In de zaak 90/76,
betreffende een verzoek aan het Hof krachtens artikel 177 van het EEG-Verdrag van de Tribunale Civile e Penale te Milaan, in het aldaar aanhangig geding tussen
SRL UFFICIO HENRY VAN AMEYDE
SRL UFFICIO CENTRALE ITALIANO DI ASSISTENZA ASSICURATTVA AUTOMOBILISTI IN CIRCOLAZIONE INTERNAZIONALE (UCI)
om een prejudiciële beslissing inzake de uitlegging van artikelen 7, 52, 59, 85, 86 en 90 van het EEG-Verdrag, 's Raads richtlijn 72/166/EEG (PB L 103, blz. 1), aanbeveling (EEG) 73/185 van de Commissie (PB L 194, blz. 13) en beschikking EEG) 74/176 van de Commissie (PB L 87, blz. 14), betreffende de
wijst
HET HOF VAN JUSTITIE,
samengesteld als volgt:
H. Kutscher, president, A. M. Donner, kamerpresident, J. Mertens de Wilmars, M. Sørensen, A. J. Mackenzie Stuart, A. O'Keeffe en G. BOSCO, rechters,
advocaat-generaal: G. Reischl
griffier: A.Van Houtte
het navolgende
Overwegende dat de verwijzingsbeschikking en de schriftelijke opmerkingen, gemaakt krachtens artikel 20 van het Statuut van het Hof van Justitie van de EEG, kunnen worden samengevat als volgt:
If the Handling Bureau approves the request, it thereby gives authority to be nominated correspondent to handle and settle claims. The request for this authority is made to the Handling Bureau by the Paying Bureau, which then becomes res-ponsible for the fulfilment of the following undertakings. In requesting the approval of a nominated correspondent, the Member of the Paying Bureau undertakes: to entrust the handling of all claims, to the said correspondent; to forward to the said correspondent all notifications relating to such claims and to leave to the said correspondent the handling and settlement of such claims. The Handling Bureau for its part undertakes to forward to the correspondent all notifications which they receive from the Insured as well as all claims received from third parties and to inform the third parties of the authority given to the correspondent. The nominated correspondent becomes responsible to the Handling Bureau, as the duly authorized agent of the said Bureau, for the handling of such claims. In so doing, the correspondent will take into account any direction, whether general or specific received from the Handling Bureau. Exceptionnally, if so requested, the Handling Bureau may give the same authority as described above to a nominated correspondent to handle a specific claim, notwithstanding that such correspondent has re-ceived no general authority. At any time, and without being required to give a reason, the Handling Bureau may take over the handling of a particular claim from the nominated correspondent or may revoke the correspondent's general authority.
de facultatieve clausule 4 (b)(iii) van de zich het recht heeft voorbehouden om zonder opgave van redenen de lastgeving, door buitenlandse verzekeraars tot het afwikkelen van ongevallen als voormeld aan verzoekster verstrekt, af te wijzen of ongedaan te maken.
De verwijzingsbeschikking is op
Op rapport van de rechter-rapporteur en de advocaat-generaal gehoord, is op bepaalde punten aan partijen in het hoofdgeding alsook aan de Commissie om een toelichting gevraagd.
Met betrekking tot de feiten wijst Van Ameyde er op dat UCI's vastbeslotenheid de loss adjusters van de behandeling en afwikkeling van aan buitenlandse motorrijtuigen overkomen ongevallen uit te sluiten, ook uit officiële handelingen en besluiten blijkt. UCI neemt er evenmin genoegen mee dat de loss adjusters optreden in de formele hoedanigheid van onderlasthebbers van bij UCI aangesloten verzekeringsmaatschappijen.
Daardoor wordt de Italiaanse markt voor de 'firma Van Ameyde praktisch ontoegankelijk: het wordt haar onmogelijk gemaakt er de voor haar kenmerkende ondernemerswerkzaamheid te verrichten.
Van Ameyde wijst er op dat de door het nationaal bureau rechtens aanvaarde aansprakelijkheid in economische zin niet voor haar rekening komt: de rechtspersoonlijkheid van het nationale verzekeringsbureau draagt een
Volgens het systeem van de groene kaart komt de aansprakelijkheid ten volle bij één rechtssubject te liggen, waarmede een vergemakkelijking van de schadeloosstelling der slachtoffers is beoogd.
Die aansprakelijkheid van het nationale bureau draagt evenwel een puur
Ongeacht of er een geldige groene kaart is afgegeven, als het er op aankomt is steeds de buitenlandse verzekeraar van degene die de schade heeft veroorzaakt aansprakelijk — in dier voege dat het nationale bureau van die verzekeraar een subsidiaire waarborg biedt voor het geval dat deze laatste zijn betalingsplicht niet nakomt —; een en ander geldt alleen niet als er in het geheel geen rechtsgeldige verzekering is afgesloten, maar ook dan is een ander rechtssubject, namelijk het nationale bureau van de staat waar het motorrijtuig dat de schade heeft teweeggebracht gewoonlijk is gestationeerd, aansprakelijk. Het risico dat het bureau van behandeling als gevolg van schadeuitkeringen aan de slachtoffers een verlies te incasseren krijgt, doet zich in het geheel niet voor. Als het om de schadeloosstelling van het slachtoffer en het bedrag der vergoeding gaat, is dan ook kennelijk niet het bureau van behandeling de echte belanghebbende, doch de buitenlandse verzekeraar casu quo het nationale bureau van die verzekeraar.
Als economisch subject is UCI niet — als overkoepelende of plaatsvervangende instantie — te onderscheiden van de maatschappijen die zich met het onderzoek en de afwikkeling van ongevallen kunnen inlaten, doch alleen maar het werktuig waarmede die onderscheiden maatschappijen (de verzekeringsmaatschappijen) zich op hun terrein een ongerechtvaardigde exclusiviteit voorbehouden.
UCI wordt ook gebruikt als instrument om de binnenlandse Italiaanse markt voor de behandeling en afwikkeling van aan buitenlandse motorrijtuigen toegebrachte schaden tussen de nationale verzekeringsmaatschappijen (i.e. tussen de belangrijkste nationale verzekeringsmaatschappijen) op te delen. Omdat alleen de belangrijkste Italiaanse verzekeringsmaatschappijen de beschikking hebben over eigen bureaus, gespecialiseerd in het behandelen en afwikkelen van schadegevallen, is die behandeling en afwikkeling met rugdekking van UCI in feite ook aan hen — en aan hen alleen — voorbehouden.
De markt voor de regeling van groene-kaart-schadegevallen is een andere markt dan die voor verzekeringen stricto sensu en dient daarvan wel te worden onderscheiden.
Wat betreft de sector van zuiver
Van Ameyde wijst op het chaotische van een situatie waarin het afwikkelen en behandelen van schadegevallen als zelfstandige werkzaamheid volledig is toegestaan zolang het maar om nationale ongevallen gaat, doch verboden zodra zulke schaden in Italië door buitenlandse motorrijtuigen worden veroorzaakt.
