In de gevoegde zaken 5 en 18/80,
ambtenaren van de Commissie van de Europese Gemeenschappen, werkzaam op het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek te Ispra (Italië), te dezen vertegenwoordigd door M. Slusny, advocaat te Brussel, domicilie gekozen hebbende te Luxemburg ten kantore van de advocaat V. Biel, gevestigd aldaar, rue des Glacis 18a,
Commissie van de Europese Gemeenschappen, vertegenwoordigd door haar juridisch adviseur J. Griesmar, als gemachtigde, bijgestaan door R. Andersen, advocaat te Brussel, domicilie gekozen hebbende te Luxemburg bij O. Montako, bâtiment Jean Monnet, Kirchberg,
betreffende de in het verzoekschrift omschreven conclusies,
wijst
HET HOF VAN JUSTITIE (Eerste kamer),
samengesteld als volgt: G. Bosco, kamerpresident, A. O'Keeffe en T. Koopmans, rechters,
advocaat-generaal: F. Capotorti
griffier: P. Heim
De feiten en de conclusiën en argumenten, door partijen tijdens de schriftelijke behandeling voorgedragen, kunnen worden samengevat als volgt:
Bij zijn besluit van
Bij besluit van
Volgens artikel 7, lid 2, a, worden de door de ambtenaar-leningnemer verschuldigde renten en aflossingen krachtens daartoe aan de Commissie te verstrekken machtiging op zijn bezoldiging ingehouden. In artikel 11, lid 2, is bepaald dat de uitvoeringsbepalingen niet kunnen worden gewijzigd met verkorting van de rechten, verkregen door ambtenaren die reeds een lening afsloten.
In de door betrokkenen met de Commissie aangegane leningscontracten is dan ook de navolgende bepaling opgenomen:
Tot
Het systeem werkte als volgt: het basissalaris van de ambtenaar werd, na toepassing van de aanpassingscoëfficiënt (bijvoorbeeld:
Bij in de Personeelskoerier van
waaraan het volgende werd toegevoegd:
Van dit besluit der Commissie werd aan verzoeker mededeling gedaan in een brief van
In Personeelskoerier nr. 136 van
Voortaan zal volgens het besluit van de directeur-generaal Personeelszaken en Algemeen Beheer de omrekening plaatsvinden op basis van de huidige wisselkoers. Men kan evenwel een verzoek indienen dat de inhoudingen geschieden volgens de door het Internationale Monetaire Fonds aanvaarde pariteiten, evenwel in het kader en binnen de grenzen van de uitvoeringsbepalingen van artikel 17 van bijlage VII van het Statuut (overmaking van een deel van de inkomsten door bemiddeling van de Commissie).
Die mededeling werd bevestigd in een brief welke de directeur-generaal Personeelszaken en Algemeen Beheer in juni aan betrokkene deed uitgaan.
Op
Mevrouw Cocco had op
Op de salarisstrook van Battaglia voor de maand maart 1979 kwam een in
Op
Betrokkenen werden van de nieuwe bepalingen op de hoogte gebracht in een circulaire van
Zulk een omrekening der door hem verschuldigde mensualiteiten volgens de nieuwe uitvoeringsbepalingen achtte Battaglia onjuist, zodat hij op
De Commissie liet Battaglia's klaagschrift onbeantwoord.
Evenals vijftien andere ambtenaren (men zie de zaken 5-21/80) heeft verzoeker zich overeenkomstig artikel 20 van het contract, waarin het Hof van Justitie bevoegd verklaard is tot kennisneming van tussen partijen met betrekking tot
Bij beschikking van
Op rapport van de rechterrapporteur en de advocaat-generaal gehoord, heeft het Hof besloten zonder instructie tot de mondelinge behandeling over te gaan.
