I.

Εισαγωγή

1.

Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως του Sofiyski rayonen sad (πρωτοβάθμιου περιφερειακού δικαστηρίου Σόφιας, Βουλγαρία) υποβλήθηκε στο πλαίσιο διαδικασίας εκούσιας δικαιοδοσίας η οποία κινήθηκε από δύο ανήλικες ρωσικής ιθαγένειας, κατοίκους Γερμανίας, με τη συγκατάθεση της μητέρας τους, με σκοπό τη λήψη άδειας για την πώληση των μεριδίων που κατέχει έκαστη σε τρία ακίνητα κείμενα στη Βουλγαρία.

2.

Το αιτούν δικαστήριο ερωτά το Δικαστήριο εάν θεμελιώνεται διεθνής δικαιοδοσία του με βάση την τοποθεσία των ακινήτων αυτών, σύμφωνα, ιδίως, με τη σύμβαση μεταξύ της Λαϊκής Δημοκρατίας της Βουλγαρίας και της Ένωσης Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών για τη δικαστική συνδρομή σε αστικές, οικογενειακές και ποινικές υποθέσεις  ( 2 ), η οποία συνήφθη πριν από την προσχώρηση της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το αιτούν δικαστήριο ζητεί διευκρινίσεις όσον αφορά τη σχέση της εν λόγω σύμβασης με το δίκαιο της Ένωσης και, ειδικότερα, με τον κανονισμό (ΕΕ) 2019/1111  ( 3 ), εφόσον γίνει δεκτό ότι η υπόθεση της κύριας δίκης εμπίπτει στον τομέα της γονικής μέριμνας.

3.

Το Δικαστήριο έχει ήδη οριοθετήσει την έννοια της γονικής μέριμνας σε περιουσιακά ζητήματα που αφορούν ανηλίκους. Αντιθέτως, δεν είχε την ευκαιρία να αποφανθεί επί των αποτελεσμάτων διμερών συμφωνιών που συνήψαν στον ίδιο τομέα τα κράτη μέλη, πριν από την προσχώρησή τους στην Ένωση, με τρίτες χώρες, η δε σχέση μεταξύ του κανονισμού Βρυξέλλες ΙΙβ και των συμφωνιών αυτών δεν αποτελεί αντικείμενο ειδικών διατάξεων του κανονισμού.

4.

Δεδομένου του αριθμού τόσο των κρατών μελών που εξακολουθούν να δεσμεύονται από συμφωνίες παρόμοιου με τη ρωσοβουλγαρική σύμβαση περιεχομένου όσο και των καταστάσεων που θα μπορούσαν να ανακύψουν εκ νέου σε σχέση με ακίνητα ανηλίκων Ρώσων που βρίσκονται στη Βουλγαρία, παρουσιάζει ιδιαίτερη σημασία το ζήτημα εάν οι συμφωνίες αυτές συνιστούν παρέκκλιση από τον κανονισμό Βρυξέλλες ΙΙβ και, εάν ναι, υπό ποιες προϋποθέσεις.

5.

Συναφώς, η υπό κρίση υπόθεση παρέχει στο Δικαστήριο την ευκαιρία να υπενθυμίσει ότι, στις σχέσεις μεταξύ των κρατών μελών και των τρίτων χωρών, πρέπει να εφαρμόζονται οι αρχές του άρθρου 351 ΣΛΕΕ. Πρέπει, επομένως, στο πλαίσιο αυτό, το ασυμβίβαστο κανόνα διεθνούς δικαιοδοσίας, ο οποίος απορρέει από διμερή συμφωνία, προς κανόνα που προβλέπεται στον κανονισμό Βρυξέλλες ΙΙβ να αξιολογηθεί βάσει κριτηρίων που δεν έχουν ακόμη καθοριστεί. Θα καταδείξω πώς τα κριτήρια αυτά μπορούν να προκύψουν από ερμηνεία ανάλογη με εκείνη που έχει υιοθετήσει το Δικαστήριο στη νομολογία του σχετικά με ορισμένους κανονισμούς στον τομέα της συνεργασίας σε αστικές υποθέσεις, η οποία θέτει ως όριο της μη εφαρμογής τους την παραβίαση των αρχών που διέπουν τη συνεργασία αυτή.

II.

Το νομικό πλαίσιο

Α.

Το δίκαιο της Ένωσης

1.

Η Συνθήκη ΛΕΕ

6.

Το άρθρο 351, πρώτο και δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ ορίζει τα εξής:

2.

Ο κανονισμός Βρυξέλλες ΙΙβ

7.

Η αιτιολογική σκέψη 91 του κανονισμού Βρυξέλλες ΙΙβ έχει ως εξής:

8.

Το άρθρο 1 του κανονισμού, με τίτλο «Πεδίο εφαρμογής», προβλέπει στην παράγραφο 1, στοιχείο βʹ και στην παράγραφο 2, στοιχείο εʹ, ότι ο κανονισμός εφαρμόζεται σε αστικές υποθέσεις που αφορούν την ανάθεση, την άσκηση, την ανάθεση σε τρίτο, την ολική ή μερική αφαίρεση της γονικής μέριμνας, συμπεριλαμβανομένων των μέτρων προστασίας του παιδιού που συνδέονται με τη διοίκηση, τη συντήρηση ή τη διάθεση της περιουσίας παιδιού.

9.

Το άρθρο 7 του κανονισμού, με τίτλο «Γενική δικαιοδοσία», ορίζει στην παράγραφο 1 τα εξής:

10.

Το κεφάλαιο VIII του κανονισμού Βρυξέλλες ΙΙβ, το οποίο περιλαμβάνει τα άρθρα 94 έως 99, διέπει τις σχέσεις του κανονισμού με άλλες νομικές πράξεις.

11.

Το άρθρο 94, παράγραφος 2, του κανονισμού αφορά τα αποτελέσματα της σύμβασης της 6ης Φεβρουαρίου 1931, η οποία περιέχει διατάξεις ιδιωτικού διεθνούς δικαίου σχετικά με τον γάμο, την υιοθεσία και την επιτροπεία, καθώς και το τελικό πρωτόκολλο αυτής, που συνήφθη μεταξύ ορισμένων κρατών μελών (του Βασιλείου της Δανίας  ( 4 ), της Δημοκρατίας της Φινλανδίας και του Βασιλείου της Σουηδίας) και τρίτων χωρών (της Δημοκρατίας της Ισλανδίας και του Βασιλείου της Νορβηγίας).

12.

Κατά το άρθρο 98, παράγραφος 2, του κανονισμού Βρυξέλλες ΙΙβ, με τίτλο «Έκταση των αποτελεσμάτων»:

13.

Το άρθρο 99 του κανονισμού ρυθμίζει τη σχέση του με τις διμερείς συνθήκες που έχουν συναφθεί μεταξύ ορισμένων κρατών μελών της Ένωσης (του Βασιλείου της Ισπανίας, της Ιταλικής Δημοκρατίας, της Δημοκρατίας της Μάλτας και της Πορτογαλικής Δημοκρατίας) και της Αγίας Έδρας.

Β.

Η ρωσοβουλγαρική σύμβαση

14.

Το άρθρο 25 της ρωσοβουλγαρικής σύμβασης προβλέπει τα εξής:

15.

Το άρθρο 30 της σύμβασης, με τίτλο «Τύπος δικαιοπραξιών», ορίζει στην παράγραφο 2 τα εξής:

Γ.

Το βουλγαρικό δίκαιο

16.

Το άρθρο 18 του Zakon za zadalzheniata i dogovorite (νόμου περί ενοχικών σχέσεων και συμβάσεων)  ( 7 ) έχει ως εξής:

17.

Το άρθρο 586, παράγραφος 1, του Grazhdanski protsesualen kodeks (κώδικα πολιτικής δικονομίας)  ( 8 ) ορίζει τα εξής:

18.

Κατά το άρθρο 130, παράγραφος 3, του Semeen kodeks (οικογενειακού κώδικα)  ( 9 ):

III.

Τα πραγματικά περιστατικά της διαφοράς της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα

19.