Aan de
Waar voor de verwezenlijking van de eigen doelstellingen van de richtlijn slechts voldaan moet zijn aan de voorwaarde dat het nationale bureau met betrekking tot bepaalde schadegevallen waarborgen biedt; waar het bieden van waarborgen op zichzelf niet onlosmakelijk met de economische werkzaamheid, in het behandelen en afwikkelen van schadegevallen bestaande, verbonden is; waar een door het nationale verzekeringsbureau aanvaarde garantieverplichting dat bureau niet met een dienovereenkomstig daadwerkelijk economisch risico belast — in welk geval er goede redenen aanwezig zouden zijn geweest om aan zodanig bureau de bevoegdheid toe te kennen een gehele categorie van potentiële schade-afwikkelaars uit te sluiten —; waar het onderzoek en de afwikkeling van schadegevallen kan worden losgemaakt van de verzekeringsaffaire, zodat men voor het verrichten van eerstbedoelde werkzaamheid niet de hoedanigheid van verzekeraar behoeft te bezitten, mag uit het feit dat de — aanvullende — overeenkomst in de richtlijn bedoeld incidenteel in de aanbeveling en de beschikking ter sprake komt, niet worden afgeleid dat de instelling van een enkele nationale garant medebrengt dat de afwikkeling van schadegevallen, door buitenlandse motorrijtuigen veroorzaakt, in dier voege zou moeten worden beperkt dat ten behoeve van de verzekeringsmaatschappijen die bij de nationale garant zijn aangesloten, ondernemingen en bureaus die zich alleen met afwikkeling bezighouden zouden moeten worden uitgesloten.
De hierbedoelde communautaire besluitgeving mag niet in die zin worden uitgelegd dat overeenkomsten, besluiten en gedragingen van nationale verzekeringsbureaus welke de mededinging op het stuk van de afwikkeling van schadegevallen beperken, als geoorloofd moeten worden beschouwd. Het mag er stellig niet voor worden gehouden dat volgens de hierbedoelde communautaire handelingen nationale voorschriften waarmede een beperking of uitschakeling van de mededinging op het stuk van de afwikkeling van schadegevallen wordt beoogd of bereikt, geoorloofd of zelfs geboden zouden zijn.
In artikel 85 van het EEG-Verdrag worden beperkende overeenkomsten en daarmee gelijk te stellen handelingen verboden, en zulks niet alleen op het gebied van handel en industrie in engere zin, doch ook als het gaat om de dienstverlening in het algemeen, met name op het gebied van de verzekering en de bijstand in verzekeringsaangelegenheden.
Een van de hoofdpunten van de vrijheid van mededinging is daarin gelegen dat iedere ondernemer vrijelijk zijn eigen medewerkers moet kunnen kiezen. Voor de vrijheid van mededinging binnen de gemeenschappelijke markt gaat het er dus vooral om dat aan ondernemers in de onderscheiden Lid-Staten die van deze bevoegdheid gebruik wensen te maken om hun medewerkers in andere Lid-Staten te kiezen, geen hinderpalen in de weg worden gelegd. Een overeenkomst tussen twee of meer nationale ondernemersverenigingen of -organisaties, waarbij de leden van de ene nationale vereniging of organisatie hun recht om in een andere EEG-Staat medewerkers aan te trekken uit handen geven ten behoeve van de zustervereniging of -organisatie in die andere staat — zodat alleen deze laatste vereniging of organisatie uitsluitend en discretionair, rechtstreeks dan wel krachtens aanwijzing van een der eigen leden, de hierbedoelde hulpwerkzaamheden mag verrichten — dient daarom te worden beschouwd als een restrictieve overeenkomst tussen ondernemingen welke zich niet verdraagt met het verbod van artikel 85, lid 1, van het EEG-Verdrag.
Van Ameyde verwijst in dit verband naar de beschikking van de Commissie van
Zulk een overeenkomst kan ten doel of tot gevolg hebben dat de mededinging tussen de buitenlandse verzekeraars van motorrijtuigen die in Italië bij een ongeval betrokken raken, aan banden wordt gelegd, namelijk zodra de meer of minder goede service welke men van de ene of de andere bijstandverlenende instantie verwacht, de
Zulk een overeenkomst kan de mededinging ook beperken op het niveau der op de nationale markt optredende dienstverlenende bedrijven die via hun nationale organisatie bij de overeenkomst betrokken zijn.
Een overeenkomst als hierbedoeld doet afbreuk aan de als één geheel gedachte gemeenschappelijke markt: in de sector van dienstverlening door bijstandverlenende bedrijven komt het tot een isolement der onderscheiden nationale markten. Voor de bijstandverlenende ondernemingen komt het er op neer dat een gehele categorie van personen die zeer wel in staat zijn de diensten te verrichten welke men hun mocht willen opdragen, wordt geboycot.
Verzoekster concludeert dat de modelovereenkomst, en wel met name de artikelen 4 b (facultatieve bepaling), 6 en 7 (bepalingen van) een overeenkomst zijn welke de mededinging binnen de gemeenschappelijke markt beperkt en derhalve in strijd komt met artikel 85, lid 1, van het EEG-Verdrag:
Dat de overeenkomsten tussen bureaus te laat bij de Commissie zijn aangemeld volgens verordening EEG/17/62, bevestigt de stelling dat zij in strijd zijn met het verbod van artikel 85, lid 1, van het EEG-Verdrag.
Waar het geen twijfel lijdt dat het nationale verzekeringsbureau in de zin van de richtlijn en de overeenkomsten tussen bureaus een vereniging van verzekeringsondernemingen is, zijn als in artikel 85, lid 1, van het EEG-Verdrag verboden besluiten te beschouwen:
Dat zulke besluiten onrechtmatig zijn, is door Raad en Commissie meermalen betoogd.
In een juiste uitlegging van artikel 85, lid 1, van het EEG-Verdrag zijn nationale voorzieningen van regelgevende aard waarbij gemeenschapsrechtelijk ongeoorloofde overeenkomsten of besluiten tot bindende nationale voorschriften worden verheven, ontoelaatbaar. In ieder geval behelst het stelsel van het EEG-Verdrag voor de nationale gezagsorganen der Lid-Staten de verplichting de eigen regelingen uit te leggen en toe te passen op een wijze welke zich met het gemeenschapsrecht verdraagt — en niet op een wijze welke die regelingen met het gemeenschapsrecht in conflict doet geraken —.
In geografisch opzicht vormt Italië, waar het thans gewraakte gedrag van UCI doorwerkt, een
UCI en de erbij aangesloten verzekeringsmaatschappijen nemen er een machtspositie in, waaraan niet afdoet dat die machtspositie voortvloeit uit dan wel erkend wordt in Italiaanse voorzieningen van regelgevende aard (vgl. zaak
Waar de loss adjusters zeer wel in staat zijn bij de behandeling en afwikkeling van internationale schadezaken hun diensten te verlenen, is het zonneklaar dat UCI door zijn discriminerend gedrag ten gunste van de aangesloten verzekeringsmaatschappijen, een soortgelijk misbruik pleegt als in de
Verzoekster betoogt ook dat UCI misbruik van haar machtspositie maakt door
Van een uitzondering op de plicht tot naleving van de mededingingsvoorschriften van het EEG-Verdrag kan alleen sprake zijn voor zover artikel 90, lid 2, toepasselijk is.
Dat aan UCI de taak is toegedacht garant te staan voor de vergoeding van schaden, door buitenlandse motorrijtuigen teweeggebracht, wil niet zeggen dat UCI zelf zou moeten worden aangemerkt als een onderneming belast met het beheer van diensten van algemeen economisch belang; hiervoor werd aangetoond dat die functie op zichzelf nog geen ondernemerswerkzaamheden medebrengt.
Aangenomen dat hier nochtans van een dienstverlening in de zin van artikel 90, lid 2, mag worden gesproken, dan kan de beperking, aan de toepasselijkheid van de mededingingsvoorschriften van het Verdrag gesteld, alleen betrekking hebben op de dienst bestaande in het garanderen van vergoeding van schadegevallen, en niet ook op verrichtingen behorende tot andere, zij het verwante diensten zoals het onderzoek en de afwikkeling van bedoelde gevallen. Tot eerbiediging van de mededingingsvoorschriften is men alleen niet gehouden
Gezien het verband tussen artikel 7 enerzijds en de artikelen 52 en 59 anderzijds is het duidelijk dat iedere schending van deze beide laatste bepalingen ook een schending van artikel 7 oplevert.