Bij beschikking van
te verstaan dat het door de wederpartij eenzijdig genomen besluit tot wijziging van de wijze van berekening der door verzoekers verschuldigde mensualiteiten een schending van het door partijen gesloten contract inhoudt;
en mitsdien : de wederpartij te veroordelen aan verzoekers terug te betalen hetgeen sedert de salarisafrekening over april 1979 te veel werd ingehouden;
de wederpartij in de op het geding gevallen kosten te verwijzen;
zijnde in de zaak 5/80 voorts geconcludeerd dat het den Hove behage:
de door de wederpartij getroffen maatregelen, voor zoveel nodig, nietig en van onwaarde te verklaren,
en mitsdien: de wederpartij te veroordelen tot terugbetaling van hetgeen er ten onrechte werd ingehouden, en wel zulks op voormelde voorwaarden;
voor zoveel nodig: het stilzwijgend genomen besluit tot afwijzing van verzoekers klacht nietig en van onwaarde te verklaren.
De
de beroepen ongegrond te verklaren;
verzoekers in de kosten te verwijzen.
Battaglia wijst er op dat er in de precontentieuze fase door hem niet behoefde te worden geklaagd:
het Hof kan worden — en werd — geadieerd krachtens artikel 42 EGKS-Verdrag, artikel 38, lid 6, van het Reglement voor de procesvoering en artikel 20 van het leningscontract, luidende als volgt:
Mevrouw Cocco heeft dan ook geen klaagschrift ingediend.
Battaglia betreurt nochtans dat de Commissie geen dialoog heeft willen aangaan — in welk geval de zaak wellicht niet aanhangig had behoeven te worden gemaakt.
De Commissie is met verzoekers van mening dat het geding niets uitstaande heeft met de uitoefening der haar in het Statuut verleende bevoegdheden en kennelijk puur contractuele relaties betreft. Er kan geen sprake zijn van betwisting van de — aan artikel 173 van het EEG-Verdrag te toetsen — rechtmatigheid ener handeling, maar alleen van een onderzoek naar de vraag of de wijze waarop verweerster zich van haar — buiten het Statuut staande en verzoekers bezwarende — contractuele verplichtingen kwijt, zich met het contract verdraagt.
Verzoekers hebben er zich rekenschap van gegeven dat de Commissie eenzijdig volgens een nieuwe, voor hen nadelige, methode waarvan uit de salarisstrook van
De door de Commissie toegepaste wijze van omrekening brengt een fundamentele wijziging in het contractueel evenwicht, in dier voege dat de contractueel overeengekomen rente aanmerkelijk boven de 4 % komt te liggen. En een eenzijdige wijziging kan, indien al geoorloofd, in geen geval afbreuk doen aan de rechten van ambtenaren aan wie eenmaal een lening is toegekend; dit blijkt ook uit artikel 11, tweede alinea, van de in Personeelskoerier nr. 170 bis van
De
Het door verzoekers opgeworpen middel is feitelijk onjuist: zij kunnen niet zeggen in welke contractsbepaling de leninggever voor de hierbedoelde transactie een wisselgarantie heeft verstrekt. Integendeel, in artikel 9 van het besluit van
De pariteit heeft men tot maart 1979 gezocht in de IMF-pariteit (1 BFR = 12,50 lire). Dat was de tussen de instellingen en hun personeel voor overmakingen volgens artikel 17 van bijlage VII van het Statuut aangehouden pariteit. Sinds april 1979 gold de IMF-pariteit tengevolge van verordening nr. 3085/78 niet meer op statutair niveau. Door die pariteit aan te houden zou men dus het contract miskennen.
Er is door verweerster aan betrokkenen nooit enige garantie verstrekt dat de IMF-pariteit tot afloop van het contract zou worden gehandhaafd. De brief die de directeur-generaal Administratie op
Integendeel al heel gauw daarna, in juni 1977, heeft dezelfde directeur-generaal bedoelde leningnemers schriftelijk doen weten dat er met betrekking tot de handhaving van de wisselkoers, op dat ogenblik door de Commissie toegepast bij de omrekening van de inhoudingen op de bezoldiging, geen enkele garantie kon worden verstrekt.
