<!DOCTYPE html PUBLIC "yes" "xhtml1-strict.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">
<!--GENDOC2XHTML # converter_version: 1.2.15-->
  <head>
    <title>2026-04-202604C114202305900-00-TRA-DOC-MT-CONCL-C-0590-23-202504682-07_00</title>
    <meta content="text/html; charset=utf-8" http-equiv="Content-Type"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGeneratedDate"/>
    <meta content="0" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_ContentBits"/>
    <meta content="Commission Use" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Name"/>
    <meta content="mt-MT" name="Gendoc_Lang"/>
    <meta content="" name="Gendoc_GenerationDate"/>
    <meta content="" name="IsFlattened"/>
    <meta content="1" name="NumProc"/>
    <meta content="Final" name="Gendoc_EditionType"/>
    <meta content="0001" name="Gendoc_CaseNumberSuite"/>
    <meta content="23/09/2025 11:12:44" name="Gendoc_LastVerificationDate"/>
    <meta content="" name="Gendoc_ProcedureNumber"/>
    <meta content="mt" name="Gendoc_LangCode"/>
    <meta content="CNC" name="TypeDoc"/>
    <meta content="qNYjoJ6/axZv9yjQ/YFDoAORH/lQi7O8s2wCfoZgQ+8vmW1xMg6cwPlt7ojY+/q5H1Y4k0Jce9c5PiZeRipW6xt/sBs/nfpATZee3N+gL79CYL4Vnotly31w6owLU3D3Kk20SZ2EDneLVMf4lYoXzp11jEzjrfKUYs5FCVXKgqY=" name="GenDocUID"/>
    <meta content="P" name="TypeProc"/>
    <meta content="" name="CreateCustomParts"/>
    <meta content="OK" name="ReadyToPublish"/>
    <meta content="garroen" name="Gendoc_User"/>
    <meta content="" name="EP_Mode"/>
    <meta content="" name="Gendoc_DGTGenerated"/>
    <meta content="" name="Gendoc_Vademecum"/>
    <meta content="true" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Enabled"/>
    <meta content="0f38c148-3ea9-4b15-95ce-9e453926e8f2" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_ActionId"/>
    <meta content="0590" name="NumeroOrdre"/>
    <meta content="2023" name="Annee"/>
    <meta content="P" name="Gendoc_ProcedureType"/>
    <meta content="" name="EP_Version"/>
    <meta content="MT" name="Langue"/>
    <meta content="garroen" name="Gendoc_DGTGeneratedUser"/>
    <meta content="b24c8b06-522c-46fe-9080-70926f8dddb1" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_SiteId"/>
    <meta content="FAST_document_go_orange" name="Gendoc_LastVerificationStatus"/>
    <meta content="CNC_C" name="Gendoc_GendocTemplateType"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlockFlatP"/>
    <meta content="GenDoc 14-05-25 14:35:01" name="Created"/>
    <meta content="" name="Canevas3_Vademecum"/>
    <meta content="2025-07-10T12:57:25Z" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_SetDate"/>
    <meta content="TRUE" name="WithoutAuthorBlock"/>
    <meta content="" name="Gendoc_CaseYear"/>
    <meta content="false" name="Generation_In_Progress"/>
    <meta content="C" name="Juridiction"/>
    <meta content="8735279166854e949111aef9fa7a0212" name="DocumentIdentifier"/>
    <meta content="0590" name="Gendoc_CaseNumber"/>
    <meta content="ImportedWithoutSource" name="SdlIdentifier"/>
    <meta content="RP" name="NatureAff"/>
    <meta content="RP" name="Gendoc_CaseNature"/>
    <meta content="0001" name="NumSuite"/>
    <meta content="C" name="Gendoc_Juridiction"/>
    <meta content="Standard" name="MSIP_Label_6bd9ddd1-4d20-43f6-abfa-fc3c07406f94_Method"/>
  </head>
  <body>
    <div style="header">
      <div id="rId25" style="first"/>
      <div id="rId21" style="even">Konklużjonijiet Emiliou – Kawża C‑590/23</div>
      <div id="rId22" style="default">Pelham (Kunċett ta’ “pastiċċ”)</div>
    </div>
    <p class="C36Centre" id="para-1" title="page-1">
      KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
    </p>
    <p class="C36Centre" id="para-2" title="page-1">
      EMILIOU
    </p>
    <p class="C36Centre" id="para-3" title="page-1">
      ippreżentati fis‑17 ta’ Ġunju 2025  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-1" href="#t-1">1</a>
</span>)
      
    </p>
    <p class="C38Centregrasgrandespacement" id="para-4" title="page-1">
      Kawża C‑590/23
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-5" title="page-1">
      CG,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-6" title="page-1">
      YN
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-7" title="page-1">
      vs
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-8" title="page-1">
      Pelham GmbH,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-9" title="page-1">
      SD,
    </p>
    <p class="C37Centregras" id="para-10" title="page-1">
      UP
    </p>
    <p class="C39Centreespacement" id="para-11" title="page-1">
      (talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Bundesgerichtshof (il-Qorti Federali tal-Ġustizzja, il-Ġermanja))
    </p>
    <p class="C71Indicateur" id="para-12" title="page-1">
      “Talba għal deċiżjoni preliminari – Drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati – Soċjetà tal-informazzjoni – Direttiva 2001/29/KE – Artikolu 2 – Drittijiet ta’ riproduzzjoni – Kamp ta’ applikazzjoni – Partijiet minn xogħlijiet – Partijiet minn fonogrammi – Teħid ta’ kampjuni – Eċċezzjonijiet u limitazzjonijiet –Artikolu 5(3)(k) – Użu għal skop ta’ pastiċċ – Kamp ta’ applikazzjoni – Drittijiet fundamentali – Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea – Artikolu 13 – Libertà tal-arti”
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-13" title="page-2">
      
        <br/>
      
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">I.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Introduzzjoni</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Din it-talba għal deċiżjoni preliminari hija t-tieni waħda mressqa mill-Bundesgerichtshof (il-Qorti Federali tal-Ġustizzja, il-Ġermanja) (iktar ’il quddiem il-“BGH”) fil-kuntest ta’ kawża ta’ ’l fuq minn 20 sena bejn il-membri tal-grupp tal-mużika elettronika Kraftwerk, minn naħa, u l-produtturi tal-hip hop SD u UP kif ukoll il-kumpannija ta’ produzzjoni Pelham GmbH, min-naħa l-oħra. Din tirrigwarda l-użu, f’kanzunetta hip-hop (“Nur mir”) irrilaxxata fl-1997 minn din tal-aħħar, ta’ estratt ta’ żewġ sekondi (iktar ’il quddiem il-“kampjun”)  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-2" href="#t-2">2</a>
</span>) li huma “sselfu” mingħajr awtorizzazzjoni mill-fonogramma  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-3" href="#t-3">3</a>
</span>) ta’ kanzunetta elettronika avant-garde (iktar ’il quddiem “Metall auf Metall”) prodotta minn Kraftwerk fl-1977.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fis-sentenza tagħha Pelham I  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-4" href="#t-4">4</a>
</span>), b’risposta għall-ewwel riferiment tal-BGH f’din il-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-użu ta’ tali “kampjuni” ta’ fonogrammi eżistenti f’kanzunetti ġodda jaqa’, bħala prinċipju, taħt id-dritt esklużiv ta’ riproduzzjoni rrikonoxxut lill-produtturi ta’ dawn il-fonogrammi, skont l-Artikolu 2(c) tad-Direttiva 2001/29/KE dwar l-armonizzazzjoni ta’ ċerti aspetti ta’ drittijiet ta’ l-awtur u drittijiet relatati fis-soċjetà ta’ l-informazzjoni  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-5" href="#t-5">5</a>
</span>) (iktar ’il quddiem id-“Direttiva Infosoc”). B’hekk, bħala prinċipju, terz ma jistax jagħmel dan mingħajr l-awtorizzazzjoni tal-produttur ikkonċernat, inkella jiġi ppreġudikat id-dritt esklużiv inkwistjoni.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">3.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Permezz ta’ din it-talba ġdida, il-BGH tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk it-“teħid ta’ kampjuni” jistax madankollu jitqies bħala awtorizzat liberament skont waħda mill-eċċezzjonijiet previsti fl-Artikolu 5 tad-Direttiva Infosoc, jiġifieri l-“użu għal skop ta’ […] pastiċċ” (punt 3(k)). F’dan ir-rigward, il-BGH tistaqsi, b’mod iktar ġenerali, jekk din l-eċċezzjoni (li ma hijiex iddefinita minn din id-Direttiva u li l-Qorti tal-Ġustizzja, sa issa, qatt ma esplorat) tippermettix lil terzi “jisselfu” liberament materjali protetti eżistenti (bħal fonogrammi) sabiex joħolqu xogħlijiet tal-arti ġodda (bħal xogħlijiet mużikali ġodda), fid-dawl tal-libertà tal-arti prevista fl-Artikolu 13 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">4.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Din il-kwistjoni hija ta’ natura trasversali. Fl-oqsma kollha tal-arti, l-artisti minn dejjem issellfu, fi gradi differenti, u ftit jew wisq apertament, mill-kreazzjonijiet passati ta’ xulxin. Hija wkoll kruċjali. Fil-fatt, il-limiti preċiżi li l-proprjetà letterarja u artistika timponi (jew tista’ validament timponi, fid-dawl tal-libertà tal-arti) fuq dan il-proċess huma s-suġġett ta’ dibattiti u ta’ tilwim frekwenti quddiem il-qrati madwar id-dinja. Matul l-aħħar madwar 20 sena, l-iżvilupp tas-servizzi “Web 2.0” u “Web 3.0” ġab dawl ġdid fuq din il-kwistjoni, peress li l-pjattaformi online bħal YouTube jew Tik-Tok jippermettu lil miljuni ta’ utenti jinteraġixxu b’materjal awdjoviżiv eżistenti u jużawh mill-ġdid biex joħolqu u jikkondividu l-kontenut tagħhom stess (user-generated content) (iktar ’il quddiem il-“kontenut iġġenerat mill-utent” jew il-“UGC”). F’dan ir-rigward, din il-kawża hija importanti wkoll għall-interpretazzjoni tal-Artikolu 17(7)(b) (li għadu reċenti) tad-Direttiva (UE) 2019/790 dwar id-drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati fis-Suq Uniku Diġitali  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-6" href="#t-6">6</a>
</span>) (iktar ’il quddiem id-“DASUD”), li tippermetti liberament lil UGC maħluqa bħala “pastiċċ”  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-7" href="#t-7">7</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">5.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Filwaqt li tħalli r-risposta għall-ġudizzju magħruf tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-qorti tar-rinviju tqis li jista’ jkun neċessarju, fid-dawl ta’ dawn l-espressjonijiet artistiċi u tal-libertà fundamentali tal-arti ggarantiti bl-Artikolu 13 tal-Karta, li l-eċċezzjoni tal-“pastiċċ” prevista fl-Artikolu 5(3)(k) tad-Direttiva Infosoc tiġi interpretata bħala li tkopri dawn id-diversi eżempji ta’ użu mill-ġdid artistiku ta’ materjal protett, għaliex il-prinċipji, il-limitazzjonijiet u l-eċċezzjonijiet l-oħra li jillimitaw il-kamp ta’ applikazzjoni tad-drittijiet esklużivi mogħtija lill-awturi u lil persuni oħra ma jippermettux, fir-rigward ta’ tali użu mill-ġdid, spazju suffiċjenti sabiex jiġu ssodisfatti r-rekwiżiti ta’ din il-libertà. Għalhekk, lil hinn mill-preċiżazzjonijiet dwar il-kunċett ta’ “pastiċċ”, din it-talba għal deċiżjoni preliminari teħtieġ li l-Qorti tal-Ġustizzja tevalwa jekk il-proprjetà letterarja u artistika tal-Unjoni Ewropea, minn perspettiva sistematika, hijiex kompatibbli mal-Artikolu 13 tal-Karta.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">II.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Il-kuntest ġuridiku</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">A.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Id‑dritt tal‑Unjoni Ewropea</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">6.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Taħt it-titolu “Dritt ta’ riproduzzjoni”, l-Artikolu 2 tad-Direttiva Infosoc jipprovdi:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C10Marge1" id="para-23" title="page-5">
      “L-Istati Membri għandhom jipprovdu għad-dritt esklussiv li jawtorizza jew jipprojbixxi riproduzzjoni diretta jew indiretta, temporanja jew permanenti b’kull mezz u f’kull forma, kollha jew parti:
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-24" title="page-5">
      (a) għall-awturi, tax-xogħolijiet tagħhom;
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-25" title="page-5">
      […]
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-26" title="page-5">
      (ċ) għall-produtturi ta’ fonogrammi, tal-fonogrammi tagħhom;
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-27" title="page-5">
      […]”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">7.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-Artikolu 5 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Eċċezzjonijiet u limitazzjonijiet”, jgħid:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-29" title="page-5">
      “[…]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-30" title="page-5">
      3. L-Istati Membri jistgħu jipprovdu għal eċċezzjonijiet jew limitazzjonijiet għad-drittijiet li hemm provdut dwarhom fl-Artikoli 2 u 3 fil-każi li ġejjin:
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-31" title="page-5">
      […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-32" title="page-5">
      (k) użu għal skop ta’ karikatura, parodija jew pastiċċ;
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-33" title="page-5">
      […]
    </p>
    <p class="C02AlineaAltA" id="para-34" title="page-5">
      5. L-eċċezzjonijiet u l-limitazzjonijiet li hemm provdut dwarhom fil-paragrafi 1, 2, 3 u 4 għandhom ikunu applikati biss f’ċerti każi speċjali li ma jmorrux kontra l-isfruttament normali tax-xogħol jew suġġett ieħor u ma jippreġudikawx b’mod bla raġuni l-interessi leġittimi tad-detentur tad-drittijiet.”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">B.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Id‑dritt Ġermaniż</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">8.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-Artikolu 51a tal-Gesetz über Urheberrecht und verwandte Schutzrechte (il-Liġi dwar id-Drittijiet tal-Awtur u d-Drittijiet Relatati, iktar ’il quddiem l-“UrhG”), fil-verżjoni tagħha applikabbli mis‑7 ta’ Ġunju 2021, jipprevedi li “r-riproduzzjoni, id-distribuzzjoni u l-komunikazzjoni lill-pubbliku ta’ xogħol ippubblikat huma awtorizzati għal finijiet ta’ karikatura, ta’ parodija jew ta’ pastiċċ. Il-possibbiltà msemmija fl-ewwel sentenza tkopri l-użu ta’ immaġni jew kull riproduzzjoni oħra tax-xogħol użat, anki jekk din l-immaġni jew riproduzzjoni oħra tkun hija stess protetta bid-drittijiet tal-awtur jew bi dritt relatat.”</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">III.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Il-fatti, il-proċeduri nazzjonali u d-domandi magħmula</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">9.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fl‑1977, il-grupp Kraftwerk (kompost minn CG u RL, illum mejtin, iktar ’il quddiem, flimkien, il-“membri ta’ Kraftwerk”) ippubblika fonogramma li tinkludi x-xogħol mużikali “Metall auf Metall”. Sussegwentement, SD u UP ikkomponew ix-xogħol mużikali “Nur mir”, li ġie rilaxxat fuq fonogrammi rreġistrati minn Pelham GmbH fl‑1997.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">10.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Il-membri ta’ Kraftwerk sostnew li SD u UP ikkupjaw elettronikament (“teħid ta’ kampjuni”), mingħajr il-kunsens tagħhom, estratt ta’ madwar 2 sekondi, li jinkorpora sekwenza ritmika, mill-fonogramma ta’ “Metall auf Metall” u użaw dan l-estratt bħala ċirkwit kontinwu f’“Nur mir”. B’dan il-mod, SD, UP u Pelham GmbH (iktar ’il quddiem, flimkien, “Pelham et”) kisru d-dritt ta’ riproduzzjoni relatat mad-drittijiet tal-awtur li jgawdu minnu l-membri ta’ Kraftwerk fuq din il-fonogramma, bħala produtturi tal-fonogramma “Metall auf Metall”. Sussidjarjament, il-membri ta’ Kraftwerk sostnew li d-drittijiet relatati tagħhom għad-drittijiet tal-awtur tal-artisti u tad-drittijiet tal-awtur ta’ CG fuq ix-xogħol mużikali “Metall auf Metall” ġew miksura. B’mod iktar sussidjarju, huma sostnew li l-konvenuti fil-kawża prinċipali kisru r-regoli ta’ kompetizzjoni żleali li jipprojbixxu l-parassitiżmu ekonomiku.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">11.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Għal dawn ir-raġunijiet, fl‑2004, il-membri ta’ Kraftwerk ippreżentaw rikors kontra Pelham et quddiem il-Landgericht Hamburg (il-Qorti Reġjonali ta’ Hamburg, il-Ġermanja) sabiex jiksbu diversi rimedji ġudizzjarji, fosthom inibizzjoni (li timponi fuq Pelham et l-obbligu li jastjenu milli jimmanifatturaw, jikkummerċjalizzaw (eċċ.) fonogrammi li jinkludu “Nur mir”) kif ukoll sabiex jiksbu kumpens għad-danni.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">12.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fis-snin ta’ wara, ingħataw diversi deċiżjonijiet minn qrati Ġermaniżi differenti, f’livelli differenti ta’ ġurisdizzjoni. B’mod partikolari, permezz ta’ deċiżjoni tat‑13 ta’ Diċembru 2012, il-BGH iddeċidiet favur il-membri ta’ Kraftwerk. Madankollu, permezz ta’ deċiżjoni tal‑31 ta’ Mejju 2016, fuq appell straordinarju ta’ Pelham et, il-Bundesverfassungsgericht (il-Qorti Kostituzzjonali Federali, il-Ġermanj) (iktar ’il quddiem il-“BVerfG”) annullat din id-deċiżjoni. Essenzjalment, il-BVerfG qieset li l-libertà tal-arti, kif iggarantita mill-kostituzzjoni Ġermaniża  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-8" href="#t-8">8</a>
</span>), kienet teżiġi li s-“self” u l-użu mill-ġdid ta’ “kampjuni” qosra ta’ fonogramma, għall-finijiet tal-ħolqien ta’ xogħol mużikali ġdid, jiġu awtorizzati liberament. Għalhekk, id-dritt relatat tal-produttur ta’ din il-fonogramma kellu jirrimetti ruħu għal tali prattika. Dan jista’ jsir jew billi (i) dan id-dritt ta’ riproduzzjoni relatat jiġi interpretat fis-sens li ma jkoprix “kampjuni” qosra, jew inkella (ii) billi jiġi deċiż li xogħol ġdid maħluq permezz ta’ tali “kampjun” jista’ jiġi ppubblikat u sfruttat mingħajr il-kunsens tal-produttur tal-fonogramma sors skont l-Artikolu 24(1) tal-UrhG  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-9" href="#t-9">9</a>
</span>). Il-BVerfG irrinvijat il-kawża quddiem il-BGH għal eżami mill-ġdid.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">13.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Sussegwentement, il-BGH għamlet diversi domandi preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja, inter alia dwar jekk, minn naħa, id-dritt ta’ riproduzzjoni favur il-produtturi ta’ fonogrammi, kif previst fl-Artikolu 2(ċ) tad-Direttiva Infosoc, kienx ikopri is-“self” ta’ “kampjuni” ta’ fonogrammi u jekk, (ii) l-Artikolu 24(1) tal-UrhG kienx kompatibbli ma’ dik id-Direttiva. Fis-sentenza Pelham I, il-Qorti tal-Ġustizzja rrispondiet (inter alia) li (i) id-dritt ta’ riproduzzjoni inkwistjoni kien ikopri “kampjuni” hekk kif kienu “jistgħu jiġu rrikonoxxuti mill-widna” f’kontenut ġdid u (ii) l-Artikolu 24(1) tal-UrhG fil-fatt ma kienx kompatibbli ma’ din id-direttiva.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">14.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wara r-risposta tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-BGH, permezz ta’ deċiżjoni tat‑30 ta’ April 2020, irrinvijat il-kawża quddiem l-Oberlandesgericht Hamburg (il-Qorti Reġjonali Superjuri ta’ Hamburg, il-Ġermanja) għal eżami mill-ġdid.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">15.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fis‑7 ta’ Ġunju 2021, daħlet fis-seħħ verżjoni ġdida tal-UrhG. F’dan il-kuntest, l-Artikolu 24(1) tħassar u ġiet introdotta dispożizzjoni ġdida, jiġifieri l-Artikolu 51a. Din id-dispożizzjoni l-ġdida tippermetti liberament ir-riproduzzjoni ta’ xogħol protett mid-drittijiet tal-awtur għal finijiet, inter alia, ta’ “pastiċċ”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">16.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Permezz ta’ deċiżjoni tat‑28 ta’ April 2022, l-Oberlandesgericht Hamburg (il-Qorti Reġjonali Superjuri ta’ Hamburg) evalwat l-allegat ksur kontinwu tad-drittijiet tal-awtur billi għamlet distinzjoni bejn tliet perijodi. Fl-ewwel lok, fir-rigward tal-perijodu bejn id-data tar-rilaxx ta’ “Nur mir” fl‑1997 u l-iskadenza tat-terminu ta’ traspożizzjoni tad-Direttiva Infosoc (it-22 ta’ Diċembru 2002), hija ddeċidiet favur Pelham et, peress li qieset li t-“teħid ta’ kampjuni” inkwistjoni kien liberu skont l-(ex) Artikolu 24a tal-UrhG. Fit-tieni lok, fir-rigward tal-perijodu wara l-iskadenza tat-terminu ta’ traspożizzjoni tad-Direttiva Infosoc, iżda qabel id-dħul fis-seħħ tal-Artikolu 51a il-ġdid tal-UrhG (is‑7 ta’ Ġunju 2021), hija ddeċidiet favur il-membri ta’ Kraftwerk, fid-dawl tas-sentenza f’Pelham I. Fl-aħħar nett, fir-rigward tal-perijodu wara s‑7 ta’ Ġunju 2021, l-Oberlandesgericht Hamburg (il-Qorti Reġjonali Superjuri ta’ Hamburg) iddeċidiet mill-ġdid favur Pelham et, billi kkunsidrat li l-użu tal-kampjun inkwistjoni seta’ jiġi awtorizzat liberament bis-saħħa tal-eċċezzjoni l-ġdida tal-“pastiċċ” prevista fl-Artikolu 51a tal-UrhG.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">17.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">CG u YN, sussegwentement, ippreżentaw appell ġdid fuq punt ta’ liġi (Revision) quddiem il-BGH, mill-parti tas-sentenza li tirrigwarda l-perijodu ta’ wara s‑7 ta’ Ġunju 2021. Din il-qorti tirrileva li l-Artikolu 51a tal-UrhG jittrasponi l-Artikolu 5(3)(k) tad-Direttiva Infosoc u, għaldaqstant, għandu jiġi interpretat konformement ma’ din id-dispożizzjoni. L-istess qorti tissuġġerixxi li, peress li t-terminu “pastiċċ” huwa miftuħ u peress li l-eċċezzjoni inkwistjoni ssegwi l-iskop li tiġi żgurata l-libertà tal-arti, kif iggarantita mill-Artikolu 13 tal-Karta, din l-eċċezzjoni tista’ titqies li hija “klawsola omnikomprensiva” għall-użu mill-ġdid artistiku ta’ xogħlijiet jew suġġetti preeżistenti oħra, inkluż “it-teħid ta’ kampjuni”. Bħala tali, tista’ taħdem bħala limitazzjoni ġenerali għad-drittijiet tal-awtur favur il-libertà artistika, li tkun meħtieġa minħabba li l-prinċipji, l-eċċezzjonijiet u l-limitazzjonijiet l-oħra li jillimitaw il-kamp ta’ applikazzjoni tad-drittijiet tal-awtur u d-drittijiet relatati, waħedhom, ma jiżgurawx spazju suffiċjenti f’dan ir-rigward. Madankollu, peress li din hija kwistjoni ġdida tad-dritt tal-Unjoni u li l-eżitu tal-appell għal fuq punt ta’ liġi (Revision) jiddependi minnha, il-BGH iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-47" title="page-8">
      “(1) Id-dispożizzjoni li tillimita [d-drittijiet tal-awtur fir-rigward ta]l-użu għal skop ta’ pastiċċ fis-sens tal-Artikolu 5(3)(k) tad-[Direttiva InfoSoc] hija klawżola [omni]komprensiva minn tal-inqas għal konfrontazzjoni artistika ma’ xogħol preeżistenti jew suġġett ieħor ta’ referenza, inkluż kampjunar? Il-kunċett ta’ pastiċċ huwa suġġett għal kriterji limitattivi, bħar-rekwiżit ta’ umoriżmu, imitazzjoni stilistika jew tribut?
    </p>
    <p class="C09Marge0avecretrait" id="para-48" title="page-8">
      (2) L-‘użu għal skop’ fis-sens tal-Artikolu 5(3)(k) tad-[Direttiva InfoSoc] jeżiġi d-determinazzjoni ta’ intenzjoni min-naħa tal-utent li juża suġġett ta’ dritt tal-awtur għal skop ta’ pastiċċ, jew huwa biżżejjed li n-natura ta’ pastiċċ tkun tista’ tiġi rrikonoxxuta mill-persuna midħla tas-suġġett tad-dritt tal-awtur li għandha l-fehim intellettwali meħtieġ sabiex tipperċepixxi l-pastiċċ?”