De artikelen 52 en 59 zijn gezamenlijk gericht op de realisatie van een essentiële doelstelling van de gemeenschappelijke markt, namelijk het uit de weg ruimen van hinderpalen welke de verwezenlijking van één enkele markt van de Gemeenschap — op het gebied van het vrije verkeer van personen en diensten — in de weg staan. Mocht men de artikelen 52 en 59 in die zin willen verstaan dat nationale maatregelen, overeenkomsten, besluiten, gedragingen als die welke UCI aan haar eigen handelingen ten grondslag legt door de beugel kunnen, dan zou men op hierbedoelde speciale gebied der accessoire dienstverlening juist bij een isolement van de Italiaanse markt uitkomen.
De beperkingen welke in artikel 52 worden verboden, betreffen niet slechts het recht tot vestiging, bezien vanuit het gezichtspunt van de theoretische mogelijkheid toegang tot de markt te verkrijgen, doch ook allerlei andere indirecte restricties waardoor tussen de burgers uit het eigen land en buitenlanders aan wie het recht op vestiging verzekerd is, wordt gediscrimineerd in die zin dat aan laatstgenoemden een zinvolle uitoefening van dat recht, alle formele garanties ten spijt, onmogelijk wordt gemaakt.
Worden de Italiaanse loss adjusters nog steeds overlevingsmogelijkheden op de markt geboden in die zin dat zij in de sector van nationale schadegevallen de voor hen typische werkzaamheden kunnen blijven verrichten, voor buitenlandse ondernemingen (of dochtermaatschappijen van buitenlandse maatschappijen) gaat deze mogelijkheid een volkomen theoretisch karakter dragen voor zover het om zuiver nationale schadezaken gaat, terwijl zij zelfs geheel is uitgesloten wanneer de schade door buitenlandse motorrijtuigen is veroorzaakt.
Het heeft geen enkele zin buitenlandse loss adjusters in abstracto het recht toe te kennen om in Italië eigen dochterbedrijven op te richten, wanneer hun eigenlijke werkzaamheid in concreto wordt belemmerd of zinledig gemaakt.
De gewraakte beperkingen zijn ook in strijd met artikel 59: tussen Italiaanse en buitenlandse loss adjusters wordt gediscrimineerd als eerstgenoemden de voor hen typische werkzaamheid krachtens lastgeving van Italiaanse verzekeringsmaatschappijen vrijelijk kunnen verrichten, terwijl buitenlandse loss adjusters (of Italiaanse dochtermaatschappijen van die loss adjusters) diezelfde diensten — krachtens lastgeving van buitenlandse verzekeringsmaatschappijen — niet kunnen verlenen; tussen degenen aan wie door loss adjusters bijstand wordt verleend wordt gediscrimineerd wanneer Italiaanse verzekeringsmaatschappijen vrijelijk hun eigen bijstand verlenende organen kunnen kiezen, terwijl die vrije keuze niet in dezelfde mate is weggelegd voor buitenlandse verzekeringsmaatschappijen, die op de bijstand van bij UCI aangesloten verzekeringsmaatschappijen moeten terugvallen.
Op het gebied van de vrije dienstverlening doet de onderhavige casuspositie voorts een vraag rijzen betreffende de verenigbaarheid van UCI's handelwijze met artikel 62 van het EEG-Verdrag. In feite ziet men zich hier, uitgaande van de vrijheid welke bij de inwerkingtreding van het EEG-Verdrag in feite was bereikt, voor nieuwe beperkingen gesteld.
De verdragsvoorschriften betreffende de vrije verlening van diensten, en met name het verbod van artikel 62, maken ook duidelijk binnen welke grenzen er een beroep kan worden gedaan op artikel 90, lid 2. De mate waarin een Lid-Staat de eenmaal bereikte vrijheid van dienstverlening aan nieuwe beperkingen kan onderwerpen, kan worden afgelezen aan artikel 55 van het EEG-Verdrag, zoals dat ten deze van toepassing verklaard is in artikel 66 waarin het gaat om
Een ogenblik aangenomen dat het Hof de eerste vraag in ontkennende zin zou beantwoorden, dan wenst verzoekster zich te beroepen op de onrechtmatigheid van de hierbedoelde communautaire handelingen.
Wat 's Raads richtlijn van
iedere redengeving met betrekking tot de accessoire werkzaamheden, bestaande in het behandelen en afwikkelen van schadegevallen — werkzaamheden waarover het in die richtlijn ook eigenlijk niet gaat — ontbreekt;
getoetst aan de uitgesproken doelstellingen (: harmonisatie van de wettelijke regelingen der Lid-Staten inzake de w.a.-verzekering van motorrijtuigen en controle op de naleving van de verplichting zich tegen aansprakelijkheid te dier zake te verzekeren) behelst de richtlijn misbruik van bevoegdheid;
schending van de artikelen 7, 52 en volgende 85, 86 en 90 van het EEG-Verdrag;
schending van wezenlijke vormvoorschriften, nu aan de richtlijn alleen artikel 100 van het EEG-Verdrag ten grondslag is gelegd.
Hetzelfde geldt met betrekking tot de beschikking (EEG) van de Commissie van
Verzoekster stelt voor de aan het Hof gestelde prejudiciële vragen als volgt te beantwoorden:
(bijaldien vraag 1 in bevestigende zin mocht worden beantwoord:)
Met betrekking tot de feiten wil UCI wijzen op twee aspecten van het groene-kaart-stelsel:
Met de conventie heeft men waarborgen willen bieden voor de degelijkheid van de instanties waaraan de eigen functies van het bureau van behandeling worden gedelegeerd, in die zin dat dit laatste bureau aansprakelijk blijft. Zulks verklaart waarom het bureau van behandeling steeds akkoord moet gaan met de benoeming van de lasthebber welke hem door het bureau van afgifte wordt aangewezen en de aan de lasthebber verstrekte opdracht ook kan herroepen.
De normale werkzaamheden van een loss adjuster bestaan uitsluitend in het onderzoek naar de feitelijke toedracht. Die werkzaamheden kunnen in Italië zo goed als in de andere landen die de facultatieve clausule niet geheel hebben overgenomen, doch alleen de beide eerste punten ervan hebben aanvaard, vrijelijk worden uitgeoefend. De ondernemingen die in Italië w.a.-verzekeringen afsluiten schakelen in de regel zowel voor
De afdoening en de schadebetaling, dat wil zeggen de eigenlijke afwikkelingswerkzaamheden, zijn echter voor het bedrijf der loss adjusters niet kenmerkend. De in artikel omschreven bevoegdheid om de loss adjusters behalve voor het onderzoek ook bij dit werk in te schakelen — onder aansprakelijkheid van het bureau — houdt verband met het feit dat de loss adjuster in de onderscheiden staten niet precies dezelfde figuur is — waarbij zowel aan de rechtsvorm der loss-adjustersbedrijven kan worden gedacht als aan de vraag of de staat de solvabiliteit der loss adjusters controleert, en ook aan monetaire voorschriften —.
Het bureau kan op grond van de facultatieve bepaling desgewenst ook de aanwijzing van een aangesloten verzekeringsmaatschappij niet aanvaarden: waarom hier van ontwrichting der mededinging zou mogen worden gesproken, is dan ook niet in te zien: verzekeraars en privébureaus worden geheel op voet van gelijkheid behandeld. UCI kan, evenals trouwens alle andere bureaus, de schaden zeer wel zelf liquideren. Zo niet, dan kan het de lasthebbers, voor wie het aansprakelijk blijft, vrijelijk kiezen.