Wat betreft de brief van verweerster die op het besluit van
Omdat ermede moet worden gewerkt bij de bepaling van een in Belgische franken en niet in lire verschuldigde mensualiteit, kan het contractueel voorziene rentepercentage van 4 % niet leiden tot de consequenties welke verzoekers eraan schijnen te willen verbinden voor het bedrag in lire dat van maand op maand de tegenwaarde van de verschuldigde mensualiteit vormt. Het contractuele evenwicht zou worden verstoord wanneer van een der partijen de garantie van een vaste, onveranderlijke wisselkoers zou worden verlangd, onder voorwaarden die zich met de wederzijds aangegane verbintenissen niet verdragen. Daarom is niet wel in te zien hoe de toepassing der nieuwe pariteit de rechten der leningnemers niet
Wat betreft Battaglia's tweede middel: het verbaast de Commissie dat hij, na de totale zelfstandigheid van het contract ten opzichte van het Statuut te hebben bepleit, in het Statuut gaat zoeken naar eisen die, ofschoon niet in het contract voorzien, nochtans de contractuele relaties zouden regeren. Wat daarvan ook zij, het middel faalt, immers aan de in artikel 25 van het Statuut gestelde eisen is voldaan. Reeds vóór april 1979 was er verzoeker meermalen bepaaldelijk op gewezen (men zie hiervoor) dat de nieuwe pariteit voor transfers èn voor de omrekening in lire van hetgeen er ter aflossing van de lening op zijn bezoldiging werd ingehouden, zou zijn een pariteit van 1 BFR voor 18,35 lire. In de hem toegezonden circulaires stonden alle wezenlijke gegevens waardoor de administratie zich bij haar besluit had laten leiden en die rechtscontrole genoegzaam mogelijk maakten (men zie zaak
Zich rekenschap gevend van de verschillende posities van leningnemers die sedert
De Commissie dicht verzoekers een standpunt toe dat niet het hunne is. Zij beweren niet dat er in het contract voor de Belgische frank en de lire met zoveel woorden wordt gerefereerd aan een onveranderlijke pariteit en zij claimen geen wisselgarantie. Het is evenwel de Commissie die de Belgische frank als aflossingsvaluta, omgerekend in lire tegen de overmakingskoers, wil doordrukken.
Verzoekers krijgen de indruk dat de Commissie, zonder het met zoveel woorden te zeggen, het leerstuk der onvoorzienbaarheid hanteert. Zo besloot zij op een gegeven ogenblik de consequenties van de feitelijke devaluatie van de lire niet langer voor haar rekening te nemen en voortaan voor de aflossing te werken met een lirekoers die niets meer gemeen had met hetgeen tussen partijen was overeengekomen.
Partijen hebben nimmer gemeend aan de
De nota van de heer Baichère van juni 1977 is volkomen duidelijk. Daarin wordt onderscheiden tussen inhoudingen wegens overmakingen in de zin van artikel 17 van bijlage VII van het Statuut en compensaties ter aflossing van de mensualiteiten der hierbedoelde leningen. Wel wordt er voorts in gezegd dat de handhaving der wisselkoers geenszins werd gegarandeerd.
Dat het besluit van
De vraag of het rentepercentage door de invoering van een nieuwe, voor de amb-, tenaren ongunstiger pariteit in feite werd verhoogd, wordt door de Commissie formalistisch behandeld wanneer zij steeds maar weer de nadrukt legt op het feit dat de mensualiteiten in Belgische franken luiden. Verzoekers daarentegen leggen verband tusen het door hen in lire ontvangen kapitaal en de sedert 1979 te hunnen laste toegepaste inhoudingen; zij komen dan uit op een rentepercentage dat de 4 % ruimschoots te boven gaat.
Battaglia laat zijn tweede middel varen, aangezien de Commissie niet heeft gesteld dat te dezen de statutaire procesregelen, hoe dan ook, van toepassing zouden zijn (ook al wil zij de nieuwe tekst van artikel 17 van bijlage VII op de feiten zien toegepast).
Het schikkingsvoorstel der Commissie geeft verzoekers aanleiding tot de opmerking dat de zaken veeleer tot hun oorspronkelijke toestand dienen te worden teruggebracht en dat de in feite bewandelde weg, met alle gevolgen van dien, moet worden verlaten, hetgeen de mogelijkheid van een onbevangen bespreking zou openen.