    </p>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">18.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Din it-talba għal deċiżjoni preliminari, datata l‑14 ta’ Settembru 2023, ġiet ippreżentata fil‑25 ta’ Settembru 2023. CG, Pelham et, il-Gvern Ġermaniż u l-Kummissjoni Ewropea ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub. Dawn il-persuni kkonċernati kienu rrappreżentati waqt is-seduta li nżammet fl‑14 ta’ Jannar 2025.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">IV.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Analiżi</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">19.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Kif indikat fl-introduzzjoni, din il-kawża għandha bħala sfond l-użu mill-ġdid ta’ xogħlijiet eżistenti (protetti bid-drittijiet tal-awtur) jew suġġetti oħra, bħal fonogrammi (protetti minn drittijiet relatati mad-drittijiet tal-awtur)  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-10" href="#t-10">10</a>
</span>), għall-finijiet ta’ kreazzjoni ġdida (prattika li t-“teħid ta’ kampjuni” huwa biss eżempju wieħed). F’dan il-kuntest, permezz taż-żewġ domandi tagħha, li ser neżamina flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-eċċezzjoni għad-drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati ddedikati għall-użu ta’ xogħlijiet jew ta’ suġġett ieħor għall-finijiet tal-“pastiċċ”, prevista fl-Artikolu 5(3)(k) tad-Direttiva Infosoc, tikkostitwixxix “klawżola omnikomprensiva” għal tali prattiki ta’ użu mill-ġdid artistiku ta’ materjal protett.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">20.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Wara dawn id-domandi ta’ interpretazzjoni ta’ kunċett mhux esplorat tad-dritt tal-Unjoni (“pastiċċ”) hemm kwistjoni iktar fundamentali, jiġifieri dik li “żżewweġ” is-sistema stabbilita mid-Direttiva Infosoc mal-libertà tal-arti ggarantita mill-Artikolu 13 tal-Karta. Kif ġie indikat iktar ’il fuq, il-BGH tikkunsidra l-possibbiltà mhux mixtieqa li, kieku l-eċċezzjoni tal-“pastiċċ” kellha tiġi interpretata fis-sens li ma tkoprix tali prattiki artistiċi, peress li l-limitazzjonijiet u l-eċċezzjonijiet l-oħra li jirrestrinġu d-drittijiet tal-awtur u d-drittijiet relatati jistgħu ma jħallux biżżejjed marġni ta’ manuvra f’dan ir-rigward, din is-sistema tmur kontra din il-libertà.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">21.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Sabiex inkun kemm jista’ jkun illustrattiv, ser nibda billi nanalizza kif id-drittijiet tal-awtur u d-drittijiet relatati previsti mid-Direttiva Infosoc, kif interpretati mill-Qorti tal-Ġustizzja, jimponu limitazzjonijiet fuq l-użu mill-ġdid artistiku tal-materjal protett u, konsegwentement, fuq il-libertà tal-arti prevista fl-Artikolu 13 tal-Karta (A). Sussegwentement, ser nispjega li l-eċċezzjoni tal-“pastiċċ” għad-drittijiet tal-awtur u d-drittijiet relatati ma tistax tiġi interpretata bħala “klawżola omnikomprensiva” għal tali prattiki, u li l-eċċezzjonijiet u l-limitazzjonijiet l-oħra eżistenti joffru rimedju limitat f’dan ir-rigward (B). Fl-aħħar nett, dan iwassalni sabiex nindirizza l-kwistjoni delikata tal-kompatibbiltà tas-sistema stabbilita mid-Direttiva Infosoc, fl-istat attwali tagħha, mal-Artikolu 13 tal-Karta (C)  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-11" href="#t-11">11</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">A.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Kif id-drittijiet tal-awtur u d-drittijiet relatati jaqdu, iżda wkoll jimponu limitazzjonijiet fuq l‑arti</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">22.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ser nibda billi neżamina n-natura u l-portata tal-limitazzjonijiet li l-proprjetà letterarja u artistika (tal-Unjoni) timponi fuq il-libertà tal-arti prevista fl-Artikolu 13 tal-Karta (1), qabel ma nirrelativizza dawn il-limitazzjonijiet (2).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">“L-arti […] u r-riċerka xjentifika huma liberi”; iżda, “la tisraqx”</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">23.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-Artikolu 13 tal-Karta jiggarantixxi l-“libertà tal-arti” fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-12" href="#t-12">12</a>
</span>). Din il-libertà hija kkunsidrata bħala aspett (denju tal-istatus distint tagħha) tal-libertà tal-espressjoni ggarantita mill-Artikolu 11 tal-istess strument  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-13" href="#t-13">13</a>
</span>). Bħala tali, jinkludi d-dritt ta’ “kull persuna” li “tagħti informazzjoni u ideat” fil-forma ta’ arti  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-14" href="#t-14">14</a>
</span>) (jiġifieri d-dritt li timmaġina, toħloq u tikkondividi xogħlijiet tal-arti)  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-15" href="#t-15">15</a>
</span>) u li “tirċievi” (jiġifieri li jkollha aċċess għalihom), f’kull każ “mingħajr indħil mill-awtorità pubblika”. L-Artikolu 13 tal-Karta jipprovdi li “[l]-arti u r-riċerka xjentifika huma liberi”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">24.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Id-drittijiet tal-awtur, kif armonizzati mid-Direttiva Infosoc u minn diversi konvenzjonijiet internazzjonali  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-16" href="#t-16">16</a>
</span>), bla dubju jiffavorixxu l-libertà tal-arti. Hija tikkostitwixxi “miżura pożittiva ta’ protezzjoni”, adottata mill-awtoritajiet pubbliċi sabiex jiggarantixxu t-tgawdija effettiva ta’ din il-libertà  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-17" href="#t-17">17</a>
</span>). Tabilħaqq, skont id-drittijiet tal-awtur, kreaturi (li jaqgħu taħt il-kategorija ta’ “awtur”) jingħataw sett ta’ drittijiet ekonomiċi esklużivi  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-18" href="#t-18">18</a>
</span>) (essenzjalment, monopolju) fuq l-isfruttament tal-kreazzjonijiet intellettwali tagħhom (b’hekk innominati bħala “xogħlijiet”) sakemm dawn ikunu “oriġinali”  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-19" href="#t-19">19</a>
</span>). B’mod partikolari, huma jgawdu, skont l-Artikolu 2(a) ta’ din id-Direttiva  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-20" href="#t-20">20</a>
</span>), dritt esklużiv ta’ riproduzzjoni li jkopri, ġeneralment, kwalunkwe riproduzzjoni “kollha” jew “parti” “tax-xogħolijiet” tagħhom. Dan il-monopolju jappoġġja lill-kreaturi tal-bieraħ, billi joffrilhom il-possibbiltà li jikkontrollaw u jaħsdu l-frott tal-kreazzjonijiet tagħhom  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-21" href="#t-21">21</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">25.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fl-istess ħin, id-drittijiet tal-awtur jillimitaw ukoll, min-natura tagħhom stess, il-kapaċità tal-kreaturi ta’ għada li jissellfu minn xogħlijiet eżistenti bl-iskop li joħolqu xi ħaġa ġdida. Fi kliem ieħor, hija “tnaqqas” il-libertà, f’dan ir-rigward, id-dritt tagħhom li “jikkomunikaw” l-arti lill-pubbliku skont l-Artikolu 13 tal-Karta  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-22" href="#t-22">22</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">26.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Sabiex inkun ċar, dan ma jfissirx li dawn il-kreaturi ma jistgħu “jissellfu” xejn minn xogħlijiet eżistenti. Infakkar, minn naħa, li d-drittijiet tal-awtur jipproteġu biss il-forma konkreta ta’ xogħol partikolari, u mhux l-ideat astratti li huma espressi fih, skont l-hekk imsejħa “dikotomija tal-idea/espressjoni”  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-23" href="#t-23">23</a>
</span>). Min-naħa l-oħra, ħafna elementi li jifformaw xogħlijiet eżistenti lanqas ma huma protetti meta jittieħdu b’mod iżolat  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-24" href="#t-24">24</a>
</span>). Fil-mużika, dan jinkludi mhux biss in-noti individwali iżda, b’mod iktar wiesa’, ir-ritmi, l-iskali, il-kordi u l-progressjonijiet komuni, l-armoniji u l-frażijiet mużikali  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-25" href="#t-25">25</a>
</span>). Għaldaqstant, il-kreaturi ta’ għada huma, fil-prinċipju, liberi biex jgħarblu x-xogħlijiet tal-bieraħ, jisilfu l-ideat u l-elementi u jerġgħu jgħaqqduhom fi kreazzjonijiet ġodda. Fil-fehma tiegħi, dan huwa rekwiżit imperattiv tal-libertà tal-arti. Soluzzjoni kuntrarja kieku tippreġudika l-“essenza” ta’ din il-libertà (peress li twassal għat-tħassir tagħha). Kwalunkwe kreazzjoni kulturali tibni fuq dak li ġara qabel. Fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, dan jinvolvi t-trattament ta’ materjali passati b’mod “oriġinali”. Ix-xogħlijiet ta’ għada jistgħu wkoll, minħabba dan is-self, jidhru simili (ħafna) għal dawk tal-bieraħ mingħajr ma jiksru d-drittijiet tal-awtur. Fil-fatt, fil-mużika, il-kreazzjonijiet ġodda huma ġeneralment ikklassifikati f’“ġeneru” partikolari minħabba li jkun fihom karatteristiċi (“beat” partikolari, ċerti “motifs” mużikali, “groove”, “mood”, eċċ.) murija b’mod komuni minn xogħlijiet preċedenti oħra.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">27.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Madankollu, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-26" href="#t-26">26</a>
</span>), hekk kif kreatur “jissellef” minn xogħol eżistenti elementi “oriġinali” (pereżempju, il-melodija ta’ kanzunetta jew estratt suffiċjentement distintiv minn din il-melodija)  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-27" href="#t-27">27</a>
</span>) u jużahom, b’mod perċettibbli  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-28" href="#t-28">28</a>
</span>), f’kreazzjoni ġdida, dan jikkostitwixxi “riproduzzjoni” (totali jew parzjali, skont il-każ) ta’ dan ix-xogħol skont l-Artikolu 2(a) tad-Direttiva Infosoc, li, bħala regola  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-29" href="#t-29">29</a>
</span>), hija pprojbita sakemm l-awtur ma jawtorizzahiex. Il-fatt li dan “is-self” jinzerta li huwa limitat jew li din il-kreazzjoni tinkludi wkoll il-kontribuzzjoni proprja tal-kreatur u, minħabba f’hekk, jipproduċi impressjoni globali differenti minn dik tax-xogħol sors huwa irrilevanti f’dan ir-rigward.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">28.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Kunsiderazzjonijiet simili (għalkemm ma humiex identiċi) japplikaw fir-rigward tad-drittijiet ta’ riproduzzjoni marbuta mad-drittijiet tal-awtur previsti fl‑Artikolu 2(ċ) sa (e) tad-Direttiva Infosoc  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-30" href="#t-30">30</a>
</span>). Infakkar li dawn id-drittijiet huma mogħtija lill-produtturi ta’ fonogrammi (punt (ċ))  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-31" href="#t-31">31</a>
</span>), lill-produtturi tal-ewwel iffissar ta’ films (punt (d)) u lill-organizzazzjonijiet tax-xandir (punt (e)) u jkopru kull riproduzzjoni “kollha jew parti”, rispettivament, tal-fonogrammi tagħhom, “l-oriġinal u l-kopji tal-films tagħhom” u “l-iffissar tax-xandiriet tagħhom”, indipendentement mid-drittijiet tal-awtur fuq ix-xogħlijiet li dawn is-suġġetti jistgħu jinkludu  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-32" href="#t-32">32</a>
</span>). Huma għandhom l-għan li joffru lill-produtturi tal-mużika, tal-films u tax-xandiriet il-possibbiltà li jwettqu “profitti sodisfaċenti” fuq l-investimenti “konsiderevoli” meħtieġa għall-produzzjoni ta’ tali suġġetti. Dawn id-drittijiet għandhom l-għan li jiżguraw, min-naħa tagħhom, li dawn il-partijiet ikkonċernati jkomplu jiffinanzjaw lill-awturi u l-ħidma kreattiva tagħhom u b’hekk jikkontribwixxu (indirettament) għal-libertà tal-arti  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-33" href="#t-33">33</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">29.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fl-istess ħin, dawn id-drittijiet jillimitaw il-possibbiltà għall-kreaturi ta’ għada li jużaw mill-ġdid fonogrammi eżistenti (pereżempju, permezz ta’ “teħid ta’ kampjuni”) jew iffissar ta’ films u ta’ xandiriet bl-iskop li jikkreaw xi ħaġa ġdida. Hawnhekk ukoll, huma “jnaqqsu” l-libertà, f’dan ir-rigward, tad-dritt tagħhom li jagħtu l-arti lill-pubbliku skont l-Artikolu 13 tal-Karta  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-34" href="#t-34">34</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">30.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fil-fatt, bħala regola ġenerali  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-35" href="#t-35">35</a>
</span>), skont l-interpretazzjoni mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Pelham I f’dak li jirrigwarda l-fonogrammi, iżda li hija kompletament trasponibbli għall-iffissar ta’ films u ta’ xandiriet  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-36" href="#t-36">36</a>
</span>), anki jekk jittieħed estratt “qasir ħafna” ta’ tali suġġett (bħall-“kampjun” ta’ 2 sekondi inkwistjoni f’din il-kawża, jew fotogramma wieħed ta’ film), u jintuża mill-ġdid, b’tali mod li jibqa’ “rikonoxxibbli mill-widna”  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-37" href="#t-37">37</a>
</span>) (jew meta jintwera), f’kreazzjoni ġdida jaqa’ taħt id-drittijiet esklużivi ta’ riproduzzjoni previsti fl-Artikolu 2(ċ) sa (e) tad-Direttiva Infosoc u għalhekk huwa pprojbit sakemm id-detenturi ma jawtorizzawhx. Hawnhekk ukoll, il-fatt li din il-kreazzjoni tista’ tinkludi wkoll il-kontribuzzjoni proprja tal-kreatur u, konsegwentement, tipproduċi impressjoni globali differenti minn dik tal-materjal sors użat mill-ġdid huwa irrilevanti  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-38" href="#t-38">38</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">“Kompożitur tajjeb ma jimitax; jisraq”  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-39" href="#t-39">39</a>
</span>) — hekk jagħmlu l‑YouTubers</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">31.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Kif spjegat fit-taqsima preċedenti, ir-regoli dwar il-proprjetà artistika u letterarja, fl-istat attwali tagħhom, joperaw, fir-rigward tal-kreaturi ta’ għada, fuq diviżjoni stretta bejn, minn naħa, “l-ispirazzjoni u r-riformulazzjoni”  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-40" href="#t-40">40</a>
</span>), li hija awtorizzata b’mod liberu, u, min-naħa l-oħra, l-ikkupjar ta’ materjal protett li, fil-prinċipju, ma huwiex awtorizzat.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">32.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Minbarra l-fatt li l-linja li tissepara l-“ispirazzjoni” u r-“riproduzzjoni” ma hijiex dejjem ċara fil-prattika  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-41" href="#t-41">41</a>
</span>), u jekk il-plaġjariżmu ppreżentat bħala imitazzjonijiet “oriġinali” u mhux ispirati dejjem eżista, il-kwistjoni ta’ din id-diviżjoni stretta hija li l-prattika tal-“kopja kreattiva” ġiet mifruxa fl-arti, b’mod partikolari fil-mużika  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-42" href="#t-42">42</a>
</span>), matul l-istorja. Kompożituri klassiċi bħal Bach, Mozart, Haydn, Charke u Liszt regolarment (u “b’mod rikonoxxibbli”) użaw mill-ġdid melodiji popolari, billi żiedu l-ideat tagħhom stess u biddluhom f’kreazzjonijiet ġodda, bħal varjazzjonijiet  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-43" href="#t-43">43</a>
</span>). Din il-prattika kienet ukoll predominanti fil-mużika moderna, komposta minn artisti bħal Bartok, Steiner jew Ives  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-44" href="#t-44">44</a>
</span>). Il-mużika popolari għamlet dan ukoll. Mill-Beatles f’“All you need is love”, li tiftaħ fuq l-ewwel battuti tal-innu nazzjonali Franċiż “La Marseillaise”, kompost minn Rouget de Lisle sa Serge Gainsburg f’“Aux armes et cætera”, fejn “ittrasforma” b’mod ferrieħi dan l-istess innu f’reggae; hemm ħafna eżempji oħra. Il-ġeneru mużikali kollu tal-jazz inbena fuq mużiċisti li jittrasformaw it-temi tal-kanzunetti popolari ta’ żminijiethom fi standards li kienu jinterpretaw mill-ġdid b’mod differenti kull lejl u li fuqhom kienu jimprovizzaw, u “jsemmu” sistematikament melodiji oħra. F’dan il-kuntest, l-użu ta’ “teħid ta’ kampjuni”, lil hinn mill-fatt li dan jimplika l-ikkupjar dirett ta’ reġistrazzjonijiet, minflok is-sempliċi teħid ta’ siltiet minn xogħlijiet oħra, huwa biss amplifikazzjoni ta’ dan il-fenomenu usa’  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-45" href="#t-45">45</a>
</span>). Tali użu mill-ġdid li jkun jista’ jintgħaraf tal-materjal eżistenti huwa markatur tal-intertestwalità fl-arti  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-46" href="#t-46">46</a>
</span>). Hekk kif din ir-realtà qed issir iktar aċċettata fiż-żmien attwali, l-artisti huma kburin, iktar minn qabel, b’tali ikkupjar  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-47" href="#t-47">47</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">33.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Barra minn hekk, sa mill-aħħar tas-seklu 20, it-teknoloġija tal-informazzjoni pprovdiet mezzi ġodda u aċċessibbli kemm għall-ikkupjar kif ukoll għall-kreazzjoni. L-iżvilupp tal-Web 2.0 u l-Web 3.0 u, b’mod partikolari, tan-networks soċjali, tal-blogs, tal-pjattaformi ta’ kondiviżjoni bħal YouTube (eċċ.) neħħa d-distinzjoni tradizzjonali bejn il-produttur u l-konsumatur ta’ kontenut kulturali, fejn l-utenti tal-internet għandhom rwol iktar attiv billi jinvolvu ruħhom ma’ kontenut awdjoviżiv, bħal fonogrammi, films u xandiriet ta’ terzi (kif ukoll ix-xogħlijiet li jinkorporaw) u billi joħolqu bihom il-kontenut tagħhom stess, bħal “remixes”  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-48" href="#t-48">48</a>
</span>) u “mashups”  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-49" href="#t-49">49</a>
</span>). Il-web ipprovda wkoll lil dawn l-utenti b’mezzi ta’ tixrid li qabel ma kinux immaġinabbli tal-kreazzjonijiet tagħhom. F’dan il-kuntest, il-materjal li ġej minn terzi qed isir ukoll dejjem iktar mezz ta’ komunikazzjoni barra mill-qasam artistiku. Il-ġenerazzjonijiet tal-utenti tal-internet jesprimu lilhom innifishom permezz ta’ “memes”  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-50" href="#t-50">50</a>
</span>) u “GIFs”  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-51" href="#t-51">51</a>
</span>) ta’ spiss magħmula minn ftit fotogrammi (frames) ta’ films jew xandiriet.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">34.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ħafna mill-eżempji msemmija iktar ’il fuq joriġinaw minn żmien meta d-drittijiet tal-awtur u d-drittijiet relatati ma kinux jeżistu jew ma kellhomx il-portata li għandhom illum  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-52" href="#t-52">52</a>
</span>). Oħrajn, bħat-“teħid ta’ kampjuni” fil-hip-hop fl-Istati Uniti fis-snin tmenin, evolvew għaliex in-novità tal-prattika kienet toħloq tip ta’ “limbo legali” (qabel ma l-qrati Amerikani kienu ddeċidew, wara s-snin disgħin, li d-drittijiet tal-awtur kellhom jiġu applikati b’mod strett)  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-53" href="#t-53">53</a>
</span>). Oħrajn, bħal “memes” u “GIFs” online, ffjorixxew taħt xi tip ta’ aċċettazzjoni de facto. Madankollu, illum il-ġurnata, kif jirriżulta b’mod ċar mit-taqsima preċedenti, dawn l-eżempji kollha jaqgħu, bħala prinċipju, fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dritt esklużiv previst fl-Artikolu 2 tad-Direttiva Infosoc, mogħti lil ċerti detenturi tad-drittijiet, irrispettivament mill-volum żgħir ta’ materjal protett użat mill-ġdid (kif diġà għidt, anki ftit sekondi ta’ fonogramma jew ftit fotogrammi ta’ film). Huma kkunsidrati bħala sempliċi “derivattivi” tal-materjal sors tagħhom u, bħala tali, jiddependu kompletament fuq ir-rieda tad-detenturi tad-drittijiet li jawtorizzawhom (jew le), skont il-każ, suġġett għal tariffa li dawn id-detenturi tad-drittijiet jqisu xierqa  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-54" href="#t-54">54</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">35.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Barra minn hekk, peress li t-teknoloġija tiffaċilita l-ikkupjar u t-tixrid ta’ materjal protett, hija tippermetti wkoll lil dawn id-detenturi tad-drittijiet jiskopru tali kkupjar u jinfurzaw id-dritt tagħhom b’mod effettiv. L-għodod ta’ filtrazzjoni jintużaw b’mod regolari online sabiex tiġi identifikata awtomatikament il-preżenza ta’ estratti, ta’ fonogrammi, ta’ films jew ta’ xandiriet fil-kontenut imtella’ mill-utenti. Fil-fatt, l-Artikolu 17 tad-Direttiva DASUD jobbliga lill-pjattaformi prinċipali ta’ kondiviżjoni online jistabbilixxu tali software  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-55" href="#t-55">55</a>
</span>). Għalhekk, il-biża’ hija li dawn id-drittijiet esklużivi wesgħin u l-infurzar tagħhom ikollhom “effett dissważiv“ fuq ċerti forom ta’ kreattività, online u lil hinn  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-56" href="#t-56">56</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">B.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ir-rimedju (limitat) previst mill‑eċċezzjonijiet u l‑limitazzjonijiet eżistenti għad‑drittijiet tal‑awtur u d-drittijiet relatati</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">36.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Madankollu, id-Direttiva Infosoc tipprovdi ċertu spazju għall-espressjonijiet “derivattivi”. Fil-fatt, l-Artikolu 5(1) sa (4) jinkludi lista tal-“eċċezzjonijiet u l-limitazzjonijiet” fakultattivi  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-57" href="#t-57">57</a>
</span>) li jillimitaw (inter alia) id-drittijiet ta’ riproduzzjoni previsti fl-Artikolu 2 ta’ din id-Direttiva (kemm id-drittijiet tal-awtur kif ukoll id-drittijiet relatati). Dawn l-eċċezzjonijiet u limitazzjonijiet ġew ikkonċepiti mil-leġiżlatur tal-Unjoni sabiex jiġi żgurat, fi ħdan is-sistema ta’ proprjetà letterarja u artistika, “bilanċ”, li dan il-leġiżlatur qies bħala “ekwu” bejn, minn naħa, id-drittijiet u l-interessi tad-detenturi tad-drittijiet u, min-naħa l-oħra, dawk tal-utenti ta’ materjal protett kif ukoll l-interess pubbliku  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-58" href="#t-58">58</a>
</span>). Huma jipprevedu xi xenarji ddefiniti sew li għalihom il-leġiżlatur ikkunsidra li l-materjal protett kellu jintuża liberament, għaliex ċerti kunsiderazzjonijiet kienu jipprevalu, fil-fehma tiegħu, fuq l-interessi tad-detenturi tad-drittijiet.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">37.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Nenfasizza li din l-enumerazzjoni tal-eċċezzjonijiet u l-limitazzjonijiet hija intiża li tkun eżawrjenti  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-59" href="#t-59">59</a>
</span>). Minn dan il-Qorti tal-Ġustizzja ddeduċiet li l-Istati Membri ma jistgħux jipprevedu, fid-dritt nazzjonali tagħhom, possibbiltajiet addizzjonali ta’ użu liberu ta’ materjal protett. Dan kellu l-konsegwenza, inter alia, li jeskludi l-klawżola ta’ “użu liberu” inizjalment prevista fl-Artikolu 24(1) tal-UrhG, li kienet tippermetti l-użu mill-ġdid kreattiv ta’ materjal protett meta dan kien jagħti lok għal xogħol li kien jipproduċi impressjoni ġenerali differenti minn dik tas-sors  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-60" href="#t-60">60</a>
</span>). Barra minn hekk, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (ara s-sentenzi Funke Medien NRW  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-61" href="#t-61">61</a>
</span>) u Spiegel Online)  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-62" href="#t-62">62</a>
</span>), l-imħallfin lanqas ma jistgħu jaċċettaw derogi oħra minn dawn id-drittijiet ibbażati fuq il-libertà tal-espressjoni jew il-libertà tal-arti, kif iggarantiti rispettivament fl-Artikolu 11 u fl-Artikolu 13 tal-Karta. Il-Qorti tal-Ġustizzja tqis, essenzjalment, li tali eċċezzjonijiet addizzjonali jippreġudikaw l-armonizzazzjoni mwettqa mid-Direttiva Infosoc u, magħha, l-“bilanċ” intern stabbilit mil-leġiżlatur waqt it-tfassil tagħha.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">38.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ftit eċċezzjonijiet u limitazzjonijiet eżistenti għad-drittijiet tal-awtur u d-drittijiet relatati huma rilevanti għall-użu mill-ġdid kreattiv ta’ materjal protett, jiġifieri l-“kwotazzjonijiet” prevista fl-Artikolu 5(3)(d) tad-Direttiva Infosoc u dawk dwar il-“karikatura”, il-“parodija” u l-“pastiċċ”, previsti fl-Artikolu 5(3)(k) ta’ din id-Direttiva. Fil-punti li ġejjin, ser niffoka fuq il-qofol tad-domandi preliminari, jiġifieri l-eċċezzjoni tal-“pastiċċ”, u r-raġunijiet għaliex din toffri, fir-realtà, marġni ta’ manuvra limitat għal tali użu mill-ġdid (1). Barra minn hekk, peress li dawn ser ikunu utli għat-Taqsima C iktar ’il quddiem, ser nagħmel xi rimarki dwar il-marġni (daqstant limitat) offrut mill-eċċezzjonijiet tal-“kwotazzjoni” (2) u tal-“parodija” (3).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fuq il‑kamp ta’ applikazzjoni tal‑eċċezzjoni “tal‑pastiċċ”</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">39.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Kif semmejt iktar ’il fuq, l-Artikolu 5(3)(k) tad-Direttiva jipprovdi eċċezzjonijiet għad-drittijiet ta’ riproduzzjoni previsti fl-Artikolu 2 ta’ din id-Direttiva (drittijiet tal-awtur u d-drittijiet relatati) fil-każ ta’ użu ta’ xogħlijiet jew materjal ieħor protett għal skop ta’ “karikatura, parodija jew pastiċċ”. Minbarra l-iskop tal-użu, din id-dispożizzjoni ma tindika ebda kundizzjoni għall-applikazzjoni ta’ dawn l-eċċezzjonijiet. Għaldaqstant, il-kamp ta’ applikazzjoni tagħhom jiddependi mis-sens tat-tliet kunċetti elenkati f’din id-dispożizzjoni. Sfortunatament, din id-Direttiva ma toffri l-ebda definizzjoni f’dan ir-rigward. Il-Qorti tal-Ġustizzja mliet din il-lakuna, fir-rigward tal-kunċett ta’ “parodija”, fis-sentenza Deckmyn  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-63" href="#t-63">63</a>
</span>). Hija ddeċidiet li “l-parodija għandha bħala karatteristiċi essenzjali, minn naħa, li tevoka xogħol eżistenti, filwaqt li jkollha differenzi perċettibbli meta pparagunata miegħu, u, min-naħa l-oħra, tikkostitwixxi manifestazzjoni ta’ umoriżmu jew twaqqa’ għaċ-ċajt”. Min-naħa l-oħra, kif semmejt iktar ’il fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja qatt ma eżaminat il-kunċett ta’ “pastiċċ”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">40.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fil-fatt, matul l-ewwel 20 sena jew simili, wara l-adozzjoni tad-Direttiva Infosoc, dan il-kunċett elużiv kien ġeneralment injorat kemm mill-qrati kif ukoll mid-duttrina. Bħala dispożizzjoni fakultattiva, l-Artikolu 5(3)(k) sab biss ekwivalenti fid-dritt nazzjonali ta’ ċerti Stati Membri biss u, anki hemm, il-“pastiċċ” kien preżunt li kien sempliċi sinonimu negliġibbli ta’ “parodija” (jew kompletament ommess mill-proċess ta’ traspożizzjoni)  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-64" href="#t-64">64</a>
</span>). Notevolment, ma kien hemm xejn bħall-eċċezzjoni tal-“pastiċċ” fid-dritt Ġermaniż  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-65" href="#t-65">65</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">41.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Madankollu, l-adozzjoni tal-Artikolu 17 tad-DASUD tat ħajja ġdida lil dan il-kunċett u ġġenerat interess imġedded għal dan il-kunċett. Fil-fatt, l-Artikolu 7(b) ta’ din id-dispożizzjoni issa jobbliga lill-Istati Membri jittrasponu diversi eċċezzjonijiet, fosthom dik tal-“pastiċċ”, fid-dritt nazzjonali tagħhom (tal-inqas fir-rigward tal-użu ta’ materjal protett mill-utenti ta’ servizzi ta’ kondiviżjoni ta’ kontenut online msemmija fl-Artikolu 17)  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-66" href="#t-66">66</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">42.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-Istati Membri emendaw il-leġiżlazzjoni nazzjonali tagħhom dwar id-drittijiet tal-awtur kif xieraq. B’mod partikolari, fl‑2021, il-leġiżlatur Ġermaniż adotta riforma tal-UrhG  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-67" href="#t-67">67</a>
