WYROK TRYBUNAŁU (dziesiąta izba)
z dnia 6 marca 2025 r. ( *1 )
Odesłanie prejudycjalne – Środowisko – Dyrektywa 2011/92/UE – Ocena skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne – Artykuł 2 ust. 1 i art. 4 ust. 2 – Przedsięwzięcia wchodzące w zakres załącznika II – Przedsięwzięcia inwestycyjne na obszarach miejskich – Artykuł 4 ust. 4 i 5 – Obowiązki wykonawcy i właściwego organu, w przypadku gdy zainteresowane państwo członkowskie postanowi o wprowadzeniu wymogu podjęcia rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 4 ust. 4 i 5 w odniesieniu do takich przedsięwzięć – Uwzględnienie komentarzy przedstawionych przez osobę trzecią, świadczących o potencjalnym oddziaływaniu danego przedsięwzięcia na gatunek zwierząt objęty ścisłą ochroną na mocy art. 12 dyrektywy 92/43/EWG
W sprawie C‑41/24
mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267 TFUE, orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez High Court (wysoki trybunał, Irlandia) postanowieniem z dnia 1 grudnia 2023 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 22 stycznia 2024 r., w postępowaniu:
Waltham Abbey Residents Association
przeciwko
An Bord Pleanála,
Ireland,
The Attorney General,
przy udziale:
O’Flynn Construction Co. Unlimited Company,
TRYBUNAŁ (dziesiąta izba),
w składzie: D. Gratsias, prezes izby, J. Passer (sprawozdawca) i B. Smulders, sędziowie,
rzecznik generalny: J. Kokott,
sekretarz: A. Calot Escobar,
uwzględniając pisemny etap postępowania,
rozważywszy uwagi, które przedstawili:
|
– |
w imieniu Waltham Abbey Residents Association – J. Devlin, SC, J. Kenny, BL, i D. Healy, solicitor, |
|
– |
w imieniu An Bord Pleanála – B. Foley, SC, A. Carroll, BL, i P. Reilly, solicitor, |
|
– |
w imieniu Irlandii – M. Browne, Chief State Solicitor, S. Finnegan, K. Hoare i A. Joyce, w charakterze pełnomocników, których wspierali D. McGrath, SC, F. Valentine, SC, i E. O’Callaghan, BL, |
|
– |
w imieniu Komisji Europejskiej – M. Noll-Ehlers i N. Ruiz García w charakterze pełnomocników, |
podjąwszy, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, decyzję o rozstrzygnięciu sprawy bez opinii,
wydaje następujący
Wyrok
|
1 |
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz.U. 2012, L 26, s. 1), zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/52/UE z dnia 16 kwietnia 2014 r. (Dz.U. 2014, L 124, s. 1) (zwaną dalej „dyrektywą 2011/92”). |
|
2 |
Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Waltham Abbey Residents Association, stowarzyszeniem mieszkańców, a An Bord Pleanála (agencją zagospodarowania przestrzennego, Irlandia) (zwaną dalej „agencją”), Ireland (Irlandią) i Attorney General (prokuratorem generalnym, Irlandia) w przedmiocie zezwolenia udzielonego przez agencję na strategiczne przedsięwzięcie inwestycyjne w dziedzinie budownictwa mieszkaniowego. |
Ramy prawne
Prawo Unii
Dyrektywa 2011/92
|
3 |
Motywy 7–9 dyrektywy 2011/92 przewidują:
|
|
4 |
Artykuł 2 ust. 1 omawianej dyrektywy stanowi: „Państwa członkowskie przyjmują wszystkie niezbędne środki, aby zapewnić podleganie przedsięwzięć mogących powodować znaczące skutki w środowisku, między innymi z powodu ich charakteru, rozmiarów lub lokalizacji, wymogowi uzyskania zezwolenia na inwestycję i oceny w odniesieniu do ich skutków na środowisko, przed udzieleniem zezwolenia. Przedsięwzięcia te określa art. 4”. |
|
5 |
Stosownie do art. 3 ust. 1 przytoczonej dyrektywy: „Ocena oddziaływania na środowisko polega na właściwym określeniu, opisaniu i ocenie, dla każdego indywidualnego przypadku, bezpośredniego i pośredniego znaczącego wpływu przedsięwzięcia na: […]
[…]”. |
|
6 |
Artykuł 4 dyrektywy 2011/92 stanowi: „1. Z zastrzeżeniem art. 2 ust. 4 przedsięwzięcia wymienione w załączniku I podlegają ocenie zgodnie z art. 5–10. 2. Z zastrzeżeniem art. 2 ust. 4, w odniesieniu do przedsięwzięć wymienionych w załączniku II państwa członkowskie ustalają, czy przedsięwzięcie podlega ocenie zgodnie z art. 5–10. Państwa członkowskie dokonują tego ustalenia za pomocą:
Państwa członkowskie mogą postanowić o stosowaniu obydwu procedur, o których mowa w lit. a) i b). 3. Podczas przeprowadzania badania indywidualnego lub ustalania progów lub kryteriów do celów ust. 2 uwzględnia się odpowiednie kryteria selekcji wymienione w załączniku III. Państwa członkowskie mogą ustalić progi lub kryteria określające, kiedy przedsięwzięcia nie muszą być poddawane rozstrzygnięciu na mocy ust. 4 i 5 ani ocenie oddziaływania na środowisko, bądź progi lub kryteria określające, kiedy przedsięwzięcia są w każdym wypadku poddawane ocenie oddziaływania na środowisko, bez poddawania ich rozstrzygnięciu na mocy ust. 4 i 5. 4. W przypadku gdy państwa członkowskie postanowią o wprowadzeniu wymogu podjęcia rozstrzygnięcia dla przedsięwzięć wymienionych w załączniku II, wykonawca podaje informacje o cechach przedsięwzięcia oraz jego znaczącym potencjalnym wpływie na środowisko. Szczegółowy wykaz informacji, które należy podać, znajduje się w załączniku II.A. W stosownych przypadkach wykonawca bierze pod uwagę dostępne wyniki innych odnośnych ocen wpływu na środowisko przeprowadzanych na podstawie przepisów prawa unijnego innych niż niniejsza dyrektywa. Wykonawca może również przedstawić opis wszelkich cech przedsięwzięcia lub środków przewidzianych w celu uniknięcia lub zapobieżenia ewentualnemu znaczącemu negatywnemu wpływowi na środowisko. 5. Właściwy organ podejmuje rozstrzygnięcie na podstawie informacji podanych przez wykonawcę zgodnie z ust. 4, z uwzględnieniem, w stosownych przypadkach, wyników wstępnych weryfikacji lub ocen wpływu na środowisko wynikających z przepisów prawa unijnego innych niż niniejsza dyrektywa. Rozstrzygnięcie to podawane jest do publicznej wiadomości, oraz:
6. Państwa członkowskie zapewniają, by właściwy organ podjął rozstrzygnięcie możliwie jak najszybciej, w terminie nieprzekraczającym 90 dni od dnia, w którym wykonawca przedstawił wszystkie informacje wymagane zgodnie z ust. 4. W wyjątkowych przypadkach, przykładowo w zależności od charakteru, stopnia złożoności, lokalizacji lub wielkości przedsięwzięcia, właściwy organ może przedłużyć termin dla wydania rozstrzygnięcia; w takim przypadku właściwy organ pisemnie informuje wykonawcę o powodach przedłużenia i o przewidywanym terminie podjęcia decyzji”. |
|
7 |
Załącznik II.A do dyrektywy 2011/92 zawiera wykaz „[i]nformacje, które mają być przedstawione przez wykonawcę, dotyczące przedsięwzięć wymienionych w załączniku II”. Ma on następujące brzmienie:
|
|
8 |
Załącznik III do dyrektywy 2011/92 wymienia „[k]ryteria pozwalające ustalić, czy przedsięwzięcia wymienione w załączniku II powinny zostać poddane ocenie oddziaływania na środowisko”. |
Dyrektywa 2014/52
|
9 |
Zgodnie z brzmieniem motywów 11 i 29 dyrektywy 2014/52:
|
Dyrektywa 92/43
|
10 |
Artykuł 6 ust. 3 dyrektywy 92/43 stanowi: „Każdy plan lub przedsięwzięcie, które nie jest bezpośrednio związane lub konieczne do zagospodarowania terenu, ale które może na nie w istotny sposób oddziaływać, zarówno oddzielnie, jak i w połączeniu z innymi planami lub przedsięwzięciami, podlega odpowiedniej ocenie jego skutków dla danego terenu z punktu widzenia założeń jego ochrony. W świetle wniosków wynikających z tej oceny oraz bez uszczerbku dla przepisów ust. 4 właściwe władze krajowe wyrażają zgodę na ten plan lub przedsięwzięcie dopiero po upewnieniu się, że nie wpłynie on niekorzystnie na dany teren oraz, w stosownych przypadkach, po uzyskaniu opinii całego społeczeństwa”. |
|
11 |
Artykuł 12 ust. 1 tej dyrektywy przewiduje: „Państwa członkowskie podejmą wymagane środki w celu ustanowienia systemu ścisłej ochrony gatunków zwierząt wymienionych w załączniku IV lit. a) w ich naturalnym zasięgu, zakazujące:
|
|
12 |
Załącznik IV lit. a) do wspomnianej dyrektywy wymienia „wszystkie gatunki” nietoperzy należące do podrzędu „Microchiroptera”. |
Przepisy irlandzkie
Rozporządzenie w sprawie inwestycji i rozwoju z 2001 r.