Mochten de bureaus der negen EEG-landen huns ondanks worden verplicht af te zien van de garanties welke zij aan de onderscheiden regeringen bieden, dan zou daaraan voor de Lid-Staten van de EEG onvermijdelijk de consequentie zijn verbonden dat de grenscontrole naar de verzekeringen, aangegaan door de houders van in andere EEG-Staten ingeschreven motorrijtuigen, zou herleven, waarmede de Gemeenschap als gebied met een vrij motorrijtuigenverkeer onherstelbare schade zou lijden.
Aanvaarding van het standpunt van de firma Van Ameyde zou leiden tot herleving van het stelsel dat voor de invoering van de verplichte verzekering heeft gegolden — en dat men heeft laten varen omdat het leidde tot groot nadeel bij de slachtoffers van ongevallen en tot ontevredenheid bij de staten —. Tegenwoordig echter wordt — tot handhaving van de rechten der slachtoffers — het nationale bureau van behandeling zelf als verzekeraar van de buitenlandse automobilist beschouwd. Een ander nadeel, waarvan is gebleken toen het thans door de firma Van Ameyde ingroepen systeem van kracht was, was gelegen in het feit dat het bureau dat de schaden afwikkelde, afhankelijk was van de instructies en de belangen van de buitenlandse verzekeraar.
Gaf deze laatste geen toestemming tot betaling, dan ging de gelaedeerde met lege handen naar huis. Omdat zulke gevallen zich niet zelden voordeden, heeft men de gelaedeerden via het systeem der bureaus van bedoelde afhankelijkheid willen bevrijden en hun in het eigen land de beschikking willen geven over een door de regering gecontroleerde solvabele organisatie.
Sedert de invoering van de verplichte verzekering in Italië heeft UCI zich voor de taken waarvan het zich krachtens de wet had te kwijten, gericht tot lasthebbers die in sociaal-organisatorisch opzicht, op grond van hun vermogenspositie, blijkens de van overheidswege gehouden controles en omdat zij over de nodige deviezenmachtigingen beschikten, de beste waarborg boden voor de verwezenlijking van de sociale doelstellingen der wet: Italiaanse verzekeringsmaatschappijen of buitenlandse verzekeringsmaatschappijen met een vestiging in Italië, erkend door de Italiaanse minister die in het eigen land belast is met de behandeling van zaken, met de w.a.-verzekering verband houdende.
Zulk een situatie laat de loss adjusters geheel vrij om via de in Italië aangewezen ondernemingen het typische loss-adjusterswerk te verrichten.
Verzoekster wil zichzelf in de plaats van het bureau van behandeling stellen, met die verstande dat dat bureau krachtens de wet voor de beleidsbeslissingen van de firma Van Ameyde aansprakelijk blijft. De firma Van Ameyde presenteert zich bij gelaedeerden als onmiddellijk lasthebster van de buitenlandse verzekeraar, in dier voege dat aan Van Ameyde niet het onderzoek naar de feitelijke toedracht, doch de eigenlijke afdoening zou zijn opgedragen, waardoor aan de gelaedeerden de waarborg dat zij in het eigen land een aansprakelijk bureau zullen vinden — waarborg welke hen volgens het systeem van richtlijn 72/166/EEG ten volle wordt verschaft — komt te ontvallen.
Met het hiertegen door UCI gevoerde verweer, zijn allereerst de gelaedeerden gediend: als het onderzoek is afgelopen, moet de gelaedeerde terstond worden schadeloos gesteld, dat wil zeggen dat de nodige middelen moeten worden voorgeschoten. Zou men evenwel niet alleen het feitelijk onderzoek, doch ook de afwikkeling en betaling van de schaden aan de loss adjusters overlaten, dan zou de gelaedeerde moeten wachten tot het geld uit het buitenland is overgemaakt, nog afgezien van de reeds besproken bezwaren.
Het is zonneklaar dat bij secundaire gemeenschapshandelingen van regelgevende aard geen toestemming kan worden gegeven tot in het Verdrag verboden handelwijzen.
Ook nationale voorschriften, krachtens secundair gemeenschapsrecht vastgesteld, mogen niet met het Verdrag in strijd komen. Hetzelfde geldt voor de interbureau-overeenkomst.
Evenwel zij opgemerkt dat in dit secundaire gemeenschapsrecht aan de loss adjusters nergens een verbod of een beperking wordt opgelegd ten aanzien van bijstand, verleend in de vorm van expertises en verificaties, waar dan ook binnen het bestek hunner serviceverlening verricht onder verantwoordelijkheid van het bureau van behandeling dan wel van de verzekeringsmaatschappij die voor de afdoening en betaling is aangewezen — werkzaamheden die in Italië met betrekking tot
Maar de formulering van de vraag schijnt er op te wijzen dat men het onderscheid tussen voorbereidende werkzaamheden en machtiging tot betaling niet in het oog heeft gehouden; gesproken wordt van
Dit dient duidelijkheidshalve ook te worden gezegd met betrekking tot de tweede vraag, nu noch in het gemeenschapsrecht noch in het nationale recht noch in de overeenkomst een voorbehoud ten gunste van de nationale ondernemingen wordt gemaakt.
Het zou ook aanbeveling verdienen, indien het Hof met name de rechtsgeldigheid van bepaling 4 b buiten twijfel zou stellen door in zijn overwegingen te doen uitkomen dat de facultatieve redactie dier bepaling — betrokken op de machtiging tot controles, monetaire bepalingen, rechtsvorm, organisatie en vermogenspositie (als waarborg voor de slachtoffers) — redelijkerwijze verantwoord is.
Een hoofdbeginsel bij de toepassing van het groene-kaart-systeem is dat de keuze van de lasthebber in laatste instantie bij het bureau van behandeling — als enig aansprakelijke instantie — berust, terwijl de firma Van Ameyde dat beginsel aanvecht wanneer zij de rechtsgeldigheid der overeenkomst — volgens welke buitenlandse maatschappijen niet mogen kiezen en niet een willekeurige firma, welker positie in het land van het bureau van behandeling haar niet het vertrouwen van dat bureau oplevert, mogen opdringen — betwist.
Wanneer dus volgens het Italiaans ministerieel besluit van
Het bureau is vermogensrechtelijk jegens de gelaedeerden aansprakelijk, hetgeen met de ondernemingen die schadegevallen onderzoeken en behandelen niet het geval is. Maar wie deze aansprakelijkheid te dragen krijgt, moet ook kunnen kiezen hoe de zaak waarin die aansprakelijkheid speelt, zal worden behandeld. Zelfs wanneer men mocht menen dat aan de bureaus in feite een monopoliepositie is ingeruimd, dan nog is het zonder meer duidelijk dat artikel 86, eerste alinea, aan een vervulling van de hun toevertrouwde specifieke taak in de weg zou staan (artikel 90 lid 2).
De bureaus hebben, ongeacht hun rechtsvorm, geen winstoogmerk. Wat artikel 85 betreft: van een onderneming met een machtspositie kan niet worden gesproken. Mochten bepaalde activiteiten van het bureau als monopolistisch kunnen worden aangemerkt, dan wordt ruimschoots tegenwicht geboden door de garantie waartoe het bureau — jegens de slachtoffers — rechtens gehouden is, garantie die stellig door de privébureaus der loss adjusters niet wordt geboden en van hen ook niet wordt verlangd.
Deze situatie brengt mede dat het bureau en de loss ajduster niet op één lijn mogen worden gesteld.
