Binnen drie maanden na de datum van deze bekendmaking kunnen de autoriteiten van een lidstaat of van een derde land of een natuurlijke of rechtspersoon die een rechtmatig belang heeft en in een derde land gevestigd is of woont, bij de Commissie bezwaar indienen overeenkomstig artikel 17 van Verordening (EU) 2024/1143 van het Europees Parlement en de Raad (1).

ENIG DOCUMENT

Oorsprongsbenamingen en geografische aanduidingen van landbouwproducten

“Lipovská minerálna voda Salvator / Salvator”

EU-referentienummer: PDO-SK-03401 — 13.1.2025

1.   Namen

“Lipovská minerálna voda Salvator / Salvator”

2.   Type geografische aanduiding

BOB ☒ BGA ☐

3.   Land waartoe het geografische gebied behoort

Slowakije

4.   Beschrijving van het landbouwproduct

4.1.   Indeling van het landbouwproduct overeenkomstig de post en code van de gecombineerde nomenclatuur, als bedoeld in artikel 6, lid 1, van Verordening (EU) 2024/1143

22 — DRANKEN, ALCOHOLHOUDENDE VLOEISTOFFEN EN AZIJN

2201  — Water, natuurlijk of kunstmatig mineraalwater en spuitwater daaronder begrepen, zonder toegevoegde suiker of andere zoetstoffen, noch gearomatiseerd; ijs en sneeuw:

2201 10  — mineraalwater en spuitwater

4.2.   Beschrijving van het landbouwproduct waarop de geregistreerde naam van toepassing is

“Lipovská minerálna voda Salvator / Salvator” is een natuurlijk mineraalwater dat gashoudend of licht gashoudend is; het is sterk gemineraliseerd, bevat waterstofcarbonaten, calcium, magnesium, natrium, kooldioxide en zwavel; de zilte, uitgesproken minerale smaak zijn te danken aan het hoge gehalte aan natrium en waterstofcarbonaat. De samenstelling van het water is als volgt:

Kationen	(in mg/l)
Ca2+	469,00
Na+	242,00
Mg2+	173,00
K+	36,50
NH4 +	0,96
Anionen	(in mg/l)
SO4 2–	155,00
NO3 –	< 1,00
NO2 –	< 0,01
Cl–	106,00
HCO3 –	2 635,00

4.3.   Afwijkingen inzake het betrekken van diervoeders (alleen voor producten van dierlijke oorsprong met een beschermde oorsprongsbenaming) en beperkingen op het betrekken van grondstoffen (alleen voor verwerkte producten met een beschermde geografische aanduiding)

De mineraalwaterbronnen bevinden zich in het afgebakende geografisch gebied.

4.4.   Specifieke onderdelen van het productieproces die in het afgebakende geografische gebied moeten plaatsvinden

“Lipovská minerálna voda Salvator / Salvator” wordt via een pompsysteem door middel van distributieleidingen continu naar de productielocatie getransporteerd. “Lipovská minerálna voda Salvator / Salvator” ondergaat de volgende behandeling: het verwijderen van ijzer- en zwavelverbindingen met behulp van een toegestane oxidatietechnologie en met ozon verrijkte lucht; het filtreren en vervolgens het opnieuw toevoegen van koolstofdioxide; en ten slotte het bottelen.

4.5.   Specifieke regels voor het verpakken, in plakken snijden, raspen enz. van het product waarnaar de geregistreerde naam verwijst

“Lipovská minerálna voda Salvator / Salvator” wordt in een aseptische voorverpakking gegoten door middel van een technologisch procedé dat elke verontreiniging met vreemde deeltjes of stoffen uitsluit, aangezien het water in een gesloten circuit circuleert tussen het onttrekkingspunt en het overgieten in de voorverpakking.

4.6.   Specifieke regels inzake de etikettering van het landbouwproduct waarnaar de geregistreerde naam verwijst

—

5.   Beknopte beschrijving van het afgebakende geografische gebied

De natuurlijke minerale bronnen bevinden zich in het district Prešov in het kadastrale grondgebied van de gemeenten Lipovce, Šindliar en Lačnov, en in het district Levoča in het kadastrale grondgebied van de gemeente Vyšný Slavkov. Administratief gezien maakt het deel uit van de regio Prešov (Prešovský kraj) in het noordoosten van Slowakije.

