijk dat de litigieuze handelingen noch tot doel noch tot gevolg hebben dat er een einde wordt gemaakt aan de rechten die haar uit hoofde van haar Unieburgerschap toekomen of dat de reikwijdte van deze rechten blijvend worden aangetast.
82 Aan deze conclusie wordt niet afgedaan door het door rekwirante aangevoerde feit dat de in artikel 1, leden 3, 4 en 6, van besluit 2014/145 opgenomen uitzonderingen en afwijkingen grotendeels betrekking hebben op personen die zich in zeer specifieke situaties bevinden die met name verband houden met internationale verplichtingen. In dit verband volstaat het vast te stellen dat deze omstandigheid geenszins afdoet aan de draagwijdte van het in punt 101 van het bestreden arrest genoemde vereiste van periodieke herziening.
83 Gelet op de voorgaande overwegingen moet het vierde middel ongegrond worden verklaard.
Verzoek om aanpassing van rekwirantes conclusies
84 Zoals blijkt uit punt 23 van dit arrest heeft rekwirante in haar memorie van repliek het Hof verzocht om toe te staan dat zij haar conclusies in die zin aanpast dat, ingeval het bestreden arrest wordt vernietigd, de zaak wordt terugverwezen naar het Gerecht voor een uitspraak over het verzoek om schadevergoeding dat zij in eerste aanleg had ingediend.
85 Aangezien dit scenario zich niet heeft voorgedaan, omdat de vier middelen die rekwirante ter ondersteuning van haar hogere voorziening heeft aangevoerd, zijn verworpen, hoeft geen uitspraak te worden gedaan over dit verzoek.
86 De hogere voorziening wordt derhalve in haar geheel afgewezen.
Kosten
87 Artikel 184, lid 2, van het Reglement voor de procesvoering van het Hof bepaalt dat wanneer de hogere voorziening ongegrond is, het Hof over de kosten beslist. Artikel 138, lid 1, van dat Reglement, dat ingevolge artikel 184, lid 1, ervan van toepassing is op de procedure in hogere voorziening, bepaalt dat de in het ongelijk gestelde partij wordt verwezen in de kosten, voor zover dit is gevorderd.
88 Aangezien rekwirante in het ongelijk is gesteld, moet zij overeenkomstig de vordering van de Raad en de Commissie worden verwezen in de kosten.
Het Hof (Derde kamer) verklaart:
1) De hogere voorziening wordt afgewezen.
2) Elena Petrovna Timchenko wordt verwezen in de kosten.
ondertekeningen
* Procestaal: Frans.