</span>). Huwa daħħal fl-UrhG, inter alia, Artikolu 51 ġdid, li jikkorrispondi għall-Artikolu 5(3)(k) tad-Direttiva Infosoc  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-68" href="#t-68">68</a>
</span>). F’dan il-kuntest, il-leġiżlatur Ġermaniż adotta interpretazzjoni wiesgħa tat-terminu tal-“pastiċċ”. Filwaqt li l-UrhG ma tipprovdi l-ebda definizzjoni f’dan ir-rigward, il-Memorandum ta’ Spjegazzjoni li akkumpanja r-riforma jindika li t-terminu potenzjalment ikopri firxa wiesgħa ta’ użu mill-ġdid kreattiv ta’ materjal protett, inkluż fl-UGC, u jsemmi espressament, fost l-oħrajn, remixes, memes, GIFs, “mashups” u “teħid ta’ kampjuni” bħala eżempji  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-69" href="#t-69">69</a>
</span>). Din l-interpretazzjoni wiesgħa ġiet ikkonfermata, fil-kawża prinċipali, mill-Oberlandesgericht Hamburg (il-Qorti Reġjonali Superjuri ta’ Hamburg). Din il-qorti qieset li Pelham et użaw mill-ġdid il-“kampjun” kontenzjuż ta’ “Metall auf Metall” “għal skop ta’ pastiċċ”, fis-sens tal-Artikolu 51a tal-UrhG  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-70" href="#t-70">70</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">43.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Madankollu, huwa paċifiku li, peress li l-Artikolu 5(3)(k) tad-Direttiva Infosoc ma jirreferix għad-dritt tal-Istati Membri f’dan ir-rigward, il-kunċett ta’ “pastiċċ” għandu jitqies bħala kunċett awtonomu tad-dritt tal-Unjoni, li jeħtieġ definizzjoni uniformi, li tiżgura applikazzjoni (ugwalment) uniformi tal-eċċezzjoni korrispondenti fl-Unjoni kollha  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-71" href="#t-71">71</a>
</span>). Konsegwentement, l-Istati Membri ma humiex liberi li jadottaw il-viżjoni tagħhom stess tal-“pastiċċ” fid-dritt nazzjonali tagħhom dwar id-drittijiet tal-awtur. Huma għandhom josservaw din id-definizzjoni awtonoma. Għalhekk, il-qofol tad-domandi preliminari huwa jekk il-“viżjoni Ġermaniża” ta’ “pastiċċ” tagħmilx dan.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">44.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-72" href="#t-72">72</a>
</span>), id-definizzjoni awtonoma tal-kunċett ta’ “pastiċċ” fis-sens tal-Artikolu 5(3)(k) tad-Direttiva Infosoc għandha tiġi stabbilita konformement mat-tifsira normali ta’ dan it-terminu fil-lingwaġġ ta’ kuljum, filwaqt li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-kuntest li fih jintuża u l-iskopijiet tar-regoli li jagħmel parti minnha. Filwaqt li l-persuni kkonċernati li ssottomettew osservazzjonijiet quddiem il-Qorti Ġenerali jaqblu fuq dan il-metodu, huma jwasslu għal riżultati radikalment differenti.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">45.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Minn naħa, CG, filwaqt li tiċħad it-teżi adottata mil-leġiżlatur Ġermaniż taħt l-Artikolu 51a tal-UrhG, issostni li dan il-kunċett ikopri x-xogħlijiet li jimitaw deliberatament u apertament, b’mod okkażjonali, umoristiku jew satiriku, l-istil ta’ xogħol ieħor jew ta’ awtur (jew ta’ diversi xogħlijiet jew awturi li jappartjenu għall-istess “ġeneru” jew “skola”). Bħala tali, l-eċċezzjoni tal-“pastiċċ” ma tippermettix l-użu mill-ġdid dirett ta’ materjal protett, inkluż ta’ fonogrammi, bl-iskop li jinħoloq xogħol artistiku ġdid li ma jkollux tali intenzjoni imitattiva  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-73" href="#t-73">73</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">46.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Min-naħa l-oħra, Pelham et, il-Gvern Ġermaniż u l-Kummissjoni, bħall-pożizzjoni adottata mil-leġiżlatur Ġermaniż fl-Artikolu 51a tal-UrhG, u ispirati mid-definizzjoni ta’ “parodija” mogħtija fis-sentenza Deckmyn, isostnu li l-kunċett ta’ “pastiċċ” ikopri kwalunkwe oġġett li (i) “[j]evoka xogħol eżistenti” jew suġġett (fis-sens li jirriproduċi, b’mod perċettibbli, materjal protett), filwaqt li (ii) “jkoll[u] differenzi perċettibbli meta pparagunat miegħu” (fis-sens li jipproduċi impressjoni differenti fuq it-telespettatur/is-semmiegħa). Madankollu, għall-kuntrarju ta’ “parodija”, “pastiċċ” ma għandux “[j]ikkostitwixxi manifestazzjoni ta’ umoriżmu jew [i]waqqa’ għaċ-ċajt”. Xorta waħda, (iii) ikun meħtieġ “konfrontazzjoni artistika” mal-materjal sors. Madankollu, din il-“konfrontazzjoni” tista’ tieħu kwalunkwe forma: il-materjal sors seta’ jinbidel sostanzjalment jew jiġi ttrasformat fi stil differenti  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-74" href="#t-74">74</a>
</span>), jew jitqiegħed f’kuntest ġdid, jew jingħata tifsira ġdida jew messaġġ ġdid mill-kreatur tal-pastiċċ. Ma hija meħtieġa l-ebda interazzjoni oħra mal-materjal sors. B’mod partikolari, l-oġġett maħluq ma għandux neċessarjament ikun kritiku ta’, jidħol fi “djalogu”  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-75" href="#t-75">75</a>
</span>) ma’, jew jimita l-istil ta’, jew anki jservi ta’ omaġġ għall-, materjal sors  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-76" href="#t-76">76</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">47.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Għalhekk, għal dawn il-persuni kkonċernati, l-eċċezzjoni tal-“pastiċċ” prevista fl-Artikolu 5(3)(k) tad-Direttiva Infosoc taħdem, kif previst mill-BGH fl-ewwel domanda preliminari tagħha, bħala “klawżola omnikoprensiva” li potenzjalment tkopri kwalunkwe espressjoni kreattiva (jew anki sempliċement komunikatriċi) ibbażata fuq l-użu mill-ġdid ta’ materjali protetti, inklużi, saħansitra, ir-“remixes”, il-“memes”, il-GIFs, il-“mashups”, it-teħid ta’ kampjuni (eċċ.), koperti mill-Artikolu 11 jew mill-Artikolu 13 tal-Karta  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-77" href="#t-77">77</a>
</span>). Madankollu, il-portata wiesgħa ta’ din l-eċċezzjoni tiġi kkumpensata, każ b’każ, mill-obbligu għall-imħallfin, iffaċċjati b’tali difiża kontra allegazzjoni ta’ ksur, li jivverifikaw, fid-dawl taċ-ċirkustanzi rilevanti kollha (il-portata tal-materjal ikkupjat, il-portata tal-input kreattiv, in-natura kummerċjali jew mhux kummerċjali tal-użu, ir-riskju ta’ sostituzzjoni, eċċ.), li l-awtorizzazzjoni libera tal-użu inkwistjoni tosserva “bilanċ ġust” bejn id-drittijiet u l-interessi tal-partijiet, skont il-kriterju fi tliet stadji previst fl-Artikolu 5(5) tad-Direttiva Infosoc. Skont din id-dispożizzjoni, l-eċċezzjoni “pastiċċ” setgħet tapplika biss (i) f’“ċerti każi speċjali” li (ii) “ma jmorrux kontra l-isfruttament normali tax-xogħol jew suġġett ieħor” u (iii) “ma jippreġudikawx b’mod bla raġuni l-interessi leġittimi tad-detentur tad-drittijiet”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">48.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Filwaqt li nista’ nifhem l-interpretazzjoni ssuġġerita minn Pelham et, mill-Gvern Ġermaniż u mill-Kummissjoni (peress li dan huwa tentattiv intenzjonat biex tingħata soluzzjoni prammatika għall-kwistjoni tal-użu mill-ġdid kreattiv ta’ materjal protett deskritt fit-Taqsima A)  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-78" href="#t-78">78</a>
</span>), u għalkemm hemm ċerta ambigwità dwar it-tifsira normali tal-kelma “pastiċċ” fil-lingwaġġ ta’ kuljum (a), il-kuntest li fih jintuża dan it-terminu (b) u l-iskop tal-Artikolu 5(3)(k) tad-Direttiva Infosoc (c) iwassluni biex nikkonkludi (fil-biċċa l-kbira iżda mhux fl-aspetti kollha) favur CG (d).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">a)</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fuq it‑tifsira komuni tal‑kelma “pastiċċ”</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">49.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Il-persuni kkonċernati li ssottomettew osservazzjonijiet quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja kollha jaqblu li l-għoti ta’ rendikont eżawrjenti tat-“tifsira komuni” tal-kelma “pastiċċ” ma huwiex eżerċizzju faċli. Dan it-terminu mhux biss huwa pjuttost “niċċa” u, għalhekk, ftit li xejn jinsab fil-“lingwaġġ ta’ kuljum”, iżda ntuża b’modi differenti (u mhux dejjem koerenti) matul iż-żmien, fil-lingwi u fl-oqsma artistiċi.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">50.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Madankollu, mid-dizzjunarji (f’lingwi differenti) u mill-istudji ppubblikati minn esperti artistiċi li kkonsultajt dwar il-kwistjoni (u dawk li l-unitajiet ta’ traduzzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja kkonsultaw fil-lingwi rispettivi tagħhom), jidher li t-terminu “pastiċċ” jintuża prinċipalment sabiex jirreferi għal xogħol artistiku fi stil li jimita dak ta’ xogħol ieħor, artist jew perijodu (jew xogħlijiet li jappartjenu għall-istess “ġeneru”, eċċ.)  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-79" href="#t-79">79</a>
</span>), jissellef u jħallat diversi “motifs”, tropi u elementi karatteristiċi oħra għal dan l-għan (konformement mal-oriġini etimoloġika tat-terminu, jiġifieri l-“pasticcio” Taljan, li jirreferi għal platt magħmul minn taħlita ta’ ingredjenti)  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-80" href="#t-80">80</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">51.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Din il-kategorija ġenerali taħbi diversità ta’ fehimiet. Xi drabi, il-kelma “pastiċċ” tintuża biex tindika imitazzjoni moħbija, ġeneralment magħmula b’intenzjoni qarrieqa (li tagħmilha sinonimu ta’ plaġjariżmu). Storikament, dan il-fehim jirrifletti, pereżempju, il-“pittura tal-pastiċċ”, ġeneru li ma tantx huwa rrispettat li ffjorixxa fl-Italja wara r-Rinaxximent, fejn il-pitturi kienu jipproduċu pitturi li jimitaw mill-qrib dawk tal-imgħallma kbar billi jgħaqqdu b’ħila kbira tekniki u “motifs” meħuda minn diversi mill-kapulavuri tagħhom, li mbagħad kienu jinbiegħu bħala oriġinali b’mod frodulenti  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-81" href="#t-81">81</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">52.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">F’okkażjonijiet oħra, il-“pastiċċ” intuża biex jiddeskrivi, minflok, imitazzjoni stilistika ovvja. Fi ħdan din il-kategorija, fid-duttrina, it-terminu jindika, b’mod ristrett u esklużiv, imitazzjoni umoristika jew satirika tal-istil, tal-manjieri jew tat-temi favoriti ta’ awtur (jew ta’ skola), b’riferiment għall-“pastiċċ letterarju”, ġeneru li ffjorixxa fi Franza fis-seklu 18, li għandu dawn il-karatteristiċi  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-82" href="#t-82">82</a>
</span>). Mingħajr sorpriża, it-terminu “pastiċċ” huwa interpretat b’dan il-mod fil-leġiżlazzjoni Franċiża dwar id-drittijiet tal-awtur (li sa mill-ħamsinijiet fiha eċċezzjoni kważi identika għall-Artikolu 5(3)(k) tad-Direttiva Infosoc). Minħabba dan l-aspett umoristiku jew satiriku, it-terminu huwa kkunsidrat hemmhekk bħala sempliċi subġeneru ta’ “parodija”  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-83" href="#t-83">83</a>
</span>). CG tinvoka din l-interpretazzjoni quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">53.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Madankollu, f’oqsma oħra tal-arti, it-terminu “pastiċċ” jintuża sabiex jiddeskrivi, b’mod iktar wiesa’, kwalunkwe xogħol tal-arti kkaratterizzat minn imitazzjoni stilistika ovvja  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-84" href="#t-84">84</a>
</span>). Għalkemm nista’ “nuża mill-ġdid b’mod kreattiv” il-kliem użat mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Deckmyn, il-karatteristiċi essenzjali tal-“pastiċċ”, kif mifhuma, huma (i) li “[j]evoka xogħol eżistenti” (jew diversi xogħlijiet, ġeneru, artist, jew skola), billi tiġi adottata l-“lingwa distintiva” tiegħu (jew tagħhom), li inkella huwa barrani għall-kreatur tal-pastiċċ, filwaqt li (ii) ikunu “notevolment differenti” mis-sors imitat. Fil-fatt, kif semmejt iktar ’il fuq, tali “pastiċċ” ma huwiex maħsub sabiex ikun falsifikazzjoni in mala fide li tissostitwixxi s-sors, iżda huwa, fil-fatt, (iii) intiż sabiex jiġi rrikonoxxut bħala imitazzjoni  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-85" href="#t-85">85</a>
</span>). Kuntrarjament, l-iskop preċiż tal-“pastiċċ” huwa irrilevanti: jista’ jkun, bħal “parodija”, “espressjoni ta’ umoriżmu jew ta’ ħlewwa”, jew inkella kritika oħra tal-materjal sors. Minflok, din tista’ tkun ġieħ jew omaġġ għal dan il-materjal. Madankollu, “pastiċċ” ma huwiex neċessarjament “evalwattiv” jew inkella jikkummenta fuq dan il-materjal. Dan jista’ jiġi kkonċepit ukoll, pereżempju, biex jevoka kuntest kulturali partikolari. Jista’ jkun ukoll għan fih innifsu (fejn dak li jagħmel il-pastiċċ juri l-artiġjanat tiegħu billi jirrakkonta storja ġdida permezz tal-imitazzjoni), eċċ  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-86" href="#t-86">86</a>
</span>). Din il-forma ta’ imitazzjoni referenzjali u ovvja, hija karatteristika tal-postmoderniżmu  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-87" href="#t-87">87</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">54.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fl-istudji tal-films, ix-xogħlijiet ta’ Quentin Tarantino huma spiss deskritti bħala “pastiċċ”, peress li jirreplikaw b’ħila kbira u b’mod ovvju elementi bħat-tropi, it-tekniki tal-iffilmjar, il-“mise en scène”, l-istruttura, il-plottijiet, il-karattri u s-suġġetti (eċċ.) li huma karatteristiċi tal-films tal-passat li jappartjenu għal ġeneru partikolari  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-88" href="#t-88">88</a>
</span>). L-istess japplika, fil-mużika, fir-rigward ta’ artisti attwali bħal Bruno Mars, huwa spiss deskritt bħala “pastiċċ”  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-89" href="#t-89">89</a>
</span>) minħabba it-tendenza tiegħu li jimita xogħlijiet passati li jappartjenu għal ġeneru partikolari billi jikkomponi biċċiet li jinkludu stili ta’ produzzjoni, tropi, tekniki vokali, motivi komuni, arranġamenti u “hooks” ta’ dan tal-aħħar. It-terminu “pastiċċ” jintuża ukoll biex jirreferi għal xogħlijiet bħall-film tal‑1982 ta’ Ridley Scott, “Blade Runner” jew il-kanzunetta famuża ta’ Queen, “Bohemian Rhapsody”, li jimitaw u jħalltu stili distinti b’ħila kbira  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-90" href="#t-90">90</a>
</span>). Fi kwalunkwe każ, l-imitazzjoni stilistika tinsab fil-qalba ta’ din l-interpretazzjoni tat-terminu “pastiċċ”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">55.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ċertament, kif jenfasizzaw Pelham et, il-Gvern Ġermaniż u l-Kummissjoni, ċerti dizzjunarji u esperti jindikaw li t-terminu “pastiċċ” intuża wkoll u, sa ċertu punt, għadu jintuża, b’mod alternattiv, sabiex jindika xogħlijiet tal-arti mwettqa minn għaqda flimkien ta’ elementi meħuda minn xogħlijiet oħra, mingħajr l-intenzjoni ta’ imitazzjoni stilistika  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-91" href="#t-91">91</a>
</span>). L-opra tal-“pasticcio”, ġeneru ta’ xogħlijiet li huma kważi opra li jikkonsistu f’“tinsiġa” ta’ arias u ta’ biċċiet mużikali famużi, popolari fis-seklu 18, huwa l-eżempju prinċipali mogħti f’dan ir-rigward. Dan il-fehim jagħmel il-“pastiċċ” sinonimu ta’ diversi termini li jevokaw prattiki simili ta’ “tinsiġ”, bħas-“cento” letterarju, il-collage tal-arti viżiva, il-“medleys” mużikali jew il-films “found-footage”  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-92" href="#t-92">92</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">56.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Madankollu, lil hinn mill-fatt li esperti oħra jiddistingwu, pereżempju, fil-mużika, “pastiche” minn “pasticcio”  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-93" href="#t-93">93</a>
</span>), jidhirli li mill-ispjegazzjoni mogħtija fil-punt preċedenti, bħalma jagħmlu l-persuni kkonċernati, jirriżulta li t-terminu “pastiċċ” huwa wiesa’ u jista’ jkopri kull każ ta’ użu mill-ġdid kreattiv ta’ materjal eżistenti (minn “memes” sa “mashups” u “teħid ta’ kampjuni”) jesaġera l-importanza ta’ dan il-fehim alternattiv fil-“lingwaġġ ta’ kuljum”  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-94" href="#t-94">94</a>
</span>) u, għaldaqstant, ir-rwol li seta’ kellu fit-tfassil tad-Direttiva Infosoc  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-95" href="#t-95">95</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">57.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Dan premess, naqbel li, fid-dawl ta’ din l-ambigwità  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-96" href="#t-96">96</a>
</span>), l-interpretazzjonijiet kuntestwali u intenzjonali hija essenzjali sabiex tinkiseb definizzjoni uniformi tal-kunċett legali ta’ “pastiċċ” li jinsab fl-Artikolu 5(3)(k) tad-Direttiva Infosoc. Madankollu, kif ser nispjega fit-taqsimiet li ġejjin, dawn jikkonfermaw l-impressjoni tiegħi dwar liema “tifsira komuni” ta’ “pastiċċ” għandha tittieħed inkunsiderazzjoni f’dan ir-rigward.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">b)</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fuq il‑kuntest li fih jintuża dan il‑kunċett</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">58.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Infakkar li t-terminu “pastiċċ” jintuża fil-kuntest ta’ eċċezzjoni għad-drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati, prevista fl-Artikolu 5(3)(k) tad-Direttiva Infosoc, li jirreferi wkoll għall-“karikatura” u għall-“parodija”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">59.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Minn naħa, sensiela ta’ elementi li jirriżultaw minn dan il-kuntest partikolari jikkorroboraw, fil-fehma tiegħi, definizzjoni tal-kunċett ikkontestat bħala imitazzjoni stilistika.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">60.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-ewwel, il-ġabra tat-termini “karikatura”, “parodija” u “pastiċċ” f’dispożizzjoni waħda jimplika neċessarjament li, f’moħħ il-leġiżlatur tal-Unjoni, dawn għandhom ċerti karatteristiċi komuni. Fid-dawl tal-ispjegazzjonijiet mogħtija fil-punti 50 sa 54 ta’ dawn il-konklużjonijiet, jidher raġonevoli li jiġi preżunt li l-leġiżlatur ikkunsidra li l-“pastiċċ” kien, bħal “parodija” (u probabbilment “karikatura”), forma ta’ espressjoni derivattiva bbażata fuq l-imitazzjoni ta’ sors.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">61.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">It-tieni, fid-dawl ta’ dan il-kuntest, huwa ċar, fil-fehma tiegħi, li l-kunċett ġuridiku ta’ “pastiċċ” ma jistax jinkludi t-tip ta’ imitazzjoni moħbija deskritta fil-punt 51 iktar ’il fuq. Ikun kuntrarju għan-natura stess tar-reġim ta’ proprjetà artistika u letterarja tal-Unjoni li tingħata eċċezzjoni għall-plaġjariżmu. Dan il-kunċett jista’ jkopri biss it-tip ta’ imitazzjoni stilistika ovvja msemmija fil-punti 52 sa 54 ta’ dawn il-konklużjonijiet.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">62.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">It-tielet, kuntrarjament għal dak li ssostni CG, dan il-kunċett ma jistax jiġi limitat għall-fehim letterarju Franċiż ta’ “pastiċċ” imsemmi fil-punt 52, bħala imitazzjoni umoristika jew satirika, li tagħmilha sinonimu ta’ “parodija”. Il-fatt li t-termini “parodija” u “pastiċċ” għandhom ċerti karatteristiċi komuni u, għal din ir-raġuni, huma miġbura fl-Artikolu 5(3)(k), ma jfissirx li t-tnejn li huma għandhom jiġu assimilati kompletament għal skopijiet legali. Meta l-leġiżlatur jagħżel li jinkludi termini distinti, fuq bażi ugwali, fit-test tal-liġi, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha toqgħod attenta qabel ma tinterpreta wieħed minnhom bħala legalment superfluwu (iktar u iktar fil-kuntest tal-interpretazzjoni ta’ lista magħluqa u eżawrjenti ta’ eċċezzjonijiet u limitazzjonijiet)  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-97" href="#t-97">97</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">63.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Minn dawn il-kunsiderazzjonijiet jirriżulta li, fil-fehma tiegħi, il-kunċett ta’ “pastiċċ” fis-sens tal-Artikolu 5(3)(k) tad-Direttiva Infosoc ikopri l-firxa wiesgħa ta’ xogħlijiet tal-arti kkaratterizzati minn imitazzjoni stilistika ċara, li għandhom il-karatteristiċi essenzjali ddefiniti fil-punt 53 iktar ’il fuq  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-98" href="#t-98">98</a>
</span>). L-aħħar element kuntestwali għandu jiżdied f’dan l-istadju. Ma hemm xejn fil-formulazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni li jeżiġi li l-“pastiċċ” ikkreat mill-utent ikun xogħol oriġinali fis-sens tad-drittijiet tal-awtur. Għalhekk, filwaqt li, kif imsemmi iktar ’il fuq, “pastiċċ” għandu jkun “notevolment differenti” mis-sors, ma hemmx bżonn li jinqabeż il-limitu ta’ “oriġinalità”  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-99" href="#t-99">99</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">64.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Il-kontroargument prinċipali, ta’ natura kuntestwali, introdott minn Pelham et, mill-Gvern Ġermaniż u mill-Kummissjoni kontra tali interpretazzjoni ta’ “pastiċċ” bħala imitazzjoni stilistika huwa li jċaħħad, fil-fehma tagħhom, l-eċċezzjoni korrispondenti minn kull effett utli, kuntrarjament għar-rekwiżit ta’ interpretazzjoni tal-eċċezzjonijiet stabbilit mill-Qorti tal-Ġustizzja  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-100" href="#t-100">100</a>
</span>). Fil-fatt, tali imitazzjoni inizjalment ma taqax taħt id-drittijiet ta’ riproduzzjoni previsti fl-Artikolu 2 tad-Direttiva InfoSoc. L-“istil” ma huwiex, bħala tali, protett mid-drittijiet tal-awtur. Huwa jaqa’ fil-qasam tal-ideat iktar milli fl-espressjonijiet  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-101" href="#t-101">101</a>
</span>). Bl-istess mod, lanqas elementi bħal motivi, strutturi jew tekniki komuni (u l-bqija), karatteristiċi ta’ skola jew ta’ ġeneru artistiku, għalkemm jistgħu jkunu elementi formattivi ta’ xogħol, ma huma protetti  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-102" href="#t-102">102</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">65.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Din l-oġġezzjoni ma tikkonvinċinix. Ovvjament, bħala eċċezzjoni għad-drittijiet ta’ riproduzzjoni previsti fl-Artikolu 2 tad-Direttiva Infosoc (kemm id-drittijiet tal-awtur kif ukoll drittijiet relatati), l-eċċezzjoni tal-“pastiċċ” prevista fl-Artikolu 5(3)(k) ta’ din id-Direttiva hija maħsuba għas-sitwazzjonijiet li fihom (mill-inqas) wieħed minn dawn id-drittijiet huwa invokat. Bħala tali, hija għandha tiġi interpretata b’mod li tippermetti, sa ċertu punt, l-“użu” ta’ materjal protett, bħal partijiet “oriġinali” ta’ xogħlijiet, jew “kampjuni” ta’ fonogrammi, inkella dan isir bla sens.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">66.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Madankollu, fir-rigward ta’ xogħlijiet tal-arti imitattivi, il-linja bejn is-self ta’ elementi mhux protetti u r-riproduzzjoni ta’ materjal protett hija dgħajfa. Serje ta’ kawżi reċenti raw l-awturi jsostnu li l-istil “uniku” tagħhom jikkwalifika bħala espressjoni “oriġinali”  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-103" href="#t-103">103</a>
</span>). Serje oħra, partikolarment ikkummentata, rat lid-detenturi tad-drittijiet jallegaw ksur tad-drittijiet tal-awtur dwar l-użu mill-ġdid tal-karatteristiċi stilistiċi preżenti fix-xogħlijiet tagħhom  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-104" href="#t-104">104</a>
</span>). Dan huwa iktar u iktar minnu meta x-xogħol tal-arti jimita strettament l-istil ta’ xogħol wieħed. L-elementi mislufa, għalkemm “stilistiċi”, jistgħu dejjem jitqiesu bħala oriġinali, speċjalment meta jiġu kkombinati  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-105" href="#t-105">105</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">67.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fil-fatt, skont id-definizzjoni li nissuġġerixxi, l-eċċezzjoni tal-“pastiċċ” tagħti lill-kreaturi marġni ta’ manuvra ġenwina sabiex jużaw mill-ġdid elementi protetti minn xogħlijiet jew suġġetti (b’mod “li jkun jista’ jiġi identifikat”) fil-kreazzjoni tagħhom, sakemm dawn l-elementi jservu bħala imitazzjoni ċara ta’ xi ħaġa oħra  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-106" href="#t-106">106</a>
</span>). Pereżempju, l-utent jista’ juża mill-ġdid perfettament “kampjuni” meħuda minn fonogrammi  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-107" href="#t-107">107</a>
</span>) biex jikkrea “pastiċċ” tal-ġeneru li għalih jappartjenu x-xogħlijiet sottostanti  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-108" href="#t-108">108</a>
</span>). Sempliċement, tali riproduzzjoni tal-materjal protett ma tagħmilx, waħedha, il-“pastiċċ”. Ix-xogħol tal-arti imitattiv li jirriżulta huwa li jagħmilha. B’mod ġenerali, l-effett utli tal-eċċezzjoni tal-“pastiċċ” huwa mħares permezz ta’ tali interpretazzjoni.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">68.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Min-naħa l-oħra, elementi kuntestwali oħra jipprekludu b’mod ċar, fil-fehma tiegħi, id-definizzjoni tal-kunċett ta’ “pastiċċ” fis-sens tal-Artikolu 5(3)(k) tad-Direttiva Infosoc bħala li jirreferi għal kull xogħol tal-arti li jikkonsisti f’materjal protett, mingħajr l-intenzjoni ta’ imitazzjoni stilistika, kif jissuġġerixxu Pelham et, il-Gvern Ġermaniż u l-Kummissjoni.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">69.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-ewwel, kif issostni CG, ma hemm xejn fil-formulazzjoni jew fl-istruttura ta’ din id-dispożizzjoni li jindika li l-eċċezzjoni tal-“pastiċċ” qatt kienet maħsuba sabiex tkun “klawżola omnikomprensiva” għal użu mill-ġdid kreattiv (jew saħansitra komunikattiv) ta’ materjal protett. Billi elenka, fuq livell ugwali, tliet kunċetti distinti (għal “karikatura”, “parodija” u “pastiċċ”), il-leġiżlatur ried jippermetti tliet kategoriji ta’ użu ddefiniti b’mod ċar  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-109" href="#t-109">109</a>
</span>). Il-bidla tal-kelma “pastiċċ” f’tali “klawżola” tirrendi wkoll iż-żewġ kunċetti l-oħra superfluwi, peress li l-kunċetti ta’ “karikatura” u ta’ “parodija” jitqiesu bħala sempliċi każijiet ta’ użu mill-ġdid kreattiv, miġbura f’tal-ewwel  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-110" href="#t-110">110</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">70.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">It-tieni, għalkemm mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, iċċitata fil-punt 64 iktar ’il fuq, jirriżulta li l-eċċezzjonijiet u l-limitazzjonijiet elenkati fl-Artikolu 5(1) sa (4) tad-Direttiva Infosoc ma għandhomx neċessarjament jiġu interpretati b’mod strett u li, għall-kuntrarju, l-effett utile tagħhom għandha tiġi ppreżervata, jidhirli li l-interpretazzjoni tal-eċċezzjoni tal-“pastiċċ” issuġġerita minn Pelham et, il-Gvern Ġermaniż u l-Kummissjoni hija kemm jista’ jkun imbiegħda minn interpretazzjoni stretta. Hija ma tillimitax ruħha li tippreżerva l-effett utile tagħha; hija timmassimizzaha, billi tagħtiha l-iktar kamp ta’ applikazzjoni wiesa’ possibbli.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">71.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">It-tielet, kif issemma fil-punti 36 u 37 ta’ dawn il-konklużjonijiet, is-sistema ta’ eċċezzjonijiet u ta’ limitazzjonijiet prevista fl-Artikolu 5 tad-Direttiva InfoSoc, fl-istat attwali tagħha, telenka b’mod eżawrjenti l-każijiet li fihom l-użu ta’ materjal protett huwa awtorizzat liberament. Għalkemm uħud minn dawn il-kawżi għandhom kamp ta’ applikazzjoni relattivament wiesgħa (bħal “kwotazzjonijiet” jew “ikkupjar privat”), dawn lanqas ma huma kompletament miftuħa. Min-naħa l-oħra, skont l-interpretazzjoni ssuġġerita minn Pelham et, mill-Gvern Ġermaniż u mill-Kummissjoni, l-eċċezzjoni tal-“pastiċċ” prevista fl-Artikolu 5(3)(k) ta’ din id-Direttiva tkopri firxa li hija ddefinita ħażin u potenzjalment illimitata ta’ użu mill-ġdid kreattiv ta’ materjal protett  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-111" href="#t-111">111</a>
