IL-KUMMISSJONI EWROPEA
Brussell, 8.10.2026
COM(2026) 535 final
RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL
Rapport dwar il-funzjonament u l-effett tar-Regolament dwar is-Servizzi Portwarji
IL-KUMMISSJONI EWROPEA
Brussell, 8.10.2026
COM(2026) 535 final
RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL
Rapport dwar il-funzjonament u l-effett tar-Regolament dwar is-Servizzi Portwarji
RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL
Rapport dwar il-funzjonament u l-effett tar-Regolament dwar is-Servizzi Portwarji
1.Introduzzjoni
Aktar minn 1 000 port marittimu kummerċjali joperaw tul 60 000 km ta’ kosta fl-Unjoni Ewropea (UE). Dan jagħmel lill-UE wieħed mir-reġjuni fid-dinja bl-akbar għadd ta’ portijiet. 327 1 minn dawn il-portijiet huma parti min-network trans-Ewropew tat-trasport — li 97 minnhom jinsabu fin-network “ewlieni” u 230 minnhom jinsabu fin-network “komprensiv”.
Hemm tliet objettivi ewlenin tar-Regolament (UE) 2017/352 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (“ir-Regolament”) 2 . L-ewwel objettiv huwa li jiġi żgurat qafas għall-forniment tas-servizzi portwarji. It-tieni objettiv huwa li jiġi żgurat li jkun hemm fis-seħħ qafas xieraq biex jiġu attirati l-investimenti meħtieġa fil-portijiet marittimi kollha tan-network trans-Ewropew tat-trasport. It-tielet objettiv huwa li jiġu żgurati kundizzjonijiet ekwi fuq livell Ewropew u fost il-portijiet madwar l-Ewropa.
Kif iddikjarat fil-premessa (10), ir-Regolament ma jimponix mudell speċifiku għall-ġestjoni ta’ portijiet marittimi u ma jaffettwa bl-ebda mod il-kompetenza tal-Istati Membri biex jipprovdu, f’konformità mal-liġi tal-UE, servizzi mhux ekonomiċi ta’ interess ġenerali. Skont dan ir-Regolament, huma possibbli mudelli differenti għall-ġestjoni tal-portijiet, dment li jkun hemm konformità mal-qafas għall-forniment tas-servizzi portwarji u mar-regoli komuni dwar it-trasparenza finanzjarja stabbiliti f’dan ir-Regolament.
F’konformità mal-Artikolu 20 tar-Regolament, il-Kummissjoni kienet obbligata li tippreżenta dan ir-rapport lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill mhux aktar tard mill-24 ta’ Marzu 2023. Għal żewġ raġunijiet, huwa possibbli biss li dan ir-rapport jiġi pprovdut issa fl-2026: (i) id-dewmien imġarrab fl-Istati Membri biex jipprovdu l-informazzjoni mitluba minnhom; u (ii) ir-rati ta’ rispons kajmani mill-partijiet ikkonċernati għal kwestjonarju 3 .
Dan ir-rapport jiġbed l-attenzjoni għall-impatt tal-implimentazzjoni tar-Regolament. Huwa maħsub bħala stampa tal-implimentazzjoni kurrenti tar-Regolament u tal-funzjonament tiegħu, u jqis ukoll kwalunkwe progress li jkun sar bħala parti mill-Kumitat ta’ Djalogu Soċjali Settorjali tal-UE fis-Settur tal-Portijiet, kif meħtieġ mill-Artikolu 20 tar-Regolament. Dan ir-rapport ma huwiex evalwazzjoni tar-Regolament.
Dan ir-rapport huwa bbażat fuq:
–notifiki mill-Istati Membri fl-applikazzjoni tar-Regolament;
–sejbiet ta’ studju ta’ appoġġ (ippubblikat flimkien ma’ dan ir-rapport) ikkuntrattat mill-Kummissjoni biex tinġabar data u biex jiġu kkonsultati l-Istati Membri u l-partijiet ikkonċernati rilevanti permezz ta’ kwestjonarji u intervisti mmirati;
–skambji mal-Istati Membri u mal-partijiet ikkonċernati tal-industrija marittima bħala parti mill-Grupp ta’ Esperti tal-Kummissjoni, il-Forum Ewropew tal-Portijiet 4 ;
–skambji ta’ informazzjoni mal-awtoritajiet tal-Istati Membri inkarigati mill-portijiet marittimi biex jiġu ssodisfati l-obbligi tagħhom li jinfurmaw lill-Kummissjoni 5 .
Id-djalogu bejn il-Kummissjoni, l-awtoritajiet nazzjonali inkarigati mill-portijiet u d-diversi partijiet ikkonċernati mis-setturi marittimi u portwarji jseħħ fi ħdan il-Forum Ewropew tal-Portijiet (EPF), li huwa grupp ta’ esperti stabbilit mill-Kummissjoni.
L-EPF ġie stabbilit bħala grupp ta’ esperti tal-Kummissjoni f’Mejju 2017. Il-missjoni tiegħu hija li jiskambja informazzjoni u jipprovdi pariri dwar kwistjonijiet relatati mal-portijiet u b’mod partikolari li jipprovdi pariri lill-Kummissjoni dwar inizjattivi biex tiġi promossa u biex tiġi appoġġata l-implimentazzjoni uniformi tar-Regolament.
L-EPF huwa magħmul minn awtoritajiet minn 27 Stat Membru, minn entitajiet pubbliċi oħra, (eż. l-Istati Membri taż-ŻEE), u minn 15-il organizzazzjoni li jirrappreżentaw il-professjonijiet u l-industriji tal-portijiet.
L-EPF iltaqa’ għaxar darbiet mill-ħolqien tiegħu u ddiskuta varjetà wiesgħa ta’ kwistjonijiet ta’ interess dirett għas-settur tal-portijiet. Sa mill-bidu tiegħu, huwa ddiskuta b’mod partikolari ċerti dispożizzjonijiet ewlenin tar-Regolament, u l-aktar importanti dawk id-dispożizzjonijiet dwar: (i) l-aċċess għas-suq tas-servizzi portwarji; (ii) it-trasparenza; (iii) it-tariffi; (iv) il-konsultazzjonijiet; (v) il-mekkaniżmu ta’ ġestjoni tal-ilmenti; u (vi) id-dispożizzjonijiet tranżizzjonali.