De
De door verweerster gegeven uitlegging volgens welke de in het contract bedoelde pariteit de pariteit is welke statutair geldt voor de berekening van bezoldigingen betaald in andere valuta dan de Belgische frank, alsook voor de transfers, ligt in de lijn van het contract. Volgens het contract kunnen ambtenaren tegen bijzonder gunstige voorwaarden bouwleningen aangaan. Van wezenlijk belang is wat de leninggever voor ogen staat. De toewijzing van een dergelijke lening is een geldelijk voordeel dat aan de ambtenaren qualitate qua wordt toegekend. Het is dan ook logisch dat voor de ermede verband houdende betalingen de statutaire regelen gelden die op wisseltransacties van het personeel der Gemeenschappen van toepassing zijn. Daarentegen vindt de uitlegging van verzoekers, volgens wie de in het Statuut bedoelde pariteit de pariteit is die door Italië officieel aan het IMF is opgegeven, noch steun in het contract noch in de wijze waarop partijen het hebben uitgevoerd. Hoe men het ook keert of wendt, de datum waarop het te dezen aankomt is die van betaling.
Sedert de inwerkingtreding van de tweede wijziging van het IMF-statuut (
Dat men tot aan de inwerkingtreding van 's Raads verordeningen nrs. 3085/78 en 3086/78 van
De Commissie betwist niet dat in artikel 15, eerste alinea, van het contract aan de leningnemer het recht wordt ingeruimd de in Belgische franken luidende en in lire uitbetaalde lening te betalen op grondslag van de op het tijdstip van betaling voor beide valuta's geldende pariteit — in Belgische franken dan wel in lire. Maar in hetzelfde artikel wordt er aanstonds op gewezen dat de lire in laatstbedoeld geval in Belgische franken moeten worden omgerekend, en wel op grondslag van de pariteit van de dag van overmaking.
Deze laatste bepaling dient te worden gelegd naast de artikelen 4 en 5 van het contract, waarin de Commissie bevoegd verklaard wordt op de in Belgische franken luidende bezoldiging van de leningnemer het ook al in Belgische franken uitgedrukte bedrag van de mensualiteit vermeld op de aflossingstabel, die een wezenlijk bestanddeel van het contract uitmaakt, in te houden. Anders dan verzoekers beweren, wil de Commissie de Belgische frank, als betalingsvaluta, er niet door drukken. Zij voert alleen maar het contract uit, waarin haar de maandelijkse aflossing van een in Belgische franken uitgedrukt bedrag wordt verzekerd en waarin zij anderzijds wordt gemachtigd om, wanneer er aanleiding bestaat daartoe een inhouding toe te passen op een niet in Belgische franken uitbetaald gedeelte van de bezoldiging van de leningnemer, de op dat tijdstip voor de omrekening van die valuta in Belgische franken geldende koers te gebruiken.
De door verzoekers te berde gebrachte onvoorzienbaarheidsleer is te dezen volkomen irrelevant. Zou de lire in omgekeerde richting zijn geëvolueerd, dan zouden verzoekers de eersten zijn geweest om te erkennen dat de omrekeningskoers van artikel 15 van het contract, hangende de uitvoering ervan, per definitie voor heel verschillende waarden kan staan.
Partijen zijn ter terechtzitting van
De advocaat-generaal heeft ter terechtzitting van
remboursement anticipé en vertu de l'article 8 du contrat; versements mensuels en application de l'article 6 du contrat (1 Il est cependant à noter que la conversion éventuelle en francs belges sera effectuée chaque fois sur base de la parité en vigueur à la date de chaque transfert, cette parité se situant actuellement à: En ce qui concerne la récupération par retenue sur traitement (voir article 5 du contrat), elle est toujours opérée en francs belges, le traitement étant lui aussi exprimé en francs belges. Cependant, le taux de change qui est retenue est le même que celui utilisé pour le versement du prêt (voir point 2) ci-dessus) ;
HET HOF VAN JUSTITIE (Eerste kamer),
rechtdoende:
Bosco
O'Keeffe
Koopmans
Uitgesproken ter openbare terechtzitting te Luxemburg op
Voor de griffier
J. A. Pompe
adjunct-griffier
De president van de Eerste kamer
G. Bosco