Δύο ανήλικες  ( 10 ) ρωσικής ιθαγένειας, οι οποίες έχουν τη συνήθη διαμονή τους στη Γερμανία, επιθυμούν, με τη συγκατάθεση της μητέρας τους, να πωλήσουν τα ποσοστά συγκυριότητας που κατέχουν, όπως και εκείνη, σε τρία ακίνητα κείμενα στη Βουλγαρία, και το τίμημα να κατατεθεί στους δύο γερμανικούς τραπεζικούς λογαριασμούς των παιδιών.

20.

Το Sofiyski rayonen sad (πρωτοβάθμιο περιφερειακό δικαστήριο Σόφιας), το οποίο καλείται, στο πλαίσιο διαδικασίας εκούσιας δικαιοδοσίας, να χορηγήσει άδεια για την εν λόγω μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων προκειμένου η τελευταία να επικυρωθεί με συμβολαιογραφική πράξη, διερωτάται αν έχει διεθνή δικαιοδοσία.

21.

Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι το Varhoven kasatsionen sad (Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο, Βουλγαρία) είχε, υπό ανάλογες περιστάσεις, θεμελιώσει τη διεθνή δικαιοδοσία βουλγαρικών δικαστηρίων, η οποία συνδέεται με την τοποθεσία του ακινήτου, στις διατάξεις που ορίζουν το εφαρμοστέο δίκαιο σε περίπτωση κτήσης εμπράγματων δικαιωμάτων, ήτοι στο άρθρο 65, παράγραφος 1, του Kodeks na mezhdunarodnoto chastno pravo (κώδικα ιδιωτικού διεθνούς δικαίου)  ( 11 ) και στο άρθρο 30, παράγραφος 2, της ρωσοβουλγαρικής σύμβασης. Προσθέτει ότι, στην υπόθεση ακριβώς της κύριας δίκης, το Sofiyski gradski sad (πρωτοβάθμιο δικαστήριο Σόφιας, Βουλγαρία) δέχθηκε, υπό την ίδια αυτή έννοια, το εν λόγω κριτήριο διεθνούς δικαιοδοσίας και έκρινε ότι ο κανονισμός Βρυξέλλες ΙΙβ δεν είχε εφαρμογή, παραπέμποντας στο άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, του κανονισμού 593/2008  ( 12 ). Ωστόσο, το αιτούν δικαστήριο θεωρεί ότι, στο μέτρο που η συγκεκριμένη διάταξη καθορίζει το εφαρμοστέο δίκαιο και όχι τη διεθνή δικαιοδοσία για την εκδίκαση της διαφοράς, η απόφαση αυτή βασίζεται στο άρθρο 24, σημείο 1, του κανονισμού 1215/2012  ( 13 ).

22.

Κατά συνέπεια, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται ως προς το πεδίο εφαρμογής τόσο της διάταξης αυτής όσο και του κανονισμού Βρυξέλλες ΙΙβ σε υποθέσεις γονικής μέριμνας καθώς και ως προς τα αποτελέσματα της ρωσοβουλγαρικής σύμβασης, η οποία δεν μνημονεύεται στον κανονισμό Βρυξέλλες ΙΙβ ως σύμβαση που συνιστά παρέκκλιση από αυτόν.

23.

Υπό τις συνθήκες αυτές, το Sofiyski rayonen sad (πρωτοβάθμιο περιφερειακό δικαστήριο Σόφιας) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:

24.

Γραπτές παρατηρήσεις υπέβαλαν οι αιτούσες της κύριας δίκης, η Ισπανική και η Ουγγρική Κυβέρνηση και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

25.

Κατόπιν των γραπτών παρατηρήσεων που υπέβαλε η Επιτροπή, το αιτούν δικαστήριο συμπλήρωσε την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως με την επισήμανση ότι σε περίπτωση που η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης κατάσταση εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού Βρυξέλλες ΙΙβ, το άρθρο 16 του κανονισμού αυτού δεν μπορεί να εφαρμοστεί, για τον λόγο ότι η κύρια διαδικασία, για την οποία απαιτείται χορήγηση άδειας διαθέσεως των περιουσιακών στοιχείων των οικείων ανηλίκων, διεξάγεται από συμβολαιογράφο.

26.

Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 12ης Σεπτεμβρίου 2024, οι αιτούσες της κύριας δίκης, η Ισπανική Κυβέρνηση και η Επιτροπή ανέπτυξαν προφορικώς τις παρατηρήσεις τους και απάντησαν προφορικώς στις ερωτήσεις που τους έθεσε το Δικαστήριο.

IV.

Ανάλυση

27.

Στην ενώπιόν του διαδικασία, το βουλγαρικό αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν, όσον αφορά τη διεθνή δικαιοδοσία, υπάρχει σύγκρουση κανόνων δικαίου μεταξύ του δικαίου της Ένωσης και της ρωσοβουλγαρικής σύμβασης που συνήψε η Δημοκρατία της Βουλγαρίας πριν από την προσχώρησή της στην Ένωση. Σε περίπτωση καταφατικής απάντησης, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται ως προς τη σχέση μεταξύ των κανόνων αυτών.

28.

Προτείνω, επομένως, στο Δικαστήριο να εξετάσει από κοινού το πρώτο και το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, καθόσον με αυτά ζητείται να καθοριστεί ποιος κανονισμός (1215/2012 ή Βρυξέλλες ΙΙβ) έχει εφαρμογή στην προκειμένη περίπτωση σε σχέση με τον ορισμό του έχοντος διεθνή δικαιοδοσία δικαστηρίου, προτού εξετάσει το τρίτο προδικαστικό ερώτημα, το οποίο αφορά τη σχέση του τελευταίου αυτού κανονισμού με άλλες διμερείς πράξεις πέραν εκείνων τις οποίες μνημονεύει.

29.

Κατ’ αρχάς, δεδομένου ότι το Δικαστήριο επιλαμβάνεται προδικαστικής παραπομπής στο πλαίσιο διαδικασίας εκούσιας δικαιοδοσίας, θα εξηγήσω τους λόγους για τους οποίους πρέπει να αρθεί κάθε αμφιβολία ως προς το παραδεκτό της αίτησης προδικαστικής αποφάσεως.

Α.

Επί του παραδεκτού της αίτησης προδικαστικής αποφάσεως στο πλαίσιο διαδικασίας εκούσιας δικαιοδοσίας

30.

Το αιτούν δικαστήριο έχει επιληφθεί αίτησης για τη χορήγηση άδειας πώλησης περιουσιακών στοιχείων που ανήκουν σε ανηλίκους στο πλαίσιο διαδικασίας εκούσιας δικαιοδοσίας.

31.

Είναι αληθές ότι το αιτούν δικαστήριο δεν έχει επιληφθεί διαφοράς μεταξύ διαδίκων  ( 14 ), είτε σε πρώτο βαθμό, λαμβανομένου υπόψη του αντικειμένου της αίτησης, είτε κατόπιν ενδίκου μέσου κατά απόφασης εκούσιας δικαιοδοσίας  ( 15 ).

32.

Ωστόσο, όπως επιβεβαιώθηκε κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, το αιτούν δικαστήριο ασκεί δικαιοδοτικά καθήκοντα, υπό την έννοια ότι δεν καλείται απλώς και μόνο να καταγράψει μια συμφωνία μεταξύ των διαδίκων  ( 16 ) και ότι πρέπει να προβεί σε εκτίμηση με απόφαση κατά της οποίας μπορεί να ασκηθεί ένδικο μέσο  ( 17 ).

33.

Πράγματι, πρώτον, το αιτούν δικαστήριο αποφαίνεται επί αίτησης για τη χορήγηση αδείας πώλησης ακινήτου από ανηλίκους κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 130, παράγραφος 3, του οικογενειακού κώδικα, με γνώμονα το βέλτιστο συμφέρον τους  ( 18 ), με σκοπό τη σύνταξη συμβολαιογραφικού εγγράφου πώλησης, όπως προβλέπει το άρθρο 18 του νόμου περί ενοχικών σχέσεων και συμβάσεων.

34.