|
13 |
Artykuł 109 Planning and Development Regulations 2001 (rozporządzenia w sprawie inwestycji i rozwoju z 2001 r.), w brzmieniu mającym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym, stanowi: „[…]
[…]
[…]”. |
|
14 |
Artykuł 299B ust. 2 omawianego rozporządzenia przewiduje:
|
Ustawa z 2016 r.
|
15 |
Artykuł 8 ust. 3 ustawy z 2016 r. ma następujące brzmienie:
[…]”. |
|
16 |
Artykuł 9 ust. 5 ustawy z 2016 r. przewiduje: „Jeżeli agencja nie wykonała swoich uprawnień wynikających z art. 8 ust. 3 w celu odmowy rozpatrzenia wniosku, to żaden z przepisów tego ustępu nie może być interpretowany jako uniemożliwiający agencji odmowę wydania zezwolenia na strategiczne przedsięwzięcie inwestycyjne w dziedzinie mieszkalnictwa w odpowiedzi na wniosek złożony na podstawie art. 4, jeżeli uzna ona, że takie działanie byłoby przedwczesne z uwagi na nieprawidłowość lub niekompletność raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko lub oświadczenia o oddziaływaniu na obszar Natura 2000 przedstawionego wraz z wnioskiem o pozwolenie, jeżeli jest ono wymagane”. |
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
|
17 |
Spór w postępowaniu głównym dotyczy strategicznego przedsięwzięcia inwestycyjnego w zakresie budowy 123 mieszkań i związanych z tym robót budowlanych w Ballincollig (Irlandia). |
|
18 |
W celu złożenia wniosku o wydanie zezwolenia na realizację tego przedsięwzięcia przeprowadzono wstępne badanie drzewostanu i przygotowano dwa raporty z badania wstępnego sporządzone w imieniu wykonawcy, z których pierwszy został sporządzony do celów oceny oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko, o której mowa w dyrektywie 2011/92, a drugi do celów odpowiedniej oceny oddziaływania tego przedsięwzięcia na tereny wyznaczone jako specjalne obszary ochrony lub obszary specjalnej ochrony, o której to ocenie mowa w art. 6 ust. 3 dyrektywy 92/43. |
|
19 |
Pierwszy raport nie zawiera szczegółowej analizy fauny i flory, nie odnosi się do oddziaływania tego przedsięwzięcia na nietoperze, a zawarta w nim tabela oceny nie odnosi się do różnorodności biologicznej. W drugim raporcie nie ma również żadnej szczególnej wzmianki na temat rzeczywistego oddziaływania tego przedsięwzięcia na nietoperze, ponieważ raport ten zawiera jedynie ogólne odniesienie do okoliczności, że „zakłócenia spowodowane u zwierząt mogą wynikać bezpośrednio z utraty siedlisk (np. gniazd nietoperzy) lub pośrednio z hałasu, wibracji i z nasilenia aktywności związanej z budową i eksploatacją”. Jedyne odniesienie do różnorodności biologicznej znajduje się w drugim raporcie, który odnosi się jednak wyłącznie do obszarów Natura 2000, a nie do ekosystemu terenu przeznaczonego na samą inwestycję. |
|
20 |
Jeśli chodzi o ocenę drzewostanu, została ona przeprowadzona w ciągu jednego dnia i zakończyła się zidentyfikowaniem trzynastu drzew, które miały zostać wycięte. W ramach tej oceny nie wzięto pod uwagę faktycznego lub potencjalnego wykorzystania drzew przez nietoperzy lub kwestii tego, czy dany teren był przez nie wykorzystywany do poszukiwania pożywienia, czy do przemieszczania się. Jednakże, chociaż w raporcie z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko zaproponowano zachowanie „w miarę możliwości” występującej na tym terenie roślinności i zapewniono, że polepszenie jej stanu za pomocą nowych działań w zakresie kształtowania krajobrazu będzie skutkować pozytywnym oddziaływaniem przedmiotowego przedsięwzięcia na różnorodność biologiczną, to w rzeczywistości wycięto szereg drzew, w tym kilka cyprysów i dwa z sześciu obecnych na wspomnianym terenie dębów. |
|
21 |
W dniu 7 lipca 2020 r. skarżąca w postępowaniu głównym przedstawiła agencji uwagi wskazujące, że teren pod proponowaną inwestycję znajdował się w bezpośrednim sąsiedztwie korytarza ekologicznego na rzece Lee, dała świadectwo naocznych obserwacji nietoperzy na tym samym terenie i zasygnalizowała, w oparciu o badanie populacji nietoperzy przeprowadzone w 2016 r., w szczególności, iż „[a]ktualne obserwacje nietoperzy w bezpośrednim sąsiedztwie [wykazały], że istnieje wiele różnych gatunków nietoperzy korzystających z korytarza nadbrzeżnego i [że] decydujące oddziaływanie na te zwierzęta [wynikało] z potencjalnej utraty lęgowisk, utraty obszarów żerowania i zakłócenia tras przemieszczania się”. |
|
22 |
W dniu 11 września 2020 r. inspektor zalecił udzielenie zezwolenia. Uznał on, że ogólnie rzecz biorąc, rozpatrywany teren nie oferował odpowiednich siedlisk dla dzikich zwierząt lub gatunków zasługujących na ochronę, ale potwierdził, że wycinka drzew powinna zostać przeprowadzona zgodnie z zaleceniami odpowiednio wykwalifikowanego ekologa w celu uniknięcia potencjalnego oddziaływania przedsięwzięcia będącego przedmiotem postępowania głównego na nietoperze. Inspektor nie dokonał wstępnej oceny oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko, wykluczając konieczność przeprowadzenia badania wstępnego po przeprowadzeniu wstępnej oceny. |
|
23 |
Decyzją z dnia 16 września 2020 r. agencja zezwoliła na to przedsięwzięcie bez konieczności przeprowadzenia oceny jego oddziaływania na środowisko i zebrania innych informacji o występowaniu nietoperzy. Na podstawie własnego wstępnego badania dotyczącego konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko agencja uznała bowiem, że „raport na ten temat przedstawiony przez wykonawcę wskazuje i odpowiednio opisuje bezpośrednie, pośrednie i kumulatywne skutki proponowanej inwestycji dla środowiska”, i doszła do wniosku, że „ze względu na charakter, rozmiar i lokalizację danego terenu proponowana inwestycja prawdopodobnie nie będzie wywierała znaczących skutków na środowisku”. Po przedstawieniu komentarzy przez skarżącą w postępowaniu głównym od wykonawcy nie zażądano przedstawienia jakichkolwiek informacji dodatkowych. Jednakże zgodnie z zaleceniem sformułowanym przez inspektora udzielone w ten sposób zezwolenie zawiera następujący warunek:
|
|
24 |
High Court (wysoki trybunał, Irlandia), będący sądem odsyłającym, do którego skarżąca w postępowaniu głównym wniosła skargę na tę decyzję, rozważa w pierwszej kolejności, czy dyrektywa 2011/92 wymaga w szczególności, aby wykonawca zgromadził wszystkie istotne informacje na temat gatunków lub siedlisk, na które dane przedsięwzięcie mogłoby mieć wpływ, poprzez przeprowadzenie lub zebranie odpowiednich badań naukowych w celu wykluczenia wszelkich wątpliwości co do znaczących skutków tego przedsięwzięcia na takie gatunki lub siedliska. Sąd ten ponadto wyraża wątpliwości co do zakresu obowiązków, jakie ciążą na wykonawcy i na właściwym organie, w sytuacji gdy osoba trzecia dostarczy właściwemu organowi dodatkowych informacji, które obiektywnie mogą wzbudzić wątpliwości co do wpływu tego przedsięwzięcia na środowisko. |
|
25 |
W tym względzie sąd odsyłający rozważa, jaki próg należy zastosować, a mianowicie czy agencja powinna wykluczyć wszelkie racjonalne wątpliwości co do znaczących skutków tego przedsięwzięcia na środowisko, czy też po prostu wydać „uzasadnioną” decyzję na podstawie dokumentów, którymi ona dysponuje. Zdaniem tego sądu, jeżeli decyzja o wykluczeniu konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko zależy od wykluczenia wszelkich racjonalnych wątpliwości, to decyzja o odstąpieniu od przeprowadzania tej oceny oddziaływania w niniejszym przypadku była niezgodna z prawem. Istnieją natomiast czynniki, które sprawiłyby, że decyzja agencji byłaby uzasadniona, gdyby badanie miało dotyczyć po prostu racjonalnego charakteru tej decyzji, a nie wykluczenia wszelkich wątpliwości. |
|
26 |
W drugiej kolejności sąd odsyłający rozważa, jaki wpływ na aspekty, o których mowa w pkt 24 i 25 niniejszego wyroku, ma fakt, że wątpliwości podniesione w uwagach strony skarżącej w postępowaniu głównym z dnia 7 lipca 2020 r. dotyczą gatunków objętych ścisłą ochroną przewidzianą w art. 12 dyrektywy 92/43. |
|
27 |
W tych okolicznościach High Court (wysoki trybunał) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
|
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
|
28 |
Poprzez swoje pytania, które należy zbadać łącznie, sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 4 ust. 4–6 dyrektywy 2011/92 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy w ramach procedury preselekcji prowadzonej na podstawie tego przepisu osoba trzecia przekazała właściwemu organowi informacje, które obiektywnie mogą wzbudzić wątpliwości co do potencjalnie znaczących skutków tego przedsięwzięcia dla środowiska, w szczególności w odniesieniu do gatunków chronionych na podstawie dyrektywy 92/43, wykonawca lub, w stosownych przypadkach, sam właściwy organ powinien zebrać wszystkie istotne informacje, aby rozwiać wszelkie wątpliwości co do tych skutków, oraz że organ ten musi zdecydować, iż ocena oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko jest konieczna, jeżeli nie można wykluczyć takiej wątpliwości. |
|
29 |
Należy przypomnieć, że art. 2 ust. 1 dyrektywy 2011/92 wprowadza obowiązek, by przedsięwzięcia mogące wywierać znaczące skutki w rozumieniu art. 4 tej dyrektywy w związku z jej załącznikami I lub II podlegały tej ocenie przed udzieleniem zezwolenia (wyrok z dnia 28 lutego 2018 r., Comune di Castelbellino, C‑117/17, EU:C:2018:129, pkt 24 i przytoczone tam orzecznictwo). |
|
30 |
Artykuł 4 ust. 1 dyrektywy 2011/92 uściśla, że z zastrzeżeniem art. 2 ust. 4 tej dyrektywy przedsięwzięcia wymienione w załączniku I podlegają ocenie zgodnie z art. 5–10 tej dyrektywy. W związku z tym uznaje się, że przedsięwzięcia te koniecznie stwarzają ryzyko znaczących skutków dla środowiska. |
|
31 |
Jeśli chodzi o przedsięwzięcia wymienione w załączniku II do dyrektywy 2011/92, art. 4 ust. 2 tego aktu stanowi, że państwa członkowskie ustalają, czy przedsięwzięcie podlega ocenie jego oddziaływania na środowisko na podstawie badania indywidualnego przypadku, czy w oparciu o progi lub kryteria ustalone przez dane państwo członkowskie, czy też, w stosownych przypadkach, na podstawie obu procedur. Jak wynika z lektury tego przepisu w związku z motywem 9 tej dyrektywy, nie jest tak, by przedsięwzięcia te koniecznie wywierały znaczące skutki na środowisko we wszystkich przypadkach, w związku z czym powinny one podlegać ocenie tylko wtedy, gdy państwa członkowskie uznają, że mogą one mieć takie skutki. |
|
32 |
W tym względzie art. 4 ust. 3 dyrektywy 2011/92 uściśla, że państwa członkowskie mogą ustalić progi lub kryteria określające, kiedy przedsięwzięcia nie muszą być poddawane rozstrzygnięciu na mocy art. 4 ust. 4 i 5 dyrektywy 2011/92 ani ocenie oddziaływania na środowisko, bądź ustalić progi lub kryteria określające, kiedy przedsięwzięcia są w każdym wypadku poddawane ocenie oddziaływania na środowisko bez poddawania ich rozstrzygnięciu na mocy ust. 4 i 5. |
|
33 |
Wreszcie, w przypadku gdy państwa członkowskie zdecydują się wymagać takiego rozstrzygnięcia, wspomniane ust. 4 i 5 przewidują procedurę preselekcji, która przebiega w następujący sposób. |
|
34 |