Er kan dan ook, de noodzaak van bepaalde gedragingen in aanmerking genomen, al evenmin van misbruik worden gesproken. Anderzijds zou een machtspositie als hier bedoeld de handel tussen Lid-Staten niet ongunstig kunnen beïnvloeden, omdat de situatie in zoverre, wat de nationale bureaus betreft, in alle Lid-Staten dezelfde is, en wel zulks in het welbegrepen belang van de gelaedeerden in de onderscheiden Staten. UCI wijst er in dit verband op dat slechts
De firma Van Ameyde en de andere particuliere organisaties kwijten zich van heel andere taken dan — alleen maar — de voor de nationale bureaus typische afwikkeling van schadegevallen waarbij buitenlanders betrokken zijn; zij hebben een veel breder arbeidsterrein. Het is in zoverre dus maar de vraag of de nationale wel als concurrenten der loss adjusters kunnen worden aangemerkt.
De communautaire voorschriften betreffende de invoering van de groene kaart zijn ten volle verenigbaar met de bepalingen van het EEG-Verdrag, met name ook:
met artikel 7,— omdat zij in geen enkel opzicht naar nationaliteit discrimineren —;
met artikel 52 — omdat de toegankelijkheid tot deze
met artikel 59 — omdat de litigieuze dienst bestaat in de afwikkeling (in de zin van afdoening en betaling; van instructie is geen sprake) der schade, terwijl op het recht tot zulk een dienstverlening ten behoeve van Italiaanse gelaedeerden aanspraak wordt gemaakt door een Italiaans rechtssubject (de firma Van Ameyde), zodat de vrijheid van dienstverlening niet in het geding is —.
Het op de eerste vraag te geven antwoord brengt mede dat deze vraag zonder voorwerp is geraakt.
Met betrekking tot de feiten merkt de Italiaanse Republiek op dat de behandeling van schadegevallen, door niet uit het land zelf afkomstige motorrijtuigen veroorzaakt, de nationale bureaus geen winst oplevert — zodat er geen reden was zich die taak voor te behouden —; het is veeleer zo dat bedoelde behandeling is te beschouwen als het aanvaarden van een taak — met het ermede verbonden risico en de ermede samenhangende aansprakelijkheid, die weer is te beschouwen als tegenhanger van de voordelen welke aan verzekerden uit het eigen land met het oog op een verblijf buitenslands worden verzekerd —.
Verzekeringsmaatschappijen die door de nationale bureaus worden belast met het onderzoek en de afdoening van schaden, door niet uit het land zelf afkomstige motorrijtuigen veroorzaakt, kunnen zich op hun beurt, voor de afwikkeling, te allen tijde tot loss adjusters wenden, evenwel alleen op voorwaarde dat de loss adjusters de schadegevallen onderzoeken en afwikkelen op naam en voor rekening van de verzekeringsmaatschappij die hen daarmee belastte, alsook dat voor stukken welke met name de schadevaststelling betreffen, het briefhoofd van de bij het nationale bureau van behandeling aangesloten verzekeringsmaatschappij moet worden gebruikt. Alleen zo wordt het slachtoffer de werkelijke betaling van de overeengekomen schadevergoeding gegarandeerd.
Het gehele system berust op de taak van openbaar belang die door de nationale verzekeringsbureaus wordt vervuld, alsook op de garantie welke door hun tussenkomst wordt verstrekt aan personen die door toedoen van niet uit het land zelf afkomstige motorijtuigen schade hebben geleden — in dier voege dat alleen die bureaus met het risico, de aansprakelijkheid en de schadevergoedingsverplichting worden belast —.
Die uitsluitende aansprakelijkheid zou worden ondergraven wanneer ieder willekeurig ondernemer de bevoegdheid tot het onderzoeken en afwikkelen van zulke schadegevallen voor zich zou kunnen claimen. De Lid-Staten zouden zich dan gedwongen zien om voor niet uit het land afkomstige motorrijtuigen de grenscontrole op de naleving van de w.a.-verzekeringsplicht weer in te voeren.
De Italiaanse regering wijst er op dat slachtoffers van een ongeval zich soms ook wel rechtstreeks wenden tot de buitenlandse verzekeraar, die dan een particulier bureau met het onderzoek en de afwikkeling van het schadegeval belast.
Wordt het slachtoffer werkelijk onverwijld schadeloos gesteld, dan verneemt het nationale bureau van behandeling zelfs niet van het ongeval, en voor beklag bestaat dan geen enkele reden, immers de behandeling van zulke schadegevallen is voor het bureau eigenlijk een last. Het komt evenwel ook voor dat het slachtoffer, na met de schadevergoeding akkoord te zijn gegaan en de kwitantie te hebben getekend (die in de praktijk wordt afgegeven voordat er enigerlei betaling heeft plaatsgehad), te lang op zijn geld moet wachten. Het wendt zich dan tot het centrale bureau, dat ongetwijfeld tot schadevergoeding gehouden is. Door voor alle loss ajdusters het recht tot onderzoek en afwikkeling van de hierbedoelde schadegevallen op te eisen — zonder dat jegens het slachtoffer enigerlei aansprakelijkheid wordt aanvaard — betwist verzoekster in het hoofdgeding kort en goed dat het stelsel dat afschaffing van de grenscontrole op de verzekeringsdocumenten mogelijk heeft gemaakt, zich met het gemeenschapsrecht verdraagt. Zij is tot dit vergaande standpunt gekomen op grond van de duidelijk gebleken onmogelijkheid de nationale bureaus bij de keuze van hun eigen lasthebbers aan banden te leggen.
Ten aanzien van de prejudiciële vragen merkt de Italiaanse regering op dat uit de formulering blijkt van een misverstand met betrekking tot de eigenlijke taak van de loss adjuster. Het afwikkelen van schadegevallen is, juist omdat het ten opzichte van de verzekeringsaffaire als een hulpwerkzaamheid is te beschouwen, naar zijn aard het werk van verzekeringsmaatschappijen, zodat anderen er zich slechts krachtens lastgeving van de verzekeringsmaatschappijen mee kunnen inlaten.
Het afwikkelen van schadegevallen, door motorrijtuigen uit het land zelf zo goed als door buitenlandse motorrijtuigen veroorzaakt, is op zichzelf een vrij bedrijf, mits de gelaedeerde wordt schadeloos gesteld in naam, voor rekening en met kwijting van een verzekeringsmaatschappij voor welker handelingen het nationale bureau kan en moet instaan.
De Italiaanse regering acht de verwijzing naar artikel 7 van het EEC-Verdrag irrelevant. Het in 's Raads richtlijn 72/166 ingevoerde casu quo overgenomen stelsel is niet onverenigbaar te achten met de artikelen 52 en 59 van het EEG-Verdrag: in die artikelen wordt aan ondernemingen die zich ten verzoeke van verzekeringsmaatschappijen belasten met het onderzoek, de afdoening en de afwikkeling van autoschaden, geen enkele beperking opgelegd. Zulke ondernemingen kunnen zich dan ook vrijelijk op het grondgebied van een andere Lid-Staat vestigen en gelijk op met ondernemingen uit het land zelf hun diensten aanbieden, ook als het gaat om de afwikkeling van schaden door niet uit het land zelf afkomstige motorrijtuigen veroorzaakt.
De Italiaanse regering wijst er voorts op dat verzoekster in het hoofdgeding een Italiaanse en in Italië werkzame onderneming is, en niet een onderneming uit een andere Lid-Staat — in welk laatste geval er sprake had kunnen zijn van een beperking van de vrijheid van vestiging of van de vrijheid van dienstverlening —.