Επιπλέον, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι απόφαση εκούσιας δικαιοδοσίας εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κεφαλαίου IV του κανονισμού Βρυξέλλες ΙΙβ, καθόσον δεν έχει ρητώς εξαιρεθεί από τον ορισμό του όρου «απόφαση» του άρθρου 2, παράγραφος 1, του κανονισμού, ο οποίος περιλαμβάνει τις αποφάσεις που δεν έχουν αποκτήσει ισχύ δεδικασμένου  ( 19 ).

35.

Κατά συνέπεια, όπως εξηγούν οι Hélène Gaudemet-Tallon και Marie-Élodie Ancel σε σχέση με τον ισοδύναμο ορισμό του όρου «απόφαση» στο άρθρο 2, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 1215/2012, πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ δύο τύπων πράξεων εκούσιας δικαιοδοσίας, ήτοι των «αμιγών πράξεων αποδοχής» και των «αποφάσεων εκούσιας δικαιοδοσίας» για τις οποίες το δικαστήριο «χωρίς να πρέπει να επιλύσει “διαφορά μεταξύ των διαδίκων” εκφράζει ωστόσο τη βούλησή του»  ( 20 ).

36.

Δεύτερον, σημειώνω ότι, σε προηγούμενες υποθέσεις κληρονομικής διαδοχής που αφορούσαν ανηλίκους, το Δικαστήριο είχε αποφανθεί επί αιτήσεων προδικαστικής αποφάσεως σχετικά με τη διεθνή δικαιοδοσία στο πλαίσιο διαδικασιών εκούσιας δικαιοδοσίας όπως αυτή της υπό κρίση υπόθεσης  ( 21 ).

37.

Κατά συνέπεια, είμαι της γνώμης ότι η αίτηση του αιτούντος δικαστηρίου, το οποίο αποφαίνεται στο πλαίσιο διαδικασίας εκούσιας δικαιοδοσίας και διερωτάται ως προς τη διεθνή δικαιοδοσία του, είναι παραδεκτή υπό τις ίδιες προϋποθέσεις με εκείνες που έχει ήδη δεχθεί το Δικαστήριο.

38.

Ως εκ τούτου, προκειμένου να δοθεί απάντηση στην υπό κρίση αίτηση προδικαστικής αποφάσεως με την οποία ζητείται να διευκρινιστεί η σχέση της ρωσοβουλγαρικής σύμβασης με το δίκαιο της Ένωσης, κρίνεται σκόπιμο η ανάλυση να ξεκινήσει με την άρση κάθε αμφιβολίας ως προς τον εφαρμοστέο κανονισμό περί διεθνούς δικαιοδοσίας  ( 22 ).

Β.

Επί της εφαρμογής του κανονισμού Βρυξέλλες ΙΙβ

39.

Προκειμένου να δοθεί απάντηση στα ερωτήματα του αιτούντος δικαστηρίου, τα οποία βασίζονται αποκλειστικά στην υπόμνηση της απόφασης της 6ης Οκτωβρίου 2015, Matoušková  ( 23 ), προτείνω στο Δικαστήριο να εφαρμόσει, κατ’ αναλογίαν, τον νομολογιακό κανόνα που υιοθέτησε με την απόφαση Schneider.

40.

Στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η ανωτέρω απόφαση, το βουλγαρικό αιτούν δικαστήριο είχε επιληφθεί αίτησης για τη χορήγηση άδειας πώλησης ακινήτου που ανήκε εξ αδιαιρέτου σε πρόσωπο υπό επιτροπεία  ( 24 ). Το Δικαστήριο έκρινε ότι η δικαστική άδεια αποτελεί μέτρο προστασίας του υπό επιτροπεία προσώπου, την οποία επιβάλλει η νομοθεσία επειδή το πρόσωπο αυτό δεν διαθέτει πλέον την εξουσία να προβεί το ίδιο σε πράξεις μεταβίβασης των ακινήτων του, και ότι η εν λόγω άδεια παρέχεται μόνο σε περίπτωση που η μεταβίβαση του ακινήτου γίνεται προς το συμφέρον του υπό προστασία προσώπου  ( 25 ).

41.

Το Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η αίτηση χορήγησης αδείας αφορά ευθέως την ικανότητα του οικείου φυσικού προσώπου κατά την έννοια του άρθρου 1, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, του κανονισμού (ΕΚ) 44/2001  ( 26 ), ο οποίος εξαιρεί το ζήτημα αυτό από το καθ’ ύλην πεδίο εφαρμογής του. Το Δικαστήριο επισήμανε τη διάκριση που πρέπει να γίνει μεταξύ της διαδικασίας αυτής και της διαδικασίας που έχει ως αντικείμενο «τα “εμπράγματα δικαιώματα επί ακινήτων” κατά την έννοια του άρθρου 22, σημείο 1, του κανονισμού 44/2001», καθόσον η τελευταία αποσκοπεί ιδίως στον καθορισμό της έκτασης, της σύστασης, της κυριότητας και της νομής ακινήτων  ( 27 ).

42.

Οι ίδιες διατάξεις περιλαμβάνονται στο άρθρο 1, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, και στο άρθρο 24, σημείο 1, του κανονισμού 1215/2012.

43.

Στο πνεύμα της απόφασης Schneider, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι η δικαστική άδεια που ζητείται από τους νόμιμους εκπροσώπους ανηλίκου στο πλαίσιο διαδικασίας κληρονομικής διαδοχής συνιστά μέτρο προστασίας του τέκνου που συνδέεται με τη διοίκηση, τη συντήρηση ή τη διάθεση της περιουσίας του στο πλαίσιο της άσκησης της γονικής μέριμνας, κατά την έννοια του άρθρου 1, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, και παράγραφος 2, στοιχείο εʹ, του κανονισμού 2201/2003  ( 28 ). Οι ίδιες διατάξεις περιλαμβάνονται στον κανονισμό Βρυξέλλες ΙΙβ, ο οποίος κατήργησε τον τελευταίο αυτόν κανονισμό.

44.

Εν προκειμένω, η νομική αυτή βάση έχει εφαρμογή στην υπόθεση της κύριας δίκης διότι η συνήθης διαμονή των ανήλικων αιτουσών είναι στη Γερμανία και το ζήτημα της δικαιοδοσίας έχει διασυνοριακή διάσταση, δεδομένου ότι αφορά ένα γερμανικό και ένα βουλγαρικό δικαστήριο.

45.

Κατά συνέπεια, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στο αιτούν δικαστήριο, το οποίο αναζητεί βάση για να συνδέσει τη διεθνή δικαιοδοσία του με τον τόπο όπου βρίσκεται το προς πώληση ακίνητο, ότι δεν είναι δυνατή η εφαρμογή του άρθρου 24, σημείο 1, του κανονισμού 1215/2012.

46.

Δεδομένου ότι η διαδικασία ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού Βρυξέλλες ΙΙβ και ότι το δικαστήριο αυτό δεν έχει δικαιοδοσία βάσει του τόπου διαμονής των ανήλικων αιτουσών της κύριας δίκης, ήτοι του κριτηρίου του άρθρου 7, παράγραφος 1, του κανονισμού, εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει ότι η δικαιοδοσία του δεν μπορεί να προκύψει από την εφαρμογή άλλων διατάξεων του κανονισμού  ( 29 ). Βάσει της εξακρίβωσης αυτής θα καταστεί δυνατόν να διαπιστωθεί αν υφίσταται σύγκρουση κανόνων δικαίου η οποία απορρέει από τη ρωσοβουλγαρική σύμβαση, όπως έχει ερμηνευθεί από το Varhoven kasatsionen sad (Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο)  ( 30 ).

47.

Συναφώς, η Επιτροπή εκτιμά ότι η διεθνής δικαιοδοσία του αιτούντος δικαστηρίου θα μπορούσε να θεμελιωθεί στο άρθρο 16, παράγραφος 1, του κανονισμού Βρυξέλλες ΙΙβ, θεωρώντας ότι το αιτούν δικαστήριο αποφαίνεται παρεμπιπτόντως  ( 31 ). Ωστόσο, το αιτούν δικαστήριο ενημέρωσε το Δικαστήριο ότι τούτο δεν ισχύει  ( 32 ). Επισημαίνω ότι η μόνη διαδικασία που έχει κινηθεί είναι αυτή ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου  ( 33 ). Δεδομένου ότι δεν πληρούται καμία από τις προϋποθέσεις που έχει θέσει ο νομοθέτης της Ένωσης  ( 34 ), συμμερίζομαι τις επιφυλάξεις που εξέφρασε η Ισπανική Κυβέρνηση κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 16.