</span>), suġġett biss għal ibbilanċjar każ b’każ fil-kuntest tat-test fi tliet stadji (daqstant wiesa’) previst fl-Artikolu 5(5) fid-dawl ta’ diversi fatturi (portata u skop tal-użu, riskju ta’ sostituzzjoni, eċċ.). Fil-fatt, kif issostni CG, dan jittrasforma din l-eċċezzjoni fi klawżola ġenerali ta’ “użu ġust”, bħal dik li tinsab f’sistemi legali oħra, inkluż fl-Istati Uniti tal-Amerika  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-112" href="#t-112">112</a>
</span>), li l-loġika flessibbli tagħha każ b’każ tikkontradixxi n-natura magħluqa tas-sistema tal-Unjoni  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-113" href="#t-113">113</a>
</span>). Dan ikollu wkoll l-effett kurjuż li jilleġittima (mill-ġdid) il-klawżola ta’ “użu liberu” prevista fl-Artikolu 24(1) tal-UrhG li l-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat bħala inkompatibbli ma’ din is-sistema stess anki fis-sentenza Pelham I.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">c)</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L‑iskop tal‑Artikolu 5(3)(k) tad-Direttiva Infosoc</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">72.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Evidentement, l-eċċezzjoni tal-“pastiċċ” prevista fl-Artikolu 5(3)(k) tad-Direttiva Infosoc hija bbażata fuq il-libertà tal-espressjoni u l-libertà tal-arti tal-utenti ta’ xogħlijiet jew materjal protett ieħor  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-114" href="#t-114">114</a>
</span>). Fid-dawl ta’ din il-loġika, huwa daqstant ċar li din l-eċċezzjoni tagħti “drittijiet” lil dawn l-utenti  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-115" href="#t-115">115</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">73.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Madankollu, fil-fehma tiegħi, il-leġiżlatur immira, b’din l-eċċezzjoni, b’mod iktar speċifiku li jikkontribwixxi għal din il-libertà billi awtorizza ċerti espressjonijiet “derivattivi” protetti skont l-Artikolu 11 u/jew l-Artikolu 13 tal-Karta, jiġifieri l-“pastiċċi”. Fil-fatt, dawk il-“pastiċċi”, kif iddefiniti fil-punt 53 iktar ’il fuq, huma xogħlijiet tal-arti li jaqgħu taħt l-Artikolu 13 tal-Karta. Huma jistgħu jintużaw ukoll sabiex jesprimu opinjonijiet protetti skont l-Artikolu 11 tagħha  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-116" href="#t-116">116</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">74.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Kuntrarjament, ikun żball li wieħed jiddeduċi minn dan id-dritt fundamentali sottostanti li l-eċċezzjoni tal-“pastiċċ” kienet maħsuba li tkopri potenzjalment dawn l-espressjonijiet kollha “derivattivi” (bla ħsara għat-test fi tliet stadji stabbilit fl-Artikolu 5(5) tad-Direttiva Infosoc).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">75.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Il-fatt li l-eċċezzjoni tal-“pastiċċ” qatt ma kellha l-għan li tkopri kull espressjoni “derivattiva” li taqa’ taħt l-Artikolu 11 u/jew taħt l-Artikolu 13 tal-Karta jirriżulta wkoll mill-proċess ta’ reviżjoni tal-acquis tal-Unjoni fil-qasam tal-proprjetà letterarja u artistika li ppreċeda l-adozzjoni tad-DASUD u tat-travaux préparatoires tagħha  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-117" href="#t-117">117</a>
</span>). F’dan il-kuntest, ġie propost li ma’ dan l-acquis tiżdied eċċezzjoni għall-użu mill-ġdid kreattiv jew komunikattiv ta’ materjal protett (b’mod partikolari fl-UGC)  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-118" href="#t-118">118</a>
</span>), li kien saħansitra kkunsidrat, għal ċertu żmien, mill-Kummissjoni  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-119" href="#t-119">119</a>
</span>) kif ukoll mill-Membri tal-Parlament Ewropew  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-120" href="#t-120">120</a>
</span>). Evidentement, dak iż-żmien, ħadd ma ħaseb li l-eċċezzjoni tal-“pastiċċ” prevista fl-Artikolu 5(3)(k) tad-Direttiva Infosoc kienet diġà tissodisfa din il-funzjoni. Fl-aħħar, iż-żewġ istituzzjonijiet abbandunaw din l-idea  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-121" href="#t-121">121</a>
</span>) u l-leġiżlatur tal-Unjoni finalment illimita ruħu li jfakkar l-eċċezzjoni tal-“pastiċċ” prevista fl-Artikolu 17(7)(b) tad-DASUD  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-122" href="#t-122">122</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">76.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Madankollu, l-argument teleoloġiku mressaq minn Pelham et, mill-Gvern Ġermaniż u mill-Kummissjoni insostenn tal-interpretazzjoni tagħhom tal-kunċett ta’ “pastiċċ” huwa kemxejn differenti. Essenzjalment, huma jsostnu li, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, l-Artikolu 5(3)(k) tad-Direttiva InfoSoc għandu jiġi interpretat b’mod li “jirrispetta bis-sħiħ” id-drittijiet fundamentali ggarantiti mill-Artikolu 11 u mill-Artikolu 13 tal-Karta  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-123" href="#t-123">123</a>
</span>). F’dan ir-rigward, dawn il-persuni kkonċernati jsostnu li, jekk firxa wiesgħa ta’ prattiki kreattivi (jew sempliċement komunikattivi) ibbażati fuq l-użu mill-ġdid ta’ materjali protetti, inklużi r-remix, il-memes, il-GIFs, il-mashups, it-teħid ta’ kampjuni (eċċ.) ma jsibu ebda sostenn fl-eċċezzjoni tal-“pastiċċ”, il-forom ta’ espressjoni li huma preżenti kullimkien fl-ambjent diġitali attwali u soċjalment mixtieqa jkunu mhedda. Tali interpretazzjoni tqiegħed id-Direttiva InfoSoc kontra dawn id-drittijiet fundamentali.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">77.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Kif ser nispjega f’iktar dettall iktar ’il quddiem, jiena inklinat, sa ċertu punt, li naqbel ma’ dawn il-kunsiderazzjonijiet. Fil-fatt, naqbel li s-sistema letterarja u artistika tal-Unjoni, kif inhi bħalissa, ma tħallix biżżejjed marġni ta’ manuvra għal ċertu użu mill-ġdid kreattivi ta’ materjal protett sabiex jallinjaw ruħhom bis-sħiħ ma’, b’mod partikolari, il-libertà tal-arti. Madankollu, l-interpretazzjoni koerenti tad-drittijiet fundamentali tal-kunċett ta’ “pastiċċ” issuġġerita minn dawn il-persuni kkonċernati ma tikkostitwixxix mezz xieraq sabiex tiġi rrimedjata din il-kwistjoni.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">78.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fil-fatt, interpretazzjoni koerenti mal-Karta ta’ test tad-dritt sekondarju tal-Unjoni tippreżupponi li dan it-test jista’, fid-dawl tal-formulazzjoni, tal-istruttura u tal-iskop tiegħu, ikun is-suġġett ta’ tali interpretazzjoni  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-124" href="#t-124">124</a>
</span>). F’dan il-każ, kif diġà spjegajt, il-kunċett ta’ “pastiċċ” użat fl-Artikolu 5(3)(k) ta’ din id-Direttiva, moqri b’mod kuntestwali u teleoloġiku, ma jistax jiġi interpretat kif issuġġerit minn dawn il-persuni kkonċernati. L-aċċettazzjoni ta’ tali pożizzjoni twassal sabiex din id-dispożizzjoni tiġi estiża sal-punt ta’ distorsjoni.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">79.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Kif spjegajt fil-punt 37 ta’ dawn il-konklużjonijiet, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li, minħabba n-natura eżawrjenti tal-lista ta’ eċċezzjonijiet u limitazzjonijiet prevista fl-Artikolu 5(1) sa (4) tad-Direttiva Infosoc, l-imħallfin ma jistgħux jagħtu derogi addizzjonali mid-drittijiet tal-awtur u mid-drittijiet relatati abbażi tad-drittijiet fundamentali ggarantiti mill-Karta. Bl-istess mod, fil-fehma tiegħi, il-Qorti tal-Ġustizzja lanqas ma tista’ toħloq distorsjoni għall-eċċezzjoni eżistenti, fir-rigward tal-libertà tal-espressjoni, sabiex tawtorizza użu li qatt ma kien previst  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-125" href="#t-125">125</a>
</span>). Dan ikun jammonta, fil-fehma tiegħi, għal interpretazzjoni contra legem. Din tikkomprometti l-“bilanċ ġust” stabbilit mil-leġiżlatur bejn id-detenturi tad-drittijiet u l-utenti kif ukoll il-“livell għoli ta’ protezzjoni” ta’ dawk tal-ewwel li dan il-leġiżlatur xtaq  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-126" href="#t-126">126</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">80.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">F’tali sitwazzjoni, fejn l-interpretazzjoni konformi ma hijiex għażla, għad irid jiġi eżaminat jekk id-Direttiva Infosoc hijiex kompatibbli ma’ dawn id-drittijiet fundamentali. Kif indikat iktar ’il fuq, ser neżaminaha fit-Taqsima C.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">d)</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Konklużjoni interim</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">81.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li “pastiċċ”, fis-sens tal-Artikolu 5(3)(k) tad-Direttiva Infosoc, huwa kreazzjoni artistika li (i) tirreferi għal xogħol eżistenti, jew diversi xogħlijiet, jew ġeneru, jew artist, jew skola, billi tadotta il-“lingwa estetika” distintiva ta’ dawn filwaqt li (ii) hija differenti b’mod sinjifikattiv mis-sors imitat u (iii) hija intiża sabiex tiġi rrikonoxxuta bħala imitazzjoni. L-iskop imfittex minn din l-imitazzjoni stilistika ċara huwa, min-naħa l-oħra, irrilevanti. L-użu ta’ elementi protetti li joriġinaw minn xogħlijiet jew suġġetti, inklużi “kampjuni” ta’ fonogrammi, jaqa’ taħt l-eċċezzjoni korrispondenti, fejn jirriżulta fi kreazzjoni artistika li tippreżenta dawk il-karatteristiċi essenzjali.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">82.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">It-tieni domanda tal-BGH tirrigwarda, b’mod partikolari, jekk l-eżistenza ta’ tali “pastiċċ” teħtieġx li tiġi ddeterminata r-rieda suġġettiva tal-utent jew jekk huwiex biżżejjed li l-karattru tal-“pastiċċ” jiġi rrikonoxxut minn persuna familjari mal-materjal użat mill-ġdid u li għandha l-komprensjoni intellettwali meħtieġa sabiex tipperċepixxih. Fil-fehma tiegħi, hija titlob risposta qasira. Minn naħa, mid-definizzjoni ta’ hawn fuq jirriżulta li “pastiċċ” huwa kkaratterizzat, inter alia, mill-fatt li huwa intiż li jiġi rrikonoxxut bħala imitazzjoni (għall-kuntrarju tal-plaġjariżmu). Għalhekk, il-kwistjoni dwar jekk l-utent kellux din l-intenzjoni hija effettivament determinanti. Min-naħa l-oħra, jidhirli li, sabiex tiġi żgurata ċ-ċertezza legali neċessarja (u sabiex jiġi evitat, b’mod partikolari, li l-utenti in bona fide jippreżentaw il-plaġjariżmu b’mod retroattiv bħala “pastiċċ” fil-każ ta’ proċedura ta’ ksur), din l-intenzjoni għandha tiġi evalwata b’mod oġġettiv. Għalhekk, in-natura tal-“pastiċċ” tal-użu għandha tkun evidenti fir-riżultat finali. Għandu jkun indikat (b’xi mod jew ieħor) jew, tal-inqas, ikun jista’ jintgħaraf bħala tali mit-telespettatur jew mis-semmiegħ familjari mas-sors.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">83.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Għaldaqstant, l-eċċezzjoni tal-“pastiċċ” imniżżla fl-Artikolu 5(3)(k) tad-Direttiva InfoSoc tipprovdi marġni limitat ta’ manuvra għall-użu mill-ġdid kreattiv ta’ materjal protett. Il-“kampjuni” u self ieħor ta’ tali materjal li ma jservix bħala imitazzjoni stilistika ċara artistika ma humiex koperti minn din l-eċċezzjoni. Pereżempju, hija ma tistax tapplika għall-użu mill-ġdid ta’ “kampjun” meħud minn fonogramma, bħal dik li fiha “Metall auf Metall”, sabiex jinħoloq xogħol mużikali ġdid fi stil kompletament differenti, bħal “Nur mir”  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-127" href="#t-127">127</a>
</span>). L-eċċezzjonijiet u limitazzjonijiet l-oħra joffru marġni ta’ manuvra daqstant limitat, kif ser jiġi diskuss fit-taqsimiet li ġejjin.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fuq l‑eċċezzjoni tal-“kwotazzjoni”</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">84.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-Artikolu 5(3)(d) tad-Direttiva Infosoc jinkludi eċċezzjoni fakultattiva, inter alia, għad-drittijiet ta’ riproduzzjoni previsti fl-Artikolu 2 ta’ din id-Direttiva għal użu li jista’ jiġi kklassifikat bħala “kwotazzjonijiet” u li jissodisfaw ċerti kundizzjonijiet. Barra minn hekk, skont l-Artikolu 17(7)(a) tad-DASUD, din l-eċċezzjoni hija obbligatorja fir-rigward tal-użu online koperti minn din id-dispożizzjoni  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-128" href="#t-128">128</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">85.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Mis-sentenza Pelham I jirriżulta li din l-eċċezzjoni ma hijiex limitata għar-riproduzzjoni paradigma ta’ silta minn xogħol letterarju f’test ieħor, iżda tista’ tkopri l-użu ta’ tipi oħra ta’ xogħlijiet (mużikali, ċinematografiċi, eċċ.) jew ta’ suġġetti (fonogrammi, iffissar ta’ films, eċċ.) f’tipi oħra ta’ kontenut. B’mod partikolari, l-użu ta’ “kampjun” ta’ fonogramma u l-integrazzjoni tagħha f’kontenut mużikali ġdid jistgħu jiġu kklassifikati bħala kwotazzjoni  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-129" href="#t-129">129</a>
</span>). </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">86.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Barra minn hekk, il-“kwotazzjonijiet” ma humiex permessi biss għall-iskopijiet elenkati fl-Artikolu 5(3)(d) tad-Direttiva Infosoc (jiġifieri “kritika jew riċensjoni”), peress li din il-lista hija biss indikattiva (“[…] għal skopijiet bħal […]”). Kif il-Qorti tal-Ġustizzja aċċettat (impliċitament) fis-sentenza Pelham I, tali “kwotazzjoni” tista’ ssegwi skop artistiku differenti  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-130" href="#t-130">130</a>
</span>). </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">87.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ovvjament, dan ifisser li l-eċċezzjoni ta’ “kwotazzjoni” hija rilevanti għall-użu mill-ġdid ta’ materjal protett fl-arti. Ir-rekwiżiti espressi previsti f’din id-dispożizzjoni lanqas ma huma eċċessivament restrittivi f’dan ir-rigward. L-ewwel, “[i] s-sors, magħdud l-isem ta’ l-awtur” għandu jiġi indikat “sakemm ma jinstabx li jkun impossibbli”. F’dak li jirrigwarda, pereżempju, il-“kwotazzjoni” ta’ xogħol mużikali f’kontenut mużikali ieħor, jista’ jkun diffiċli li dan isir fl-istess kontenut  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-131" href="#t-131">131</a>
</span>). Madankollu, l-inklużjoni ta’ tali informazzjoni fil-materjal li jakkumpanjaha (fuljett ta’ tagħrif, deskrizzjoni, eċċ.) tissodisfa l-“ispirtu” tal-attribuzzjoni inerenti f’dan ir-rekwiżit  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-132" href="#t-132">132</a>
</span>). It-tieni, l-użu ta’ “kwotazzjoni” għandu sempliċement ikun “skond prattika ġusta” u “sa fejn meħtieġ mid-diżabilità speċifika”, jiġifieri proporzjonat. B’hekk, il-fatt li “jiġu ċċitati” estratti twal ta’ xogħol jew ta’ suġġetti, jew it-totalità tiegħu, jista’, skont il-każ, jiġi permess liberament  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-133" href="#t-133">133</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">88.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Madankollu, l-eċċezzjoni ta’ “kwotazzjoni” prevista fl-Artikolu 5(3)(d) tad-Direttiva Infosoc lanqas ma tkopri kwalunkwe użu mill-ġdid artistiku ta’ materjal protett. Skont id-definizzjoni ta’ “kwotazzjoni” adottata mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Pelham I, sabiex jiġi kklassifikat bħala “kwotazzjoni”, materjal ta’ terz, pereżempju “kampjun” ta’ fonogramma, għandu jiġi riprodott (i) sabiex “jinteraġixxi” max-xogħol sottostanti hekk “ikkwotat”, li jimplika (ii) li s-semmiegħ jew it-telespettatur jista’ “jidentifika” dan ix-xogħol  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-134" href="#t-134">134</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">89.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fi kliem ieħor, lil hinn mis-sempliċi rabta materjali inerenti għal kull użu ta’ xogħlijiet jew ta’ suġġett ieħor eżistenti fi kreazzjoni ġdida, tali użu, sabiex jiġi kklassifikat bħala “kwotazzjoni”, għandu jikkostitwixxi mezz ta’ ċerta interazzjoni intellettwali bejn il-ħolqien il-ġdid u l-materjal sors, “[k]emm jekk dan ikun b’konfrontazzjoni jew bħala tifkira, jew ukoll b’mod ieħor”  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-135" href="#t-135">135</a>
</span>). Is-sempliċi approprjazzjoni ta’ materjal minn terzi, minħabba l-proprjetajiet estetiċi tiegħu, biex iservi bħala blokka ta’ kostruzzjoni ma hijiex biżżejjed. Barra minn hekk, sabiex tissodisfa din il-funzjoni “ta’ djalogu”, “kwotazzjoni” għandha tingħaraf bħala riferiment għall-kontenut ta’ terzi. Għal iktar ċarezza, “kwotazzjoni” ma għandhiex tiġi sseparata fil-kreazzjoni l-ġdida (kif inhu l-każ f’test, b’punti ta’ kwotazzjoni jew bil-korsiv). Dan ikun impossibbli, pereżempju, fir-rigward ta’ riferiment għal xogħol mużikali f’kontenut mużikali ġdid. L-estratt ta’ materjal minn terzi jista’ jiġi integrat bla xkiel f’dawn tal-aħħar. Madankollu, din għandha tiġi rrikonoxxuta bħala “kwotazzjoni” mill-persuni li jafu x-xogħol sors u li għandhom il-komprensjoni meħtieġa sabiex jipperċepixxu l-“kwotazzjoni”  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-136" href="#t-136">136</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">90.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Interpretata bħala tali, l-eċċezzjoni tal-“kwotazzjoni” prevista fl-Artikolu 5(3)(d) tad-Direttiva Infosoc tkopri sitwazzjonijiet fejn il-kreaturi jirreferu, b’mod ċar, għal xogħlijiet eżistenti fil-kreazzjoni tagħhom stess, bħala ġieħ lill-awtur tagħhom jew għall-importanza kulturali tagħhom, sabiex jevoka kuntest kulturali komuni  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-137" href="#t-137">137</a>
</span>) jew sabiex jopponu l-ideat tagħhom stess, permezz ta’ tali “kwotazzjonijiet”, kontra dawk tal-kompożituri tal-passat  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-138" href="#t-138">138</a>
</span>). Hija tkopri wkoll, kif il-Qorti tal-Ġustizzja ssuġġeriet fis-sentenza Pelham I, ċerti każijiet ta’ teħid ta’ kampjuni, inkluż fil-hip hop, fejn “kampjuni” rikonoxxibbli huma intiżi sabiex jiffunzjonaw bħala “kwotazzjonijiet” ta’ referenzi diġitali tax-xogħlijiet ta’ bażi  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-139" href="#t-139">139</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">91.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Madankollu, din ma tkoprix ħafna każijiet ta’ użu mill-ġdid ta’ materjal protett, fejn is-“self” ma huwiex rikonoxxibbli bħala “kwotazzjoni” u fejn is-sors huwa “sempliċement” allokat għall-kostruzzjoni ta’ kreazzjoni ġdida, mingħajr interazzjoni intellettwali oħra. Dan jirrigwarda, pereżempju, minbarra l-parti l-kbira tal-memes  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-140" href="#t-140">140</a>
</span>) u tal-GIFs, il-prattika artistika li tikkonsisti fl-użu ta’ temi famużi sabiex jinbnew varjazzjonijiet jew l-użu ta’ “kampjuni” li ma humiex intiżi li jiġu rrikonoxxuti bħala riferiment mis-semmiegħ u/jew huma qosra wisq sabiex jippermettu kull interazzjoni max-xogħlijiet sottostanti (pereżempju, daqqa ta’ tanbur unika jew xi sekondi ta’ “track” strumentali, użata mill-ġdid bħala ċirkwit sabiex issir is-sezzjoni ritmika ta’ kreazzjoni ġdida), bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-141" href="#t-141">141</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">3.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fuq l‑eċċezzjoni tal‑“parodija”</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">92.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Infakkar li l-Artikolu 5(3)(k) tad-Direttiva Infosoc fih (ukoll) eċċezzjoni fakultattiva marbuta mal-użu ta’ materjal protett “għal finijiet ta’ parodija”. Din l-eċċezzjoni saret obbligatorja wkoll, skont l-Artikolu 17(7)(b) tad-DASUD, fir-rigward tal-użu online kopert minn din id-dispożizzjoni.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">93.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Infakkar li, fis-sentenza Deckmyn, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-karatteristiċi essenzjali ta’ “parodija” fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni huma (i) “li tevoka xogħol eżistenti”, filwaqt li (ii) “jkollha differenzi perċettibbli meta pparagunata miegħu” u (iii) “tikkostitwixxi manifestazzjoni ta’ umoriżmu jew twaqqa’ għaċ-ċajt”. Lil hinn minn dan, il-kontenut ta’ parodija ma għandux jaqbeż il-limitu ta’ “oriġinalità”. Barra minn hekk, dan il-kontenut ma għandux neċessarjament ikun parodija “tax”-xogħol sors. Dan tal-aħħar jista’ jerġa’ jintuża sempliċement bħala mezz sabiex jiġi espress messaġġ umoristiku jew satiriku, billi tiġi mmirata xi ħaġa oħra.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">94.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Dan l-approċċ pjuttost wiesa’ tal-“parodija” joffri ċertu marġni ta’ manuvra għall-użu mill-ġdid kreattiv tal-materjal protett  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-142" href="#t-142">142</a>
</span>). Huwa jista’ japplika, pereżempju, għal diversi każijiet ta’ memes, li jinvolvu r-riproduzzjoni “rikonoxxibbli” tal-fotogrammi tal-films  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-143" href="#t-143">143</a>
</span>) u s-sovversjoni umoristika tagħhom permezz ta’ modifiki sostanzjali u/jew iż-żieda ta’ sottotitoli  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-144" href="#t-144">144</a>
</span>). B’mod simili, jista’ jkopri ċerti każijiet ta’ “mashups”, potenzjalment ikkreati permezz ta’ “teħid ta’ kampjuni” ta’ fonogrammi oħra, ikkaraterizzati mit-ton jew inkongruwenza umoristika tagħhom  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-145" href="#t-145">145</a>
</span>). Jista’ jkopri wkoll ċertu “found footage” fejn il-fotogrammi tal-films jintużaw mill-ġdid f’mod umoristiku  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-146" href="#t-146">146</a>
</span>) jew anke détournement kreattiv ta’ xi karattri li għandhom drittijiet tal-awtur protetti  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-147" href="#t-147">147</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">95.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Madankollu, peress li tippreżupponi s-sovversjoni umoristika jew satirika ta’ materjal protett, din l-eċċezzjoni ma tistax tkopri oġġetti bħal GIFs reattivi, jew memes, ibbażati fuq materjal li kien diġà umoristiku. Lanqas ma tista’ tapplika, ipotetikament, għall-firxa kollha ta’ użu mill-ġdid kreattiv mingħajr intenzjoni umoristika jew kritika, inkluż il-parti l-kbira tal-każijiet ta’ “teħid ta’ kampjuni” (inkluż dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">C.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fuq il‑kompatibbiltà tad‑Direttiva Infosoc mal‑libertà tal-arti</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">96.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Mit-taqsima preċedenti jirriżulta li, minn naħa, id-drittijiet esklużivi ta’ riproduzzjoni mogħtija lid-detenturi tad-drittijiet fuq l-oġġetti protetti tagħhom, skont l-Artikolu 2 tad-Direttiva Infosoc, jillimitaw il-possibbiltà għal kreaturi futuri li jużaw mill-ġdid dawn is-suġġetti (jew anki parti żgħira minnhom) b’mod perċettibbli f’kreazzjonijiet ġodda. Min-naħa l-oħra, l-eċċezzjonijiet u l-limitazzjonijiet previsti fl-Artikolu 5 ta’ din id-Direttiva, fosthom dik l-eċċezzjoni tal-“pastiċċ”, joffru marġni ta’ manuvra limitat f’dan ir-rigward. Il-kwistjoni li jifdal hija għalhekk dik tal-kompatibbiltà ta’ tali sistema mal-libertà tal-arti skont l-Artikolu 13 tal-Karta.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">97.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-espressjonijiet artistiċi “derivattivi” jaqgħu b’mod ċar fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 13 tal-Karta. Billi jirrestrinġi dawk l-espressjonijiet, id-drittijiet tal-awtur u d-drittijiet relatati jwasslu għal limitazzjonijiet għal din il-libertà fundamentali. Huma jillimitaw ukoll, indirettament, id-dritt tal-pubbliku li jaċċedi għal dawn l-espressjonijiet. Madankollu, il-libertà tal-arti ma hijiex assoluta. Skont l-Artikolu 52(1) tal-Karta, tali limitazzjonijiet huma permessibbli bil-kundizzjoni li (i) ikunu “previsti mil-liġi” (ii) josservaw l-“essenza” ta’ din il-libertà u (iii) josservaw il-prinċipju ta’ proporzjonalità, li jimplika li dawn il-limitazzjonijiet, (a) “ġenwinament [jilħqu] l-objettivi ta’ interess ġenerali rikonoxxuti mill-Unjoni jew il-ħtieġa li jiġu protetti d-drittijiet u l-libertajiet ta’ oħrajn” u (b) ikunu xierqa, neċessarji u proporzjonati stricto sensu.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">98.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ma huwiex ikkontestat li l-limitazzjonijiet inkwistjoni huma “previst[i] mil-liġi” (jiġifieri d-Direttiva Infosoc) u jirrispettaw “l-essenza” tal-libertà tal-arti, kif imsemmi fil-punt 26 iktar ’il fuq  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-148" href="#t-148">148</a>
</span>). Huwa ċar ukoll li dawn jissodisfaw “il-ħtieġa li jiġu protetti d-drittijiet u l-libertajiet ta’ oħrajn”. Kif spjegat rispettivament fil-punti 24 u 28 iktar ’il fuq, id-drittijiet tal-awtur mogħtija lill-awturi fuq ix-xogħol tagħhom huwa miżura pożittiva intiża sabiex tipproteġi d-dritt tagħhom stess għal-libertà tal-arti skont l-Artikolu 13 tal-Karta; id-drittijiet relatati mogħtija lill-produtturi tal-fonogrammi u tal-films u lix-xandara jinsabu hemm biex jipproteġu l-investimenti tagħhom. Barra minn hekk, dawn iż-żewġ tipi ta’ drittijiet jistħoqqilhom protezzjoni bħala “proprjetà intellettwali” skont l-Artikolu 17(2) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-149" href="#t-149">149</a>
</span>). Fl-aħħar, is-sistema prevista fid-Direttiva Infosoc tikkostitwixxi mezz “xieraq” sabiex jintlaħqu l-għanijiet imfittxija. Hija wkoll “neċessarja” f’dan ir-rigward, peress li drittijiet esklużivi iktar ristretti, jew eċċezzjonijiet u limitazzjonijiet iktar wiesgħa, ma jiżgurawx, bl-istess effiċjenza, l-“livell għoli ta’ protezzjoni” tal-proprjetà intellettwali mfittex mil-leġiżlatur tal-Unjoni.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">99.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L-unika kwistjoni kontroversjali hija dik dwar jekk ir-rekwiżit ta’ proporzjonalità stricto sensu huwiex issodisfatt, jiġifieri jekk l-iżvantaġġi li jirriżultaw mir-restrizzjonijiet għal-libertà tal-arti imposti mis-sistema stabbilita mid-Direttiva Infosoc humiex proporzjonati mal-vantaġġi li jirriżultaw minn din is-sistema meta mqabbla mal-għanijiet tagħha  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-150" href="#t-150">150</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">100.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Dawn l-iżvantaġġi ġew diskussi qabel. Bħala regola ġenerali, l-użu mill-ġdid perċettibbli ta’ materjal protett fi kreazzjoni ġdida taqa’ taħt id-drittijiet ta’ riproduzzjoni tasd-detenturi tad-drittijiet ikkonċernati, li jista’ jirrestrinġi b’mod sinjifikattiv il-kapaċità ta’ kull persuna li tipproduċi espressjoni artistika “derivattiva”. F’dan ir-rigward, ikun kemxejn simplistiku li l-kwistjoni tiġi miċħuda billi jiġi sostnut li kull min jixtieq jagħmel dan għandu “sempliċement” jikseb awtorizzazzjoni mingħand id-detenturi tad-drittijiet u jħallas tariffa għal dan l-għan.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">101.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Pereżempju, sabiex jissellef legalment “kampjun” minn fonogramma u jużah f’kompożizzjoni ġdida, artist għandu, bħala regola ġenerali, jikseb (i) neċessarjament liċenzja għall-użu tal-fonogramma u (ii) potenzjalment liċenzja għall-użu tax-xogħol sottostanti (jekk il-“kampjun” ikun jinkludi elementi “oriġinali” ta’ dan tal-aħħar)  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-151" href="#t-151">151</a>