De Italiaanse regering meent dat de handel tussen Lid-Staten niet te lijden kan hebben van het feit dat de behandeling van schadegevallen, veroorzaakt door niet uit het land zelf afkomstige motorrijtuigen, op het territoir van die onderscheiden Lid-Staten door de nationale verzekeringsbureaus geschiedt.
Het optreden van een loss adjuster is reeds naar zijn aard gebonden aan een door de verzekeringsmaatschappijen verstrekte lastgeving. Deze laatsten kunnen zich vrijelijk verstaan over de modaliteiten volgens welke hun contractuele relaties met de verzekerden zullen worden geregeld en vastgelegd. Er kan in casu slechts een mededingingskwestie rijzen als de nationale verzekeringsbureaus en de loss adjusters op de markt met gelijke voorwaarden te maken krijgen en zich ten opzichte van de slachtoffers in een analoge situatie bevinden.
Volgens 's Hofs jurisprudentie moet een ondernemersafspraak om onder het verbod van artikel 85 van het EEG-Verdrag te worden gebracht, aanleiding geven tot een redelijk vermoeden dat zij op een wezenlijk deel van de markt aan de mededinging in de weg staat, dat wil zeggen zij moet ernstig afbreuk aan de mededinging kunnen doen, de mededinging merkbaar, alsook in belangrijke en niet onaanzienlijke mate kunnen benadelen. Maar in 1974 waren er van de vijf miljoen aangemelde ongevallen slechts
Bovendien moeten de voorwaarden waaronder het verbod van artikel 85 van toepassing is, worden bezien in samenhang met de concrete omstandigheden waaronder de overeenkomst wordt afgesloten, dat wil zeggen in de economische en juridische context waarin zij effect moeten sorteren, hetgeen wil zeggen dat vorenstaande beschouwingen betreffende de — naar hun aard — als bijstand te beschouwen werkzaamheden der loss adjusters, de eisen gesteld in de voorschriften betreffende de verplichte w.a.-verzekering van motorrijtuigen en de doestellingen der desbetreffende nationale en communautaire rechtsvoorschriften, ook hier van belang zijn.
Op grond van een en ander kan in casu niet van een met artikel 85 van het EEC-Verdrag strijdige ondernemersafspraak worden gesproken. Maar ook als men tot een andersluidende conclusie mocht komen, dan nog zou zich in casu volgens de Italiaanse regering één der in artikel 85, lid 3, van het EEG-Verdrag aanvaarde uitzonderingsgevallen voordoen, te meer omdat zulk een uitzondering ook stilzwijgend besloten mag worden geacht in de door Raad en Commissie vastgestelde rechtsregelen, terwijl het systeem in de communautaire rechtsorde is geïnsereerd.
Het complex der ten deze toepasselijke contractuele, nationale en gemeenschapsrechteljke voorschriften, is met het oog op de afschaffing van de grenscontrole, dat wil zeggen ter verwezenlijking van één der primaire doelstellingen van het EEG-Verdrag, noodzakelijk en onmisbaar.
Op grond van soortgelijke overwegingen moet ook uitgesloten worden geacht dat bedoeld normencomplex zich niet zou verdragen met de rechten welke in artikel 86 van het EEG-Verdrag aan particulieren zijn toegekend. In de eerste plaats is een handelwijze als in dat artikel bedoeld slechts verboden
Met de thans ter discussie staande overeenkomsten en voorschriften heeft men juist de consument een doeltreffender bescherming willen bieden — met vermijding van de bezwaren die te hunnen aanzien aan het vroegere systeem verbonden waren —.
Na een analytische bespreking van 's Hofs uitspraken meent de Italiaanse regering dat het mededingingsrecht van het Verdrag steeds toepassing heeft gevonden wanneer de handelsbetrekkingen dreigden te worden benadeeld dan wel wanneer het ging om andere — in casu niet in gevaar gebrachte — doelstellingen.
Wil er van een
Ook al zou men in casu menen te moeten spreken van een met de artikelen 85 en 86 van het EEG-Verdrag strijdige ondernemersafspraak dan wel van een met die artikelen strijdig misbruik van een machtspositie, dan nog zou men het geheel der hierbedoelde contractuele, nationale en gemeenschapsrechtelijke voorschriften slechts recht doen wedervaren door ook artikel 90, lid 2, van het Verdrag in aanmerking te nemen. Ongeacht hun rechtsvorm kunnen de centrale bureaus worden aangemerkt als
Resumerend komt de Italiaanse regering tot de conclusie dat noch de rechtsgeldigheid van het afgeleid gemeenschapsrecht dat in het hoofdgeding ter discussie stond, noch de verenigbaarheid van de overeenkomsten der nationale verzekeringsbureaus met het EEG-Verdrag in twijfel kan worden getrokken.
De Italiaanse regering geeft het Hof derhalve in overweging voor recht te verklaren dat het stelsel dat door de overeenkomsten der nationale verzekeringsbureaus en 's Raads richtlijn 72/166 werd geïntroduceerd, niet met de artikelen 85 en 86 van het EEG-Verdrag in strijd komt.
In geen der onderwerpelijke gemeenschapshandelingen wordt de nationale wetgever, de nationale bureaus of de verzekeringsmaatschappijen toegestaaan de mededinging, wat de afwikkeling betreft van schadegevallen veroorzaakt door buitenslands ingeschreven motorrijtuigen, te beperken of teniet te doen. De in de vraag genoemde communautaire handelingen hebben ten doel de vergoeding van door zulke motorrijtuigen veroorzaakte schaden te verzekeren, ook als er geen verzekeraar aan te pas komt, en aldus de afschaffing van de grenscontrole mogelijk te maken. In geen dier handelingen worden bepaalde activiteiten, bestaande in dan wel verband houdende met het afsluiten van verzekeringen, aan bepaalde bij de nationale bureaus aangesloten verzekeraars dan wel aan die bureaus voorbehouden.
De Belgische regering merkt op dat met de modelovereenkomst en de aanvullende overeenkomsten der nationale bureaus een vereenvoudiging en bespoediging van de afwikkeling van schadegevallen is beoogd, en wel door tussenkomst van het bureau van behandeling, dat
De modelovereenkomst bevat voorts bepalingen welke de nationale bureaus in staat moeten stellen de taak van algemeen belang welke hun in de onderscheiden landen is opgedragen, behoorlijk te vervullen.
De buitenlandse verzekeringsmaatschappijen kunnen aan ieder nationaal bureau de correspondent opgeven van wiens diensten zij in de onderscheiden landen gebruik wensen te maken; het nationale bureau is vrij de voorgestelde correspondent te aanvaarden en hem te belasten met de behandeling van schaden, veroorzaakt door personen die bij de buitenlandse maatschappij verzekerd zijn, doch kan het verzoek ook afwijzen en de schade rechtstreeks behandelen of een andere lasthebber kiezen. Ofschoon UCI nergens verboden werd de afwikkeling van schadegevallen aan wie dan ook op te dragen, kan anderzijds worden geconcludeerd dat wanneer UCI weigert zich tot Van Ameyde te wenden en Van Ameyde met de afwikkeling te belasten, dat niet gebeurt omdat UCI op het gebied van de behandeling en regeling van bepaalde schadegevallen een monopoliepositie zou bezitten, doch door de gewone werking van de regelen betreffende de contractsvrijheid die in de modelovereenkomst, namelijk in de zogenaamde facultatieve bepaling, alleen maar wordt bevestigd. UCI's handelwijze zou zich ook verdragen met de voor lastgeving geldende algemene beginselen, volgens welke een ieder vrij is een lasthebber te kiezen casu quo zich door hem te doen vertegenwoordigen, immers de lastgever kan voor het optreden van de lasthebber aansprakelijk worden gesteld, en een eenmaal verstrekte lastgeving kan te allen tijde worden ingetrokken.