6.   Verband met het geografische gebied

Het causaal verband berust op de bodem- en klimaatomstandigheden in het afgebakende geografische gebied.

Specificiteit van het geografische gebied

De ondergrond in het afgebakende geografische gebied is rijk aan rotsachtige materialen zoals zandsteen, mergel en klei, die talrijke mineralen bevatten (calcium, natrium, magnesium en waterstofcarbonaten). Dit gesteente fungeert als een filtratiesysteem dat onzuiverheden opvangt en tegelijkertijd het water verrijkt met waardevolle mineralen. Door neerslag en ondergrondse stromen dringt het water door tot in de diepe bodemlagen en sijpelt het langzaam door deze rotsachtige structuren heen. Hierbij neemt het water de mineralen op die in dit gesteente aanwezig zijn.

Het gebied kenmerkt zich door een gematigd tot koud klimaat. Door sneeuw en het vocht uit neerslag is de luchtvochtigheid in de winter relatief hoog. ’s Zomers varieert de luchtvochtigheid tussen de 60 en 70 %. De gemiddelde wintertemperaturen liggen rond de – 10 °C, terwijl de zomertemperaturen kunnen oplopen tot 25 °C, behalve op grotere hoogten. De temperatuuromstandigheden zijn van invloed op de snelheid van de genoemde geochemische processen.

Ooit was er in dit gebied vulkanische activiteit, waardoor er ondergrondse koolstofvoorraden zijn ontstaan. Het mineraalwater is hier dan ook van nature gecarboniseerd, wat het water een subtiele bruis en een specifieke smaak geeft. Tegelijkertijd verhoogt de aanwezigheid van koolstofdioxide de oplosbaarheid van mineralen in het water, waardoor het water een grotere hoeveelheid mineralen bevat.

Dit mineraalwater behoort tot de categorie water met carbonatogene mineralisatie, dat van meteorische oorsprong is. Het belangrijkste mineralisatieproces waardoor de chemische samenstelling van mineraalwater tot stand komt, is de oplossing van carbonaten, waarbij calcium, magnesium en waterstofcarbonaten vrijkomen. De mineralisatieprocessen zijn actiever op grotere diepten, waar het kooldioxide vrijkomt.

Het gebied wordt gekenmerkt door een hogere luchtvochtigheid, wat gunstig is voor de natuurlijke omgeving en de rijke flora en fauna van de streek. Dit heeft gevolgen voor de kwaliteit en stabiliteit van de ondergrondse bronnen.

Specificiteit van het product

“Lipovská minerálna voda Salvator / Salvator” is een mineraalwater met een totaal mineraalgehalte van meer dan 1 500 mg/l. Het is rijk aan minerale zouten en bevat grote hoeveelheden calcium, magnesium, natrium en andere mineralen. Door de natuurlijke carbonatie heeft het een subtiele bruis, die verschilt van die van kunstmatig toegevoegd koolstofdioxide.

De minerale samenstelling en de natuurlijke carbonatie geven “Lipovská minerálna voda Salvator / Salvator” een specifieke smaak: die is mild, zonder uitgesproken zoute toets, maar met een zwavelachtige geur.

Oorzakelijk verband

Het afgebakende geografische gebied is rijk aan sedimentgesteenten (met name kalksteen en dolomiet), die grote hoeveelheden calcium, natrium en magnesium bevatten. De klimaatomstandigheden bepalen het afvoervermogen en de verversing van het grondwater, terwijl de neerslag bijdraagt aan de vorming van waterreserves en ervoor zorgt dat water tot in de diepten van de aarde sijpelt, waar het de mineralen opneemt. Het kooldioxide in dit gebied speelt een belangrijke rol in het proces waarbij het water met mineralen wordt verrijkt en in de daaruit voortvloeiende hoge mineralisatie.

Lipovce bevindt zich in een omgeving die relatief weinig is aangetast door menselijke activiteit. Dit betekent dat de bronnen in dit gebied van nature schoon zijn gebleven. Het gebied heeft een specifiek microklimaat dat de stabiliteit van de ondergrondse bronnen ondersteunt. De beperkte industriële activiteit en de overvloedige bossen dragen ertoe bij dat het water ongerept is gebleven en rijk is aan natuurlijke mineralen, zonder dat er kunstmatige additieven nodig zijn.