F’dak il-kuntest, il-Kummissjoni ġabret mistoqsijiet dwar ċerti dispożizzjonijiet tar-Regolament u pprovdiet indikazzjonijiet dwar kif l-aħjar jiġu indirizzati dawn il-mistoqsijiet. Il-mistoqsijiet meħuda u t-tweġibiet ipprovduti huma disponibbli bħala anness għall-minuti tat-tielet laqgħa tal-EPF li saret fl-14 ta’ Diċembru 2018.
Suġġetti oħra ta’ diskussjoni għall-EPF inkludew: (i) inizjattivi leġiżlattivi jew ta’ politika li ġew proposti mill-Kummissjoni sa mill-bidu tal-grupp ta’ esperti; (ii) opportunitajiet ta’ fondi u ta’ finanzjament għall-portijiet; (iii) studji mwettqa minn konsulenti f’isem il-Kummissjoni; (iv) skambji dwar eżempji ta’ prattika tajba fis-settur tal-portijiet; (v) feedback mis-sottogruppi tal-EPF; u (vi) feedback ġenerali mill-partijiet ikkonċernati.
Sabiex tiġbor id-data dwar l-implimentazzjoni tar-Regolament, il-Kummissjoni kkuntrattat is-servizzi ta’ konsulent għal assenjament intitolat “Support Study for The Report on The Implementation of The Regulation Establishing a Framework for The Provision of Port Services and Common Rules on The Financial Transparency of Ports (EU) 2017/352” 6 .
L-għan tal-assenjament kien li tiġi żviluppata ħarsa ġenerali biex jiġi appoġġat dan ir-rapport ta’ implimentazzjoni permezz ta’ kemm: (i) kwestjonarji mmirati għall-Istati Membri, għall-korpi ta’ ġestjoni tal-portijiet, għall-fornituri tas-servizzi portwarji u għall-kumpaniji tat-tbaħħir; kif ukoll ta’ (ii) intervisti mmirati tal-korpi ta’ ġestjoni tal-portijiet u tal-fornituri tas-servizzi portwarji. L-istudju ta’ ġbir ta’ informazzjoni juri stampa tal-implimentazzjoni tar-Regolament.
L-istudju jkopri l-perjodu bejn Jannar 2023 u April 2024. Kellu durata oriġinali ta’ 12-il xahar iżda din id-durata ġiet estiża minħabba r-rata ta’ rispons kajmana għall-kwestjonarji minn għadd ta’ Stati Membri u partijiet ikkonċernati.
F’dan il-kuntest, l-awtoritajiet ta’ 8 mit-22 Stat Membru marittimu – aktar minn terz – ma weġbux għall-kwestjonarji, minkejja diversi tfakkiriet, inkluż mill-Kummissjoni. L-istess nuqqas ta’ rispons kien kwistjoni mal-partijiet ikkonċernati. Il-korpi ta’ ġestjoni tal-portijiet minn għaxar Stati Membri – jiġifieri, kważi nofshom – ma weġbux għall-kwestjonarju u sitta oħra wieġbu biss parzjalment. L-istampa kienet aktar inkoraġġanti għall-fornituri tas-servizzi portwarji. Kien għad ma kienx hemm biżżejjed tweġibiet li waslu mingħand seba’ Stati Membri, iżda settijiet sħaħ ta’ tweġibiet waslu mingħand ir-rappreżentanti tagħhom fi 15-il Stat Membru.
Kif enfasizzat fil-mapep inklużi fl-istudju ta’ appoġġ, ir-rata ta’ rispons ġenerali kienet żbilanċjata, u xi Stati Membri jew partijiet ikkonċernati pprovdew biss tweġibiet parzjali jew ma pprovdew l-ebda tweġiba, minkejja talbiet ripetuti għal feedback kemm mill-konsulent kif ukoll mill-Kummissjoni. B’konsegwenza ta’ dan, ir-rappreżentattività tas-sejbiet tal-istudju għandha tittieħed b’kawtela.
2.Implimentazzjoni tar-regolament skont il-kapitolu
2.1.Kapitolu I: Suġġett, kamp ta’ applikazzjoni u definizzjonijiet
Il-Kapitolu I tar-Regolament, li jinkludi l-Artikoli 1 u 2, jistabbilixxi l-qafas ġenerali tar-Regolament.
L-Artikolu 1 tar-Regolament (suġġett u kamp ta’ applikazzjoni)
Dwar l-ambitu ġeografiku, ir-Regolament japplika għall-portijiet marittimi kollha tan-network trans-Ewropew tat-trasport, kif elenkati fl-Anness II tar-Regolament (UE) Nru 1315/2013 (issa sostitwit bir-Regolament (UE) 2024/1679) 7 .
Madankollu, skont l-Artikolu 1(5) tar-Regolament, l-Istati Membri jistgħu jiddeċiedu li ma japplikawx ir-Regolament għall-portijiet marittimi fin-network “komprensiv” li jinsab fir-reġjuni ultraperiferiċi. Il-Portugall għamel tali notifika. Bl-istess mod, l-Istati Membri jistgħu jiddeċiedu li japplikaw ir-Regolament għall-portijiet marittimi li ma humiex fin-network trans-Ewropew tat-trasport 8 . Għalhekk, bħalissa, ir-Regolament huwa applikabbli għas-97 port tan-network ewlieni kollha u għal 230 port tan-network “komprensiv”.
Dwar il-kamp ta' applikazzjoni materjali tiegħu, ir-Regolament japplika bis-sħiħ għall-forniment tal-kategoriji tas-servizzi portwarji li ġejjin, ġewwa ż-żona tal-port jew inkella fl-aċċess tal-passaġġ fuq l-ilma lejn il-port: (i) il-bunkering; (ii) l-irmiġġ; (iii) il-ġbir tal-iskart iġġenerat mill-bastimenti u l-fdalijiet mill-merkanzija; u (iv) l-irmonk.