</span>). F’dan ir-rigward, lil hinn mill-fatt li d-detenturi tad-drittijiet mhux dejjem ikunu magħrufa jew faċli li jiġu lokalizzati, il-kisba ta’ tali liċenzji spiss tkun wisq oneruża għall-kreaturi l-ġodda.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">102.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fin-nuqqas ta’ sistema liċenzji obbligatorji ristretti għall-użu mill-ġdid artistiku ta’ xogħlijiet jew fonogrammi (eċċ.), hija l-libertà kuntrattwali li tirregola. Madankollu, l-partijiet ma humiex fl-istess pożizzjoni li jinnegozjaw. Is-sistema tad-drittijiet tal-awtur tħalli lid-detenturi tad-drittijiet kompletament liberi li jagħtu liċenzja jew le, u dan ipoġġihom mill-bidu f’pożizzjoni ta’ negozjar b’saħħitha. Huma jistgħu jitolbu tariffa għall-użu tal-materjal tagħhom li tista’ ma tkunx proporzjonata mad-dħul li l-kreazzjoni “derivattiva” tista’ tiġġenera kieku tiġi sfruttata  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-152" href="#t-152">152</a>
</span>). Barra minn hekk, l-artisti tal-bieraħ u l-produtturi tagħhom (bħall-“majors il-kbar”) spiss ikollhom il-mezzi finanzjarji neċessarji sabiex isaħħu l-pożizzjoni ta’ negozjar tagħhom. Filwaqt li artisti u produtturi famużi oħra jkunu jistgħu jinnegozjaw f’kundizzjonijiet ta’ kompetizzjoni ġusta, dan ma jkunx il-każ għall-artisti ż-żgħar. Minn dan jirriżulta riskju ta’ possibbiltà ta’ kreazzjoni “fuq żewġ livelli”, peress li x-xogħlijiet “derivattivi” huma ħaġa rriżervata għas-setgħana u għall-għonja. </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">103.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fl-aħħar, id-detenturi tad-drittijiet tal-bieraħ jistgħu sempliċement jirrifjutaw li jippermettu l-użu mill-ġdid tax-xogħlijiet tagħhom, u dan iwassal biex il-kreaturi jkollhom jagħżlu bejn (i) ma joħolqux ix-xogħol tal-arti previst jew (ii) jużaw mill-ġdid il-materjal protett xorta waħda u jesponi ruħhom għar-riskju ta’ azzjoni għal ksur għalja  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-153" href="#t-153">153</a>
</span>). Tali “restrizzjonijiet” huma partikolarment qawwija meta l-forma tal-arti inkwistjoni tiddependi fuq self konkret, bħat-“teħid ta’ kampjuni” (iżda wkoll collage, eċċ.). B’mod ġenerali, din tista’ ddgħajjef ħafna forom ta’ kreazzjoni.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">104.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Il-vantaġġi tas-sistema prevista fid-Direttiva Infosoc huma l-“immaġni mera” ta’ dawn l-iżvantaġġi. Hija tippremja l-kreattività u/jew l-investiment billi tiggarantixxi lid-detenturi tad-drittijiet tal-bieraħ ikollhom kontroll kważi sħiħ fuq l-użu tal-proprjetà intellettwali tagħhom u possibbiltà distinta biex tiġi sfruttata sal-potenzjal sħiħ tagħha.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">105.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Kif imsemmi fit-Taqsima B ta’ dawn il-konklużjonijiet, il-leġiżlatur ipprova jistabbilixxi “bilanċ” bejn li jippremja l-passat u jsostni l-ġdid. L-eċċezzjonijiet u l-limitazzjonijiet eżistenti għad-drittijiet tal-awtur u għad-drittijiet relatati, b’mod partikolari dik ta’ “kwotazzjoni”, ta’ “parodija” u ta’ “pastiċċ”, isostnu, f’dan ir-rigward, lill-kreaturi ta’ għada meta mqabbla mad-detenturi tad-drittijiet tal-bieraħ. Fil-fehma tiegħi, ftit li xejn hemm dubju li, għalkemm ippreżentati mil-leġiżlatur bħala fakultattivi fl-Artikolu 5(3) tad-Direttiva Infosoc, l-Istati Membri huma obbligati jittrasponuhom fid-dritt nazzjonali tagħhom sabiex jikkonformaw mal-Artikolu 13 tal-Karta  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-154" href="#t-154">154</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">106.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Madankollu, il-problema li spiss tiġi enfasizzata mill-kummentaturi (u li hija l-bażi tal-kostruzzjoni kemxejn “kreattiva” ta’ “pastiċċ” proposta minn Pelham et, mill-Gvern Ġermaniż u mill-Kummissjoni) hija li tali sistema ta’ drittijiet esklużivi wiesgħa u ta’ eċċezzjonijiet u limitazzjonijiet ta’ enumerazzjoni eżawrjenti hija, min-natura tagħha, partikolarment riġida.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">107.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Kif rajna, skont l-eċċezzjonijiet u l-limitazzjonijiet attwali, il-materjal protett jista’ jintuża mill-ġdid liberament biss jekk jikkontribwixxi għal kreazzjoni artistika apertament imitattiva (“pastiċċ”), bħala referenza “fi djalogu” għax-xogħol sors (“kwotazzjoni”) jew bħala détournement umoristika jew kritika (“parodija”). Din is-sistema qatt ma tippermetti l-approprjazzjoni ta’ tali materjal, magħżul “sempliċement” għall-valur estetiku tiegħu, u l-użu mill-ġdid tiegħu f’kreazzjoni ġdida. Dan huwa l-każ indipendentement (i) mill-portata u mill-valur (kemm kreattiv kif ukoll ekonomiku) tal-materjal misluf u (ii) mill-kwantità ta’ input miżjud mill-utent u, għaldaqstant, mill-“intensità kreattiva” ta’ din il-kreazzjoni l-ġdida. Jidher pjuttost evidenti li l-piż tat-talba fuq il-proprjetà intellettwali tad-detentur tad-drittijiet ikkonċernat, skont l-Artikolu 13 u/jew l-Artikolu 17(2) tal-Karta, jiddependi mill-ewwel parametru, filwaqt li l-piż tat-talba għal-libertà tal-arti tal-kreatur il-ġdid, skont l-Artikolu 13 tal-Karta, jiddependi mit-tieni wieħed. Kif juru l-eżempji ċċitati fil-punt 32 ta’ dawn il-konklużjonijiet, jista’ jkun hemm numru kbir ta’ innovazzjonijiet u ta’ valur kulturali assoċjati ma’ tali użu mill-ġdid  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-155" href="#t-155">155</a>
</span>). Madankollu, is-sistema attwali ma tħallix spazju għal tali sfumaturi.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">108.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fil-fatt, din is-sistema tittratta mingħajr distinzjoni, minn naħa, il-falsifikazzjoni, il-plaġjariżmu u l-eżaġerazzjonijiet ta’ ċertu adattamenti tal-“approprjazzjoni artistika” (li jissellfu ħafna mix-xogħlijiet eżistenti, filwaqt li jżidu ftit input)  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-156" href="#t-156">156</a>
</span>), li l-prodotti tagħhom jistgħu jippreġudikaw b’mod sinjifikattiv l-interessi ekonomiċi tad-detenturi tad-drittijiet billi jissostitwixxu l-materjal sors  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-157" href="#t-157">157</a>
</span>), u, min-naħa l-oħra, ix-xogħlijiet tal-arti maħluqa billi jiġu mislufa ftit materjali protetti jew billi jużawhom b’mod “trasformattiv” ħafna u li, minħabba f’hekk, ma jikkompetux ma’ dan is-sors u, għaldaqstant, ma jikkawżawx tali dannu. Għalhekk, fil-kawża prinċipali, il-qrati Ġermaniżi kkonstataw li l-kreazzjoni u l-isfruttament ta’ “Nur mir” ma kellhomx effett negattiv fuq l-isfruttament normali ta’ “Metall auf Metall”  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-158" href="#t-158">158</a>
</span>). Madankollu, fin-nuqqas ta’ eċċezzjoni jew limitazzjoni applikabbli, dawn il-kunsiderazzjonijiet ekonomiċi huma sempliċement injorati mir-regoli attwali  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-159" href="#t-159">159</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">109.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Il-qofol tal-kwistjoni huwa jekk tali “bilanċ” jissodisfax ir-rekwiżiti tal-Artikolu 52(1) tal-Karta (u għalhekk jistax jitqies bħala verament “ġust”). F’dan l-istadju, nixtieq nenfasizza li, ovvjament, il-leġiżlatur tal-Unjoni għandu marġni ta’ evalwazzjoni wiesa’ meta jibbilanċja żewġ settijiet ta’ drittijiet u interessi li jikkompetu, it-tnejn li huma protetti mill-Karta  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-160" href="#t-160">160</a>
</span>). Għalhekk hemm iktar minn riżultat wieħed li jista’ jitqies bħala “bilanċ ġust” u jkun kompatibbli ma’ din id-dispożizzjoni. F’dan il-kuntest, il-leġiżlatur jista’ jagħżel, bħala prinċipju, li jiffavorixxi iktar l-iskali favur id-detenturi ta’ drittijiet u li jagħti “livell għoli” ta’ protezzjoni lill-proprjetà intellettwali tagħhom. Madankollu, dan il-marġni ta’ evalwazzjoni lanqas ma jista’ jkun assolut. Fil-każ kuntrarju, ir-rekwiżit ta’ proporzjonalità stricto sensu jitlef is-sens kollu tiegħu u, flimkien miegħu, il-garanzija tad-dritt fundamentali importanti li huwa mfassal biex jiżgura. Kif irrileva l-Avukat Ġenerali Saugmandsgaard Øe fil-konklużjonijiet tiegħu f’Tele2 Sverige et  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-161" href="#t-161">161</a>
</span>), dan ir-rekwiżit “jiftaħ għaldaqstant dibattitu fuq il-valuri li għandhom jipprevalu f’soċjetà demokratika u, b’mod definittiv, fuq it-tip ta’ soċjetà li nixtiequ ngħixu fiha”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">110.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Għandu jiġi adottat livell adegwat ta’ riċensjoni sabiex dan il-marġni ta’ evalwazzjoni jiġi rrikonċiljat mal-imperattiv tal-istħarriġ ġudizzjarju. Konsegwentement, fil-fehma tiegħi, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tkun tista’ tiċċensura miżura adottata mil-leġiżlatur tal-Unjoni, f’tali kuntest, meta l-“bilanċ” bejn id-drittijiet fundamentali li jinsab f’dan ir-rigward ikun manifestament żbaljat  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-162" href="#t-162">162</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">111.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Għal dak li jikkonċerna s-sistema tad-Direttiva Infosoc, hemm lok, fil-fehma tiegħi, li ssir distinzjoni. Fir-rigward tad-drittijiet relatati mogħtija lill-produtturi ta’ fonogrammi, ta’ films u ta’ xandara, kif interpretati mill-Qorti tal-Ġustizzja, dan il-bilanċ huwa manifestament żbaljat (1). Min-naħa l-oħra, fir-rigward tad-drittijiet tal-awtur mogħtija lill-awturi, dan il-bilanċ huwa ġeneralment konformi mal-Artikolu 52(1) tal-Karta (2). Madankollu, ċerta evoluzzjoni tista’ tkun mixtieqa de lege ferenda (3).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">1.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">L‑iżbilanċ tad‑drittijiet relatati, kif inhuma interpretati bħalissa </p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">112.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fir-rigward tad-drittijiet relatati, jidhirli li huwa evidenti li l-inklużjoni tal-użu mill-ġdid “rikonoxxibbli”, f’kreazzjoni ġdida, ta’ kwalunkwe estratt, anki wieħed “qasir ħafna”, ta’ suġġetti bħal fonogrammi, iffissar ta’ films jew xandiriet, magħżula “sempliċement” għall-proprjetajiet estetiċi tagħhom, mad-drittijiet esklużivi ta’ riproduzzjoni tal-produtturi jew tax-xandar ikkonċernati ma tiżgurax, b’mod manifest, “bilanċ ġust” bejn id-dritt tal-proprjetà intellettwali ta’ dawn il-partijiet ikkonċernati skont l-Artikolu 17(2) tal-Karta, minn naħa, u d-dritt ta’ kull persuna għal-libertà tal-arti skont l-Artikolu 13 tal-Karta min-naħa l-oħra. Issa, dan huwa preċiżament dak li iddeċidiet il-BVerfG, fil-kawża prinċipali, skont id-drittijiet fundamentali ggarantiti mill-kostituzzjoni Ġermaniża  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-163" href="#t-163">163</a>
</span>), fir-rigward tal-użu mill-ġdid ta’ “kampjuni”  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-164" href="#t-164">164</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">113.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fil-fatt, f’dan l-eżerċizzju ta’ ibbilanċjar, il-libertà tal-arti skont l-Artikolu 13 tal-Karta għandu jkollha piż sinjifikattiv. Dan għaliex, bħala emanazzjoni tal-libertà ta’ espressjoni, hija “tikkostitwixxi waħda mill-pedamenti essenzjali” ta’ soċjetà demokratika. Fil-fatt, id-dritt ta’ kulħadd li jipparteċipa fil-ħajja kulturali tal-komunità huwa “waħda mill-kundizzjonijiet bażiċi għall-[progress ta’ tali soċjetà]” [traduzzjoni mhux uffiċjali]  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-165" href="#t-165">165</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">114.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Għall-kuntrarju, it-talba tal-produtturi u x-xandara taħt l-Artikolu 17(2) tal-Karta hija inqas konvinċenti. Infakkar li d-dritt tal-proprjetà intellettwali previst f’din id-dispożizzjoni għandu jittieħed inkunsiderazzjoni fir-rigward tal-funzjoni tiegħu fis-soċjetà  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-166" href="#t-166">166</a>
</span>). Fi kliem ieħor, il-protezzjoni tal-“proprjetà” tal-produttur jew tax-xandar ma hijiex għan fiha nnifisha. Id-drittijiet esklużivi relatati fuq fonogrammi, films u xandiriet għandhom jiġu eżaminati fid-dawl tal-ġustifikazzjoni tagħhom. Fil-fatt, bħala limitazzjonijiet għal-libertà tal-arti ta’ kull persuna, dawn id-drittijiet ma għandux ikollhom kamp ta’ applikazzjoni usa’ milli teżiġi din il-ġustifikazzjoni  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-167" href="#t-167">167</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">115.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fil-fehma tiegħi, ir-raġuni għal protezzjoni tal-investimenti li tiġġustifika d-drittijiet relatati mogħtija lill-produtturi u lix-xandara, esposta fil-punt 28 iktar ’il fuq, indipendentement mill-merti tagħha  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-168" href="#t-168">168</a>
</span>), ma tistax teżiġi, fir-rigward tal-libertà tal-arti, li dawn id-drittijiet relatati jkopru l-użu mill-ġdid kreattiv ta’ kwalunkwe estratt “rikonoxxibbli” ta’ fonogrammi, films jew xandiriet.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">116.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Is-sempliċi fatt li l-produtturi u x-xandara jistgħu jiksbu dħul mill-għoti ta’ liċenzji għal tali estratti ma huwiex, fih innifsu, rilevanti. Id-drittijiet relatati kienu intiżi sabiex jiżguraw li l-bejgħ ta’, u t-tranżazzjonijiet legali marbuta ma’ dawn l-oġġetti ma jkunux mhedda minn kopji illeġittimi, sabiex il-produtturi u x-xandara jkunu jistgħu jiksbu profitti sodisfaċenti mingħandhom u jirkupraw l-investiment li jkunu għamlu fil-produzzjoni tagħhom  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-169" href="#t-169">169</a>
</span>). Huma ma kinux maħsuba sabiex jiggarantixxu lill-produtturi u lix-xandara l-possibbiltà li jirċievu l-ogħla remunerazzjoni possibbli mill-fonogrammi, films u xandiriet tagħhom, permezz tal-għoti ta’ liċenzji fuq kull estratt  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-170" href="#t-170">170</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">117.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">B’differenza mis-“self” tal-proprjetà tanġibbli ta’ persuna, mhux kull riproduzzjoni individwali ta’ siltiet minn fonogramma, film jew xandar tnaqqas il-valur tagħha u thedded l-investiment tal-produttur jew tax-xandar ikkonċernat. Dawn id-detenturi tad-drittijiet għandhom jiġu protetti biss minn riproduzzjonijiet ta’ partijiet tal-oġġetti tagħhom, bħal “kampjuni” ta’ fonogrammi, li huma sostanzjali biżżejjed (kemm kwantitattivament kif ukoll kwalitattivament) biex jinterferixxu mal-possibbiltà li huma għandhom li jkollhom profitti sodisfaċenti mill-investiment tagħhom, peress li dawk ir-riproduzzjonijiet jistgħu jintużaw biex joħolqu prodott sostitut, li jista’ jaffettwa b’mod negattiv il-bejgħ ta’, jew tranżazzjonijiet legali oħra relatati ma’, dawn l-oġġetti  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-171" href="#t-171">171</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">118.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Pereżempju, fir-rigward tal-fonogrammi, dan ikun jinkludi kampjuni twal u/jew distintivi li jintegraw “hooks” ta’ kanzunetti famużi. Min-naħa l-oħra, l-użu mill-ġdid ta’ kampjuni qosra u/jew mhux distintivi ma jwassalx għal tali riskju, indipendentement mill-kwistjoni dwar jekk dawn il-kampjuni humiex “rikonoxxibbli mill-widna” meta jinstemgħu f’daqqa. Għaldaqstant, ftit hemm, jew saħansitra ma hemmx, ġustifikazzjoni għall-interess tad-detenturi tad-drittijiet li jċaħħdu l-libertà tal-arti fit-tieni xenarju  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-172" href="#t-172">172</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">119.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Min-naħa l-oħra, tali kostruzzjoni tippreġudika serjament il-libertà tal-arti, peress li tostakola l-forom ta’ arti kontemporanji, li saru possibbli permezz tar-rivoluzzjoni diġitali, ibbażata fuq l-użu mill-ġdid tal-fonogrammi (eċċ.), l-iffissar tal-films u xandiriet, bħat-“teħid ta’ kampjuni”, minkejja l-valur kulturali assoċjat magħhom. Il-fatt li kull użu mill-ġdid “rikonoxxibbli” ta’ kull estratt ta’ fonogrammi, iffissar ta’ films u ta’ xandiriet jiġi ssuġġettat għall-kontroll minn qabel tad-detenturi tad-drittijiet imur ukoll kontra l-funzjonament u r-realtà stess tal-internet. Interpretati bħala tali, dawn id-drittijiet jinterferixxu mal-komunikazzjonijiet ta’ kuljum u mat-tendenzi tal-internet, bħall-memes u l-GIFs, kif ukoll mal-firxa kollha tal-UGC eżaminata iktar ’il fuq  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-173" href="#t-173">173</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">120.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fil-fehma tiegħi, l-argumenti kuntrarji ma humiex reżistenti għall-eżami. Id-diffikultajiet fl-approvazzjoni tal-kampjuni diġà ġew eżaminati hawn fuq. L-affermazzjoni, ripetuta minn CG quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, li ma hemmx ostakoli reali għall-arti, għaliex, peress li d-drittijiet relatati japplikaw biss għar-riproduzzjonijiet tal-fonogramma (jew għall-iffissar ta’ films eċċ) bħala tali, il-kreaturi huma dejjem liberi li joħolqu mill-ġdid il-ħsejjes (jew l-immaġni) irreġistrati (bl-użu ta’ strumenti mużikali jew tal-għodda kollha meħtieġa) ma hijiex konvinċenti. Fil-fehma tiegħi, din l-affermazzjoni tqiegħed inkwistjoni l-essenza stess ta’ forma ta’ arti residenti, preċiżament, fuq l-użu tal-mużika rreġistrata sabiex tinħoloq mużika ġdida (jew kontenut awdjoviżiv irreġistrat sabiex jinħoloq kontenut awdjoviżiv ġdid). Hija bbażata fuq l-ipoteżi derogatorja li, pereżempju, fil-mużika, il-“kampjuni” ta’ fonogrammi jintużaw sabiex jiġu ffrankati x-xogħol, il-ħin u l-isforzi li hemm bżonn biex jinħoloq mill-ġdid il-ħoss sottostanti. Fil-fatt, ħafna drabi, il-“kampjuni” jintużaw u jiġu kkombinati minħabba r-riżultati estetiċi partikolari li jipproduċu. Ma jkunx dejjem possibbli li jinkiseb l-istess riżultat billi jiġi rreġistrat mill-ġdid il-ħoss inkluż f’reġistrazzjoni. Għalhekk, wieħed mhux dejjem huwa (minn perspettiva artistika) sostitut tal-ieħor. Barra minn hekk, f’ħafna sitwazzjonijiet, it-“teħid ta’ kampjuni” jinvolvi iktar ħin u sforz milli l-produzzjoni indipendenti ta’ ħoss simili. Dawk li jieħdu l-kampjuni ikollhom jisimgħu firxa wiesgħa ta’ mużika, jagħżlu dak li jaħsbu li jaħdem sew flimkien, u imbagħad jipproċessawha. Dan jista’ jkun fih ħafna xogħol  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-174" href="#t-174">174</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">121.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Jiena konxju sew li l-esklużjoni, fis-sentenza Pelham I, ta’ “kampjuni” li huma mmodifikati tant li “ma humiex rikonoxxibbli mill-widna” mid-dritt ta’ riproduzzjoni tal-produtturi ta’ fonogrammi diġà ġiet ippreżentata, mill-Qorti tal-Ġustizzja, bħala li tikkontribwixxi sabiex jiġi żgurat “bilanċ ġust” bejn il-libertà tal-arti u d-dritt tal-proprjetà intellettwali tal-produttur.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">122.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Madankollu, l-ewwel, li jiġi affermat li t-“teħid ta’ kampjuni” huwa mingħajr ħlas meta ma jingħarafx jinnega parti mill-essenza ta’ forom ta’ arti bbażati fuq il-ħolqien ta’ mużika bl-użu tar-reġistrazzjoni, magħżula għall-proprjetajiet estetiċi tagħhom: jekk it-“teħid ta’ kampjuni” għandu jiġi distort sal-punt li ma jingħarafx, allura għalfejn jintuża  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-175" href="#t-175">175</a>
</span>)? Iktar importanti minn hekk, u bir-rispett kollu dovut, il-Qorti tal-Ġustizzja ma wettqitx evalwazzjoni fil-fond tad-drittijiet u tal-interessi inkwistjoni  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-176" href="#t-176">176</a>
</span>). Għalkemm il-Qorti tal-Ġustizzja sostniet li l-interpretazzjoni tagħha tħalli ċertu marġni għall-użu liberu mill-ġdid tal-kampjuni (permezz ta’ distorsjoni)  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-177" href="#t-177">177</a>
</span>), hija ma spjegatx (i) kif kampjun “rikonoxxibbli”, anki qasir ħafna, jista’ jinterferixxi mal-possibbiltà tal-produttur li jagħmel profitti sodisfaċenti mill-investiment tiegħu, u (ii) għaliex l-interessi ekonomiċi tal-produttur għandhom jipprevalu fuq il-libertà soċjalment fundamentali tal-arti anki fir-rigward tal-estratti qosra.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">123.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fil-fehma tiegħi, jeżistu diversi modi sabiex jiġi rrimedjat l-iżbilanċ deskritt fil-punti preċedenti, billi jiġi adottat approċċ globali tas-sistema prevista fid-Direttiva Infosoc.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">124.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Minn naħa, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tmur lil hinn mis-sentenza Pelham I u tadotta, minflok, interpretazzjoni teleoloġika tal-kunċett pjuttost miftuħ ta’ “riproduzzjoni parzjali” fis-sens tal-Artikolu 2(ċ) sa (e) tad-Direttiva Infosoc  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-178" href="#t-178">178</a>
</span>), billi tieħu debitament inkunsiderazzjoni r-raġuni tad-dritt previst f’din id-dispożizzjoni, bħala li jkopri biss dawk is-siltiet li jistgħu jinterferixxu mal-possibbiltà li l-produttur jew ix-xandar jagħmel profitti sodisfaċenti mill-investiment tiegħu. L-adozzjoni ta’ tali regola de minimis “terġa’ tibbilanċja” d-drittijiet relatati u, għaldaqstant, tiżgura l-kompatibbiltà tagħhom mal-Artikolu 52(1) tal-Karta.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">125.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Min-naħa l-oħra, l-“ekwilibriju mill-ġdid” meħtieġ jintlaħaq ukoll jekk il-leġiżlatur tal-Unjoni jemenda d-Direttiva Infosoc espressament sabiex jeskludi siltiet qosra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 2(ċ) sa (e) tagħha  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-179" href="#t-179">179</a>
</span>) jew sabiex jinkludi eċċezzjoni ddedikata għall-użu mill-ġdid tal-materjal protett, inklużi l-estratti ta’ fonogrammi, films u xandiriet f’kreazzjoni artistika ġdida, bla ħsara għat-test fi tliet stadji previst fl-Artikolu 5(5) ta’ din id-Direttiva (li, infakkar, jeżiġi li l-użu ma jmurx “kontra l-isfruttament normali tax-xogħol jew suġġett ieħor”), kif indikat fit-Taqsima 3 iktar ’il quddiem.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">2.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Bilanċ suffiċjenti żgurat fir‑rigward tad‑drittijiet tal‑awtur</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">126.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Min-naħa l-oħra, il-projbizzjoni li jittieħdu partijiet “oriġinali” ta’ xogħlijiet protetti, anki żgħar, għal finijiet ta’ kreazzjoni ġdida, bla ħsara għall-eċċezzjonijiet tal-“kwotazzjoni”, tal-“parodija” u tal-“pastiċċ”, tissodisfa, fil-fehma tiegħi, ir-rekwiżiti ta’ proporzjonalità stricto sensu.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">127.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">It-talba tal-proprjetà intellettwali tal-awtur, skont l-Artikolu 17(2) tal-Karta, għandha ħafna iktar piż fl-ekwilibriju minn dik tal-produtturi u tax-xandara, eżaminata fit-taqsima preċedenti. Fil-fatt, il-proprjetà intellettwali tal-awtur fuq ix-“xogħlijiet” tiegħu għandha l-funzjoni li tipproteġi d-dritt tiegħu għal-libertà tal-arti skont l-Artikolu 13 tal-Karta. Dan ma jfissirx biss li jiġi protett investiment ekonomiku. Jeżistu raġunijiet oħra, iktar personali u fundamentali, li jorbtu awtur mal-frott tal-ħolqien tiegħu u li jispjegaw għaliex huwa jixtieq leġittimament li jsemma’ leħnu dwar l-użu mill-ġdid tiegħu minn kreaturi oħra  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-180" href="#t-180">180</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">128.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">B’hekk, il-każijiet ta’ użu mill-ġdid ta’ xogħol f’kreazzjoni ġdida jqiegħdu wiċċ imb wiċċ, fir-realtà, żewġ kreaturi, b’żewġ talbiet opposti għal-libertà tal-arti li jagħmel ir-rikonċiljazzjoni ta’ dawn l-interessi kompetituri eżerċizzju partikolarment kumpless. Dan jiġġustifika l-għoti, f’dan ir-rigward, ta’ marġni ta’ evalwazzjoni partikolarment wiesa’ lil-leġiżlatur tal-Unjoni.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">129.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fil-fehma tiegħi, filwaqt li l-piż preċiż tat-talbiet rispettivi tagħhom jista’ jvarja, kif sostnut fil-punt 107 iktar ’il fuq, f’kull każ, il-“bilanċ” astratt stabbilit fid-Direttiva Infosoc huwa, fuq livell sistemiku, ġeneralment “ġust”. Il-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt ta’ riproduzzjoni mogħti lill-awturi fuq ix-“xogħlijiet” tagħhom, skont l-Artikolu 2(a) tad-Direttiva Infosoc, minkejja li taffettwa l-forom ta’ arti bbażati fuq l-użu mill-ġdid u l-komunikazzjoni ta’ kuljum fuq l-internet  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-181" href="#t-181">181</a>
</span>), ma tmurx lil hinn mill-ġustifikazzjoni tiegħu, peress li hija limitata għall-kopja tal-partijiet “oriġinali” tax-xogħlijiet, li tħalli lil kull persuna libera li tuża mill-ġdid elementi li ma humiex il-kreazzjoni tal-awtur stess, kif spjegat fil-punt 26 ta’ dawn il-konklużjonijiet. Barra minn hekk, l-eċċezzjonijiet tal-“kwotazzjoni”, tal-“parodija” u tal-“pastiċċ” iħallu lok għal użu ta’ repożitorju/ta’ djalogu jew imitazzjoni ta’ xogħlijiet eżistenti, jew saħansitra għas-sovversjoni tagħhom għal finijiet umoristiċi jew satiriċi  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-182" href="#t-182">182</a>
</span>). Dan ma jfissirx li l-“bilanċ” miksub fis-sistema attwali huwa l-uniku wieħed possibbli, kif ser jiġi spjegat fit-taqsima li ġejja.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">3.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Evoluzzjoni mixtieqa de lege ferenda</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">130.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Ta’ spiss jiġi osservat li l-għan aħħari tar-regoli tal-Unjoni dwar il-proprjetà letterarja u artistika huwa li jippromwovu l-kreazzjoni, il-produzzjoni u t-tixrid tal-informazzjoni, l-għarfien u l-kultura  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-183" href="#t-183">183</a>