Het mineraalwater van Lipovce heeft een reputatie die ver teruggaat. Volgens een niet-gedocumenteerde overlevering werd het mineraalwater gebruikt door de tempeliers, die naar verluidt de eigenaren of bewoners waren van een kasteel dat op een van de toppen van het Branisko-gebergte stond. Aan het einde van de eerste helft van de achttiende eeuw was Matej Bel de eerste die deze bronnen noemde in zijn manuscript waarin hij het comitaat Šariš beschreef.

In de eerste helft van de negentiende eeuw werd Lipovce een belangrijk kuuroord, dat werd bezocht door aristocratische families uit de hele regio Prešov. De kuurbehandelingen omvatten ook drinkkuren. Graaf Szakmáry gaf dit water de naam “Salvator” (“Verlosser”) en begon het vanaf het begin van de negentiende eeuw te bottelen en op de markt te brengen. “Lipovská minerálna voda Salvator / Salvator” is een van de oudste gebottelde mineraalwaters in Slowakije. Het feit dat de Hongaarse regering dit gebied al in 1880 als beschermd gebied heeft aangewezen, benadrukt eveneens het belang van deze bron. De populariteit van dit uitstekende mineraalwater is duidelijk toegenomen en dankzij de eeuwenoude geschiedenis en optimale samenstelling ervan blijft het veelgevraagd en populair op zowel de Slowaakse als de buitenlandse markt.

In het gehele afgebakende geografische gebied waaruit het natuurlijke mineraalwater afkomstig is, zijn beschermde zones ingesteld die tot doel hebben dit gebied van mineraalwaterbronnen te beschermen tegen elke aantasting van economische, landbouw- of andere activiteiten die van invloed kunnen zijn op de huidige staat, de abondantie, de uitzonderlijke chemische samenstelling en de sanitaire zuiverheid van het water, en zo de kwalitatieve en kwantitatieve waarden ervan te behouden en ervoor te zorgen dat het verstandig blijft worden gebruikt.

“Lipovská minerálna voda Salvator / Salvator” is ook beschermd op grond van bilaterale overeenkomsten: het verdrag van 19 januari 1976 tussen de Tsjechoslowaakse Socialistische Republiek en de Zwitserse Bondsstaat inzake de bescherming van oorsprongsaanduidingen, oorsprongsbenamingen en andere geografische aanduidingen, de overeenkomst van 18 mei 1987 tussen de regering van de Tsjechoslowaakse Socialistische Republiek en de regering van de Portugese Republiek inzake de bescherming van oorsprongsaanduidingen, oorsprongsbenamingen en andere geografische en soortgelijke aanduidingen, en het verdrag van 20 januari 1981 tussen de Tsjechoslowaakse Socialistische Republiek en de Republiek Oostenrijk inzake de bescherming van oorsprongsaanduidingen, oorsprongsbenamingen en andere benamingen van landbouw- en industrieproducten.

De naam “Lipovská minerálna voda Salvator” is sinds 22 december 1979 op nationaal niveau beschermd.

Het bottelen van mineraalwater wordt tot op de dag van vandaag voortgezet, zoals blijkt uit verwijzingen in de pers (bv. in de krant Prešovské noviny en het dagblad Smena), in de archieven van Východoslovenské žriedla (een in Prešov gevestigde staatsonderneming) en in presentaties tijdens verschillende evenementen en tentoonstellingen.

Verwijzing naar de bekendmaking van het productdossier

https://www.indprop.gov.sk/swift_data/source/pdf/specifikacie_op_oz/Lipovska_mineralna_voda_Salvator_Salvator.pdf

---

(1)  Verordening (EU) 2024/1143 van het Europees Parlement en de Raad van 11 april 2024 betreffende geografische aanduidingen voor wijn, gedistilleerde dranken en landbouwproducten, evenals gegarandeerde traditionele specialiteiten en facultatieve kwaliteitsaanduidingen voor landbouwproducten, tot wijziging van de Verordeningen (EU) nr. 1308/2013, (EU) 2019/787 en (EU) 2019/1753 en tot intrekking van Verordening (EU) nr. 1151/2012 (PB L, 2024/1143, 23.4.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1143/oj).