48.

Αντιθέτως, κατά τη γνώμη μου, πρέπει να εξεταστεί αν η εφαρμογή άλλων διατάξεων του κανονισμού Βρυξέλλες ΙΙβ καθιστά δυνατό να αποφευχθεί οποιαδήποτε ασυμφωνία με τη ρωσοβουλγαρική σύμβαση από την οποία απορρέει η διεθνής δικαιοδοσία του αιτούντος δικαστηρίου.

49.

Συναφώς, επισημαίνω ότι τόσο το άρθρο 1, παράγραφος 2, της ρωσοβουλγαρικής σύμβασης όσο και το άρθρο 10 του κανονισμού Βρυξέλλες ΙΙβ προβλέπουν ότι η διεθνής δικαιοδοσία ενός δικαστηρίου μπορεί να βασίζεται στην επιλογή των διαδίκων που έχουν προσφύγει ενώπιόν του  ( 35 ).

50.

Πράγματι, πρέπει να σημειωθεί ότι, στην απόφαση του Varhoven kasatsionen sad (Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου), την οποία επικαλείται το αιτούν δικαστήριο και η οποία περιλαμβάνεται στη δικογραφία που έχει στη διάθεσή του το Δικαστήριο, μνημονεύεται, ως βάση της διεθνούς δικαιοδοσίας του οικείου βουλγαρικού δικαστηρίου, το άρθρο 1, παράγραφος 2, της ρωσοβουλγαρικής σύμβασης, σύμφωνα με το οποίο οι υπήκοοι ενός από τα συμβαλλόμενα κράτη μπορούν να προσφεύγουν ελεύθερα και ανεμπόδιστα στα δικαστήρια του άλλου συμβαλλόμενου κράτους που έχουν δικαιοδοσία σε αστικές, οικογενειακές και ποινικές υποθέσεις. Μπορούν να παρίστανται ενώπιόν τους και να καταθέτουν αιτήσεις και προσφυγές υπό τους ίδιους όρους με εκείνους που ισχύουν για τους υπηκόους του εν λόγω συμβαλλόμενου κράτους. Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, επιβεβαιώθηκε ότι το εν λόγω κριτήριο διεθνούς δικαιοδοσίας εφαρμόζεται από διάφορα βουλγαρικά δικαστήρια.

51.

Κατά συνέπεια, υπό την παραδοχή ότι το αιτούν δικαστήριο διαπιστώνει ασυμβατότητα μεταξύ της ρωσοβουλγαρικής σύμβασης, η οποία, σύμφωνα με τη νομολογία του Varhoven kasatsionen sad (Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου), αποτελεί τη βάση της διεθνούς δικαιοδοσίας του, και του κανονισμού Βρυξέλλες ΙΙβ, το Δικαστήριο καλείται να προσδιορίσει αν και υπό ποιες προϋποθέσεις τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις που απορρέουν από τη σύμβαση αυτή θίγονται από τον κανονισμό.

Γ.

Επί του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος, σχετικά με τη διεθνή δικαιοδοσία του βουλγαρικού δικαστηρίου δυνάμει διμερούς σύμβασης συναφθείσας με τρίτη χώρα

52.

Υπενθυμίζω ότι το ερώτημα αυτό, το οποίο αποσκοπεί στον καθορισμό των προϋποθέσεων υπό τις οποίες η ρωσοβουλγαρική σύμβαση δεν θίγεται από τον κανονισμό Βρυξέλλες ΙΙβ, στηρίζεται στις ακόλουθες δύο διαπιστώσεις:

–

κατά την εθνική νομολογία, δυνάμει ιδίως των διατάξεων της εν λόγω σύμβασης, η διεθνής δικαιοδοσία του βουλγαρικού δικαστηρίου που επιλαμβάνεται αίτησης σχετικά την προστασία περιουσιακών στοιχείων ανηλίκου δεν στηρίζεται στον τόπο της συνήθους διαμονής του παιδιού, και

–

το κεφάλαιο VIII του κανονισμού Βρυξέλλες ΙΙβ δεν περιέχει διατάξεις σχετικά με τα αποτελέσματα διμερών συμφωνιών που έχουν συναφθεί από τα κράτη μέλη, πριν από την προσχώρησή τους στην Ένωση, με τρίτες χώρες, πλην της Αγίας Έδρας.

53.

Όσον αφορά την πρώτη διαπίστωση, παρατηρώ ότι το αιτούν δικαστήριο παραπέμπει στην απόφαση της 2ας Ιουνίου 2015 του Varhoven kasatsionen sad (Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου), σε υπόθεση που αφορούσε Ρώσους ανηλίκους  ( 36 ). Ελλείψει ρητής διάταξης στη ρωσοβουλγαρική σύμβαση για την προστασία των περιουσιακών στοιχείων ανηλίκου, το κριτήριο για τον ορισμό του έχοντος διεθνή δικαιοδοσία δικαστηρίου αντλήθηκε από το δίκαιο που έχει εφαρμογή στον τύπο των συμβάσεων. Κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 130, παράγραφος 3, του οικογενειακού κώδικα σε συνδυασμό με το άρθρο 586, παράγραφος 1, του κώδικα πολιτικής δικονομίας και το άρθρο 30 της ρωσοβουλγαρικής σύμβασης, το οποίο ορίζει ως εφαρμοστέο το δίκαιο του τόπου όπου κείται το ακίνητο, όπως το άρθρο 65, παράγραφος 1, του κώδικα ιδιωτικού διεθνούς δικαίου  ( 37 ), το Varhoven kasatsionen sad (Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο) στήριξε την απόφασή του σε αυτή την ειδική εθνική ρύθμιση, η οποία προβλέπει ότι, προκειμένου να καταρτίσει πράξη διαθέσεως περιουσιακών στοιχείων ανηλίκου, ο συμβολαιογράφος πρέπει να διαθέτει προηγούμενη δικαστική άδεια. Με άλλα λόγια, κρίθηκε ότι αυτές οι ειδικές νομικές απαιτήσεις δικαιολογούν παρέκκλιση από τον γενικό κανόνα διεθνούς δικαιοδοσίας του τόπου διαμονής του παιδιού, ο οποίος προβλέπεται στο εθνικό δίκαιο  ( 38 ) και συμπίπτει με το δίκαιο που εφαρμόζεται στις σχέσεις μεταξύ γονέων και τέκνων σύμφωνα με το άρθρο 25, παράγραφος 1 της ρωσοβουλγαρικής σύμβασης. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, διασφαλίζεται η συνοχή μεταξύ του δικαίου που εφαρμόζεται στην πώληση ακινήτων και της διεθνούς δικαιοδοσίας.

54.

Όσον αφορά τη δεύτερη διαπίστωση, επισημαίνω ότι το αιτούν δικαστήριο δεν αναφέρεται ούτε στην αιτιολογική σκέψη 91 του προοιμίου του κανονισμού Βρυξέλλες ΙΙβ, η οποία διαλαμβάνει ότι «για τις συμφωνίες με ένα ή περισσότερα τρίτα κράτη που έχουν συναφθεί από κράτος μέλος πριν από την ημερομηνία προσχώρησής του στην Ένωση, εφαρμόζεται το άρθρο 351 της ΣΛΕΕ»  ( 39 ), ούτε σε κάποια δυσχέρεια ερμηνείας της σχετικής νομολογίας του Δικαστηρίου.

55.

Επομένως, το Δικαστήριο θα μπορούσε απλώς να απαντήσει ότι, σύμφωνα με το πρώτο εδάφιο του άρθρου αυτού, τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις που απορρέουν από τη ρωσοβουλγαρική σύμβαση δεν θίγονται από τον κανονισμό Βρυξέλλες ΙΙβ.