De Belgische regering is dan ook van mening dat aan de interbureau-overeenkomst getoetst aan het gemeenschapsrecht, de rechtsgeldigheid niet kan worden ontzegd.
De Commissie meent dat de eerste vraag van de nationale rechter in ontkennende zin moet worden beantwoord. Verdedigbaar is dat de aldaar bedoelde communautaire handelingen in geen geval in die zin zijn te verstaan dat zij naar hun bedoeling of naar hun aard een goedkeuring behelzen van bestanddelen van het
Met de richtlijn is alleen een beëindiging van de groene-kaart-controle aan de grenzen tussen de Lid-Staten beoogd; daartoe is enerzijds een overeenkomst tussen nationale verzekeringsbureaus voorzien, waardoor de vergoeding van schaden, door motorrijtuigen in een andere Lid-Staat veroorzaakt, wordt verzekerd, ook als een motorrijtuig mocht blijken niet verzekerd te zijn, terwijl men anderzijds de w.a.-verzekering overal verplicht heeft willen stellen. Mochten bepaalde bestanddelen van het door het gemeenschapsrecht bestreken
De richtlijn bevordert slechts de vrijheid van het motorrijtuigenverkeer, en daarmede de vrijheid van personen, goederen en diensten.
De Commissie meent dat de eerste vraag van de Tribunale te Milaan als volgt moet worden beantwoord:
Nationale wettelijke bepalingen, overeenkomsten, besluiten en onderling afgestemde gedragingen van nationale bureaus van verzekeraars of handelwijzen van nationale bureaus of hun leden, welke ten doel of tot gevolg hebben dat de mededinging wordt beperkt of verhinderd — met name in dier voege dat aan ondernemingen die voor rekening van de uiteindelijk beslissende verzekeraars zich uitsluitend belasten met de afwikkeling van schadegevallen, veroorzaakt door gewoonlijk niet op het nationale grondgebied gestationeerde motorijtuigen, het werk waarop zij zich hebben toegelegd onmogelijk wordt gemaat — worden niet gedekt door aanbeveling 73/185/EEG of door beschikking 74/166 van de Commissie.
Volgens de Italiaanse wet moet de afwikkeling van schadegevallen, op het nationale grondgebied veroorzaakt door buitenlandse motorrijtuigen, onder aansprakelijkheid van UCI geschieden. Voorts is uitdrukkelijk de mogelijkheid voorzien dat UCI in Italië werkzame buitenlandse verzekeringsmaatschappijen, die als correspondent optreden voor de buitenlandse verzekeraars waar de w.a.-verzekering is aangegaan, met de afwikkeling belast.
Wil een buitenlandse verzekeraar in Italië zijn werk maken van deze bijzondere en
Door de aansprakelijkheid voor de afwikkeling jegens de gelaedeerden aan UCI toe te spelen en te verlangen dat UCI zich ook aansprakelijk stelt in gevallen waarin de buitenlandse verzekeraar in Italië over een vestiging beschikt, legt de Italiaanse wet een buitenlandse verzekeraar in Italië, wat de fase der afwikkeling betreft, niet onnodig aan banden.
De Italiaanse wet legt, aldus de Commissie, aan UCI niet de verplichting op om hetzij zelf rechtstreeks tot afwikkeling over te gaan, hetzij daarmee uitsluitend de assuradeurs te belasten. Zij stelt alleen de eis dat die afwikkeling, onverschillig wie er in feite voor heeft op te komen, onder aansprakelijkheid van UCI jegens de gelaedeerden plaatsvindt.
De Commissie concludeert dat de Italiaanse wet de bevoegdheid van de buitenlandse verzekeraar tot aanwijzing van een
Dit schijnt verenigbaar met het feit dat de loss adjuster met de verzekeraar vergeleken, een — niet onmisbare — bijstandsfunctie vervult.
De Commissie meent dat de overeenkomsten tussen de nationale bureaus, of de clausule 4 b (iii) van de modelovereenkomst er in is opgenomen of niet, de bevoegdheid van de buitenlandse verzekeraar om inschakeling van een loss adjuster te verzoeken — en die van het bureau van behandeling om al dan niet van diens diensten gebruik te maken (dan wel om zijn leden al dan niet vrij te laten zulks te doen) wezenlijk onverlet laten. De modelovereenkomst en dus ook de overeenkomsten waarin zij werd overgenomen, schijnen dan ook geen beperkingen van de mededinging te behelzen, nu de vrijheid der nationale bureaus om in de afwikkelingsfase van de diensten van loss adjusters gebruik te maken, niet aan banden wordt gelegd.
Verzoekster in het hoofdgeding is van mening dat UCI in Italië de loss adjusters geheel van de afwikkeling van
UCI is, behalve een onderneming, een vereniging van ondernemingen; UCI's besluiten zijn besluiten van een vereniging van ondernemingen.
Een beleid waarmede UCI de loss adjusters zou willen uitsluiten van de markt voor de
Het zou er op neerkomen dat op het terrein van de voor loss adjusters kenmerkende dienstverlening aan de verzekeraars die hen hebben aangewezen, iedere mededinging welke zij andere verzekeraars zouden kunnen aandoen, onmogelijk wordt gemaakt (waardoor de marktverhoudingen ten gunste van laatstbedoelde verzekeraars zouden worden gewijzigd). Een ander aspect is dat aan verzekeraars die zulks wensen, de bevoegdheid de loss adjusters in te schakelen voor de speciale verzekeringswerkzaamheden waarop zij zich hebben toegelegd, zou worden ontnomen (waardoor de middelen waarmede zulke verzekeraars met andere verzekeringsmaatschappijen kunnen concurreren, zouden worden beperkt). Ook zou een verdere verfijning van de markt —
Aan zulk een handelwijze zijn ook gevolgen verbonden voor het handelsverkeer tussen Lid-Staten. Door aan de ondernemingen van een Lid-Staat de dienstverlening aan ondernemingen uit andere Lid-Staten te beletten en laatstgenoemde ondernemingen te verhinderen van de diensten van eerstgenoemde ondernemingen gebruik te maken wijzigt men de omstandigheden van het dienstenverkeer in met de gemeenschappelijke markt strijdige zin.
Wanneer een aantal verzekeringsmaatschappijen in vrijheid en onafhankelijkheid verkiezen rechtstreeks tot schadeafwikkeling over te gaan, dan is de uitsluiting der loss adjusters waartoe zulk een besluit kan leiden, niet onverenigbaar met artikel 85; als men echter via een onderling afgestemde gedraging van die ondernemingen tot eenzelfde resultaat komt of wil komen, valt die gedraging onder het verbod van artikel 85, lid 1.
Het komt er op neer dat de loss adjusters door UCI ten onrechte stelselmatig worden uitgesloten dan wel dat dit bureau zijn leden verbiedt van de diensten der loss adjusters gebruik te maken.
Als de buitenlandse verzekeraar waarbij de w.a.-verzekering is gesloten vraagt voor de afwikkelingswerkzaamheden een door hem aangewezen loss adjuster in te schakelen, is er van een restrictieve gedraging sprake als UCI zulk een verzoek zonder opgave van geldige redenen naast zich neerlegt. Het bureau blijft natuurlijk, ook als wel aan het verzoek wordt voldaan, jegens de slachtoffers uitsluitend aansprakelijk. Maar in dit geval is niet in te zien hoe UCI jegens het bureau en de buitenlandse verzekeraar terzake van onzorgvuldige afwikkeling zou kunnen worden aangesproken als hij, juist op verzoek van de buitenlandse verzekeraar, een door laatstgenoemde aangewezen loss adjuster heeft ingeschakeld.