L-Artikolu 2 tar-Regolament (definizzjonijiet)
Xi Stati Membri u partijiet ikkonċernati ppreżentaw mistoqsijiet dwar l-interpretazzjoni ta’ diversi definizzjonijiet li jinsabu fl-Artikolu 2. Il-mistoqsijiet u t-tweġibiet ġew kondiviżi mill-Kummissjoni bħala parti mill-ħidma tal-EPF kif imsemmi hawn fuq.
2.2.Kapitolu II: Forniment tas-servizzi portwarji
Il-Kapitolu II tar-Regolament, li jinkludi l-Artikoli 3 sa 10, fih ir-regoli li jappartjenu għall-forniment tas-servizzi portwarji, jiġifieri: (i) l-organizzazzjoni tas-servizzi portwarji; (ii) ir-rekwiżiti minimi għall-forniment tas-servizzi portwarji; (iii) il-proċeduri biex tiġi żgurata konformità mar-rekwiżiti minimi; (iv) il-limitazzjonijiet dwar l-għadd tal-fornituri tas-servizzi portwarji; (v) l-obbligi tas-servizz pubbliku; (vi) l-operaturi interni; (vii) is-salvagwardja tad-drittijiet tal-impjegati; u (viii) l-eżenzjonijiet.
L-Artikolu 3 tar-Regolament (l-organizzazzjoni tas-servizzi portwarji)
Dan l-Artikolu jiddeskrivi b’mod ġenerali r-regoli li jappartjenu għall-organizzazzjoni tas-servizzi portwarji kif żviluppati f’artikoli sussegwenti. Dawn ir-regoli jkopru kwistjonijiet bħal: (i) ir-rekwiżiti minimi; (ii) il-limitazzjonijiet dwar l-għadd ta’ fornituri; (iii) l-obbligi tas-servizz pubbliku; u (iv) r-restrizzjonijiet relatati mal-operaturi interni.
L-istudju sab li r-rekwiżiti minimi kienu l-kundizzjoni applikata l-aktar ta’ spiss għas-servizzi portwarji, segwiti minn limitazzjonijiet dwar l-għadd ta’ fornituri u l-obbligi tas-servizz pubbliku. Ir-restrizzjonijiet relatati mal-operaturi interni ġew applikati biss marġinalment, jekk qatt kien hemm. Madankollu, il-biċċa l-kbira ta’ dawn il-kundizzjonijiet kienu diġà fis-seħħ qabel l-applikazzjoni tar-Regolament. Dawn il-kundizzjonijiet ġew applikati l-aktar mill-korpi ta’ ġestjoni tal-port, peress li l-maġġoranza tal-Istati Membri, b’żewġ eċċezzjonijiet, ma imponew l-ebda waħda minn dawn il-kundizzjonijiet.
L-Artikolu 4 tar-Regolament (rekwiżiti minimi għall-forniment tas-servizzi portwarji)
L-istudju sab li l-fornituri kollha tas-servizzi portwarji li wieġbu għall-istħarriġ iddikjaraw li jridu jikkonformaw mar-rekwiżiti minimi. Il-maġġoranza tal-fornituri li wieġbu għall-istħarriġ qalu li l-applikazzjoni tar-Regolament ma kinitx introduċiet bidliet f’dawn ir-rekwiżiti. B’xi eċċezzjonijiet, il-korpi kollha ta’ ġestjoni tal-portijiet applikaw rekwiżiti minimi għall-prestazzjoni tas-servizzi portwarji.
L-invokazzjoni tal-Artikolu 4(3) tar-Regolament, tliet Stati Membri – Franza, l-Italja u Spanja – informaw lill-Kummissjoni bid-deċiżjoni tagħhom li jimponu rekwiżit ta’ “bandiera nazzjonali” għall-bastimenti tat-trasport fuq l-ilma li jintużaw b’mod predominanti għall-operazzjonijiet ta’ rmonk f’portijiet li jinsabu fit-territorji tagħhom (jiġifieri l-bastimenti tal-irmonk kellhom jiġu rreġistrati taħt il-bandiera tal-pajjiż li fih kienu qed jipprovdu servizzi). Sussegwentement, il-Kummissjoni rċeviet ilment dwar l-implimentazzjoni tal-Artikolu 4(3) tar-Regolament kontra wieħed minn dawk l-Istati Membri. Sussegwentement, il-Kummissjoni fetħet proċedimenti ta’ ksur kontra t-tliet Stati Membri relatati ma’ dan ir-rekwiżit ta’ “bandiera nazzjonali”: INFR(2025)2080 – Franza, INFR(2025)2081 – l-Italja u INFR(2025)4021– Spanja.
L-Artikolu 5 tar-Regolament (proċedura biex tiġi żgurata konformità mar-rekwiżiti minimi)
L-istudju sab li l-maġġoranza l-kbira tal-fornituri tas-servizzi portwarji wieġbu li kienu rċevew tweġiba għat-talba tagħhom biex jipprovdu s-servizz portwarju f’inqas minn xahar. F’żewġ każijiet, il-fornituri tas-servizzi portwarji rrapportaw rifjut għat-talba tagħhom li jipprovdu s-servizz portwarju abbażi tar-rekwiżiti minimi.
L-Artikolu 6 tar-Regolament (limitazzjonijiet dwar l-għadd tal-fornituri tas-servizzi portwarji)
9 10 Bl-użu tal-Artikolu 6(1) tar-Regolament, il-Portugall iddeċieda li jagħti lill-portijiet tiegħu fin-network “komprensiv” (li ma jikkonformawx mal-kriterji tal-Artikolu 20(2)(b) tar-Regolament (UE) Nru 1315/2013) is-setgħa li jillimitaw l-għadd ta’ fornituri tas-servizzi fir-rigward ta’ servizz portwarju partikolari.