56.

Ωστόσο, μολονότι, από τυπικής απόψεως, το αιτούν δικαστήριο εστίασε τα ερωτήματά του αποκλειστικώς στο ζήτημα της ερμηνείας ορισμένων διατάξεων του δικαίου της Ένωσης, τούτο δεν εμποδίζει το Δικαστήριο να του παράσχει όλα τα στοιχεία ερμηνείας του δικαίου της Ένωσης που μπορεί να αποδειχθούν χρήσιμα για την εκδίκαση της υπόθεσης της οποίας έχει επιληφθεί, ανεξαρτήτως του αν το αιτούν δικαστήριο τα μνημονεύει ρητώς στα ερωτήματά του ή όχι. Απόκειται συναφώς στο Δικαστήριο να συναγάγει από το σύνολο των στοιχείων που του παρέχει το αιτούν δικαστήριο, ιδίως δε από το σκεπτικό της απόφασης περί παραπομπής, τα στοιχεία του δικαίου της Ένωσης που χρήζουν ερμηνείας λαμβανομένου υπόψη του αντικειμένου της διαδικασίας της κύριας δίκης  ( 40 ).

57.

Υπό τις συνθήκες αυτές, και όπως επιβεβαιώθηκε κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, είναι χρήσιμη μια λεπτομερής ανάλυση της εφαρμογής του άρθρου 351 ΣΛΕΕ  ( 41 ).

58.

Κατ’ αρχάς, επισημαίνεται ότι το άρθρο 351 ΣΛΕΕ δεν μνημονεύεται στις πράξεις οι οποίες προηγήθηκαν του κανονισμού Βρυξέλλες ΙΙβ  ( 42 ), μολονότι, όπως και στον τελευταίο, δεν περιεχόταν διάταξη σχετικά με τις διμερείς συμφωνίες που είχαν συνάψει τα κράτη μέλη με τρίτες χώρες (εκτός από την Αγία Έδρα) πριν από την προσχώρησή τους στην Ένωση. Τούτο δεν εξηγεί την έλλειψη νομολογίας του Δικαστηρίου. Πράγματι, φρονώ ότι μια τέτοια μνεία δεν είναι αναγκαία λαμβανομένης υπόψη της ιεράρχησης των κανόνων δικαίου  ( 43 ) και της σαφέστατης διατύπωσης του εν λόγω άρθρου.

59.

Κατά συνέπεια, η εξέταση, υπό το πρίσμα του άρθρου 351 ΣΛΕΕ  ( 44 ), της σχέσης μεταξύ της ρωσοβουλγαρικής σύμβασης και του κανονισμού Βρυξέλλες ΙΙβ προϋποθέτει την πλήρωση δύο προϋποθέσεων.

60.

Πρώτον, η ρωσοβουλγαρική σύμβαση πρέπει να αφορά ζήτημα που ρυθμίζεται από τον κανονισμό. Τούτο ισχύει κατά το μέτρο που η σύμβαση αυτή χρησιμεύει, εν προκειμένω, για τον καθορισμό του έχοντος διεθνή δικαιοδοσία δικαστηρίου  ( 45 ) και κατά το μέτρο που, σε διαδικασία όπως αυτή της κύριας δίκης, το κριτήριο σύνδεσης που, κατά το αιτούν δικαστήριο, χρησιμοποιείται από την εθνική νομολογία είναι ο τόπος όπου κείται το ακίνητο το οποίο ανήκει σε έναν ή περισσότερους Ρώσους ανηλίκους, και όχι ο τόπος της συνήθους διαμονής τους που είναι το κριτήριο που εφαρμόζεται δυνάμει του κανονισμού Βρυξέλλες ΙΙβ.

61.

Συναφώς, παρατηρώ, λαμβανομένης υπόψη της αντίθετης άποψης της Ουγγαρίας, η οποία δεσμεύεται από το ίδιο είδος σύμβασης, ότι η εφαρμογή της ρωσοβουλγαρικής σύμβασης σε περίπτωση κατά την οποία οι ανήλικες Ρωσίδες δεν διαμένουν στη Βουλγαρία αλλά σε άλλο κράτος μέλος δεν παρουσιάζει ιδιαίτερη δυσχέρεια  ( 46 ), δεδομένου ότι η τοποθεσία του ακινήτου είναι το μοναδικό κριτήριο σύνδεσης που εξετάζεται στην υπό κρίση αίτηση προδικαστικής αποφάσεως σχετικά με Ρώσους υπηκόους.

62.

Εξάλλου, το κριτήριο αυτό, το οποίο υιοθέτησε το Varhoven kasatsionen sad (Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο), άνευ οιασδήποτε μνείας στον τόπο διαμονής του ενδιαφερόμενου ανηλίκου  ( 47 ), εφαρμόστηκε ακριβώς στην κύρια δίκη από το Sofiyski gradski sad (πρωτοβάθμιο δικαστήριο Σόφιας), με διάταξη της 14ης Ιουνίου 2023. Η απόφαση αυτή, η οποία παρατίθεται στην αίτηση προδικαστικής αποφάσεως και περιλαμβάνεται στον φάκελο που διαβιβάστηκε στο Δικαστήριο, επιβεβαιώνει σαφώς την επιλογή των Ρωσίδων αιτουσών να προσφύγουν σε βουλγαρικό δικαστήριο προκειμένου να λάβουν την απαιτούμενη από τη βουλγαρική νομοθεσία άδεια για την κατάρτιση της συμβολαιογραφικής πράξης μεταβίβασης των περιουσιακών τους δικαιωμάτων. Το δικαστήριο αυτό, το οποίο στήριξε την απόφασή του στο εφαρμοστέο στα εμπράγματα δικαιώματα δίκαιο, επικαλέστηκε επίσης το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, του κανονισμού Ρώμη Ι  ( 48 ).

63.

Δεύτερον, προκειμένου να εξεταστεί περαιτέρω το ζήτημα της σχέσης μεταξύ του κανονισμού Βρυξέλλες ΙΙβ και της ρωσοβουλγαρικής σύμβασης, πρέπει να διαπιστωθεί αν η ενδιαφερόμενη τρίτη χώρα έλκει δικαιώματα από την επίμαχη διεθνή σύμβαση, την τήρηση των οποίων μπορεί να απαιτήσει από το κράτος μέλος που είναι συμβαλλόμενο μέρος της  ( 49 ).

64.

Με άλλα λόγια, στις σχέσεις με τρίτη χώρα, η βασική αρχή είναι αυτή του σεβασμού του δικαίου που δύναται να επικαλεστεί η τρίτη χώρα στις σχέσεις της με το κράτος μέλος με το οποίο συνήψε συμφωνία πριν από την προσχώρηση του τελευταίου στην Ένωση. Πράγματι, η εφαρμογή της επίμαχης διεθνούς σύμβασης πρέπει να στηρίζεται στη λογική της αμοιβαιότητας  ( 50 ).

65.

Στην προκειμένη περίπτωση, ελλείψει οιασδήποτε διευκρίνισης από το αιτούν δικαστήριο, πρέπει να θεωρηθεί ότι οι ρωσικές αρχές θα υιοθετούσαν την ίδια ερμηνεία της εν λόγω συμφωνίας όσον αφορά τη δικαιοδοσία των ρωσικών δικαστηρίων του τόπου όπου κείται το ακίνητο  ( 51 ) και ότι η τήρηση του κριτηρίου αυτού θα αποτελούσε προϋπόθεση για την αναγνώριση των αποφάσεων που εκδίδονται από τα βουλγαρικά δικαστήρια σχετικά με Ρώσους υπηκόους  ( 52 ).

66.

Συναφώς, οι επιφυλάξεις που διατύπωσαν η Ρωσική Ομοσπονδία και η Δημοκρατία της Βουλγαρίας σχετικά με τη διεθνή δικαιοδοσία κατά την προσχώρησή τους στη Σύμβαση της Χάγης του 1996, δυνάμει του άρθρου 55, παράγραφος 1  ( 53 ), της σύμβασης αυτής, επιβεβαιώνουν την ύπαρξη κοινής θέσης ως προς την υπεροχή του κριτηρίου του τόπου όπου κείται το ακίνητο, αποκλείοντας κάθε αναφορά στον τόπο διαμονής του ενδιαφερόμενου ανηλίκου.