Volgens de Commissie neemt UCI een machtspositie in: UCI heeft bij uitsluiting het recht om, al dan niet rechtstreeks, in Italië plaatsgevonden hebbende ongevallen waarbij buitenslands verzekerde motorrijtuigen betrokken zijn, af te wikkelen. Ten opzichte van de loss adjusters is UCI's machtspositie mede zo belangrijk omdat het er alle schijn van heeft dat de door loss adjusters behandelde auto-ongevallen in de praktijk meestal ongevallen zijn waarbij buitenslands verzekerde motorrijtuigen zijn betrokken.
Dezelfde gedragingen van UCI welke, als besluiten van verenigingen van ondernemingen beschouwd, met artikel 86 onverenigbaar schijnen te zijn, zouden, indien aan UCI een machtspositie mag worden toegeschreven, als misbruik van zulk een machtspositie in de zin van artikel 86 zijn te beschouwen.
Waar de mededinging in de betrokken bepalingen van de Italiaanse wet niet aan banden wordt gelegd, kunnen zij ook niet worden beschouwd als van staatswege genomen maatregelen waarop het verbod van artikel 90, lid 1, van toepassing zou kunnen zijn. De Commissie beschouwt UCI niet als een onderneming belast met het beheer van diensten van algemeen economisch belang: UCI's werkzaamheid komt niet aan de gehele nationale economie ten goede. Mocht dit anders zijn, dan kunnen met artikel 85 of artikel 86 onverenigbaar geachte gedragingen natuurlijk ook schendingen van artikel 90, lid 2, opleveren.
De Commissie stelt derhalve voor de tweede vraag als volgt te beantwoorden:
Van zulk een gedraging is sprake wanneer zonder geldige reden niet wordt ingegaan op het verzoek de afwikkeling van een bepaalde autoschade toe te vertrouwen aan een alleen in de afwikkelingsfase optredende onderneming — binnen de grenzen aan de bevoegdheid van een tot die categorie behorende onderneming gesteld —, wanneer het verzoek is uitgegaan van de verzekeraar die de w.a.-verzekering van het motorrijtuig dat het ongeval veroorzaakte, heeft afgesloten, en die verzekeraar niet gerechtigd is rechtstreeks tot die afwikkeling over te gaan.
Volgens de Commissie zou het Hof de derde vraag in hoofdzaak als volgt moeten beantwoorden:
De Commissie meent dat het op de vierde vraag te geven antwoord voortvloeit uit de beantwoording der voorafgaande vragen.
Overwegende dat verzoekster in het hoofdgeding, vertegenwoordigd door F. C. Jeantet, advocaat te Parijs, verweerster in het hoofdgeding, vertegenwoordigd door G. Scalfi, advocaat te Milaan, de Italiaanse regering, vertegenwoordigd door A. Marzano, Avvocato dello Stato, en de Commissie van de Europese Gemeenschappen, vertegenwoordigd door A. Marchini-Camia, juridisch adviseur, ter gelegenheid van de mondelinge behandeling, welke op
Overwegende dat de advocaat-generaal ter terechtzitting van
dat het beroep van
dat de
dat het woord
dat aan die verplichting evenwel geacht wordt te zijn voldaan wanneer de gebruiker in het bezit is van een internationaal verzekeringsbewijs, afgegeven door het desbetreffende buitenlandse bureau, genaamd
dat wanneer het bureau van afgifte, dat een verzekeringsbewijs heeft verstrekt aan één zijner leden die het zelf aan een verzekerde heeft afgegeven, in het land van het bureau van behandeling beschikt over een organisatie voor de afdoening van automobielverzekeringsaangelegenheden, het bureau van behandeling desgevraagd de behandeling en afdoening der vorderingen aan bedoeld lid overlaat;
dat de aangewezen correspondent, zelfs wanneer het bureau van behandeling de facultatieve bepaling heeft aanvaard, op grond van de hem door het bureau behoorlijk verschafte machtiging jegens het bureau voor de behandeling van schadevorderingen aansprakelijk blijft en de algemene en bijzondere instructies van het bureau in acht moet nemen;
dat dit doel volgens de zevende overweging van de considerans van de richtlijn kan worden verwezenlijkt op basis van een overeenkomst tussen de zes nationale bureaus van verzekeraars, volgens welke elk nationaal bureau, overeenkomstig de nationale wetgeving, de vergoeding waarborgt van schaden waarvoor recht op vergoeding bestaat en die op zijn grondgebied door een van deze — al dan niet verzekerde — voertuigen zijn veroorzaakt;
dat het a fortiori is uitgesloten dat met genoemde verdragsbepalingen onverenigbare overeenkomsten — dan wel gedragingen of handelwijzen van nationale verzekeringsbureaus — erdoor worden gedekt;
dat een nationale bepaling waarin aldus de afwikkeling van ongevallen, veroorzaakt door niet uit het land zelf afkomstige motorrijtuigen — in de zin van de uiteindelijke beslissing nopens de schadeloosstelling der slachtoffers — aan verzekeringsmaatschappijen wordt voorbehouden, een der doelstellingen van het groene-kaart-stelsel vervult;
dat een Lid-Staat door aan een nationaal bureau, dat verzekeringsmaatschappijen tot leden heeft, het uitsluitend recht toe te kennen zelf schadegevallen in voormelde zin af te wikkelen dan wel die afwikkeling aan één zijner leden toe te vertrouwen, geen met de verdragsregelen, en met name met artikel 90 junctis de artikelen 85 en 86, strijdige maatregel neemt, zo lang bedoeld uitsluitend recht de met afwikkeling belaste verzekeraar niet belemmert in zijn vrijheid om voor het schadeonderzoek een andere, niet bij het bureau aangesloten doch ten deze gespecialiseerde onderneming in te schakelen;
Dat men bovendien wanneer de aansprakelijkheid jegens de getroffenen volgens de nationale wettelijke regeling onverminderd rust op het bureau van behandeling, door de behandeling en afdoening van een vordering aan een niet bij het bureau aangesloten en niet als verzekeraar optredende organisatie over te laten, tegen de nationale wettelijke regeling zou ingaan;
dat daarentegen de medewerking der
dat zulk een wettelijke regeling bovendien, al evenmin als het niet aanvaarden van de facultatieve bepaling, belet dat het bureau van behandeling of zijn leden desgeraden een
dat de doorwerking van het in artikel 7 gehuldigde beginsel door de artikelen 52 en 59, onderscheidenlijk voor het recht van vestiging en voor de vrije dienstverlening, wordt gewaarborgd;
dat daaruit volgt dat een met de artikelen 52 en 59 verenigbare regeling eo ipso met artikel 7 verenigbaar is;
dat van een in de zin van genoemde artikelen verboden discriminatie reeds sprake is wanneer zij voortvloeit uit een geheel van bepalingen, van welke aard ook, waarmede een collectieve regeling voor bedoelde werkzaamheid werd beoogd;
dat dan niet terzake doet of de oorsprong der discriminatie in overheidshandelingen moet worden gezocht dan wel in handelingen welke moeten worden toegeschreven aan de nationale verzekeringsbureaus, dat wil zeggen aan bureaus welke voldoen aan de omschrijving van richtlijn 72/166/EEG;
HET HOF VAN JUSTITIE,
rechtdoende inzake de vragen, door de
Kutscher
Donner
Mertens de Wilmars
Sørensen
Mackenzie Stuart
O'Keeffe
Bosco
Uitgesproken ter openbare terechtzitting te Luxemburg op negen juni negentienhonderdzevenenzeventig.
De griffier
A. Van Houtte
De president
H. Kutscher