Po pierwsze, wykonawca dostarcza informacje o cechach danego przedsięwzięcia i jego znaczących skutkach dla środowiska. Szczegółowy wykaz informacji, które należy dostarczyć, znajduje się w załączniku II.A dyrektywy 2011/92. Informacje te muszą zawierać opis aspektów środowiska, na które przedsięwzięcie może w istotny sposób oddziaływać, oraz opis wszystkich istotnych skutków, w zakresie dostępnych informacji na ich temat, jakie przedsięwzięcie może wywierać na środowisko. Wykonawca może również przedstawić opis wszelkich cech przedsięwzięcia lub środków przewidzianych w celu uniknięcia ewentualnego znaczącego negatywnego wpływu na środowisko lub zapobieżenia mu. |
|
35 |
Po drugie, właściwy organ dokonuje rozstrzygnięcia na podstawie informacji dostarczonych w ten sposób przez wykonawcę, uwzględniając odpowiednie kryteria wyboru określone w załączniku III do dyrektywy 2011/92. |
|
36 |
W tym kontekście również, w stosownym przypadku, z jednej strony wykonawca uwzględnia dostępne wyniki innych istotnych ocen oddziaływania danego przedsięwzięcia na środowisko przeprowadzonych na podstawie aktów legislacyjnych Unii innych niż dyrektywa 2011/92, a z drugiej strony właściwy organ uwzględnia wyniki wstępnych weryfikacji lub ocen oddziaływania na środowisko przeprowadzonych na podstawie takich aktów legislacyjnych. |
|
37 |
Po trzecie, rozstrzygnięcie to jest podawane do wiadomości publicznej i wskazuje w szczególności główne powody podjęcia decyzji o wymaganiu lub niewymaganiu oceny oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko w świetle odpowiednich kryteriów wymienionych w załączniku III do dyrektywy 2011/92. |
|
38 |
Natomiast dyrektywa 2011/92 nie przewiduje wyraźnie obowiązku przeprowadzenia konsultacji społecznych w trakcie tej procedury preselekcji. Motyw 29 dyrektywy 2014/52, w którym wyjaśniono cel realizowany przez art. 4 ust. 4–6 dyrektywy 2011/92, uściśla bowiem, że „uwzględnianie uwag zgłaszanych spontanicznie przez inne strony, np. przedstawicieli ogółu społeczeństwa lub ograny publiczne, pomimo że na etapie preselekcji nie są wymagane formalne konsultacje, stanowi przykład dobrych praktyk administracyjnych”. |
|
39 |
Podobnie dyrektywa 2011/92 nie określa przypadków, w których właściwy organ może lub powinien zwrócić się do wykonawcy o dostarczenie dodatkowych informacji. |
|
40 |
W konsekwencji dyrektywa 2011/92 nie nakłada wyraźnie na właściwy organ, po przedstawieniu mu przez stronę trzecią uwag dotyczących ewentualnych znaczących skutków wpływu danego przedsięwzięcia na środowisko, obowiązku zwrócenia się do wykonawcy o dodatkowe informacje lub samodzielnego zgromadzenia tych informacji. |
|
41 |
Jednakże zgodnie z orzecznictwem Trybunału z art. 2 ust. 1 dyrektywy 2011/92 wynika, że ocena oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko musi zostać przeprowadzona z chwilą, gdy istnieje prawdopodobieństwo lub ryzyko, że dane przedsięwzięcie może wywierać znaczące skutki na środowisko. Biorąc pod uwagę zasadę ostrożności, która jest jedną z podstaw polityki Unii w dziedzinie środowiska naturalnego zmierzającej do wysokiego poziomu ochrony, w świetle której należy interpretować dyrektywę 2011/92, uznaje się, że takie ryzyko występuje, gdy na podstawie obiektywnych danych nie można wykluczyć, że przedsięwzięcie może wywierać znaczące skutki na środowisko (zob. podobnie wyrok z dnia 31 maja 2018 r., Komisja/Polska, C‑526/16, EU:C:2018:356, pkt 66, 67 i przytoczone tam orzecznictwo). |
|
42 |
Wynika z tego, że w ramach preselekcji, która ma na celu ustalenie, czy ocena oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko jest konieczna, do właściwego organu należy uwzględnienie wszystkich istotnych informacji, którymi on dysponuje, w tym informacji, które zostały mu przekazane spontanicznie przez osobę trzecią, jeżeli informacje te zawierają obiektywne dane pozwalające mu ocenić istnienie ryzyka, że przedsięwzięcie może wywierać znaczące skutki na środowisko. |
|
43 |
Ponadto w przypadku gdy na podstawie informacji udostępnionych mu przez stronę trzecią właściwy organ uzna, że nie można wykluczyć, iż dane przedsięwzięcie może wywierać znaczące skutki na środowisko, powinien on umożliwić wykonawcy dostarczenie mu dodatkowych informacji przed podjęciem decyzji, czy w odniesieniu do tego przedsięwzięcia nieodzowna jest ocena oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko, czy też nie. Jak wynika bowiem z brzmienia art. 4 ust. 4 i 5 dyrektywy 2011/92, wykonawca odgrywa dominującą rolę w dostarczaniu informacji umożliwiających właściwemu organowi dokonanie rozstrzygnięcia. Jednakże w tym celu, a w szczególności w celu ograniczenia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko do przedsięwzięć mogących wywierać znaczące skutki na środowisko, organ ten musi dysponować możliwie najpełniejszymi informacjami. |
|
44 |
Ponadto właściwy organ nie może stwierdzić, że istnieje ryzyko, iż przedsięwzięcie może wywierać znaczące skutki na środowisko, na tej podstawie, że informacje dostarczone przez wykonawcę są niekompletne, bez uprzedniego zwrócenia się do niego o dostarczenie dodatkowych informacji. |
|
45 |
Natomiast w przypadku gdy pomimo dowodów przedstawionych przez stronę trzecią właściwy organ może wykluczyć na podstawie obiektywnych danych, że dane przedsięwzięcie może wywierać znaczące skutki na środowisko, organ ten może zdecydować, że ocena oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko nie jest konieczna, a organ ten nie ma obowiązku zwrócenia się do wykonawcy o dostarczenie mu dodatkowych informacji. |
|
46 |
Należy dodać, po pierwsze, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału przedsięwzięcie może wywierać znaczące skutki na środowisko, gdy z powodu swego charakteru grozi ono przekształceniem w istotny lub nieodwracalny sposób czynników środowiska takich jak fauna i flora, gleba lub woda, bez względu na rozmiary tego przedsięwzięcia (zob. podobnie wyrok z dnia 31 maja 2018 r., Komisja/Polska, C‑526/16, EU:C:2018:356, pkt 65). |
|
47 |
Po drugie, jak orzekł już Trybunał, brzmienie art. 2 ust. 1 dyrektywy 2011/92 jest zasadniczo podobne do brzmienia art. 6 ust. 3 dyrektywy 92/43 (zob. podobnie wyrok z dnia 7 września 2004 r., Waddenvereniging i Vogelbeschermingsvereniging, C‑127/02, EU:C:2004:482, pkt 42). |
|
48 |
W tym względzie zgodnie z orzecznictwem Trybunału przesłanka ustanowiona w art. 6 ust. 3 dyrektywy 92/43 oznacza, że w razie wątpliwości co do braku istotnych skutków należy przeprowadzić taką ocenę (zob. podobnie wyrok z dnia 26 maja 2011 r., Komisja/Belgia, C‑538/09, EU:C:2011:349, pkt 41 i przytoczone tam orzecznictwo). Jednakże Trybunał orzekł również, że wspomniany art. 6 ust. 3 należy interpretować w ten sposób, że jeżeli właściwy organ państwa członkowskiego postanawia udzielić zezwolenia na plan lub na przedsięwzięcie mogące oddziaływać na teren chroniony w świetle tej dyrektywy, nie wymagając przeprowadzenia odpowiedniej oceny w rozumieniu tego przepisu, to organ ten powinien wskazać dostatecznie powody, które pozwoliły mu, przed udzieleniem takiego pozwolenia, na uzyskanie pewności, pomimo przeciwnych opinii i wyrażonych w nich ewentualnie rozsądnych wątpliwości, że wykluczona jest wszelka rozsądna wątpliwość o charakterze naukowym co do możliwości oddziaływania przez to przedsięwzięcie na ów teren w istotny sposób (wyrok z dnia 15 czerwca 2023 r., Eco Advocacy, C‑721/21, EU:C:2023:477, pkt 43). |
|
49 |
Należy z tego wywnioskować, że w kontekście procedury preselekcji przeprowadzanej na podstawie dyrektywy 2011/92 wymagane jest spełnienie dwóch przesłanek, aby właściwy organ w świetle komentarzy przedstawionych mu przez stronę trzecią miał obowiązek zwrócić się do wykonawcy o dostarczenie mu dodatkowych informacji. Z jednej strony uwagi te powinny dotyczyć potencjalnego „dopuszczalnego” oddziaływania danego przedsięwzięcia na środowisko. Z drugiej strony konieczne jest, aby uwagi te rzeczywiście stały na przeszkodzie wnioskowi, zgodnie z którym wykluczone są wszelkie racjonalne wątpliwości naukowe, aby przedsięwzięcie to wywierało znaczące skutki na środowisko. |
|
50 |
Do sądu odsyłającego będzie należało ustalenie, czy w świetle informacji dostępnych agencji w chwili przyjęcia decyzji z dnia 16 września 2020 r., w tym informacji przedstawionych jej przez skarżącą w postępowaniu głównym w kontekście jej komentarzy z dnia 7 lipca 2020 r., agencja mogła być pewna, pomimo informacji zawartych w tych uwagach, że wykluczono wszelkie uzasadnione wątpliwości naukowe co do możliwości, że przedsięwzięcie będące przedmiotem postępowania głównego spowoduje znaczące skutki dla środowiska, w szczególności dla gatunków chronionych na mocy dyrektywy 92/43. |
|
51 |
W świetle całości powyższych rozważań na zadane pytania należy odpowiedzieć, iż art. 4 ust. 4–6 dyrektywy 2011/92 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku gdy w ramach procedury preselekcji prowadzonej na podstawie tego przepisu osoba trzecia dostarczyła właściwemu organowi obiektywne dane dotyczące potencjalnie znaczących skutków tego przedsięwzięcia dla środowiska, w szczególności dla gatunków chronionych na podstawie dyrektywy 92/43, organ ten powinien zwrócić się do wykonawcy o dostarczenie dodatkowych informacji i uwzględnić je przed podjęciem decyzji, czy dla wspomnianego przedsięwzięcia konieczna jest ocena oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko. Natomiast w przypadku gdy pomimo komentarzy przedstawionych temu organowi przez tę osobę trzecią można wykluczyć na podstawie obiektywnych danych, by przedsięwzięcie to mogło wywierać znaczące skutki dla środowiska, ten sam organ może zdecydować, że ocena oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko nie jest konieczna, a organ ten nie ma obowiązku zwrócenia się do wykonawcy o dostarczenie mu dodatkowych informacji. |
W przedmiocie kosztów
|
52 |
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi. |
|
Z powyższych względów Trybunał (dziesiąta izba) orzeka, co następuje: |
|
Artykuł 4 ust. 4–6 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/52/UE z dnia 16 kwietnia 2014 r., |
|
należy interpretować w ten sposób, że: |
|
w przypadku gdy w ramach procedury preselekcji prowadzonej na podstawie tego przepisu osoba trzecia dostarczyła właściwemu organowi obiektywne dane dotyczące potencjalnie znaczących skutków tego przedsięwzięcia dla środowiska, w szczególności dla gatunków chronionych na podstawie dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory, zmienionej dyrektywą Rady 2013/17/UE z dnia 13 maja 2013 r., organ ten powinien zwrócić się do wykonawcy o dostarczenie dodatkowych informacji i uwzględnić je przed podjęciem decyzji, czy dla wspomnianego przedsięwzięcia konieczna jest ocena oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko. Natomiast w przypadku gdy pomimo komentarzy przedstawionych temu organowi przez tę osobę trzecią można wykluczyć na podstawie obiektywnych danych, by przedsięwzięcie to mogło wywierać znaczące skutki dla środowiska, ten sam organ może zdecydować, że ocena oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko nie jest konieczna, a organ ten nie ma obowiązku zwrócenia się do wykonawcy o dostarczenie mu dodatkowych informacji. |
|
Podpisy |
( *1 ) Język postępowania: angielski