67.

Υπό τις συνθήκες αυτές, διαπιστώνεται ότι η ρωσοβουλγαρική σύμβαση, όσον αφορά τη διεθνή δικαιοδοσία δικαστηρίου που επιλαμβάνεται αίτησης για τη χορήγηση άδειας πώλησης ακινήτου που ανήκει σε ανήλικο Ρώσο, επιβάλλει στη Δημοκρατία της Βουλγαρίας υποχρεώσεις τις οποίες υπέχει το κράτος μέλος αυτό έναντι τρίτης χώρας, ήτοι της Ρωσικής Ομοσπονδίας, η οποία δύναται να τις επικαλεστεί έναντι του κράτους μέλους κατά την έννοια του άρθρου 351, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ.

68.

Υπό το πρίσμα της διαπίστωσης αυτής περί υποχρέωσης εφαρμογής κριτηρίου δικαιοδοσίας βάσει της ρωσοβουλγαρικής σύμβασης  ( 54 ), το οποίο είναι διαφορετικό από εκείνο που προβλέπεται στο δίκαιο της Ένωσης, πρέπει να εξεταστεί το συμπληρωματικό ζήτημα που αφορά την υποχρέωση της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας, δυνάμει του άρθρου 351, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ, να κάνει χρήση όλων των πρόσφορων μέσων για να άρει τα υφιστάμενα ασυμβίβαστα μεταξύ της ρωσοβουλγαρικής σύμβασης και του δικαίου της Ένωσης  ( 55 ).

69.

Ως εκ τούτου, πρώτον, πρέπει να προσδιοριστεί αν, λόγω της ύπαρξης αλληλοσυγκρουόμενων κριτηρίων διεθνούς δικαιοδοσίας τα οποία απορρέουν από την εφαρμογή του κανονισμού Βρυξέλλες ΙΙβ και της ρωσοβουλγαρικής σύμβασης, ο κανόνας διεθνούς δικαιοδοσίας που προβλέπεται στη σύμβαση αυτή δεν συμβιβάζεται με τον κανόνα του δικαίου της Ένωσης, κατά την έννοια του άρθρου 351, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ.

70.

Όπως και η Επιτροπή, είμαι της γνώμης ότι η επιλογή διαφορετικών κριτηρίων διεθνούς δικαιοδοσίας δεν δημιουργεί αφεαυτής κάποια μείζονα δυσχέρεια. Πράγματι, οι διμερείς συμβάσεις συνεργασίας συνάπτονται έτσι ώστε να μπορεί εύκολα να προσδιοριστεί το δικαστήριο που έχει διεθνή δικαιοδοσία βάσει συγκεκριμένων προϋποθέσεων, οι οποίες είναι κατά κανόνα η ιθαγένεια των υπηκόων ή η συνήθης διαμονή τους σε καθένα από τα συμβαλλόμενα κράτη για θέματα προσωπικής φύσης ή ο τόπος όπου βρίσκονται τα αγαθά για θέματα περιουσιακής φύσης. Εξάλλου, αντίθετη προσέγγιση θα είχε ως αποτέλεσμα να τεθεί υπό αμφισβήτηση η αρχή που καθιερώνει το άρθρο 351, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ.

71.

Στον αντίποδα, δεν μπορεί να αποκλειστεί ούτε η εφαρμογή του άρθρου 351, δεύτερο εδάφιο, της ΣΛΕΕ. Εν προκειμένω, το ζήτημα δεν είναι αμιγώς θεωρητικό, δεδομένων των διατάξεων των διαδοχικών κανονισμών στον τομέα του οικογενειακού δικαίου σχετικά με τη διεθνή δικαιοδοσία των δικαστηρίων, οι οποίες λαμβάνουν υπόψη το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού.

72.

Συνεπώς, όπως επιβεβαιώθηκε από όσα διημείφθησαν κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, πρέπει να εξεταστούν, στο πλαίσιο της δικαστικής συνεργασίας σε αστικές υποθέσεις, τα συμπεράσματα που πρέπει να αντληθούν από τη νομολογία του Δικαστηρίου αναφορικά με τη σχέση μεταξύ ορισμένων κανονισμών που εφαρμόζονται στον τομέα αυτόν με τις συμβάσεις στις οποίες τα κράτη μέλη είναι συμβαλλόμενα μέρη και, ιδίως, από τις αποφάσεις της 4ης Μαΐου 2010, TNT Express Nederland  ( 56 ), και της 12ης Οκτωβρίου 2023, OP (Επιλογή του δικαίου τρίτου κράτους για την κληρονομική διαδοχή)  ( 57 ).

73.

Στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση TNT, η διαφορά αφορούσε την εκτέλεση σε κράτος μέλος απόφασης που εκδόθηκε σε άλλο κράτος μέλος. Το αιτούν δικαστήριο ζητούσε, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 71 του κανονισμού 44/2001 έχει την έννοια ότι είχαν εφαρμογή οι κανόνες για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων που προβλέπονται σε ειδική συμφωνία, όπως είναι ο κανόνας περί εκκρεμοδικίας που προβλέπει το άρθρο 31, παράγραφος 2, της σύμβασης περί του συμβολαίου για τη διεθνή οδική μεταφορά εμπορευμάτων  ( 58 ) και ο σχετικός με την εκτελεστότητα κανόνας τον οποίο προβλέπει το άρθρο 31, παράγραφος 3, της σύμβασης αυτής  ( 59 ). Στη σκέψη 49 της απόφασης, το Δικαστήριο έκρινε ότι, καίτοι το άρθρο 71 «προβλέπει, όσον αφορά τα θέματα που ρυθμίζονται από ειδικές συμβάσεις, την εφαρμογή των τελευταίων αυτών, εντούτοις η εφαρμογή αυτή δεν μπορεί να θίξει τις αρχές στις οποίες στηρίζεται η δικαστική συνεργασία σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις εντός της Ενώσεως». Στη σκέψη 55 της απόφασης, το Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι «το άρθρο 31, παράγραφος 3, της CMR μπορεί να εφαρμοστεί εντός της Ενώσεως μόνον αν καθιστά δυνατή την επίτευξη των σκοπών της ελεύθερης κυκλοφορίας των αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις, καθώς και της αμοιβαίας εμπιστοσύνης στην απονομή της δικαιοσύνης εντός της Ενώσεως, υπό συνθήκες τουλάχιστον εξίσου ευνοϊκές με αυτές που προκύπτουν από την εφαρμογή του κανονισμού 44/2001».

74.

Στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση OP, ετίθετο το ζήτημα της εφαρμογής της νομολογίας αυτής στις σχέσεις με τρίτη χώρα  ( 60 ). Το Δικαστήριο παρέπεμψε στην απόφαση TNT και έκρινε ότι «το σύστημα του κανονισμού 650/2012 [ ( 61 )] δεν αντιτίθεται στο να αποκλείεται, δυνάμει διμερούς συμφωνίας συναφθείσας μεταξύ ενός κράτους μέλους και τρίτου κράτους πριν από την έκδοση του κανονισμού αυτού και υπό το πρίσμα της εξαίρεσης που προβλέπει το άρθρο του 75, παράγραφος 1, η δυνατότητα του κληρονομούμενου ο οποίος είναι υπήκοος του τρίτου κράτους και διαμένει στο κράτος μέλος που δεσμεύεται από τη διμερή συμφωνία να επιλέξει το εφαρμοστέο δίκαιο στην κληρονομική του διαδοχή»  ( 62 ).

75.

Από μεθοδολογική άποψη, οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες ένας κανόνας διεθνούς δικαιοδοσίας, ο οποίος απορρέει από σύμβαση συναφθείσα με τρίτη χώρα, μπορεί να θεωρηθεί ασυμβίβαστος με το δίκαιο της Ένωσης, θα μπορούσαν, κατά τη γνώμη μου, να συναχθούν από τις αποφάσεις αυτές.

76.