</span>). Loġikament, id-drittijiet esklużivi kif ukoll l-eċċezzjonijiet u l-limitazzjonijiet għandhom jiġu kkonċepiti billi jittieħed inkunsiderazzjoni dan l-għan aħħari.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">131.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">F’dan ir-rigward, jista’ jkun mixtieq li tiżdied il-flessibbiltà ta’ din is-sistema f’dak li jikkonċerna l-użu mill-ġdid artistiku (jew anki komunikattiv) tal-materjal protett. Dan ikun allinjat aħjar mal-bżonnijiet ta’ diversi movimenti tal-arti kontemporanji, bħalma huwa l-hip hop. Wieħed jista’ jistaqsi, tal-inqas, jekk dan it-tip kienx jirnexxi kif għamel fit-tmeninijiet, kieku d-drittijiet esklużivi mogħtija lill-awturi u lill-produtturi, kif previsti mid-Direttiva Infosoc, kienu ġew applikati letteralment. L-istess japplika għal diversi eżempji storiċi ċċitati fil-punt 32 iktar ’il fuq. It-tfixkil tal-iżvilupp ta’ forom ġodda ta’ arti ftit li xejn huwa riżultat mixtieq soċjalment. Din is-sistema tista’ wkoll tkun allinjata aħjar mal-funzjonament u x-xejriet tal-internet. L-UGC huwa fenomenu soċjali importanti f’dan ir-rigward. Madankollu, is-sistema, kif inhi bħalissa, ma toffrix soluzzjonijiet speċifiċi għal dan. Diversi espressjonijiet idderivati prezzjużi jeżistu fuq l-internet f’tip ta’ żona griża, prinċipalment minħabba ċerta tolleranza impliċita tad-detenturi tad-drittijiet (jew inkapaċità effettiva li jikkontrollawhom kollha). Dawn il-forom ta’ kreattività għandhom bla dubju jiġu appoġġjati wkoll. Din ma hijiex biss kwistjoni ta’ parteċipazzjoni soċjali, iżda wkoll kwistjoni ta’ diversità artistika. Fl-aħħar mill-aħħar, ir-riskju huwa wkoll li din is-sistema tista’ tiġi miċħuda kemm mill-kreaturi kif ukoll mill-pubbliku jekk regoli riġidi wisq ma jkunux adattati għal ambjent li qed jinbidel.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">132.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Li tiġi prevista eċċezzjoni ddedikata għall-użu mill-ġdid artistiku ta’ materjal protett (bħall-klawżola ta’ “użu liberu” fid-dritt Ġermaniż), li tippermetti bbilanċjar konkret u każ b’każ tad-drittijiet u tal-interessi tal-partijiet, jista’ jikkontribwixxi f’dan ir-rigward. Din tippromwovi każijiet ta’ użu mill-ġdid artistiku kreattiv ħafna u għalhekk soċjalment ta’ valur (filwaqt li żżomm l-ikkupjar mhux ispirat ’il bogħod). F’ċerti każijiet tista’ tiġi prevista wkoll sistema ta’ liċenzji obbligatorji jew ta’ remunerazzjoni statutorja  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-184" href="#t-184">184</a>
</span>) biex tappoġġja lill-kreaturi tal-bieraħ. Eċċezzjoni daqstant flessibbli u wiesgħa tiżgura wkoll li s-sistema ta’ proprjetà letterarja u artistika tadatta ruħha, fil-ħin, għall-bidliet soċjali u teknoloġiċi attwali u futuri. Minn perspettiva ekonomika, il-fatt li ħafna pajjiżi madwar id-dinja adottaw klawżola bħal din għandu jtaffi t-tħassib li tali klawżola “teqred” l-industriji kulturali tal-Unjoni  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-185" href="#t-185">185</a>
</span>). Fi kwalunkwe każ, huwa l-leġiżlatur li għandu jintroduċi tali mekkaniżmi  (<span class="note footnote notemarker">
<a id="c-186" href="#t-186">186</a>
</span>).</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">133.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Konklużjoni</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">134.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għad-domandi preliminari magħmula mill-Bundesgerichtshof (il-Qorti Federali tal-Ġustizzja, il-Ġermanja) kif ġej:</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">135.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">(1) L-Artikolu 5(3)(k) tad-Direttiva 2001/29/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑22 ta’ Mejju 2001 dwar l-armonizzazzjoni ta’ ċerti aspetti ta’ drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati fis-soċjetà tal-informazzjoni</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">136.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">għandu jiġi interpretat fis-sens li l-kunċett ta’ “pastiċċ”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, ikopri kreazzjoni artistika li, (i) tevoka xogħol eżistenti billi tadotta il-“lingwa estetika” distintiva tiegħu, filwaqt li (ii) tkun notevolment differenti mis-sors imitat u (iii) tkun intiża li tiġi rrikonoxxuta bħala imitazzjoni. L-għan imfittex minn din l-imitazzjoni stilistika miftuħa huwa irrilevanti. L-użu ta’ materjal protett li joriġina minn xogħlijiet jew suġġetti oħra, inklużi il-“kampjuni” ta’ fonogrammi, jaqa’ taħt l-eċċezzjoni korrispondenti fejn jirriżulta fi kreazzjoni artistika li jkollha dawk il-karatteristiċi essenzjali.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">137.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">(2) L-Artikolu 5(3)(k) tad-Direttiva 2001/29</p>
</td>
</tr>
</table>
    <table cellpadding="0" cellspacing="0" border="0" width="100%">
<col width="5%"/>
<col width="95%"/>
<tr>
<td valign="top">
<p class="count">138.</p>
</td>
<td valign="top">
<p class="normal">għandu jiġi interpretat fis-sens li l-użu ta’ xogħol jew ta’ suġġett ieħor protett għandu jitqies li huwa “għal skop ta’ […] pastiċċ”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, meta n-natura ta’ “pastiċċ” ta’ dan l-użu tkun rikonoxxibbli minn persuna familjari mal-materjal protett użat mill-ġdid u li jkollha l-fehim intellettwali meħtieġ sabiex tipperċepixxi l-“pastiċċ”.</p>
</td>
</tr>
</table>
    <div/>
  <hr class="note"/>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-1" href="#c-1">1</a>
</span>) Lingwa oriġinali: l-Ingliż.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-2" href="#c-2">2</a>
</span>) Ara, għal definizzjoni tal-kunċett ta’ “teħid ta’ kampjuni”, il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Szpunar fil-kawża Pelham et (C‑476/17, EU:C:2018:1002, punt 1; iktar ’il quddiem il-“konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Szpunar fil-kawża Pelham et”,): “Is-sampling (teħid ta’ kampjuni) hija teknika li tikkonsisti fit-teħid, permezz ta’ tagħmir elettroniku, ta’ estratti […] ta’ fonogramma sabiex jintużaw bħala elementi ta’ kompożizzjoni ġdida ta’ fonogramma oħra.”</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-3" href="#c-3">3</a>
</span>) “Fonogramma” tfisser, fil-qasam tad-drittijiet tal-awtur, kull “fissazzjoni” esklużivament awdjo tal-ħsejjes (jiġifieri r-reġistrazzjoni awdjo) (ara l-Artikolu 3 tal-Konvenzjoni Internazzjonali għall-Protezzjoni tal-Artisti, tal-Produtturi ta’ Fonogrammi u ta’ Organizzazzjonijiet tax-Xandir, magħmula f’Ruma fis‑26 ta’ Ottubru 1961 (iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni ta’ Ruma”), u l-Artikolu 2(b) tat-Trattat tal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Proprjetà Intellettwali (WIPO) dwar il-Prestazzjonijiet u l-Fonogrammi, adottat f’Genève fl‑20 ta’ Diċembru 1996 u approvat f’isem il-Komunità Ewropea bid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2000/278/KE tas‑16 ta’ Marzu 2000 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 11, Vol. 33, p. 208, iktar ’il quddiem il-“WPPT 1996”).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-4" href="#c-4">4</a>
</span>) Sentenza tad‑29 ta’ Lulju 2019, Pelham et (C‑476/17, iktar ’il quddiem is-“sentenza Pelham I”, EU:C:2019:624).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-5" href="#c-5">5</a>
</span>) Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑22 ta’ Mejju 2001 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 17, Vol. 1, p. 230).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-6" href="#c-6">6</a>
</span>) Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑17 ta’ April 2019 li temenda d-Direttivi 96/9/KE u 2001/29/KE (ĠU 2019, L 130, p. 92).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-7" href="#c-7">7</a>
</span>) Għalkemm l-Artikolu 17(7)(b) tad-Direttiva DASUD ma huwiex applikabbli f’dan il-każ (peress li la jikkonċerna d-dritt ta’ komunikazzjoni lill-pubbliku u lanqas l-użu mill-ġdid ta’ materjal protett mill-utenti ta’ “servizzi online tal-kondiviżjoni tal-kontenut”), din id-dispożizzjoni u l-Artikolu 5(3)(k) tad-Direttiva Infosoc għandhom jiġu interpretati b’mod uniformi (ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑31 ta’ Mejju 2016, Reha Training (C‑117/15, EU:C:2016:379, punti 28 sa 34)).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-8" href="#c-8">8</a>
</span>) Ara l-Artikolu 5 tal-Grundgesetz (il-Liġi Fundamentali).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-9" href="#c-9">9</a>
</span>) Skont din id-dispożizzjoni, “xogħol indipendenti maħluq bl-użu liberu tax-xogħol ta’ ħaddieħor jista’ jiġi ppubblikat u sfruttat mingħajr il-kunsens tal-awtur tax-xogħol użat”. Il-BVerfG qieset li dan seta’ japplika b’analoġija għall-użu mill-ġdid ta’ fonogrammi.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-10" href="#c-10">10</a>
</span>) Ċertament, il-membri ta’ Kraftwerk jinvokaw prinċipalment id-drittijiet relatati tal-produtturi ta’ fonogrammi. Madankollu, huma jinvokaw ukoll id-drittijiet tal-awtur b’mod sussidjarju. Fi kwalunkwe każ, l-eċċezzjoni tal-“pastiċċ” prevista fl-Artikolu 5(3)(k) tad-Direttiva Infosoc tapplika b’mod trasversali għad-drittijiet tal-awtur u għad-drittijiet relatati kollha (ara l-punt 36 iktar ’il quddiem). Konsegwentement, id-domandi preliminari dwar din l-eċċezzjoni ma humiex limitati għall-użu ta’ fonogrammi, iżda jkopru wkoll l-użu ta’ suġġetti oħra, bħax-xogħlijiet. Iż-żewġ tipi ta’ drittijiet għandhom għalhekk jittieħdu inkunsiderazzjoni fl-analiżi.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-11" href="#c-11">11</a>
</span>) Għalkemm il-kwistjoni tikkonċerna l-arti b’mod ġenerali, peress li l-kawża prinċipali tirrigwarda l-mużika, ser niffoka r-raġunament tiegħi fuq dan il-qasam, filwaqt li kultant nirreferi għal oqsma oħra.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-12" href="#c-12">12</a>
</span>) Il-libertà tal-arti hija rrikonoxxuta bħala dritt fundamentali awtonomu, fuq livell nazzjonali, fi Stati Membri differenti, fosthom il-Ġermanja (ara l-Artikolu 5 tal-Grundgesetz (il-Liġi Fundamentali)) u fid-dritt internazzjonali (ara l-Artikolu 27 tad-Dikjarazzjoni Universali tad-Drittijiet tal-Bniedem (iktar ’il quddiem l-“UDHR”); l-Artikolu 15(1)(a) tal-Patt Internazzjonali tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drittijiet Ekonomiċi, Soċjali u Kulturali (iktar ’il quddiem l-“ICESCR”); u l-Artikolu 19(2) tal-Patt Internazzjonali tan-Nazzjonijiet Uniti dwar id-Drittijiet Ċivili u Politiċi).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-13" href="#c-13">13</a>
</span>) Spjegazzjonijiet dwar il-Karta tad-Drittijiet Fundamentali (ĠU 2007, C 303, p. 17). Il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem (iktar ’il quddiem il-“Qorti EDB”) iddeċidiet li l-libertà ta’ espressjoni, kif iggarantita mill-Artikolu 10 tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, iffirmata f’Ruma fl‑4 ta’ Novembru 1950 (iktar ’il quddiem il-“KEDB”), tinkludi l-“libertà ta’ espressjoni artistika” (Qorti EDB, 24 ta’ Mejju 1988, Müller et vs L-Isvizzera, CE:ECHR:1988:0524JUD001073784, punt 27). Id-distinzjoni bejn it-tnejn hija jekk l-espressjoni hijiex “artistika” jew le. </p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-14" href="#c-14">14</a>
</span>) Ara, b’dan is-sens, is-sentenza f’Pelham I (punt 34); Qorti EDB, 24 ta’ Mejju 1988, Müller et vs L-Isvizzera, CE:ECHR:1988:0524JUD001073784, punt 27, kif ukoll Qorti EDB, 8 ta’ Lulju 1999, Karataș vs It-Turkija, CE:ECHR:1999:0708JUD002316894, punt 49.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-15" href="#c-15">15</a>
</span>) Kif l-użu tat-terminu ġenerali “l-arti” fl-Artikolu 13 jikkjarifika, il-libertà inkwistjoni għandha kamp ta’ applikazzjoni wiesa’, li jkopri l-forom kollha ta’ espressjoni artistika, ikun xi jkun il-mezz (letteratura, mużika, arti viżiva, eċċ.) (ara Peers, S., Hervey, T., Kenner, J., u Ward, A., (edituri), The EU Charter of Fundamental Rights: A Commentary, Hart Publishing, Oxford, 2021, p. 417 sa 419).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-16" href="#c-16">16</a>
</span>) Ara l-Konvenzjoni ta’ Berna għall-Protezzjoni ta’ Xogħlijiet Letterarji u Artistiċi (Att ta’ Pariġi tal‑24 ta’ Lulju 1971), kif emendata fit‑28 ta’ Lulju 1979 (iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni ta’ Berna”); it-Trattat tal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Proprjetà Intellettwali (iktar ’il quddiem il-“WIPO”) dwar id-Dritt tal-Awtur, adottat f’Genève fl‑20 ta’ Diċembru 1996, approvat f’isem il-Komunità Ewropea permezz tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 2000/278/KE tas‑16 ta’ Marzu 2000 (ĠU 2000, L 89, p. 6) (iktar ’il quddiem il-“WCT”); il-Ftehim dwar l-aspetti tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali relatati mal-kummerċ, li jikkostitwixxi l-Anness 1C tal-Ftehim li jistabbilixxi l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (iktar ’il quddiem il-“WTO”), iffirmat f’Marrakesh fil‑15 ta’ April 1994 u approvat permezz tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 94/800/KE tat‑22 ta’ Diċembru 1994 dwar il-konklużjoni f’isem il-Komunità Ewropea, fejn għandhom x’jaqsmu affarijiet fil-kompetenza tagħha, fuq il-ftehim milħuq fil-Laqgħa ta’ negozjati multilaterali fl-Urugwaj (1986-1994) (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 11, Vol. 21, p. 80) (iktar ’il quddiem il-“Ftehim TRIPS”).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-17" href="#c-17">17</a>
</span>) Ara, dwar il-fatt li l-Artikolu 10 tal-KEDB (u, b’estensjoni, l-Artikolu 13 tal-Karta) jimponi fuq l-awtoritajiet pubbliċi mhux biss “obbligi negattivi” (mingħajr indħil), iżda wkoll obbligi “pożittivi” (teħid ta’ miżuri sabiex tiġi ggarantita t-tgawdija effettiva tal-libertà ta’ espressjoni), Qorti EDB, 6 ta’ Mejju 2003, Appleby vs Ir-Renju Unit, CE:ECHR:2003:0506JUD004430698, punt 39. Fil-fatt, il-libertà artistika u l-protezzjoni tad-drittijiet tal-awtur huma ta’ spiss miġbura fl-istrumenti tad-dritt internazzjonali (ara l-Artikolu 27(1) u (2) tal-UDHR, kif ukoll l-Artikolu 15(a) u (c) tal-ICESCR).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-18" href="#c-18">18</a>
</span>) U sett ta’ “drittijiet morali” (ara l-Artikolu 6a tal-Konvenzjoni ta’ Berna), li ma humiex koperti mid-Direttiva Infosoc. Ara, ulterjorment, in-nota ta’ qiegħ il-paġna 54 iktar ’il quddiem.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-19" href="#c-19">19</a>
</span>) Jiġifieri “jirriflettu l-personalità tal-awtur tagħhom” (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas‑16 ta’ Lulju 2009, Infopaq International (C‑5/08, EU:C:2009:465, punt 37; iktar ’il quddiem is-“sentenza Infopaq”,). Il-merti artistiċi huma, min-naħa l-oħra, irrilevanti. Fil-fatt, l-imħallfin ma jistgħux jiddeċiedu x’inhu “tajjeb” jew “ħażin” (peress li din hija kwistjoni intrinsikament suġġettiva).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-20" href="#c-20">20</a>
</span>) Ara wkoll l-Artikolu 9 tal-Konvenzjoni ta’ Berna.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-21" href="#c-21">21</a>
</span>) Ara l-premessi 9 sa 11 u 14 tad-Direttiva InfoSoc, kif ukoll il-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Szpunar fis-sentenza Pelham I (punt 83).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-22" href="#c-22">22</a>
</span>) Bħal-libertà tal-espressjoni prevista fl-Artikolu 11 tal-Karta, fid-dawl tal-formulazzjoni wiesgħa tal-Artikolu 13 tal-Karta, il-libertà tal-arti ma tipprekludix biss iċ-ċensura għal raġunijiet politiċi jew morali. Il-limitazzjoni tat-tip ta’ materjal li l-artisti jistgħu jużaw twassal ukoll għal nuqqas ta’ libertà għall-arti fis-sens tal-Artikolu 13.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-23" href="#c-23">23</a>
</span>) Ara l-Artikolu 2 tal-WCT u l-Artikolu 9(2) tal-Ftehim TRIPS.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-24" href="#c-24">24</a>
</span>) Ara s-sentenza Infopaq (punti 38, 39 u 48).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-25" href="#c-25">25</a>
</span>) Fil-fatt, għalkemm arranġament partikolari ta’ tali elementi f’kompożizzjoni jista’ jkun “oriġinali” u jiġġustifika l-protezzjoni tad-drittijiet tal-awtur, dan ma jagħmilx lill-kompożitur il-proprjetarju esklużiv ta’ kull wieħed minnhom individwalment, peress li dan ma huwiex “il-ħolqien tiegħu”, iżda vokabularju komuni, użat minn numru kbir ta’ kreaturi. Ara Wilson, L., “The case for common property in musical objects”, Vanderbilt Journal of Entertainment Technology &amp; Technology Law, Vol. 26, Nru 3, 2024, p. 413 sa 460.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-26" href="#c-26">26</a>
</span>) Ara, f’dan is-sens, is-sentenza Infopaq (punti 38, 39 u 48), u s-sentenza tal‑1 ta’ Diċembru 2011, Painer (C‑145/10, EU:C:2011:798, punti 36, 40, 41, 42 u 95 sa 98).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-27" href="#c-27">27</a>
</span>) Ma jeżisti ebda limitu, bħal numru ta’ noti li jistgħu jiġu kkupjati liberament, li lil hinn minnu jiġi attivat id-dritt ta’ riproduzzjoni. Il-kwistjoni dwar jekk id-drittijiet tal-awtur jippersistux fuq l-elementi mislufa ma għandhiex tiġi evalwata b’mod kwantitattiv, iżda kwalitattiv.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-28" href="#c-28">28</a>
</span>) Il-kriterju tal-ksur jikkonsisti fit-tqabbil tal-elementi li jifformaw ix-xogħol eżistenti u l-ħolqien il-ġdid. Għax-xogħlijiet mużikali, dan huwa paragun fonetiku. Ksur huwa kkonstatat meta wħud mill-karatteristiċi oriġinali tal-ewwel ikunu perċettibbli (mis-sensi) fit-tieni waħda. Alterazzjonijiet żgħar, bħal bidliet fit-tonalita mużikali jew fil-veloċità, ma humiex rilevanti. Madankollu, meta l-alterazzjonijiet ikunu ta’ natura li jirrendu l-elementi oriġinali tal-ewwel xogħol mhux perċepibbli iktar fil-materjal l-ieħor, ma jkunx hemm “riproduzzjoni”, fis-sens tal-Artikolu 2(a) tad-Direttiva Infosoc (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑9 ta’ Marzu 2021, VG Bild-Kunst (C‑392/19, EU:C:2021:181, punt 25).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-29" href="#c-29">29</a>
</span>) Suġġett għall-eċċezzjonijiet u l-limitazzjonijiet li ser jiġu diskussi fit-Taqsima B iktar ’l isfel.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-30" href="#c-30">30</a>
</span>) Inħalli barra (għaliex ma nistax neżamina kull kwistjoni potenzjali waħda f’sett ta’ konklużjonijiet wieħed) id-dritt ta’ riproduzzjoni mogħti lill-artisti dwar l-iffissar tal-wirjiet tagħhom skont l-Artikolu 2(b) tad-Direttiva Infosoc, li għandu loġika differenti.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-31" href="#c-31">31</a>
</span>) Ara wkoll l-Artikolu 10 tal-Konvenzjoni ta’ Ruma; l-Artikolu 11 tal-WPPT 1996; u l-Artikolu 14(2) tal-Ftehim TRIPS.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-32" href="#c-32">32</a>
</span>) Pereżempju, meta xogħol mużikali jiġi rreġistrat, minbarra d-drittijiet tal-awtur fuq dan ix-xogħol, li huma ta’ benefiċċju għall-awtur, ir-reġistrazzjoni hija protetta, bħala tali, mid-dritt relatat mad-drittijiet tal-awtur previst fl-Artikolu 2(c) tad-Direttiva Infosoc, li jingħata lill-produttur.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-33" href="#c-33">33</a>
</span>) Ara l-premessa 10 tad-Direttiva InfoSoc.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-34" href="#c-34">34</a>
</span>) Dwar il-fatt li t-“teħid ta’ kampjuni” huwa forma ta’ espressjoni artistika protetta mill-Artikolu 13 tal-Karta, ara s-sentenza Pelham I (punt 35). L-istess japplika, b’analoġija, għall-użu mill-ġdid ta’ xogħol ċinematografiku, jew imxandar, sabiex jinħoloq xogħol tal-arti.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-35" href="#c-35">35</a>
</span>) Bla ħsara għall-eċċezzjonijiet u l-limitazzjonijiet li se jiġu diskussi fit-Taqsima B iktar ’il quddiem.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-36" href="#c-36">36</a>
</span>) Ara Grisse, K., u Kaiser, C., “On the significance of (un)recognisability for the reproduction right in European copyright law: Pelham GmbH v Hutter (C-476/17)”, European Intellectual Property Review, Vol. 44, Nru 2, 2022, p. 78 sa 90, p. 82.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-37" href="#c-37">37</a>
</span>) Hemm dibattitu kunsiderevoli dwar dak li l-Qorti tal-Ġustizzja tifhem b’dan (ara, inter alia, Grisse, K., u Kaiser, C., nota ta’ qiegħ il-paġna 36, op. cit., p. 82). Fil-fehma tiegħi, b’“rikonoxxibli mill-widna”, il-Qorti tal-Ġustizzja riedet tgħid li t-“teħid ta’ kampjun” huwa trasferibbli fuq il-fonogramma oriġinali, permezz ta’ paragun fonetiku (ara, b’analoġija, in-nota ta’ qiegħ il-paġna 28 iktar ’il fuq). Il-kliem “mill-widna” huma maħsuba (b’mod ċar) biex ifissru li t-“teħid ta’ kampjun” għandu jkun perċepibbli mill-bniedem. Dawk li jistgħu jiġu identifikati biss mir-robots u l-magni ma humiex koperti. Il-kwistjoni diffiċli li tiġi deċiża hija min jista’ jidentifika. Produttur espert tal-hip-hop ser jinduna b’iktar kampjuni minn semmiegħ okkażjonali. Sabiex isolvu din il-problema, il-qrati jistgħu jirrikorru għal finzjonijiet ġuridiċi (simili għall-“konsumatur medju” tad-dritt tat-trademarks). Fil-fatt, il-qorti tar-rinviju ħolqot, billi applikat ir-risposta tal-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Pelham I, il-finzjoni tas-“semmiegħ medju tal-mużika” għal dan l-iskop. Din il-qorti qieset li l-“kampjun” inkwistjoni, għalkemm kemxejn immodifikat, jibqa’ “rikonoxxibbli mill-widna”, minn tali semmiegħ, f’“Nur mir”.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-38" href="#c-38">38</a>
</span>) Fil-fatt, huwa biss meta l-estratt tal-oġġett protett meħud ikun inbidel sal-punt “li ma tingħarafx” fil-kreazzjoni l-ġdida li d-dritt ta’ riproduzzjoni rilevanti ma jkunx jeżisti (ara s-sentenza Pelham I (punti 29 sa 31)). Ara, b’analoġija, in-nota ta’ qiegħ il-paġna 28 iktar ’il fuq.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-39" href="#c-39">39</a>
</span>) Kwotazzjoni attribwita lill-kompożitur Russu I. Stravinsky.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-40" href="#c-40">40</a>
</span>) Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Szpunar fis-sentenza Cofemel (C‑683/17, EU:C:2019:363, punt 55).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-41" href="#c-41">41</a>
</span>) Ara l-punt 66 iktar ’il quddiem.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-42" href="#c-42">42</a>
</span>) Madankollu, dan bl-ebda mod ma huwa limitat għal dan il-qasam. Biex jingħataw xi eżempji fl-arti viżiva, pitturi bħal “Déjeuner sur l’herbe” ta’ Monnet jew “The Sheepshearer (after Millet)” ta’ van Gogh huma magħmulin minn materjal riċiklat, interpretat mill-ġdid b’mod kreattiv. Il-moviment “approprjazzjoni artistika”, mibdi fis-seklu 20, u li jinkludi Dada, pop art, arti kunċettwali (eċċ.), minn artisti bħal Bouchet, Warhol jew Koons, huma wkoll eżempji (pjuttost estremi) f’dan ir-rigward (ara Williams, T., “Appropriation in art”, f’Marter, J. (edituri), The Grove Encyopedia of American Art, Oxford University Press, Oxford, 2011).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-43" href="#c-43">43</a>
</span>) Pereżempju, il-kunċerti bi tliet orgni ta’ Bach, BWV 593, 594 u 596, huma ġejjin minn Concerto għal Żewġ Vjolini u Basso Continuo, Op. 3 Nru 8 (RV 522) ta’ Vivaldi, Concerto għal Vjolin u Basso Continuo, Op. 7 Nru 5 (RV 208) ta’ Vivaldi, u l-Concerto għal Żewġ Vjolini u Basso Continuo, Op. 3 Nru 11 (RV 565) ta’ Vivaldi. It-12-il Varjazzjonijiet f’E-flat major, K. 354/299a ta’ Mozart huma mibnija fuq il-famuża aria minn Le barbier de Séville ta’ Baudron.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-44" href="#c-44">44</a>
</span>) Pereżempju, fil-mużika li kien ikkomponi għall-film tal-1944 Passage to Marseille, Steiner uża mill-ġdid diversi “battuti” tal-innu Franċiż “La Marseillaise”. “Piano Sonata No. 2, Concord, Mass” ta’ Ives tinkludi b’mod rikorrenti l-“motif” b’erba’ noti mis-Sinfonija Nru 5, ta’ Beethoven, Op. 67.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-45" href="#c-45">45</a>
</span>) It-“teħid ta’ kampjuni” hija kwistjoni kumplessa li għandha tiġi evalwata fl-astratt. Il-“kampjuni” jistgħu jieħdu diversi forom (twal, qosra, distintivi, mhux distintivi). Dawn jistgħu jintlagħbu darba jew f’ċirkwit. Xi drabi, dawn jiġu riprodotti fedelment, drabi oħra mmodifikati u adattati. Barra minn hekk, it-“teħid ta’ kampjuni” ma huwiex limitat għal ġeneru mużikali wieħed. Ċertament, huwa assoċjat mal-hip-hop, parzjalment għal raġunijiet storiċi. Meta l-hip-hop ħareġ bħala ġeneru fis-snin sebgħin fil-Bronx (New York, l-Istati Uniti), id-DJs kienu joħolqu ċirkwit, billi jużaw żewġ kopji tal-istess diska, li jindaqqu fuq żewġ “turntables”, minn ċerti partijiet ta’ kanzunetta sabiex joħolqu beat kontinwu li fuqu kienu jistgħu jirrappjaw il-Masters of Ceremonies (l-MCs). Iktar tard, kampjunaturi diġitali ppermettew lill-produtturi tal-hip-hop jfittxu l-fonogrammi tal-bieraħ sabiex joħolqu tali beat billi jikkopjaw estratti minnhom (ara Katz, M., Capturing sound – how technology has changed music, University of California Press, edizzjoni riveduta, 2010, p. 124 sa 176).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-46" href="#c-46">46</a>
</span>) Il-kunċett ta’ “intertestwalità”, inizjalment żviluppat fit-teorija letterarja, iżda estiż għal oqsma oħra tal-arti, huwa l-idea li l-ebda xogħol ma jista’ jeżisti bħala xogħol awtosuffiċjenti, peress li (i) kull xogħol jinkludi referenzi esterni, kwotazzjonijiet u influwenzi u (ii) ir-riċezzjoni ta’ dan ix-xogħol hija dejjem informata bix-xogħlijiet l-oħra kollha li t-telespettatur, is-semmiegħ jew il-qarrej iġibu.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-47" href="#c-47">47</a>
</span>) Ara wkoll Olufunmilayo, A.B., “From J.C. Bach to hip hop ‑ musical borrowing, copyright and cultural context’, North Carolina Law Review, Vol. 84, 2006, p. 547 sa 645; Boyle, J., Ap Siôn, P. u Redhead, M, ‘Musical Borrowing and Quotation in the Twentieth and Twenty first Centuries’, Contemporary Music Review, Vol. 33, No 2, p. 125 sa 127; u Myung-Ji Lee, B., The art of borrowing ‑ quotations and allusions in western music, 2016.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-48" href="#c-48">48</a>
</span>) Ir-“remixing” jirreferi għall-proċess li jiġu kkombinati modi ġodda ta’ kontenut eżistenti u r-remixes” jirriżultaw minn dan il-proċess (ara Chandler, D., u Munday, R., A Dictionary of Social Media, Oxford University Press, Oxford, 2016, entrata: “Remixing”).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-49" href="#c-49">49</a>
</span>) It-terminu “mashup” jirreferi, b’mod ġenerali, għall-proċess tal-kreazzjoni ta’ xi ħaġa ġdida billi jingħaqad kontenut minn diversi sorsi eżistenti u kwalunkwe prodott minn tali proċess (ara Chandler, D., u Munday, R., nota ta’ qiegħ il-paġna 48, op. cit., entrata: “mashup”).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-50" href="#c-50">50</a>
</span>) “Meme” tikkonsisti f’immaġni waħda, xi drabi (iżda mhux dejjem) estratta minn film magħruf jew minn xandira, b’sottotitolu umoristiku ferm kondiviża online (ara Chandler, D., u Munday, R., nota ta’ qiegħ il-paġna 49, op. cit., entrata: “meme (internet meme)”).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-51" href="#c-51">51</a>
</span>) Il-GIFs huma magħmula minn ftit fotogrammi ta’ kontenut awdjoviżiv, li jirrappreżentaw xi ħadd jew xi ħaġa, u użati b’mod komuni fuq il-midja soċjali, biex jesprimu reazzjoni għal messaġġ jew kumment (eċċ.) (ara https://www.merriam-webster.com/dictionary/reaction%20GIF).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-52" href="#c-52">52</a>
</span>) Pereżempju, ġeneralment ma kienx hemm drittijiet tal-awtur fuq xogħlijiet mużikali qabel is-seklu 18. Id-dritt relatat tal-produtturi ta’ fonogrammi nħoloq biss fis-snin sittin u dawk fuq l-iffissar ta’ films u ta’ xandiriet fis-snin disgħin (ara Hugenholtz, P.B., “Neighbouring rights are obsolete”, International Review of Intellectual Property and Competition Law, 2019, Vol. 50, Nru 8,2019, p. 1006 sa 1011). Barra minn hekk, il-kamp ta’ applikazzjoni u t-tul tad-diversi drittijiet ġew estiżi b’mod gradwali.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-53" href="#c-53">53</a>
</span>) Ara United States District Court for the Southern District of New York, 17 ta’ Diċembru 1991, Grand Upright Music vs Warner Bros Records, Inc., 780 F. Supp. 182 (S.D.N.Y. 1991)).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-54" href="#c-54">54</a>