L-istudju sab li madwar nofs ir-rispondenti fost il-korpi ta’ ġestjoni tal-portijiet iddeċidew li jimponu tali restrizzjonijiet, u madwar nofs ma imponew l-ebda rekwiżit bħal dan. Il-korpi kollha ta’ ġestjoni tal-portijiet li ddikjaraw li għandhom limitazzjonijiet fis-seħħ indikaw li dawn il-limitazzjonijiet kienu diġà fis-seħħ qabel l-applikazzjoni tar-Regolament. Ġeneralment, il-bunkering huwa l-inqas servizz portwarju limitat, filwaqt li s-servizzi li huma l-aktar limitati huma l-pilotaġġ u l-irmonk, inkluż permezz tal-impożizzjoni ta’ rekwiżit ta’ “bandiera nazzjonali” għat-tugboats. Ir-raġunijiet ewlenin mogħtija mill-korpi ta’ ġestjoni għall-impożizzjoni ta’ limitazzjonijiet huma relatati mat-twettiq tal-obbligi ta’ servizz pubbliku u l-ħtieġa li jiġu żgurati operazzjonijiet portwarji sikuri, siguri jew ambjentalment sostenibbli. Xi korpi ta’ ġestjoni ta’ portijiet jipprovdu wħud mis-servizzi portwarji huma stess jew permezz ta’ entità taħt il-kontroll tagħhom, u xi korpi ta’ ġestjoni tal-portijiet iddeċidew li jillimitaw l-għadd ta’ fornituri għal wieħed.
L-Artikolu 7 tar-Regolament (obbligi ta’ servizz pubbliku)
L-istudju sab li żewġ Stati Membri – il-Belġju u l-Portugall – taw id-dritt li jimponu obbligi ta’ servizz pubbliku lill-korpi ta’ ġestjoni tal-port. Barra minn hekk, port wieħed Finlandiż u wieħed Taljan ukoll jimponu obbligi ta’ servizz pubbliku. F’dan ir-rigward, il-pilotaġġ, l-irmonk, l-irmiġġ u l-ġbir tal-iskart għandhom l-aktar obbligi ta’ servizz pubbliku.
L-Artikolu 8 tar-Regolament (operatur intern)
L-istudju sab li fi Stat Membru wieħed (id-Danimarka) l-operaturi interni 11 huma relattivament komuni, u hemm ukoll ftit operaturi interni għal xi servizzi portwarji fi ftit portijiet fil-Belġju, fil-Kroazja, fil-Ġermanja, fl-Italja, fil-Latvja u fil-Portugall. Is-servizzi portwarji li ġew irrapportati bħala li qed jitwettqu minn operaturi interni huma kollha servizzi portwarji koperti mir-Regolament, mingħajr ebda servizz portwarju partikolari li jispikka għall-għadd ta’ okkorrenzi.
L-Artikolu 9 tar-Regolament (ħarsien tad-drittijiet tal-impjegati)
L-istudju sab li l-maġġoranza tal-korpi ta’ ġestjoni ta’ portijiet diġà kienu jeħtieġu garanzija ta’ kundizzjonijiet tax-xogħol tal-persunal xierqa qabel l-applikazzjoni tar-Regolament, u erba’ portijiet waslu biex jittrasferixxu d-drittijiet u l-obbligi ta’ fornitur li jkun se jispiċċa tas-servizzi portwarji lill-fornitur il-ġdid.
L-Artikolu 10 tar-Regolament (eżenzjonijiet)
Il-Kapitolu II (dwar il-forniment tas-servizzi portwarji) u l-Artikolu 21 (dwar miżuri tranżizzjonali) tar-Regolament ma japplikawx għall-maniġġ tal-merkanzija, għas-servizzi tal-passiġġieri jew għall-pilotaġġ. Madankollu, skont l-Artikolu 10(2) tar-Regolament, l-Istati Membri jistgħu jiddeċiedu li japplikaw kemm il-Kapitolu II kif ukoll l-Artikolu 21 għall-pilotaġġ. Stat Membru wieħed, is-Slovenja, għamel użu minn din il-possibbiltà 12 .
2.3.Kapitolu III: Trasparenza finanzjarja u awtonomija
Il-Kapitolu III tar-Regolament, li jinkludi l-Artikoli 11 sa 13, fih regoli li jappartjenu għal: (i) it-trasparenza tar-relazzjonijiet finanzjarji bejn l-awtoritajiet pubbliċi u korp ta’ ġestjoni ta’ port; (ii) it-tariffi tas-servizzi portwarji; u (iii) it-tariffi tal-infrastruttura portwarja.
Ta’ min jinnota li għalkemm l-Artikolu 10(1) jeskludi l-maniġġ ta’ merkanzija, is-servizzi tal-passiġġieri u l-pilotaġġ mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Kapitolu II, dawn it-tliet servizzi huma lkoll koperti mid-dispożizzjonijiet tal-Kapitolu III.
L-Artikolu 11 tar-Regolament (trasparenza tar-relazzjonijiet finanzjarji)
L-istudju sab li mill-adozzjoni tar-Regolament, korp wieħed ta’ ġestjoni ta’ port u diversi fornituri ta’ servizzi portwarji għamlu adattamenti għas-sistemi kontabilistiċi tagħhom. It-trasparenza finanzjarja kemm għall-korpi ta’ ġestjoni ta’ portijiet kif ukoll għall-fornituri tas-servizzi portwarji hija garantita permezz tal-pubblikazzjoni ta’ kontijiet jew ta’ rapporti annwali, kif ukoll permezz ta’ awditi jew sottomissjonijiet lil entitajiet deżinjati tal-gvern. Hemm aktar informazzjoni dettaljata pprovduta fl-istudju ta’ appoġġ dwar: (i) is-separazzjoni tal-fondi pubbliċi li waslu għall-forniment tas-servizzi portwarji jew ta’ attivitajiet ta’ tħammil minn fondi allokati għal attivitajiet oħra (l-Artikolu 11(2) tar-Regolament); (ii) ilmenti (l-Artikolu 11(5) tar-Regolament); (iii) fondi pubbliċi ġodda (l-Artikolu 11(6) tar-Regolament); (iv) kumpens għall-obbligi ta’ servizz pubbliku (l-Artikolu 11(7) tar-Regolament); u (iv) l-għażla – li ma ntużat minn ebda Stat Membru – li l-Artikolu 11(2) ma jiġix applikat għall-portijiet tan-network “komprensivi” tagħhom (l-Artikolu 11(8) tar-Regolament). L-istudju wera li r-rekwiżiti għas-separazzjoni kontabilistika kienu effettivi.
L-Artikolu 12 tar-Regolament (tariffi tas-servizzi portwarji)
L-istudju sab li madwar terz tal-korpi ta’ ġestjoni tal-portijiet li wieġbu għall-istħarriġ indikaw li t-tariffi tas-servizzi portwarji huma integrati f’pagamenti oħra. Il-fornituri tas-servizzi portwarji kkonfermaw li t-tariffi tas-servizzi portwarji ġeneralment ma humiex inklużi f’pagamenti oħra, peress li l-klijenti jħallsu t-tariffi tas-servizzi portwarji direttament lill-fornitur tas-servizz. Kien hemm ftit li xejn lmenti formali matul il-perjodu bejn Jannar 2023 u April 2024 lill-awtoritajiet rilevanti fl-Istati Membri relatati mat-tariffi tas-servizzi portwarji jew talbiet biex tiġi pprovduta informazzjoni lill-awtorità rilevanti.
L-Artikolu 13 tar-Regolament (tariffi tal-infrastruttura portwarja)
L-istudju sab li, għall-maġġoranza l-kbira tal-fornituri tas-servizzi portwarji, it-tariffi tal-infrastruttura portwarja huma faċilment identifikabbli. Il-varjazzjonijiet fit-tariffi għall-infrastruttura portwarja għar-raġunijiet iddikjarati fl-Artikolu 13(4) ġew introdotti minn ħames korpi ta’ ġestjoni tal-portijiet mill-adozzjoni tar-Regolament. B’kuntrast għal dan, kważi tliet kwarti tal-fornituri tas-servizzi portwarji li wieġbu ddikjaraw li t-tariffi tal-infrastruttura portwarja kienu nbidlu matul dan il-perjodu, u kważi fil-każijiet kollha dawn il-bidliet ġew ikkomunikati fi żmien xieraq. Barra minn hekk, fi tliet każijiet, il-feedback mill-partijiet ikkonċernati kkonsultati ssuġġerixxa li t-tariffi tal-infrastruttura portwarja ma kinux allinjati mal-prinċipji tat-trasparenza stabbiliti fir-Regolament. Prattikament fil-każijiet kollha, it-tariffi tal-infrastruttura portwarja jsiru pubbliċi. Fl-aħħar nett, fir-rigward tal-ilmenti relatati mat-tariffi tal-infrastruttura portwarja riċevuti mill-awtoritajiet nazzjonali, kwart tal-korpi ta’ ġestjoni ta’ port iddikjaraw li ntalbu jipprovdu informazzjoni lill-awtorità rilevanti.
2.4.Kapitolu IV: Dispożizzjonijet ġenerali u finali
Il-Kapitolu IV tar-Regolament, li jinkludi l-Artikoli 14 sa 22, fih regoli li jappartjenu għal: (i) it-taħriġ tal-persunal; (ii) il-konsultazzjoni mal-utenti tal-portijiet u partijiet ikkonċernati oħra; (iii) it-trattament tal-ilmenti; (iv) l-awtoritajiet rilevanti; (v) l-appelli; u (vi) l-penali.
L-Artikolu 14 tar-Regolament (taħriġ tal-persunal)
L-istudju sab li mill-applikazzjoni tar-Regolament, erba’ fornituri tas-servizzi portwarji kellhom ibiddlu l-prattiki tagħhom fir-rigward tat-taħriġ tal-persunal.
L-Artikolu 15 tar-Regolament (konsultazzjoni mal-utenti tal-portijiet u partijiet ikkonċernati oħra)
L-istudju sab li kważi l-korpi ta’ ġestjoni kollha ta’ port ikkonsultaw mal-utenti tal-portijiet u mal-partijiet ikkonċernati qabel l-applikazzjoni tar-Regolament. Erba’ portijiet Daniżi ddikjaraw li huma ma jikkonsultawx lill-partijiet ikkonċernati. Bl-eċċezzjoni tal-ippjanar spazjali, fi kważi l-kategoriji kollha ta’ raġunijiet għall-konsultazzjoni, l-għadd ta’ konsultazzjonijiet żdied mill-applikazzjoni tar-Regolament. Din iż-żieda kienet l-aktar notevoli f’miżuri biex tiġi żgurata s-sikurezza fiż-żona tal-port, inkluż, fejn adatt, is-saħħa u s-sikurezza tal-ħaddiema tal-portijiet. L-istudju wera li r-rekwiżit ta’ konsultazzjoni li jinsab fl-Artikolu 15 tar-Regolament kien effettiv.
L-Artikolu 16 tar-Regolament (trattament tal-ilmenti)
L-Artikoli 16, 17 u 19 jirrikjedu li l-Istati Membri jinfurmaw lill-Kummissjoni bil-proċeduri u bil-korpi nazzjonali tagħhom għat-trattament tal-ilmenti (l-Artikolu 16), bl-awtoritajiet rilevanti (l-Artikolu 17) u bis-sistema tal-penali (l-Artikolu 19).
Sal-24 ta’ Marzu 2019, l-Istati Membri kienu meħtieġa jinfurmaw lill-Kummissjoni dwar: (i) il-proċedura tagħhom għat-trattament tal-ilmenti; u (ii) l-awtoritajiet tagħhom inkarigati mit-trattament tal-ilmenti (l-Artikolu 16(7) tar-Regolament).
Sal-iskadenza tal-24 ta’ Marzu 2019, tmienja mit-23 Stat Membru marittimu ta’ dak iż-żmien 13 kienu ssodisfaw l-obbligi ta’ notifika kompluti tagħhom. Sa Ottubru 2019, 14-il Stat Membru marittimu kienu ssodisfaw l-obbligi ta’ notifika kompluti tagħhom, u l-Kummissjoni indirizzat ittra lill-Istati Membri marittimi li jifdal fejn fakkrithom dwar l-obbligi ta’ notifika tagħhom. Sa Ġunju 2020, total ta’ 16-il Stat Membru kienu ssodisfaw l-obbligi ta’ notifika kompluti tagħhom. Sa dak iż-żmien, tliet Stati Membri addizzjonali kienu ssodisfaw biss parzjalment l-obbligi ta’ notifika tagħhom. Għalhekk, il-Kummissjoni bdiet diversi proċeduri ta’ ksur, li sussegwentement ingħalqu ladarba l-Istati Membri kienu ssodisfaw l-obbligi ta’ notifika tagħhom jew indirizzaw l-ilmenti dwar is-sustanza 14 .
Fid-data tal-pubblikazzjoni ta’ dan ir-rapport, l-Istati Membri marittimi kollha temmew l-obbligi ta’ notifika tagħhom 15 .
Skont l-informazzjoni li waslet mingħand l-Istati Membri, il-korpi li jittrattaw l-ilmenti jistgħu jiġu ragruppati f’kategoriji differenti: (i) l-awtoritajiet regolatorji responsabbli għat-trasport; (ii) l-awtoritajiet marittimi; (iii) l-awtoritajiet tal-kompetizzjoni jew tal-konsumatur jew tas-suq; (iv) il-ministeri inkarigati mill-politika tat-trasport; u anke (v) korpi maħluqa speċifikament biex jittrattaw ilmenti relatati mal-portijiet.
Wara li wettqet kontrolli tal-konformità tan-notifiki li rċeviet, f’Lulju 2023, il-Kummissjoni bdiet proċediment ta’ ksur tal-INFR(2021)2041 kontra l-Ġermanja talli: (i) ma identifikatx il-korpi li jittrattaw l-ilmenti għall-portijiet f’xi wħud mir-reġjuni tagħha; (ii) ma identifikatx mal-livell meħtieġ ta’ ċertezza tal-korpi li jittrattaw l-ilmenti għall-portijiet f’reġjuni Ġermaniżi oħra; u (iii) minħabba l-fatt li l-korpi nnominati li jittrattaw l-ilmenti ma kinux konformi mar-rekwiżiti skont l-Artikolu 16(2) tar-Regolament. Wara li l-Ġermanja indirizzat l-ilmenti, il-proċedura ta’ ksur ingħalqet f’Mejju 2025.
L-istudju sab li sitt korpi ta’ ġestjoni ta’ port kienu s-suġġett ta’ lmenti. Is-servizzi portwarji kienu wkoll is-suġġett ta’ lmenti, inkluż speċifikament mis-sidien tal-bastimenti. Ta’ min jinnota li, li skont il-feedback li wasal mingħand l-Istati Membri bħala parti mill-istudju ta’ appoġġ, tliet Stati Membri biss – id-Danimarka, l-Irlanda u l-Iżvezja – infurmaw lill-Kummissjoni bl-ilmenti li rċevew. Fil-biċċa l-kbira tal-Istati Membri, il-formola għat-trattament tal-ilmenti hija disponibbli bil-lingwa lokali u bl-Ingliż. Dwar l-iskambju ta’ informazzjoni dwar l-applikazzjoni tal-Artikolu 16 (li jkopri t-trattament tal-ilmenti), l-istudju ta’ appoġġ jirrapporta tali kooperazzjoni bejn id-Danimarka u l-Iżvezja, kif ukoll bejn il-Polonja u s-Slovenja. Il-Kummissjoni tħeġġeġ tali kooperazzjoni, f’konformità mal-Artikolu 16(8) tar-Regolament. F’konformità mal-Artikolu 16(7), il-Kummissjoni ppubblikat l-informazzjoni li waslet mingħand l-Istati Membri rigward il-korpi tagħhom li jittrattaw l-ilmenti 16 .
L-Artikolu 17 tar-Regolament (awtoritajiet rilevanti)
L-Istati Membri kienu meħtieġa wkoll mir-Regolament jiżguraw li l-utenti tal-portijiet u partijiet ikkonċernati rilevanti oħra jiġu informati bl-awtoritajiet rilevanti msemmija fi: (i) l-Artikolu 11(5) (fil-kuntest ta’ lmenti dwar it-trasparenza tar-relazzjonijiet finanzjarji); (ii) l-Artikolu 12(3) (fil-kuntest ta’ lmenti dwar it-tariffi tas-servizzi portwarji); u l-Artikolu 13(6) (fil-kuntest ta’ lmenti dwar it-tariffi għall-infrastruttura portwarja) u li l-Istati Membri jridu jinformaw lill-Kummissjoni b’dawk l-awtoritajiet. Din l-informazzjoni ġiet ippubblikata mill-Kummissjoni 17 .
Skont l-informazzjoni li waslet mingħand l-Istati Membri, it-tipi ta’ awtoritajiet rilevanti jinkludu: (i) l-awtoritajiet regolatorji responsabbli għat-trasport; (ii) l-awtoritajiet marittimi; (iii) il-ministeri inkarigati mill-politika tat-trasport jew tal-portijiet; jew fejn rilevanti; (iv) il-ministeri, l-awtoritajiet tal-kompetizzjoni jew korpi oħrajn speċifiċi għall-portijiet għat-trattament tal-ilmenti.
L-Artikolu 18 tar-Regolament (appelli)
L-istudju ma setax jikseb informazzjoni dwar appelli kontra deċiżjonijiet jew miżuri individwali meħuda skont ir-Regolament mill-korp ta’ ġestjoni tal-port, mill-awtorità kompetenti, jew minn kwalunkwe awtorità nazzjonali rilevanti oħra.
L-Artikolu 19 tar-Regolament (penali)
L-Istati Membri kienu meħtieġa skont ir-Regolament: (i) jistabbilixxu r-regoli dwar penali effettivi, proporzjonati u dissważivi applikabbli għall-ksur tar-Regolament; u (ii) jieħdu l-miżuri kollha meħtieġa biex jiġi żgurat li dawk ir-regoli jiġu implimentati. L-Istati Membri kienu meħtieġa wkoll jinnotifikaw dawk il-miżuri lill-Kummissjoni. Madankollu, għall-kuntrarju tar-regoli dwar it-trattament tal-ilmenti u n-notifika lill-Kummissjoni tal-awtoritajiet rilevanti, ma hemm l-ebda rekwiżit ta’ pubblikazzjoni mill-Kummissjoni fir-rigward tal-penali. L-istudju ta’ appoġġ ma żvela l-ebda informazzjoni ulterjuri.
L-Artikolu 20 tar-Regolament (Rapport – Progress magħmul fil-qafas tal-Kumitat ta’ Djalogu Soċjali Settorjali tal-UE fis-Settur tal-Portijiet)
Minbarra l-preżentazzjoni ta’ dan ir-rapport lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill dwar il-funzjonament u l-effett tar-Regolament, l-Artikolu 20 tar-Regolament jirrikjedi li dan ir-rapport iqis kwalunkwe progress li jkun sar bħala parti mill-Kumitat ta’ Djalogu Soċjali Settorjali tal-UE fis-Settur tal-Portijiet. Mid-dħul fis-seħħ tar-Regolament, saru 22 laqgħa tal-Kumitat ta’ Djalogu Soċjali Settorjali fis-Settur tal-Portijiet. Kisba kbira fost is-sħab soċjali li ltaqgħu f’dan il-kumitat hija l-ftehim li ntlaħaq fl-2023 dwar it-taħriġ għall-ħaddiema tal-portijiet fir-rigward tal-kontejners iffumigati. Il-Kumitat ta’ Djalogu Soċjali Settorjali tal-UE fis-Settur tal-Portijiet iddiskuta wkoll: (i) l-impatt tal-bidliet teknoloġiċi fuq is-settur; (ii) l-impatt tal-politika tal-kompetizzjoni tal-UE, inkluż ir-Regolament ta’ Eżenzjoni ta’ Kategorija għall-Konsorzji fuq is-settur; (iii) linji gwida dwar il-prevenzjoni tal-aċċidenti fil-portijiet; (iv) is-sikurezza abbord; (v) il-ħiliet u t-taħriġ; (vi) in-nisa u ż-żgħażagħ fis-settur tal-portijiet; (vii) ir-rekwiżiti tal-UE għat-tagħbija u għall-ħatt sikuri ta’ trasportaturi ta’ tagħbija bl-ingrossa; (viii) is-sikurezza marittima; (ix) l-impatt tal-estensjoni tas-sistema għall-iskambju ta’ kwoti tal-emissjonijiet għas-settur tat-trasport marittimu; u (x) strateġija Ewropea għall-portijiet.
Fit-tħejjija għal-laqgħa tal-Kumitat ta’ Djalogu Soċjali Settorjali tal-UE għall-Portijiet fil-5 ta’ Frar 2026, it-tliet organizzazzjonijiet fil-livell tal-UE li jirrappreżentaw il-ħaddiema tal-portijiet iddikjaraw il-fehma tagħhom li d-djalogu soċjali fil-livell tal-UE kien ipproduċa eżiti tanġibbli limitati u infurmaw lill-Kummissjoni u lis-sħab soċjali rikonoxxuti l-oħra bid-deċiżjoni tagħhom li jirtiraw mill-Kumitat. Il-Kummissjoni ħadet nota tad-deċiżjoni, filwaqt li baqgħet impenjata għad-djalogu soċjali u għall-konsultazzjoni mas-sħab soċjali biex jiġi żgurat l-involviment tal-partijiet ikkonċernati kollha fl-iżvilupp tal-politika.
L-Artikolu 21 tar-Regolament (miżuri tranżizzjonali)
Dan l-Artikolu fih regoli dwar miżuri tranżizzjonali, li jiddikjaraw li:
-dan ir-Regolament ma japplikax għal kuntratti ta’ servizzi portwarji konklużi qabel il-15 ta’ Frar 2017 u li huma limitati fiż-żmien;
-kuntratti ta’ servizzi portwarji konklużi qabel il-15 ta’ Frar 2017 li ma humiex limitati fiż-żmien, jew li għandhom effetti simili, iridu jiġu emendati sabiex ikunu konformi mar-Regolament sal-1 ta’ Lulju 2025.
L-istudju sab li seba’ awtoritajiet tal-portijiet iddikjaraw li ma kellhom l-ebda kuntratt ta’ servizzi portwarji li ġie konkluż qabel il-15 ta’ Frar 2017 u li kienu limitati fiż-żmien jew kienu fis-seħħ fil-mument tad-dħul fis-seħħ tar-Regolament. Min-naħa l-oħra, korpi oħra ta’ ġestjoni tal-portijiet iddikjaraw li kellhom tali kuntratti għal ċerti tipi ta’ servizzi portwarji. Kwint tal-fornituri tas-servizzi portwarji li wieġbu ddikjaraw li kellhom kuntratt li ġie konkluż qabel id-dħul fis-seħħ tar-Regolament u li kien limitat fiż-żmien. L-ebda wieħed mill-korpi ta’ ġestjoni ma kellu kuntratti ta’ servizzi portwarji konklużi qabel il-15 ta’ Frar 2017 li ma kinux limitati fiż-żmien. Madankollu, ftit fornituri ta’ servizzi portwarji kellhom tali kuntratti, l-aktar b’perjodu ta’ grazzja sabiex jikkonformaw mar-Regolament. L-istudju ta’ ġbir ta’ informazzjoni żvela li Stat Membru wieħed kellu tali kuntratti fis-seħħ għall-kumpaniji kollha ta’ pilotaġġ li joperaw f’dak l-Istat Membru wieħed. Qiegħed jiġi mfakkar li skont l-Artikolu 21(2) tar-Regolament, il-kuntratti ta’ servizzi portwarji konklużi qabel l-15 ta’ Frar 2017 li ma humiex limitati fiż-żmien, jew li għandhom effetti simili, kellhom jiġu emendati sabiex jikkonformaw mar-Regolament sal-1 ta’ Lulju 2025.
L-Artikolu 22 tar-Regolament (dħul fis-seħħ)
Fl-aħħar nett, dan l-Artikolu fih differiment ta’ sentejn tad-data tal-applikazzjoni tar-Regolament mid-data tad-dħul fis-seħħ tiegħu, li jfisser li daħal fis-seħħ biss fl-24 ta’ Marzu 2019.
3.Emendi tar-Regolament u l-implimentazzjoni tagħhom
Mill-adozzjoni tiegħu fl-14 ta’ Frar 2017, saret emenda applikabbli waħda għar-Regolament, jiġifieri r-Regolament (UE) 2020/697 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 18 , li ppermettiet lill-korpi ta’ ġestjoni jew lill-awtoritajiet kompetenti jipprovdu flessibbiltà sa Ottubru 2020 fir-rigward tal-impożizzjoni ta’ tariffi tal-infrastruttura tal-portijiet minħabba t-tifqigħa tal-COVID-19.
F’konformità mal-Artikolu 1 tar-Regolament (UE) 2020/697, il-korp ta’ ġestjoni tal-port jew l-awtorità kompetenti jistgħu jiddeċiedu li jirrinunzjaw, jissospendu, inaqqsu jew jiddifferixxu l-ħlas tat-tariffi tal-infrastruttura portwarja dovuti għall-perjodu mill-1 ta’ Marzu 2020 sal-31 ta’ Ottubru 2020.
Skont id-data miġbura mill-istudju ta’ appoġġ, ħames Stati Membri għall-portijiet kollha f’pajjiżhom, sitt korpi ta’ ġestjoni tal-port u awtorità kompetenti waħda għamlu użu mill-possibbiltajiet imsemmija hawn fuq mogħtija mill-Artikolu 1 tar-Regolament (UE) 2020/697. Id-dettalji tal-miżuri implimentati jistgħu jinstabu fl-istudju ta’ appoġġ.
4.KONKLUŻJONI
Mill-adozzjoni tar-Regolament 9 snin ilu, ir-Regolament ġie implimentat gradwalment b’xi dewmien.
Qabel l-applikazzjoni tar-Regolament, l-Istati Membri u l-partijiet ikkonċernati identifikaw il-ħtieġa li jirċievu parir mingħand il-Kummissjoni dwar għadd ta’ dispożizzjonijiet biex jiċċaraw it-tifsira tagħhom. Il-Kummissjoni pprovdiet din il-gwida fl-2018 sabiex tgħin fl-implimentazzjoni xierqa tar-Regolament. Kien hemm għadd limitat ta’ lmenti u proċeduri ta’ ksur marbuta mal-applikazzjoni mhux korretta tar-Regolament.
Dwar l-infurzar, l-azzjoni ta’ infurzar tal-Kummissjoni ffukat fuq l-obbligi ta’ notifika tal-Istati Membri. Dan inkluda, meta meħtieġ, it-tnedija ta’ għadd ta’ proċeduri ta’ ksur li kollha pproduċew l-effett mixtieq li tiġi żgurata l-konformità mal-obbligi ta’ notifika tal-Istati Membri.
Ir-Regolament (UE) 2020/697 ta lill-korp ta’ ġestjoni tal-port jew lill-awtorità kompetenti l-possibbiltà li tirrinunzja, tissospendi, tnaqqas jew tiddeferixxi l-pagament tat-tariffi tal-infrastruttura portwarja dovuti għall-perjodu mill-1 ta’ Marzu 2020 sal-31 ta’ Ottubru 2020 fil-kuntest tal-pandemija tal-COVID-19. Din il-possibbiltà temporanja bilkemm intużat mill-portijiet Ewropej, u ma tqiesx meħtieġ li l-miżura tiġi estiża.
Il-Kummissjoni tqis, b’mod ġenerali, li l-implimentazzjoni tal-qafas tal-UE għall-forniment tas-servizzi portwarji u ta’ regoli komuni dwar it-trasparenza finanzjarja tal-portijiet hija konformi mal-objettivi stabbiliti fir-Regolament, u hija sodisfaċenti.
Madankollu, il-Kummissjoni se tkompli taħdem mal-Istati Membri u mal-partijiet ikkonċernati biex timmonitorja l-applikazzjoni korretta tagħha fit-327 port tan-network trans-Ewropew tat-trasport.
F’Lulju 2020, il-Kummissjoni bdiet proċedimenti ta’ ksur kontra erba’ Stati Membri li sa dak iż-żmien ma kienu ssodisfaw l-ebda obbligu ta’ notifika tagħhom: INFR(2020)2210 – il-Belġju, INFR(2020)2211 – Ċipru, INFR(2020)2212 – in-Netherlands u INFR(2020)2213 – il-Portugall. Sa Diċembru 2022, l-erba’ Stati Membri kollha kienu ssodisfaw l-obbligi ta’ notifika tagħhom kollha u sa April 2023, il-każijiet ta’ ksur korrispondenti kienu ngħalqu.
F’Ġunju 2021, il-Kummissjoni bdiet proċedimenti ta’ ksur kontra tliet Stati Membri li sa dak iż-żmien kienu ssodisfaw biss parzjalment l-obbligi ta’ notifika tagħhom: INFR(2021)2042 – il-Kroazja, INFR(2021)2043 – l-Italja u INFR(2021)2044 – is-Slovenja. Sa Novembru 2021, tnejn minn dawk l-Istati Membri kienu ssodisfaw l-obbligi ta’ notifika kollha tagħhom, u sa Mejju 2022, ingħalqu l-każijiet ta’ ksur korrispondenti. L-aħħar proċedura ta’ ksur li kien għad fadal ingħalqet f’Diċembru 2025.