Συνεπώς, δεν αποτελούν εμπόδιο για μια τέτοια πρόταση δύο στοιχεία προβληματισμού που πρέπει να ληφθούν υπόψη, ήτοι η απουσία διατάξεων στον κανονισμό Βρυξέλλες ΙΙβ όσον αφορά τη σχέση του τελευταίου με ορισμένες διεθνείς πράξεις και το περιεχόμενο της νομολογίας του Δικαστηρίου μετά την απόφαση TNT, όπως επεκτάθηκε στις σχέσεις με τρίτη χώρα στην απόφαση OP.

77.

Είναι αλήθεια ότι με τις αποφάσεις TNT και OP ερμηνεύτηκαν ειδικές διατάξεις των επίμαχων κανονισμών  ( 63 ) οι οποίες αναφέρουν, κατ’ ουσίαν, ότι δεν θίγουν τις συμβάσεις στις οποίες τα κράτη μέλη είναι συμβαλλόμενα μέρη και οι οποίες αφορούν τα ίδια θέματα  ( 64 ).

78.

Ωστόσο, το γεγονός ότι, σε αντίθεση προς τον κανονισμό Βρυξέλλες ΙΙβ, οι κανονισμοί αυτοί εξαγγέλλουν τον γενικό κανόνα ότι δεν θίγουν την εφαρμογή διεθνών συμβάσεων στις οποίες ένα ή περισσότερα κράτη μέλη είναι συμβαλλόμενα μέρη, ή ακόμη των ειδικών διατάξεων που αφορούν διμερείς συμβάσεις και συμφωνίες μεταξύ τρίτης χώρας και κράτους μέλους  ( 65 ), δεν επηρεάζει, κατά τη γνώμη μου, την ανάλυση του περιεχομένου της νομολογίας σύμφωνα με την οποία ο νομοθέτης της Ένωσης προέβλεψε, σε περίπτωση παράλληλης ισχύος πλειόνων κανόνων, την εφαρμογή των συμβάσεων αυτών  ( 66 ).

79.

Πράγματι, οι ειδικές αυτές διατάξεις έχουν ερμηνευτεί υπό την έννοια ότι επιβάλλουν την εφαρμογή των εν λόγω συμβάσεων «και εντός της Ενώσεως»  ( 67 ). Με τον τρόπο αυτόν διευρύνεται, με την επιφύλαξη ορισμένων ρυθμίσεων  ( 68 ), η εφαρμογή των αρχών του δημόσιου διεθνούς δικαίου που διέπουν την εφαρμογή των συνθηκών, όπως είναι, μεταξύ άλλων, η αρχή «pacta sunt servanda»  ( 69 ), η οποία, όσον αφορά τις σχέσεις με τρίτες χώρες, περιλαμβάνεται στο άρθρο 351, πρώτο εδάφιο της ΣΛΕΕ.

80.

Επισημαίνω επίσης ότι, με την απόφαση TNT  ( 70 ), το Δικαστήριο έθεσε ένα όριο στην εφαρμογή διμερών συμβάσεων ή συμφωνιών, ήτοι ότι η εφαρμογή αυτή δεν μπορεί να θίγει τις αρχές στις οποίες στηρίζεται η δικαστική συνεργασία σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις εντός της Ένωσης  ( 71 ). Το Δικαστήριο επισήμανε ότι το όριο αυτό ήταν σύμφωνο προς τη νομολογία του σχετικά με την εφαρμογή των συμβάσεων που συνάπτονται από τα κράτη μέλη με τρίτες χώρες, η οποία δεν μπορεί να γίνεται εις βάρος των σκοπών του δικαίου της Ένωσης στις σχέσεις μεταξύ των κρατών μελών  ( 72 ).

81.

Το Δικαστήριο εφάρμοσε το ίδιο όριο όσον αφορά τις αρχές που ισχύουν εντός της Ένωσης σε αποφάσεις μεταγενέστερες της απόφασης TNT, στις οποίες δεν τέθηκαν υπό αμφισβήτηση τα δικαιώματα τρίτης χώρας. Και οι αποφάσεις αυτές είχαν ως αντικείμενο θέματα αναγνώρισης ή εκτέλεσης αποφάσεων που ελήφθησαν στα κράτη μέλη. Πρόκειται για την απόφαση της 19ης Δεκεμβρίου 2013, Nipponkoa Insurance  ( 73 ), και, σε σχέση με περίπτωση παράλληλης ισχύος του κανονισμού 1215/2012 και της CMR, για την απόφαση της 21ης Μαρτίου 2024, Gjensidige  ( 74 ).

82.

Το Δικαστήριο παρέπεμψε επίσης, με τους ίδιους όρους, στην εν λόγω νομολογία σχετικά με τις αρχές που διέπουν τη δικαστική συνεργασία εντός της Ένωσης με την απόφαση της 4ης Σεπτεμβρίου 2014, Nickel & Goeldner Spedition  ( 75 ) σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων διεθνούς δικαιοδοσίας που προβλέπονται στο άρθρο 31, παράγραφος 1, της CMR και παρέχουν στον ενάγοντα ευρύτερη δυνατότητα επιλογής από εκείνη που προβλέπεται στο άρθρο 5, σημείο 1, στοιχείο βʹ, δεύτερη περίπτωση, του κανονισμού 44/2001  ( 76 ). Το Δικαστήριο έκρινε ότι, σύμφωνα με το άρθρο 71, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού, κράτος μέλος μπορεί να εφαρμόσει τους σχετικούς κανόνες διεθνούς δικαιοδοσίας που προβλέπει η CMR  ( 77 ).

83.

Το σύνολο των αποφάσεων αυτών αφορούν την εφαρμογή διατάξεων της CMR που δεσμεύουν ένα ή περισσότερα κράτη μέλη.

84.

Ωστόσο, η νομολογία αυτή εφαρμόστηκε κατ’ αναλογίαν σε υπόθεση που αφορούσε την εφαρμογή διμερούς σύμβασης συναφθείσας με τρίτη χώρα. Το ερώτημα σχετικά με την επιλογή του εφαρμοστέου δικαίου σε περίπτωση κληρονομικής διαδοχής  ( 78 ) οδήγησε το Δικαστήριο να αποφανθεί σχετικά με τη σχέση μεταξύ του κανονισμού 650/2012 και της συμφωνίας που συνέδεε τη Δημοκρατία της Πολωνίας, πριν από την προσχώρησή της στην Ένωση, με την Ουκρανία. Η συμφωνία αυτή ορίζει το εφαρμοστέο δίκαιο στην κληρονομική διαδοχή, αλλά δεν προβλέπει ρητώς δυνατότητα επιλογής άλλου δικαίου  ( 79 ).

85.

Με την απόφαση OP, το Δικαστήριο έκρινε ότι το άρθρο 75 του κανονισμού 650/2012 «που διέπει, στο πλαίσιο της επίμαχης πράξης του δικαίου της Ένωσης [ ( 80 )], τις σχέσεις μεταξύ της πράξης αυτής και των διεθνών συμβάσεων δεν μπορεί να έχει περιεχόμενο το οποίο να έρχεται σε σύγκρουση με τις αρχές που διέπουν τη νομοθεσία στην οποία αυτό εντάσσεται (πρβλ. απόφαση [TNT], σκέψη 51)»  ( 81 ).

86.

Στη συνέχεια, το Δικαστήριο εξέτασε τη συμβατότητα της εν λόγω διμερούς συμφωνίας με το δίκαιο της Ένωσης διερευνώντας τη σημασία της επίμαχης διάταξης του κανονισμού  ( 82 ).

87.

Ολοκληρώνοντας την εξέταση αυτή υπό το πρίσμα του άρθρου 75, παράγραφος 1, του κανονισμού 650/2012 με παραπομπή στο άρθρο 351, πρώτο εδάφιο, της ΣΛΕΕ, το Δικαστήριο υπογράμμισε, κατά τη γνώμη μου, τον αναγκαίο συνδυασμό των διατάξεων αυτών στην ειδική περίπτωση των σχέσεων με τρίτες χώρες  ( 83 ).

88.