</span>) Piż addizzjonali jinħoloq mid-“drittijiet morali” riżervati għall-awturi fuq ix-xogħlijiet tagħhom. F’dan ir-rigward, l-Artikolu 6bis tal-Konvenzjoni ta’ Berna jirrikonoxxi lill-awtur, minn naħa, id-dritt li jinvoka l-awtur tax-xogħol (“id-dritt ta’ attribuzzjoni”). Dan normalment jimplika l-obbligu li jiġi indikat l-isem tal-awtur meta xogħol jiġi riprodott f’kreazzjoni ġdida. Min-naħa l-oħra, u b’mod iktar problematiku, l-Artikolu 6bis jagħti lill-awtur id-dritt li jopponi kull distorsjoni, mutilazzjoni jew modifika oħra, jew kwalunkwe azzjoni derogatorja oħra fir-rigward ta’ dan ix-xogħol, li tkun “ta’ ħsara għall-unur jew għar-reputazzjoni tiegħu” (“id-dritt għall-integrità”). Il-leġiżlazzjoni ta’ ċerti Stati Membri, bħal-leġiżlazzjoni Franċiża dwar id-drittijiet tal-awtur, imorru lil hinn peress li jagħtu lill-awtur id-dritt li jipprojbixxi kull bidla materjali tax-xogħol tiegħu, anki jekk din ma tkunx “detrimentali”. Evidentement, dan huwa ostakolu kunsiderevoli għall-użu mill-ġdid kreattiv ta’ xogħlijiet eżistenti.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-55" href="#c-55">55</a>
</span>) Ara, f’dan is-sens, l-Artikolu 17(4) tad-Direttiva DASUD. Għal spjegazzjoni sħiħa tas-sistema tal-obbligi ta’ filtrazzjoni li hija tipprevedi, ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Saugmandsgaard Øe fil-kawża Il-Polonja vs Il-Parlament u Il‑Kunsill (C‑401/19, EU:C:2021:613, punti 48 sa 69).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-56" href="#c-56">56</a>
</span>) Ara, inter alia, Cabay, J., u Lambrecht, M., “Remix prohibited: how rigid EU copyright laws inhibit creativity“, Journal of Intellectual Property Law &amp; Practice, Vol. 10, Nru 5, 2015, p. 359 sa 377; Senftleben, M., “Flexibility grave: partial reproduction focus and closed system fetishisme in CJEU, Pelham”, International Review of Intellectual Property and Competition Law, 2020, p. 751 sa 769; u Westkamp, G., “Two constitutional cultures, technological enforcement and user creativity: the impending collapse of the EU copyright regime?”, International Review of Intellectual Property and Competition Law, Vol. 53, 2022, p. 62 sa 93.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-57" href="#c-57">57</a>
</span>) Fil-fatt, minbarra l-eċċezzjoni prevista fl-Artikolu 5(1) tad-Direttiva Infosoc (irrilevanti għad-diskussjoni preżenti), l-Istati Membri huma, bħala prinċipju, liberi li jittrasponu l-eċċezzjonijiet u l-limitazzjonijiet l-oħra fid-dritt nazzjonali tagħhom (ara, madankollu, l-punt 105 iktar ’il quddiem).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-58" href="#c-58">58</a>
</span>) Ara l-premessi 3 u 31 tad-Direttiva InfoSoc.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-59" href="#c-59">59</a>
</span>) Ara l-premessa 32 tad-Direttiva InfoSoc.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-60" href="#c-60">60</a>
</span>) Ara s-sentenza Pelham I (punti 63 sa 65) u l-punti 12 sa 15 iktar ’il fuq. Dispożizzjonijiet simili kienu jeżistu fid-dritt ta’ Stati Membri differenti (ara Hui, A., u Döhl, F., “Collateral damage: reuse in the arts and the new role of quotation provisions in countries with free use provisions after the ECJ’s Pelham, Funke Medien and Spiegel Online judgments”, International Review of Intellectual Property and Competition Law, Vol. 52, Nru 7, p. 852 sa 892.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-61" href="#c-61">61</a>
</span>) Sentenza tad‑29 ta’ Lulju 2019 (C‑469/17, EU:C:2019:623, punti 55sa 64; iktar ’il quddiem is-“sentenza Funke Medien”).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-62" href="#c-62">62</a>
</span>) Sentenza tad‑29 ta’ Lulju 2019 (C‑516/17, EU:C:2019:625, punti 40 sa 49; iktar ’il quddiem is-“sentenza Spiegel Online”).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-63" href="#c-63">63</a>
</span>) Sentenza tat‑3 ta’ Settembru 2014, Deckmyn u Vrijheidsfonds (C‑201/13, EU:C:2014:2132, punt 20, iktar ’il quddiem is-“sentenza Deckmyn”,).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-64" href="#c-64">64</a>
</span>) Ara, fir-rigward ta’ Franza, il-punt 52 iktar ’il quddiem. Ara, għal ħarsa komparattiva tad-dritt tal-Istati Membri, Mezei, P., Jütte, B. J., Sganga, C., u Pascault L., “Oops, I sampled again … the meaning of “pastiche” as an autonomous concept under EU copyright law”, International Review of Intellectual Property and Competition Law, Vol. 55, 2024, p. 1225 sa 1256.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-65" href="#c-65">65</a>
</span>) Min-naħa l-oħra, il-“parodija” u l-“karikatura” kienu awtorizzati skont il-klawżola ta’ “użu liberu” prevista fl-Artikolu 24(1) tal-UrhG (ara Stieper, M. “Es ist nicht alles Kunst, was glänzt – Versuch einer Eingrenzung des Pastichebegriffs in § 51a UrhG”, GRUR, 2023, p. 1660 sa 1665).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-66" href="#c-66">66</a>
</span>) Għall-użu barra minn dawn is-servizzi, l-eċċezzjoni tal-“pastiċċ” tibqa’ fakultattiva skont l-Artikolu 5(3)(k) tad-Direttiva Infosoc (ara, madankollu, il-punt 105 iktar ’il quddiem).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-67" href="#c-67">67</a>
</span>) Il-leġiżlatur Ġermaniż ħassar, fl-istess mossa, il-klawżola ta’ “użu liberu” prevista fl-Artikolu 24(1) ta’ din il-liġi (b’reazzjoni għas-sentenza Pelham I) (ara l-punt 15 iktar ’il fuq).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-68" href="#c-68">68</a>
</span>) Fil-fatt, l-Artikolu 51a ma huwiex limitat għall-użu msemmi fl-Artikolu 17 tad-Direttiva DASUD.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-69" href="#c-69">69</a>
</span>) Ara Deutscher Bundestag Drucksache 19/27426, 19. Wahlperiode 09.03.2021, Gesetzentwurf der Bundesregierung, Entwurf eines Gesetzes zur Anpassung des Urheberrechts an die Erfordernisse des digitalen Binnenmarktes. Interpretazzjoni simili tal-eċċezzjoni tal-“pastiċċ” apparentement ġiet approvata mil-leġiżlaturi Awstrijaċi, Spanjoli u Ungeriżi (ara, għal analiżi komparattiva, Mezei, P., Jütte, B.J., Sganga, C., u Pascault, L., nota ta’ qiegħ il-paġna 64, op. cit.).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-70" href="#c-70">70</a>
</span>) Ara l-punt 16 iktar ’il fuq.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-71" href="#c-71">71</a>
</span>) Ara, b’analoġija, għal dak li jirrigwarda l-“parodija”, is-sentenza f’Deckmyn (punti 14 u 15). Din l-interpretazzjoni ma hijiex ikkontestata min-natura fakultattiva tal-Artikolu 5(3)(k) tad-Direttiva Infosoc. Għalkemm l-Istati Membri huma, bħala prinċipju, liberi li jittrasponu l-eċċezzjoni rilevanti, huma ma humiex liberi li jiddeterminaw il-kamp ta’ applikazzjoni tagħha b’mod mhux armonizzat (Ibid., punt 16).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-72" href="#c-72">72</a>
</span>) Ara, inter alia, is-sentenza Deckmyn (punt 19 u l-ġurisprudenza ċċitata).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-73" href="#c-73">73</a>
</span>) Ara, fl-istess sens, Pollaud-Dulian, F. “Le pastiche en quête de sens”, Recueil Dalloz, Vol. 23, 2024, p. 1138; u Spina Ali, G., “Is EU copyright law an obstacle to internet memes?”, European Intellectual Property Review, Vol. 45, Nru 12, 2023, p. 714 sa 724, speċjalment p. 721.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-74" href="#c-74">74</a>
</span>) Kif spjegat minn Pelham et, il-fatt li “Nur mir” tappartjeni għal ġeneru mużikali differenti minn “Metall auf Metall” ġie kkunsidrat bħala “konfrontazzjoni” suffiċjenti mill-Oberlandesgericht Hamburg (il-Qorti Reġjonali Superjuri ta’ Hamburg).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-75" href="#c-75">75</a>
</span>) Kuntrarjament, tali “djalogu” huwa meħtieġ mill-eċċezzjoni tal-“kwotazzjoni” prevista fl-Artikolu 5(3)(d) tad-Direttiva Infosoc (ara l-punt 88 iktar ’il quddiem).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-76" href="#c-76">76</a>
</span>) Tal-inqas, dan huwa dak li nistgħu niddeduċu mill-ispjegazzjonijiet mogħtija minn Pelham et, mill-Gvern Ġermaniż u mill-Kummissjoni dwar it-tifsira tal-kunċett ta’ “konfrontazzjoni artistika”, li kienu notevolment vagi. Ara, għall-istess definizzjoni, Hudson, E., “The pastiche exclution in copyright law: a case of mashed-up drafting?”, Intellectual Property Quarterly, 2017, Nru 4, p. 346 sa 368; Kreutzer, T., The pastiche in copyright law, Gesellschaft für Freiheitsrechte, 2022, p. 14 sa 22; Konklużjonijiet dwar CG u YN vs Pelham GmbH et, C‑590/23 (Pelham II), European Copyright Society, 6 ta’ Novembru 2024.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-77" href="#c-77">77</a>
</span>) Ara, fl-istess sens, il-Kummissjoni Ewropea, Riforma tad-Drittijiet tal-Awtur: Mistoqsijiet u Tweġibiet, aġġornati l-aħħar fit‑22 ta’ Frar 2022 (https://digital-strategy.ec.europa.eu/mt/faqs/copyright-reform-questions-and-answers) M: “Id-Direttiva dwar id-Drittijiet tal-Awtur tipprekludi lill-utenti milli jesprimu ruħhom fuq l-internet bl-istess mod bħal issa? Il-“memes” u l-GIFs huma pprojbiti?” T: Le. Għall-kuntrarju, it-tlugħ ta’ “memes” u kontenut ieħor iġġenerat mill-utenti għall-finijiet ta’ kwotazzjoni, kritika, rieżami, karikatura, parodija u pastiċċ (bħal GIFs jew simili) huwa speċifikament permess. […]” [enfasi miżjuda minni]</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-78" href="#c-78">78</a>
</span>) Ara wkoll it-Taqsima C iktar ’il quddiem.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-79" href="#c-79">79</a>
</span>) Ara, fejn hemm esklużivament, jew tal-inqas bħala l-entrata prinċipali, din id-definizzjoni, bl-Ingliż: the Collins English Dictionary; the Oxford Dictionary of English; the Merriam-Webster English Dictionary; the Shorter Oxford English Dictionary. bl-Ispanjol: Real Academia Española, Diccionario de la Lengua Española. bil-Ġermaniż: Duden; Brockhaus; bil-Franċiż: Le Littré; Dictionnaire de l’Académie Française; Le Petit Robert, Larousse; Le Robert. Ara, għal studji minn esperti tal-arti, Hoesterey, I., Pastiche: cultural memory in art, film, literature, Indiana Universty Press, 2001, p. 1 sa 10; Dyer, R., Pastiche, Routledge, 2007, p. 28 sa 40. Ara, għad-duttrina, Döhl, F. “Pastiche zwischen Generalklausel und Auffangtatbestand”, Zeitschrift für geistiges Eigentum, Nru 4, 2020, p. 380 sa 442.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-80" href="#c-80">80</a>
</span>) Ara Hoesterey, I., nota ta’ qiegħ il-paġna 79, op. cit., p. 1 sa 4.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-81" href="#c-81">81</a>
</span>) Ibid.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-82" href="#c-82">82</a>
</span>) Pereżempju, fir-rumanz tiegħu tal‑1919, Pastiches et Mélanges Proust jirrakkonta reat żgħir fl-istil ta’ disa’ awturi, fosthom Balzac u Flaubert. L-umoriżmu jinsab fl-“inadegwatezza” li tikkonsisti f’dan ir-rakkont bil-kliem solenni ta’ dawn l-awturi (ara Hoesterey, I., nota ta’ qiegħ il-paġna 79, op. cit., p. 1, 4 sa 7 u 80 sa 94).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-83" href="#c-83">83</a>
</span>) Vivant, M., u Bruguère, J.‑M., Droit d’auteur et droits voisins, Dalloz, Pariġi, 2015, p. 415 sa 416.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-84" href="#c-84">84</a>
</span>) Ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Szpunar fil-kawża Pelham I (nota ta’ qiegħ il-paġna 30).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-85" href="#c-85">85</a>
</span>) Il-“pastiċċ” innifsu jiġbed l-attenzjoni għall-fatt li fih materjal imitattiv. Ir-rikonoxximent li l-“pastiċċ” jirreferi għal xi ħaġa li tippreċedih huwa kruċjali għall-identità tiegħu (ara Dyer, R., nota ta’ qiegħ il-paġna 80, op. cit.).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-86" href="#c-86">86</a>
</span>) Xi drabi, il-kompożizzjoni ta’ xogħol fl-istil ta’ ieħor, ta’ suċċess, taħbi intenzjoni inqas glorjuża: dik li ftit minn dan is-suċċess jiġi lilu nnifsu.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-87" href="#c-87">87</a>
</span>) Ara Hoesterey, I., nota ta’ qiegħ il-paġna 79, op. cit., p. 8 u 9; Jacques, S., The parody exception in copyright law, Oxford University Press, Oxford, 2019, p. 10; u Döhl, F., nota ta’ qiegħ il-paġna 79, op. cit., p. 440 sa 443.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-88" href="#c-88">88</a>
</span>) Ara Bell, C., Premonitions of the past: an analysis of pastiche in the films of Quentin Tarantino, Digitized Theses, 2011. Pereżempju, il-film ta’ Tarantino tal‑1997 “Jackie Brown” huwa pastiċċ tal-films “blaxploitation” b’karattru ewlieni femminili tal‑1970 bħal “Foxy Brown”. Ara, għal eżempji oħra ta’ “pastiċċi” fiċ-ċinema, Hoesterey I, nota ta’ qiegħ il-paġna 80, op. cit., p. 47 sa 52; Dyer, R., nota ta’ qiegħ il-paġna 79, op. cit.; u “pastiċċ” f’Kuhn, A., u Westwell, G., A Dictionary of Film Studies, it-tieni edizzjoni, Oxford University Press, Oxford, 2020.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-89" href="#c-89">89</a>
</span>) Ara DJ Louie XIV, “Pharrell, Bruno Mars and the age of pastiche pop - are chart-topping retro-style hits honoring the past or simply retreading it?”, Medium, 4 ta’ Mejju 2015 (https://medium.com/cuepoint/pharrell-bruno-mars-and-the-age-of-pastiche-pop-cdeaf98aff54). Eżempju ta’ mużika klassika huwa fejn Liszt jagħmel pastiċċ mix-xogħol ta’ Bach f’ “Variationen über das Motiv von Bach, S.180”.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-90" href="#c-90">90</a>
</span>) “Blade Runner” jikkombina, minn naħa, l-arkitettura futurista, l-estetika, id-direzzjoni u s-suġġetti tal-film tal 1927 avant garde ta’ xjenza fittizja ta’ Fritz Lang “Metropolis” u, min-naħa l-oħra, it-tropi tal-“ġeneru” ta’ film noir, li jikkombinaw dawn l-elementi kollha f’xenarju post-apokaliptiku tal-belt ta’ Los Angeles (ara Kuhn, A., u Westwell, G., nota ta’ qiegħ il-paġna 88, op. cit.). “Bohemian Rhapsody” jikkombina tropi, motivi, strutturi u armoniji ta’ stili minn mużika klassika sa opra u l-mużika metall.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-91" href="#c-91">91</a>
</span>) Ara, b’dan il-fehim bħala alternattiva, it-tieni entrata, il-Collins English Dictionary; the Oxford Dictionary of English; The Merriam-Webster English Dictionary; Shorter Oxford English Dictionary; bil-Franċiż: Le Littré, Le Petit Robert. Ara, ukoll, Hoesterey, I., nota ta’ qiegħ il-paġna 79, op. cit., p. 10 sa 16; Dyer, R., nota ta’ qiegħ il-paġna 79, op. cit., p. 9 sa 21; u Ortland, E., “Pastiche im europäischen Sprachgebrauch und im Urheberrecht”, Zeitschrift für Geistiges Eigentum, Vol. 14, Nru 1, 2022, p. 3, 17 sa 19.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-92" href="#c-92">92</a>
</span>) It-terminu “cento” jirreferi għal poeżiji, mill-antikwità Griega, magħmula minn versi individwali meħuda minn poeti magħrufa bħal Omeru u Virġilju (ara Hoesterey, I., nota ta’ qiegħ il-paġna 80, op. cit., p. 9, 11 u 79). Fl-arti viżwali, “collage” huwa proċess, żviluppat wara l-papiers collés ta’ Braque u Picasso madwar l-1910, fejn il-viżwali (qatgħat mill-gazzetti, karta tal-pakketti tas-sigaretti, eċċ) kienu mweħħla fuq kompożizzjonijiet kubisti (Ibid. p. 11). It-terminu “found footage” jirreferi għal film li jikkonsisti f’ li jingħaqdu flimkien “footage” ta’ films preeżistenti u meħuda mill-produttur tal-films, bħal dak ta’ Michel Hazanavicius u Dominique Mézerette “La Classe Amerikana” (ara “found footage” f’Kuhn, A., u Westwell, G., nota ta’ qiegħ il-paġna 88, op. cit.).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-93" href="#c-93">93</a>
</span>) Ara “Pastiche” u “Pasticcio” f’Kennedy, J. Kennedy, M. u Rutherford-Johnson, T., The Oxford Dictionary of Music, is-sitt edizzjoni, Oxford University Press, Oxford, 2012.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-94" href="#c-94">94</a>
</span>) Ara, fl-istess sens, Döhl, F., nota ta’ qiegħ il-paġna 79, op. cit., p. 390, 425 u 426 u 429 sa 436.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-95" href="#c-95">95</a>
</span>) Fil-fatt, huwa diffiċli li wieħed jemmen li l-leġiżlatur tal-Unjoni seta’ kellu f’moħħu l-ġeneru tal-opra tal-“pasticcio” tas-seklu 18 meta fassal id-Direttiva Infosoc (Ibid., p. 418).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-96" href="#c-96">96</a>
</span>) Analiżi komparattiva tal-verżjonijiet lingwistiċi tad-Direttiva InfoSoc ma tagħtix wisq ċarezza lanqas, peress li (i) il-maġġoranza vasta ta’ dawn il-verżjonijiet jużaw jew it-terminu Franċiż “pastiche” (DA, DE, EN, ES, FR, IT, NL, PT) jew terminu kważi identiku (ET “pastišis”; FI “pastississa”; HR “pastiša”; LT “pastišui”; MT “pastiċċ”; PL “pastiszu”; RO “pastișelor”; SL “pastiša”; SV “pastischsyfte”) u (ii) il-ftit verżjonijiet tal-lingwa diverġenti jagħtu indikazzjonijiet kontradittorji, peress li xi wħud jużaw termini li jistgħu jiġu tradotti bħala ‘imitazzjoni’ (BG “имитация”; EL “μίμηση”; HU “utánzat”) jew anki ‘stylistic imitation’ (LV ‘stilizācijās’), filwaqt li oħrajn jużaw termini li pjuttost jevokaw “tinsiġa” ta’ partijiet meħuda minn xogħlijiet preċedenti (CS, SK: “koláže”).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-97" href="#c-97">97</a>
</span>) Ċertament, l-Artikolu 5(3)(k) joriġina minn proposta tad-delegazzjoni Franċiża lill-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, ispirata b’mod ċar mid-dritt Franċiż (ara l-Kummissjoni Ewropea, Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew skont it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 251(2) tat-Trattat KE dwar il-pożizzjoni komuni tal-Kunsill fid-dawl tal-adozzjoni ta’ direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-armonizzazzjoni ta’ ċerti aspetti ta’ drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati fis-soċjetà tal-informazzjoni, (SEC/2000/1734 final, Taqsima 3.2.4). Madankollu, l-oriġini ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni ma tistax, waħedha, tiddetta l-interpretazzjoni tagħha. Ladarba ġiet integrata fi strument tad-dritt tal-Unjoni, it-terminu “pastiċċ” sar kunċett awtonomu, u l-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex tislet id-definizzjoni tagħha minn tradizzjoni nazzjonali.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-98" href="#c-98">98</a>
</span>) Ovvjament, jista’ jkun hemm xi sovrappożizzjoni bejn il-kunċetti ta’ “parodija” u “pastiċċ”. Kif imsemmi iktar ’il fuq, ċerti “pastiċċi” ddefiniti b’dan il-mod jista’ jkollhom skop umoristiku jew kritiku.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-99" href="#c-99">99</a>
</span>) Ara, inter alia, is-sentenza Deckmyn (punt 21). Madankollu, fil-prattika, “pastiċċ” ġeneralment ikun “oriġinali”, u dan il-limitu huwa baxx. Nixtieq nenfasizza wkoll li, bħalma huwa ġeneralment il-każ fid-drittijiet tal-awtur (ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 19 iktar ’il fuq), il-mertu artistiku tal-“pastiċċ” (tajjeb jew ħażin) huwa manifestament irrilevanti għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-eċċezzjoni korrispondenti.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-100" href="#c-100">100</a>
</span>) Ara, inter alia, is-sentenza Deckmyn (punt 23 u l-ġurisprudenza ċċitata).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-101" href="#c-101">101</a>
</span>) Hija biss l-espressjoni konkreta ta’ dan l-“istil” f’xogħol partikolari li hija protetta.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-102" href="#c-102">102</a>
</span>) Ara, fuq id-dikotomija bejn l-idea u l-espressjoni u d-distinzjoni bejn l-elementi komuni u “oriġinali”, il-punt 26 iktar ’il fuq.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-103" href="#c-103">103</a>
</span>) Ara Andersen vs Stability AI, u Getty Images vs Stability AI, attwalment pendenti quddiem il-High Court (il-Qorti Għolja, ir-Renju Unit).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-104" href="#c-104">104</a>
</span>) Inter alia, fl‑2018, is-suċċessur fid-dritt tal-koawtur tal-kanzunetta tal‑1973 ta’ Marvin Gaye “Let’s Get It on” beda kawża kontra Ed Sheeran talli “seraq” il-kombinazzjoni tal-progressjoni tal-kordi u tar-ritmu armoniku ta’ din il-kanzunetta fil-kanzunetta tiegħu “Thinking Out Loud”. Fiż-żewġ kawżi, it-talbiet għal ksur fl-aħħar ġew miċħuda, minħabba li l-elementi mislufa kienu komuni wisq sabiex jiġġustifikaw il-protezzjoni tad-drittijiet tal-awtur (ara United States Court of Appeals for the Second Circuit, 1 ta’ Novembru 2024, Structured Asset Sales, LLC vs Sheeran, Nru 23‑905 (2d Cir. 2024)). Madankollu, kawżi bħal dawn joħolqu inċertezza legali fost il-mużiċisti li jixtiequ jimitaw stili distintivi. Fl-Unjoni, l-eċċezzjoni tal-“pastiċċ”, kif iddefinita iktar ’il fuq, issaħħaħ il-pożizzjoni legali tal-kreaturi f’dan ir-rigward.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-105" href="#c-105">105</a>
</span>) Ara Döhl, F., nota ta’ qiegħ il-paġna 79, op. cit., p. 427 sa 429. Pereżempju, fl‑2013, is-suċċessjoni ta’ Marvin Gaye u tal-produttur tal-mużika tagħha akkużat lil Pharrell Williams u lil Robin Thicke li fil-kanzunetta tagħhom “Blurred lines”, “serqu” “signature phrases, hooks, melodiji tal-bass [u] word painting” mill-kanzunetta ta’ Gaye, “Got to give it up”. Il-qrati Amerikani involuti ddeċidew li “Blurred lines” kienet tikser “Got to give it up”, peress li l-kombinazzjoni ta’ elementi stilistiċi mislufa kienet “oriġinali” (ara United States Court of Appeals for the Ninth Circuit, 21 ta’ Marzu 2018, Williams vs Gaye, 21 ta’ Marzu 2018, 895 F.3d 1106 (9th Cir. 2018)). Fl-Unjoni, l-eċċezzjoni tal-“pastiċċ” setgħet tevita dan ir-riżultat, peress li “Blurred lines” setgħet titqies bħala “pastiċċ” ta’ “Got to give it up”.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-106" href="#c-106">106</a>
</span>) Bla ħsara għall-eżami fi tliet stadji previst fl-Artikolu 5(5) tad-Direttiva Infosoc. F’dan ir-rigward, dak it-test jista’ jkun kruċjali, b’mod partikolari, meta tiġi evalwata l-permissibbiltà ta’ ċerti xogħlijiet tal-arti imitattivi ġġenerati mill-IA permezz tal-iskennjar ta’ xogħlijiet protetti u materjal ieħor.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-107" href="#c-107">107</a>
</span>) Ara, b’analoġija, fir-rigward tal-eċċezzjoni tal-“kwotazzjoni” prevista fl-Artikolu 5(3)(d) tad-Direttiva Infosoc, is-sentenza Pelham I (punt 68).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-108" href="#c-108">108</a>
</span>) B’analoġija, “Nach Bach” ta’ Rochberg tistampa l-istil Barokk mhux biss permezz tal-adozzjoni ta’ ċerti forom distintivi, iżda wkoll permezz tar-riproduzzjoni diretta ta’ ċerti partijiet “oriġinali” tax-xogħlijiet ta’ Bach (ara Myungto i Lee, B., nota ta’ qiegħ il-paġna 47, op. cit., p. 56).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-109" href="#c-109">109</a>
</span>) Ara Döhl, F., nota ta’ qiegħ il-paġna 79, op. cit., p. 424 u 425.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-110" href="#c-110">110</a>
</span>) Dan ineħħi wkoll l-effett utli tal-eċċezzjoni tal-“kwotazzjoni” prevista fl-Artikolu 5(3)(d) tad-Direttiva Infosoc, peress li kull kontenut li juża mill-ġdid materjal li joriġina minn terzi, inkluż bħala “kwotazzjoni”, jista’ jitqies bħala “pastiċċ”.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-111" href="#c-111">111</a>
</span>) Nosserva li ċerti qrati u kummentaturi akkademiċi Ġermaniżi, filwaqt li japprovaw id-definizzjoni ta’ “pastiċċ” mogħtija minn Pelham et, il-Gvern Ġermaniż u l-Kummissjoni, jillimitaw il-kamp ta’ applikazzjoni tagħha billi jinterpretaw ir-rekwiżit ta’ “konfrontazzjoni artistika” bħala li jimplika li l-“pastiċċ” għandu jkun “antitematiku”, jiġifieri kritiku fir-rigward tal-materjal sors (ara, pereżempju, l-Landgericht Berlin (il-Qorti Reġjonali ta’ Berlin, il-Ġermanja), 2 ta’ Novembru 2021, The Unknowable, ECLI:DE/LGBE:2021:1102:15O551.19.00) jew, tal-inqas, “jidħol fi djalogu” ma’ dan il-materjal (ara Stieper, M., nota ta’ qiegħ il-paġna 65, op. cit., p. 1662). Din l-interpretazzjoni alternattiva tal-“konfrontazzjoni artistika” hija sostnuta wkoll minn CG, apparentement sussidjarjament. Skont din l-interpretazzjoni, l-eċċezzjoni tal-“pastiċċ” tkopri subsett iktar ristrett ta’ użu mill-ġdid kreattiv, li jeskludi ħafna minn UGC u l-parti l-kbira tal-każijiet ta’ “teħid ta’ kampjuni”, fejn tali djalogu jew tali konfrontazzjoni antitematika ma jistgħux jiġu identifikati. Madankollu, ma narax l-utilità ta’ din l-interpretazzjoni. Ir-rekwiżit li l-użu jkun “antitematiku” joħloq konfużjoni bejn “parodija” u “pastiċċ” (ara l-punt 93 iktar ’il quddiem). L-eżiġenza ta’ “djalogu”, min-naħa tiegħu, tħallat “pastiċċ” ma’ kwotazzjoni (ara l-punt 88 iktar ’il quddiem).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-112" href="#c-112">112</a>
</span>) Il-klawżola ta’ “użu ġust”, stabbilita fl-Artikolu 107 tal-Copyright Law of the United States (L-Att dwar id-Drittijiet tal-Awtur tal-Istati Uniti tal-Amerika), bħala eċċezzjoni għad-drittijiet tal-awtur, tippermetti liberament kull użu ta’ xogħol protett meqjus bħala “ġust” fid-dawl ta’ fatturi bħall-“oġġett u l-karattru tal-użu, inkluż jekk dan l-użu huwiex ta’ natura kummerċjali jew għal skopijiet edukattivi mingħajr skop ta’ qligħ”, “in-natura tax-xogħol suġġett għad-drittijiet tal-awtur”, “il-kwantità u l-karattru sostanzjali tas-sehem użat fir-rigward tax-xogħol protett kollu kemm hu” u “l-effett tal-użu fis-suq potenzjali jew il-valur tax-xogħol soġġett għad-drittijiet tal-awtur”.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-113" href="#c-113">113</a>
</span>) Notevolment, fis-sistema attwalment prevista fl-Artikolu 5 tad-Direttiva Infosoc, it-test fi tliet stadji stabbilit fil-paragrafu 5 ma huwiex maħsub bħala l-uniku parametru għall-għoti ta’ eċċezzjoni. Fil-fatt, il-funzjoni ta’ dan it-test huwa li jillimita ulterjorment il-kamp ta’ applikazzjoni tal-eċċezzjonijiet u tal-limitazzjonijiet (diġà stretti u ftit) elenkati fl-Artikolu 5(1) sa (4) ta’ din id-direttiva. Anki meta tali użu jissodisfa r-rekwiżiti ta’ waħda minn dawn l-eċċezzjonijiet u limitazzjonijiet, dan l-użu jista’ jiġi awtorizzat biss jekk, minbarra dawn ir-rekwiżiti, it-test fi tliet stadji jiġi ssodisfatt.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-114" href="#c-114">114</a>
</span>) Ara l-premessa 70 tad-Direttiva DASUD. Ara wkoll, b’analoġija, fir-rigward tal-eċċezzjoni tal-“parodija”, is-sentenza Deckmyn (punti 25 u 26).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-115" href="#c-115">115</a>
</span>) Ara s-sentenzi Funke Medien (punt 70) u Spiegel Online (punt 54).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-116" href="#c-116">116</a>
</span>) Ara, b’analoġija, is-sentenza Deckmyn (punt 25).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-117" href="#c-117">117</a>
</span>) Għall-uniku element li jirriżulta mit-travaux préparatoires tad-Direttiva Infosoc, ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 97 iktar ’il fuq.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-118" href="#c-118">118</a>
</span>) Ara, pereżempju, Gowers, A., Gowers Review of Intellectual Property, 2006, paragrafu 4.86 sa 4.89, Rakkomandazzjoni 11: “Proposta ta’ emenda tad-Direttiva 2001/29/KE sabiex tippermetti eċċezzjoni għax-xogħlijiet kreattivi, trasformattivi jew derivattivi, fil-parametri tat-Test ta’ Tliet Stadji ta’ Berna” [traduzzjoni libera].</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-119" href="#c-119">119</a>
</span>) Ara, inter alia, Il-Kummissjoni Ewropea, Green Paper, Drittijiet tal-Awtur fl-Ekonomija tal-Għarfien, 16 ta’ Lulju 2008, COM(2008) 466, p. 19 u 20.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-120" href="#c-120">120</a>
</span>) Il-Parlament Ewropew, il-Kumitat għall-Affarijiet Legali, Abbozz ta’ rapport dwar l-implimentazzjoni tad-Direttiva 2001/29/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑22 ta’ Mejju 2001 dwar l-armonizzazzjoni ta’ ċerti aspetti ta’ drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati fis-soċjetà tal-informazzjoni (2014/2256(INI)), paragrafu 13.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-121" href="#c-121">121</a>
</span>) Ara, inter alia, il-Kummissjoni Ewropea, Komunikazzjoni tal-Kummissjoni - Drittijiet tal-Awtur fl-Ekonomija tal-Għarfien, tad‑19 ta’ Ottubru 2009, [COM(2009) 532 final, p. 9, u l-Parlament Ewropew, Riżoluzzjoni tad‑9 ta’ Lulju 2015 dwar l-Implimentazzjoni tad-Direttiva 2001/29/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat‑22 ta’ Mejju 2001, dwar l-armonizzazzjoni ta’ ċerti aspetti ta’ drittijiet tal-awtur u drittijiet relatati fis-soċjetà tal-informazzjoni (ĠU 2017, C 265, 1p. 121, paragrafu 42).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-122" href="#c-122">122</a>
</span>) Filwaqt li l-leġiżlatur tal-Unjoni introduċa wkoll eċċezzjonijiet ġodda ddedikati għal użu ieħor online (ara l-Artikoli 3 sa 6 tad-Direttiva DASUD). Għalhekk, filwaqt li l-leġiżlatur ikkunsidra, f’din id-direttiva, li kien “partikolarment importanti għall-finijiet li jinstab bilanċ bejn id-drittijiet fundamentali stabbiliti fil-Karta […] u d-dritt għall-proprjetà, inkluża l-proprjetà intellettwali”, illi ftit użu mill-ġdid ta’ materjal protett, fl-UGC, huwa permess, b’mod partikolari li “għal skop ta’ pastiċċ”, ma jsegwix li kull UGC għandu titqies bħala “pastiċċ”.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-123" href="#c-123">123</a>
</span>) Ara s-sentenzi Funke Medien (punt 65 sa 76) u Spiegel Online (punti 50 sa 59).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-124" href="#c-124">124</a>
</span>) Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi Funke Medien (punt 76) u Spiegel Online (punt 59).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-125" href="#c-125">125</a>
</span>) Ara Pollaud-Dulian, F., nota ta’ qiegħ il-paġna 73, op. cit. A fortiori, il-fatt li, kif jenfasizza l-Gvern Ġermaniż, il-premessa 31 tad-Direttiva Infosoc tipprovdi li l-eċċezzjonijiet u l-limitazzjonijiet previsti fl-Artikolu 5 ta’ dan l-istrument “għandhom ikunu stmati mill-ġdid fl-isfond ta’ l-ambjent elettroniku ġdid”, inklużi l-użu ġdid, ma jistax jiġġustifika d-distorsjoni tal-eċċezzjoni tal-“pastiċċ” sal-punt li ssir klawżola omnikomprensiva għall-użu mill-ġdid kreattiv, inkluż fl-UGC (ara Döhl, F., nota ta’ qiegħ il-paġna 79, op. cit., p. 417 sa 418).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-126" href="#c-126">126</a>
</span>) Ara l-premessi 4 u 9 tad-Direttiva InfoSoc.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-127" href="#c-127">127</a>
</span>) Ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Szpunar f’Pelham I (nota ta’ qiegħ il-paġna 30).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-128" href="#c-128">128</a>
</span>) Ara wkoll, fir-rigward tax-xogħlijiet, l-Artikolu 10(1) tal-Konvenzjoni ta’ Berna.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-129" href="#c-129">129</a>
</span>) Ara s-sentenza Pelham I (punti 68 sa 72).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-130" href="#c-130">130</a>
</span>) Ara, f’dan is-sens, is-sentenza Pelham I (punt 72);</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-131" href="#c-131">131</a>
</span>) Huwa diffiċli li wieħed jimmaġina, pereżempju, mużiċista tal-jazz li jieqaf f’nofs “chorus” biex jispjega lill-udjenza li għadu kif iċċita “Summertime” ta’ Gershwin.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-132" href="#c-132">132</a>
</span>) Ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Szpunar f’Pelham I (punt 68). Huwa jissodisfa wkoll id-dritt morali ta’ attribuzzjoni mogħti lill-awturi (ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 54 iktar ’il fuq).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-133" href="#c-133">133</a>
</span>) Ara, f’dan is-sens, is-sentenza Pelham I (punt 71). Dan huwa suġġett għat-test fit-tliet stadji previst fl-Artikolu 5(5) tad-Direttiva Infosoc. Iktar ma tkun estensiva l-kwotazzjoni, iktar ikun għoli r-riskju li l-kontenut “iċċitat” jikkompeti mal-isfruttament normali tas-sors “iċċitat” (ara s-sentenza Spiegel Online (punt 79)).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-134" href="#c-134">134</a>
</span>) Sentenza Pelham I (punti 71 sa 73). Meta dan ikun il-każ, l-eċċezzjoni ta’ “kwotazzjoni” tista’ tiġġustifika r-riproduzzjoni kemm tal-fonogramma kif ukoll tax-xogħol sottostanti, b’deroga mid-drittijiet previsti rispettivament fl-Artikolu 2(c) u fl-Artikolu 2(a) tad-Direttiva Infosoc.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-135" href="#c-135">135</a>
</span>) Ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Szpunar f’Pelham I (punt 64).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-136" href="#c-136">136</a>
</span>) Ara, f’dan is-sens, is-sentenza Pelham I (punt 72); Sakemm dan ikun il-każ, jista’ jkun hemm ukoll, fil-fehma tiegħi, ċertu grad ta’ modifika tal-materjal sors (bidla tat-tonalità mużikali, tal-veloċità, eċċ.). Evidentement, meta l-materjal protett użat mill-ġdid jiġi emendat sal-punt li ma jkunx “rikonoxxibbli” fil-kontenut il-ġdid, ma jistax jiġi kkunsidrat bħala “kwotazzjoni”, peress li ma jistax jissodisfa l-funzjoni tiegħu ta’ mezz ta’ “djalogu” (Ibid., punt 73). Madankollu, f’każ bħal dan, ma hemmx att ta’ “riproduzzjoni” fis-sens tal-Artikolu 2 tad-Direttiva Infosoc u, għaldaqstant, ma hemm bżonn l-ebda eċċezzjoni.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-137" href="#c-137">137</a>
</span>) Fil-fehma tiegħi, dawn huma eżempji li jvarjaw minn “kwotazzjonijiet” ta’ melodiji famużi minn mużiċisti tal-jazz fl-improvizzazzjoni tagħhom, għal “Rockollection” ta’ Laurent Voulzy (li juri l-episodji ta’ żgħożitu bil-kanzunetti differenti li huwa kien jisma’ fuq ir-radju f’dak iż-żmien), u l-“kwotazzjoni” ta’ kanzunetti folkloristiċi ta’ Bartok fil-kompożizzjonijiet tiegħu (ara Myung‑Ji Lee, B., nota ta’ qiegħ il-paġna 47, op. cit., p. 38 u 39).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-138" href="#c-138">138</a>
</span>) Hawnhekk ukoll, fin-“Nach Bach” ta’ Rochberg, hemm kuntrast ċar u mixtieq bejn il-fatt li x-xogħlijiet ta’ Bach huma “ċċitati” (li jsegwu armonija u struttura Barokka rigorużi) u l-partijiet komposti minn Rochberg (li huma atonali) (ara Myung-Ji Lee, B., nota ta’ qiegħ il-paġna 47, op. cit., p. 56).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-139" href="#c-139">139</a>
</span>) Notevolment, il-hip hop tal-bidu tas-snin 90 huwa kkaratterizzat mill-użu ta’ “kampjuni” meħuda minn fonogrammi li fihom xogħlijiet ikoniċi ta’ mużika Afro-Amerikana, intiżi sabiex iservu bħala riferimenti rikonoxxibbli għall-komunità tal-“hip-hop”. Diversi kanzunetti tal-“hip-hop” jindikaw ukoll tali “kampjuni” bi ħsejjes tal-grif, “pop” u “hiss”, li jiġbdu l-attenzjoni għall-fatt li qiegħed jintlagħab vinil “virtwali” u, b’hekk, kanzunetta oħra “ikkwotata” (ara, pereżempju, Williams, J.A., “Theoretical approaches to quotation in hip-hop recordings”, Contemporary Music Review, Vol. 33, Nru 2, 2014, p. 188 sa 209, speċjalment. p. 193 sa 196).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-140" href="#c-140">140</a>
</span>) Memes huma koperti biss jekk is-sottotitolu jikkummenta fuq jew jikkritika l-immaġni mislufa jew tużaha bħala evidenza b’appoġġ għad-dikjarazzjoni tal-kreatur. Madankollu, il-parti l-kbira tal-“memes” jinkludu stampi preeżistenti xierqa sabiex tinħoloq tifsira kompletament ġdida minflok bħala mezz ta’ “djalogu” max-xogħol sors (ara Spina Ali, G., nota ta’ qiegħ il-paġna 73, op. cit., p. 722 sa 724).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-141" href="#c-141">141</a>
</span>) Ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Szpunar f’Pelham I (punt 67). Ir-riżultat apparentement paradossali ta’ din l-interpretazzjoni huwa li “kampjuni” twal u rikonoxxibbli jistgħu jiġu kklassifikati bħala “kwotazzjonijiet” u, għalhekk, jistgħu jiġu awtorizzati liberament, filwaqt li kampjuni qosra u mhux ċari b’rabtiet inqas evidenti ma jistgħux, minkejja l-fatt li l-ħsara lill-interess tal-produttur tal-fonogramma użata mill-ġdid tidher iktar probabbli fl-ewwel każ milli fit-tieni wieħed. Madankollu, fil-fehma tiegħi, “kampjuni” qosra u mhux ċari ma għandhomx jagħtu lok għad-dritt ta’ riproduzzjoni tal-produttur ta’ fonogrammi fl-ewwel lok (ara t-Taqsima C iktar ’il quddiem).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-142" href="#c-142">142</a>
</span>) Madankollu, dan dejjem ikun suġġett, fuq bażi ta’ każ b’każ, għat-test fi tliet stadji previst fl-Artikolu 5(5) tad-Direttiva Infosoc.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-143" href="#c-143">143</a>
</span>) Peress li l-Artikolu 5(3)(k) tad-Direttiva Infosoc għandu natura trasversali u, b’mod partikolari, jikkwalifika t-tipi differenti kollha ta’ drittijiet ta’ riproduzzjoni, l-eċċezzjoni ta’ “parodija” tista’ tiġġustifika kemm l-użu mill-ġdid ta’ xogħol kif ukoll, pereżempju, l-użu mill-ġdid ta’ fonogramma, film jew xandiriet.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-144" href="#c-144">144</a>
</span>) Ara Spina Ali, G., nota ta’ qiegħ il-paġna 73, op. cit., p. 719.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-145" href="#c-145">145</a>
</span>) Fil-fatt, “umoriżmu” fil-mużika mhux dejjem jista’ jieħu l-forma ta’ twaqqigħ għaċ-ċajt tradizzjonali, iżda jista’, fil-fehma tiegħi, jiġi ġġenerat perfettament, pereżempju, minn kunflitt inkongruwenti ta’ sorsi, bħall-“mashup” ta’ ċerti kanzunetti folkloristiċi ma’ “track” tad-“death metal” (ara Jacques, S. “Mash-ups and mixes: what impact have the recent copyright reforms had on the legality of sampling?”, Entertainment Law Review, Vol. 27, Nru 1, 2016, p. 3 sa 10, speċjalment p. 6).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-146" href="#c-146">146</a>
</span>) “La classe américaine”, li sar riferiment għaliha iktar ’il fuq, fil-fehma tiegħi tiġi kklassifikata bħala “parodija” fis-sens tal-Artikolu 5(3)(k) tad-Direttiva Infosoc.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-147" href="#c-147">147</a>
</span>) Ara, pereżempju, it-tribunal judiciaire de Rennes (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Rennes, Franza), 10 ta’ Mejju 2021, Nru 17/04478. F’din il-kawża, artist pitter pitturi li poġġew il-karattru (protett bid-drittijiet tal-awtur) ta’ Tintin f’kuntest ferm differenti mill-ambjent “normali” tiegħu, sal-punt ta’ inkongruwenza komika (kuntest li jinvolvi, pereżempju, ifflertjar mal-“pin-ups”, filwaqt li s-sesswalità ta’ Tintin hija kompletament assenti mix-xogħol ta’ Hergé).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-148" href="#c-148">148</a>
</span>) Dan għaliex il-monopolju mogħti lill-awturi fuq ix-xogħlijiet tagħhom kif ukoll lill-produtturi u lix-xandara fuq il-fonogrammi, films u xandiriet tagħhom ma jipprekludix il-moviment liberu ta’ ideat u elementi komuni, li huma essenzjali għal kull kreazzjoni artistika futura.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-149" href="#c-149">149</a>
</span>) Ara, inter alia, is-sentenza tas‑26 ta’ April 2022, Il-Polonja vs Il-Parlament u Il-Kunsill (C‑401/19, EU:C:2022:297, punt 82), u, b’analoġija, il-Qorti EDB, 1 ta’ Settembru 2022, Safarov vs L-Ażerbajġan, CE:ECHR:2022:0901JUD000088512, punt 30.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-150" href="#c-150">150</a>
</span>) Ara, inter alia, is-sentenza tas‑17 ta’ Diċembru 2020, Centraal Israëlitisch Consistorie van België et (C‑336/19, EU:C:2020:1031, punt 64).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-151" href="#c-151">151</a>
</span>) Barra minn hekk, il-“kampjun” jista’ jiskatta wkoll id-dritt relatat ta’ riproduzzjoni tal-interpretu fuq ir-reġistrazzjoni, li jeħtieġ awtorizzazzjoni addizzjonali.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-152" href="#c-152">152</a>
</span>) B’hekk, jista’ jqum ħafna iktar biex tikseb il-permess li tuża l-kampjun milli biex tixtri ż-żebgħa jew il-pniezel. Pereżempju, il-biċċa l-kbira tal-“memes” ma jiġux monetizzati, u dan jagħmilha impossibbli li jitħallsu tariffi tal-liċenzja.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-153" href="#c-153">153</a>
</span>) Naturalment jeżistu diversi każijiet ta’ tolleranza tal-espressjonijiet derivattivi mid-detenturi tad-drittijiet. Madankollu, dawn l-espressjonijiet jibqgħu dipendenti fuq ir-rieda tagħhom.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-154" href="#c-154">154</a>
</span>) Ara, f’dan is-sens, is-sentenzi Funke Medien (punti 57 u 58) u Spiegel Online (punti 42 u 43). Il-fatt li d-drittijiet esklużivi mogħtija lid-detenturi tad-drittijiet ma humiex perpetwi jikkontribwixxi wkoll għal ċertu bilanċ bejn il-qadim u l-ġdid. Madankollu, it-tul taż-żmien tad-drittijiet ġie estiż b’mod kunsiderevoli matul iż-żmien. Fir-rigward tad-drittijiet tal-awtur, dawn issa jestendu għal tul il-ħajja tal-awtur u għal 70 sena wara mewtu. Għal fonogramma, dawn jestendu għal 50 sena wara l-iffissar (jew il-pubblikazzjoni legali) (ara, rispettivament, l-Artikolu 1(1) u l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2006/116/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat‑12 ta’ Diċembru 2006 dwar il-perjodu ta’ protezzjoni ta’ drittijiet ta’ l-awtur u ta’ ċerti drittijiet relatati (verżjoni kodifikata) (ĠU 2006, Vol. 372, p. 12)). Dan jagħmel diffiċli li tintuża l-kultura kontemporanja f’kreazzjoni ġdida. Dan huwa partikolarment minnu għat-“teħid ta’ kampjuni”.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-155" href="#c-155">155</a>
</span>) Ma rridx nissuġġerixxi li l-ikkuppjar huwa dejjem kreattiv. Madankollu, dak li huwa importanti huwa li dan jista’ jkun u li s-sistema tad-drittijiet tal-awtur ma tiħux inkunsiderazzjoni b’mod sħiħ dan il-fatt.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-156" href="#c-156">156</a>
</span>) Ara Pollaud-Dulian, F., “Fait d’hiver”: la revanche des trois petits cochons sur le grand méchant Koons”, RTD Com, 2021, p. 818).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-157" href="#c-157">157</a>
</span>) Ara s-sentenza tas‑26 ta’ April 2017, Stichting Brein (C‑527/15, EU:C:2017:300, punt 70).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-158" href="#c-158">158</a>
</span>) L-argument huwa saħansitra sostnut li ħafna każijiet ta’ użu mill-ġdid kreattiv saħansitra jżidu l-valur tal-materjal sors. Pereżempju, l-użu ta’ “kampjuni” ta’ fonogrammi minsija u ta’ xogħlijiet mużikali jista’ jqajjem interess ġdid għal dawn tal-aħħar u jżid, pereżempju, in-numru ta’ “streams” leċiti ta’ dawn ix-xogħlijiet fuq pjattaformi bħal Spotify (ara, għal prova ta’ dan, Schuster, W.M., “Fair use, girl talk, and digital sampling: an empirical study of music sampling’s effect on the market for copyrighted Works”, Oklahoma Law Review, Vol. 67, Nru 3, 2015).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-159" href="#c-159">159</a>
</span>) Sabiex inkunu preċiżi, dawn il-kunsiderazzjonijiet jittieħdu inkunsiderazzjoni, iżda biss fil-kuntest ta’ eċċezzjoni jew ta’ limitazzjoni partikolari. Meta użu jkun kopert minn tali eċċezzjoni ta’ limitazzjoni, it-test fi tliet stadji previst fl-Artikolu 5(5) tad-Direttiva Infosoc ikun japplika u l-kwistjoni dwar jekk l-użu “jikkompetix mal-isfruttament normali” tax-xogħol jew tas-suġġett tittieħed inkunsiderazzjoni. Madankollu, ma jiġix ivvalutat lil hinn minn dan ix-xenarju. L-assenza ta’ dannu ekonomiku ma tistax għalhekk tiġġustifika l-għoti ta’ deroga meta ma tapplika ebda eċċezzjoni jew limitazzjoni.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-160" href="#c-160">160</a>
</span>) Ara, inter alia, is-sentenza tas‑17 ta’ Diċembru 2015, Neptune Distribution (C‑157/14, EU:C:2015:823, punt 76 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata). Ara wkoll, b’analoġija, Qorti EDB, 10 ta’ Jannar 2013, Ashby Donald et vs Franza, CE:ECHR:2013:0110JUD003676908, punt 40).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-161" href="#c-161">161</a>
</span>) Konklużjonijiet fil-Kawżi magħquda C‑203/15 u C‑698/15 (EU:C:2016:572, punt 248).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-162" href="#c-162">162</a>
</span>) Dan huwa differenti mill-kwistjoni dwar jekk il-leġiżlatur kisirx l-“essenza” ta’ dritt fundamentali. L-osservanza ta’ din l-“essenza” u ta’ din il-proporzjonalità stricto sensu huma żewġ rekwiżiti distinti u għandhom jiġu ttrattati bħala tali.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-163" href="#c-163">163</a>
</span>) Ara l-Artikolu 5 tal-Grundgesetz (il-Liġi Fundamentali), li tiggarantixxi l-libertà tal-arti.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-164" href="#c-164">164</a>
</span>) Ara l-punt 12 iktar ’il fuq.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-165" href="#c-165">165</a>
</span>) Ara l-Qorti EDB, 7 ta’ Diċembru 1976, Handyside, CE:ECHR:1976:1207JUD000549372, punt 49; Garben, S., “Fundamental rights in EU copyright harmonization ‑ balancing without a solid framework: Funke Medien, Pelham, Spiegel Online”, Common Market Law Review, 2020, Vol. 57, Nru 6, p. 1909‑ 1932, speċjalment. p. 1929 sa 1930.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-166" href="#c-166">166</a>
</span>) Ara, b’analoġija, is-sentenza tat‑3 ta’ Settembru 2008, Kadi u Al Barakaat International Foundation vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni (C‑402/05 P u C‑415/05 P, EU:C:2008:461, punt 355 u l-ġurisprudenza ċċitata).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-167" href="#c-167">167</a>
</span>) Ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑4 ta’ Ottubru 2011, Football Association Premier League et (C‑403/08 u C‑429/08, EU:C:2011:631, punti 104 sa 107 u l-ġurisprudenza ċċitata).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-168" href="#c-168">168</a>
</span>) Pereżempju, fil-mument tal-adozzjoni tal-Konvenzjoni ta’ Ruma (1961), kien hemm investimenti kbar fil-produzzjoni ta’ diski (relatati mal-ispejjeż ta’ studios ta’ reġistrazzjoni, tekniċi, “mastering”, manifattura u distribuzzjoni ta’ diski), u huma dawn l-ispejjeż li kienu jiġġustifikaw id-dritt relatat mogħti lill-produtturi ta’ fonogrammi (ara WIPO, Guide to the Rome Convention and to the Phonograms Convention, 1981, p. 11). Ċerti kummentaturi jistaqsu jekk din il-loġika għadhiex valida peress li, illum il-ġurnata, pereżempju, l-ispejjeż ta’ reġistrazzjoni, ta’ produzzjoni u ta’ distribuzzjoni ta’ fonogrammi jikkostitwixxu biss frazzjoni minn dak li kienu qabel (ara Hugenholtz, P. B., “Neighbouring rights are obsolete”, International Review of Intellectual Property and Competition Law, Vol. 50, Nru 8, 2019, p. 1006 sa 1011).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-169" href="#c-169">169</a>
</span>) Ara l-premessa 10 tad-Direttiva InfoSoc. Mill-istorja tal-Konvenzjoni ta’ Ruma jirriżulta li d-dritt relatat mogħti lill-produttur ta’ fonogrammi, b’mod partikolari, kien risposta għaż-żieda fil-“piraterija” tal-massa ta’ diski, li seħħet fis-snin sittin b’disponibbiltà dejjem ikbar għall-pubbliku ta’ magni ta’ reġistrazzjoni rħas u faċli li jintużaw (ara WIPO, Guide to the Rome Convention and to the Phonograms Convention, 1981, p. 11). Dan id-dritt kien intiż sabiex jipprekludi d-dħul fis-suq ta’ kopji imitattivi ta’ diski, peress li dawn il-kopji jissostitwixxu l-oriġinali, jipprekludu lill-produtturi milli jirkupraw l-investiment tagħhom, u jeqirdu l-motivazzjoni tagħhom li jkomplu jinvestu f’fonogrammi (ara Hugenholtz, P. B., nota ta’ qiegħ il-paġna 168, op. cit., p. 1006 sa 1011; Westkamp, G., nota ta’ qiegħ il-paġna 56, op. cit.; Grisse, K., u Kaiser, C., nota ta’ qiegħ il-paġna 36, op. cit., p. 79 u 80; BVerfG, deċiżjoni msemmija fil-punt 12 iktar ’il fuq, paragrafu 104).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-170" href="#c-170">170</a>
</span>) Ara s-sentenza tal‑4 ta’ Ottubru 2011, Football Association Premier League et (C‑403/08 u C‑429/08, EU:C:2011:631, punti 107 u 108).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-171" href="#c-171">171</a>
</span>) Bl-istess mod, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, fir-rigward tad-dritt sui generis mogħti lil min jagħmel database fuqha (ara l-Artikolu 7 tad-Direttiva 96/9/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑11 ta’ Marzu 1996 dwar il-protezzjoni legali ta’ databases (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 15, p. 459)), li l-atti ta’ estrazzjoni u ta’ użu mill-ġdid ta’ database jaqgħu taħt id-dritt esklużiv bil-kundizzjoni “li dawn l-atti […] jikkostitwixxu riskju għall-possibbiltajiet li persuna tagħmel tajjeb għall-investiment magħmul permezz tal-użu normali tad-database inkwistjoni,” (sentenza tat‑3 ta’ Ġunju 2021, CV-Online Latvia, C‑762/19, EU:C:2021:434, punt 47), ġeneralment għaliex tali atti joqorbu lejn il-ħolqien ta’ prodott ta’ sostituzzjoni, li jorjenta mill-ġdid id-dħul li għandu jmur lura għand il-produttur tad-database (Ibid., punt 40).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-172" href="#c-172">172</a>
</span>) L-estensjoni tad-drittijiet marbuta ma’ tali siltiet tfisser effettivament li d-detenturi tad-drittijiet igawdu minn dritt usa’ mill-awturi fuq ix-xogħlijiet tagħhom. Fil-fatt, il-produtturi jistgħu jipprekludu effettivament li “kampjuni” rikonoxxibbli jittieħdu mill-fonogrammi tagħhom, filwaqt li l-awtur tax-xogħol sottostanti għandu juri li l-“kampjun” inkwistjoni jinkludi parti “oriġinali” ta’ dan ix-xogħol. Dan spiss ma jkunx il-każ għal “kampjuni” qosra jew nieqsa minn karattru distintiv li jistgħu jinkorporaw elementi komuni u/jew ikunu qosra wisq sabiex iwasslu għall-“oriġinalità” ta’ dan ix-xogħol. Lanqas ma huwa ċar, fid-dawl tar-raġuni rispettiva ta’ dawn iż-żewġ settijiet ta’ drittijiet ta’ proprjetà intellettwali, għalfejn att ta’ ffissar “sempliċi” għandu jingħata protezzjoni aħjar mill-kreattività.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-173" href="#c-173">173</a>
</span>) Ara Senftleben, M., nota ta’ qiegħ il-paġna 56, op. cit., p. 757 sa 758; Arora, Y., “Music sampling and copyright - are the courts hung up on restricting creativity?”, Trinity College Law Review, Vol. 25, 2022, p. 168 sa 190; Westkamp, G., nota ta’ qiegħ il-paġna 56, op. cit.; u Kraetzig, V., “Pastiche als Fair Use?”, Zeitschrift für Urheber- und Medienrecht, 2024, p. 1 sa 9.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-174" href="#c-174">174</a>
</span>) Ara Katz, M., nota ta’ qiegħ il-paġna 45, op. cit.; Arora, Y., nota ta’ qiegħ il-paġna 173, op. cit., p. 172 sa 174); Bently, L. u Sherman, B., “Culture of copying ‑ digital sampling and copyright law”, Entertainment Law Review, Vol. 3, Nru 5, 1992, p. 158 sa 163, speċjalment p. 160.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-175" href="#c-175">175</a>
</span>) Ara Döhl, F., nota ta’ qiegħ il-paġna 79, op. cit., p. 422, u Arora, Y., nota ta’ qiegħ il-paġna 173 op. cit., p. 184.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-176" href="#c-176">176</a>
</span>) Ara, għall-istess kumment, Grisse, K., u Kaiser, C., nota ta’ qiegħ il-paġna 36, op. cit., p. 80; Garben, S., nota ta’ qiegħ il-paġna 165, op. cit., p. 1911, 1912, 1927 sa 1929; u Westkamp, G., nota ta’ qiegħ il-paġna 56, op. cit.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-177" href="#c-177">177</a>
</span>) Ara s-sentenza Pelham I (punti 36 sa 38).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-178" href="#c-178">178</a>
</span>) Fil-fatt, fil-fehma tiegħi, la t-test tal-Artikolu 2(c) tad-Direttiva Infosoc u lanqas is-sistema prevista f’din id-direttiva ma jobbligaw lill-Qorti tal-Ġustizzja tinterpreta letteralment it-termini “riproduzzjoni parzjali” fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, bħala li tinkludi kull estratt ta’ fonogramma (sentenza Pelham I (punti 29 u 30)). Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja ċaħdet tali interpretazzjoni letterali u minflok adottat interpretazzjoni teleoloġika fir-rigward tad-dritt ta’ riproduzzjoni mogħti lill-awturi fuq ix-xogħlijiet tagħhom. F’din il-kawża, hija interpretat it-termini “riproduzzjoni parzjali” fis-sens tal-Artikolu 2(a) tad-Direttiva Infosoc bħala li ma jkoprux is-siltiet kollha ta’ xogħol, iżda biss dawk li jaqsmu l-“oriġinalità” tat-totalità.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-179" href="#c-179">179</a>
</span>) Kif għamlet, pereżempju, fl-Artikolu 15(1) tad-Direttiva DASUD, fir-rigward tad-dritt marbut mogħti lill-pubblikaturi ta’ pubblikazzjonijiet tal-istampa dwar l-użu online tal-pubblikazzjonijiet tal-istampa tagħhom minn fornituri ta’ servizzi tas-soċjetà tal-informazzjoni.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-180" href="#c-180">180</a>
</span>) Id-drittijiet morali rrikonoxxuti lill-awtur mid-dritt internazzjonali u mid-dritt nazzjonali jirriflettu dan (ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna 54 iktar ’il fuq).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-181" href="#c-181">181</a>
</span>) Fil-fatt, minbarra d-drittijiet relatati tal-produtturi u tax-xandara, diversi memes, GIFs, mashups, “kampjuni” (eċċ.) jiksru d-drittijiet tal-awtur peress li jkun fihom partijiet “oriġinali” ta’ xogħlijiet.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-182" href="#c-182">182</a>
</span>) Madankollu, wieħed ma jistax jeskludi li jista’ jkun hemm ċirkustanzi eċċezzjonali (mhux previsti mil-leġiżlatur) fejn id-drittijiet tal-awtur jistgħu jikkostitwixxu limitazzjoni manifestament sproporzjonata għal-libertà ta’ espressjoni, li jkun jista’ jiġġustifika li mħallef jippermetti liberament l-użu bbażat fuq din il-libertà (ara, f’dan is-sens, il-konklużjonijiet tal-Avukata Ġenerali Szpunar f’Pelham I, punt 98).</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-183" href="#c-183">183</a>
</span>) Ara l-premessi 9 sa 11 u 14 tad-Direttiva Infosoc.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-184" href="#c-184">184</a>
</span>) Bħall-“kumpens ġust” mogħti fil-każ ta’ kkupjar privat (ara l-Artikolu 5(2)(a) tad-Direttiva Infosoc). Barra minn hekk, fir-rigward tal-użu mill-ġdid tax-xogħlijiet, id-dritt morali għall-integrità tal-awtur, kif ikkonċepit fil-kuntest tal-Konvenzjoni ta’ Berna, ikun issodisfatt jekk l-awtur ikun jista’ jopponi biss użu mill-ġdid li jkun ta’ ħsara għall-unur jew għar-reputazzjoni tiegħu. Id-dritt ta’ attribuzzjoni jkun ssodisfatt billi l-kreaturi ta’ għada jiġu obbligati jindikaw is-sorsi tagħhom, li jidher għalkollox raġonevoli. </p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-185" href="#c-185">185</a>
</span>) Ara Geiger, C., “Freedom of artistic creativity and copyright law: a compatible combination?”, UC Irvine Law Review, Vol. 8, Ħarġa 3, 2018, p. 413 sa 458; McDonagh, L.T., “Is the creative use of musical works without licence acceptable under copyright law”, International Review of Intellectual Property and Competition Law, Vol. 43, Nru 4, 2012, p. 401 sa 426; Senftleben, M., nota ta’ qiegħ il-paġna 56, op. cit., p. 751 sa 769; Westkamp, G., nota ta’ qiegħ il-paġna 56, op. cit.; Döhl, F., nota ta’ qiegħ il-paġna 79, op. cit., p. 387, 417, 440 sa 443.</p>
<p class="note footnote">(<span class="note footnote notemarker">
<a id="t-186" href="#c-186">186</a>
</span>) Biex jissodisfaw it-test fi tliet stadji mniżżel fl-istrumenti internazzjonali varji li jorbtu l-Unjoni, li jxekklu l-kreazzjoni ta’ eċċezzjonijiet ġodda għad-drittijiet tal-awtur jew għad-drittijiet relatati (ara l-Artikolu 9(2) tal-Konvenzjoni ta’ Berna; l-Artikolu 13 tal-Ftehim TRIPS, l-Artikolu 10(1) u (2) tal-WCT, kif ukoll l-Artikolu 16(1) u (2) tal-WPPT 1996) u, b’mod iktar preċiż, li jissodisfaw l-istadju tal-“każi speċjali”, tali eċċezzjoni għandha tkun irregolata minn kundizzjonijiet neċessarji u suffiċjenti. Il-kwistjoni dwar jekk l-użu jissodisfax iż-żewġ stadji l-oħra (li ma jmurx “kontra l-isfruttament normali” tax-xogħol jew tas-suġġett u li ma “jippreġudikawx b’mod bla raġuni l-interessi leġittimi tad-detentur tad-drittijiet”) tista’ tiġi vverifikata mill-imħallfin fuq bażi ta’ każ b’każ.</p>
</body>
</html>