Ως γενική παρατήρηση, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι, σε κατάσταση κατά την οποία το δίκαιο τρίτων χωρών πρέπει, κατ’ αρχήν, να υπερισχύσει δυνάμει διμερούς σύμβασης  ( 84 ), το Δικαστήριο έχει αποφανθεί εμμέσως ως προς το επίπεδο πέραν του οποίου η διάταξη μιας τέτοιας σύμβασης μπορεί να θεωρηθεί ασυμβίβαστη προς το δίκαιο της Ένωσης, σύμφωνα με τον κανόνα του άρθρου 351, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ.

89.

Με άλλα λόγια, ακολουθώντας τη γραμμή της απόφασης TNT  ( 85 ), σε υπόθεση που αφορά σχέση μεταξύ κράτους μέλους και τρίτης χώρας όσον αφορά το εφαρμοστέο δίκαιο, το Δικαστήριο υιοθέτησε, κατά τη γνώμη μου, μια συστημική προσέγγιση, προκειμένου να αποφύγει να θέσει υπερβολικά γρήγορα υπό αμφισβήτηση μια διμερή συμφωνία η οποία πρέπει, κατ’ αρχήν, σύμφωνα με το άρθρο 351, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, να υπερισχύσει του δικαίου της Ένωσης  ( 86 ).

90.

Εκτιμώ ότι η προσέγγιση αυτή συνίσταται στον εντοπισμό, όταν πρόκειται για συνεργασία σε αστικές υποθέσεις εντός της Ένωσης, της αρχής επί της οποίας στηρίζεται η διάταξη του επίμαχου κανονισμού, προκειμένου να εκτιμηθεί η σημασία της. Στην υπό κρίση υπόθεση, επομένως, το ζήτημα είναι κατά πόσον η διάταξη της ρωσοβουλγαρικής σύμβασης έρχεται σε σύγκρουση με θεμελιώδη σκοπό που επιδιώκει ο κανονισμός Βρυξέλλες ΙΙβ.

91.

Μόνο μετά την εκτίμηση αυτή για την ύπαρξη ασυμβιβάστου τίθεται, δεύτερον, το ζήτημα της εφαρμογής ή μη των διατάξεων του άρθρου 351, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ στις σχέσεις μεταξύ ενός ή περισσοτέρων κρατών μελών και μιας ή περισσοτέρων τρίτων χωρών  ( 87 ).

92.

Λόγω της ιεραρχίας των κανόνων δικαίου, η εφαρμογή της διάταξης αυτής δεν εξαρτάται από κανονισμούς στους οποίους ειδική διάταξη ρυθμίζει τη σχέση μεταξύ των κανονισμών αυτών και των διεθνών συμβάσεων που έχουν συναφθεί με τρίτες χώρες.

93.

Οι επιδιωκόμενοι σκοποί είναι πολλαπλοί. Πρόκειται για την προστασία των δικαιωμάτων των τρίτων χωρών, σύμφωνα με το άρθρο 351, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ  ( 88 ), και την εξεύρεση λύσης που να συνάδει με τις αρχές της προβλεψιμότητας του έχοντος διεθνή δικαιοδοσία δικαστηρίου και της ασφάλειας δικαίου για τους ιδιώτες. Οι αρχές αυτές, οι οποίες δικαιολογούν την εισαγωγή κανόνων διεθνούς δικαιοδοσίας στις διεθνείς συμβάσεις, διασφαλίζουν την αναγνώριση και την εκτέλεση των αποφάσεων  ( 89 ).

94.

Κατά συνέπεια, στην υπό κρίση υπόθεση, πρέπει, κατ’ αναλογίαν με τη μέθοδο που υιοθετήθηκε στην απόφαση OP  ( 90 ), να εξεταστεί το ακόλουθο ζήτημα: θίγει η ρωσοβουλγαρική σύμβαση, σύμφωνα με την οποία διεθνή δικαιοδοσία για τη χορήγηση άδειας προς πώληση ακινήτου που ανήκει σε ανήλικο έχει το δικαστήριο του τόπου όπου κείται το ακίνητο, την αρχή που διέπει τη δικαστική συνεργασία σε υποθέσεις γονικής μέριμνας εντός της Ένωσης, η οποία προκρίνει τη διεθνή δικαιοδοσία του δικαστηρίου του τόπου διαμονής του παιδιού;

95.

Φρονώ πως όχι.

96.

Μολονότι, λαμβανομένης υπόψη της απαίτησης να επιδιώκεται το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού, το κριτήριο διεθνούς δικαιοδοσίας είναι, κατά κανόνα, ο τόπος της συνήθους διαμονής του παιδιού  ( 91 ), εντούτοις ο νομοθέτης της Ένωσης έχει προβλέψει ορισμένες προσαρμογές, υπό την επιφύλαξη ότι πληρούται η ίδια απαίτηση και υφίστανται εξαιρετικές περιστάσεις. Το ίδιο ισχύει για το δικαίωμα επιλογής δικαστηρίου  ( 92 ) και, ειδικότερα, για την παραπομπή στο δικαστήριο που είναι καταλληλότερο να εκτιμήσει το συμφέρον αυτό  ( 93 ).

97.

Επιπλέον, ο νομοθέτης της Ένωσης προέβλεψε ρητώς την περίπτωση κατά την οποία η διαφορά αφορά μέτρα προστασίας του παιδιού τα οποία συνδέονται με τη διοίκηση, τη συντήρηση ή τη διάθεση περιουσιακών του στοιχείων που βρίσκονται στο έδαφος κράτους μέλους άλλου από εκείνο στο οποίο διαμένει το παιδί  ( 94 ).

98.

Υπό την έννοια αυτή, ο κανονισμός Βρυξέλλες ΙΙβ συνάδει με τα άρθρα 8 και 9 της Σύμβασης της Χάγης του 1996.

99.

Επομένως, ο κανόνας διεθνούς δικαιοδοσίας που προβλέπεται στη ρωσοβουλγαρική σύμβαση μπορεί να εφαρμοστεί εντός της Ένωσης στο μέτρο που πληροί την απαίτηση στην οποία αναφέρεται η αιτιολογική σκέψη 19 του κανονισμού Βρυξέλλες ΙΙβ, με σεβασμό του συμφέροντος του παιδιού  ( 95 ).

100.

Κατά συνέπεια, δεν χρειάζεται, εν προκειμένω, να εξεταστούν «τα πρόσφορα μέσα, για να [αρθούν] τα διαπιστωθέντα ασυμβίβαστα», η διερεύνηση των οποίων αποτελεί αρμοδιότητα των κρατών μελών δυνάμει του άρθρου 351, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ.

101.

Προσθέτω, για λόγους πληρότητας, ότι αν, ωστόσο, το Δικαστήριο κρίνει ότι η εφαρμογή της ρωσοβουλγαρικής σύμβασης οδηγεί σε αποτέλεσμα ασυμβίβαστο προς το δίκαιο της Ένωσης, θα εναπέκειτο στο εθνικό δικαστήριο να εξετάσει αν το ασυμβίβαστο αυτό μπορεί να εξαλειφθεί μέσω σύμφωνης με το δίκαιο της Ένωσης ερμηνείας της σύμβασης αυτής, κατά το μέτρο του δυνατού και τηρουμένου του διεθνούς δικαίου  ( 96 ). Σε αντίθετη περίπτωση, η Δημοκρατία της Βουλγαρίας πρέπει να λάβει τα αναγκαία μέτρα για να άρει το ασυμβίβαστο της εν λόγω σύμβασης με το δίκαιο της Ένωσης, ενδεχομένως εν ανάγκη καταγγέλλοντάς τη. Μέχρι την άρση του εν λόγω ασυμβιβάστου, το άρθρο 351, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ της επιτρέπει να συνεχίσει να εφαρμόζει τη ρωσοβουλγαρική σύμβαση  ( 97 ).

V.

Πρόταση

102.

Λαμβανομένων υπόψη όλων των ανωτέρω σκέψεων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στα προδικαστικά ερωτήματα που υπέβαλε το Sofiyski rayonen sad (πρωτοβάθμιο περιφερειακό δικαστήριο Σόφιας, Βουλγαρία) ως εξής: