I.

Introduzzjoni

1.

Id-Direttiva 2014/104/UE  ( 2 ) hija intiża sabiex tarmonizza, b’mod partikolari, ir-regoli fil-qasam tal-produzzjoni tal-provi fil-kuntest tal-implimentazzjoni, fuq l-inizjattiva tal-isfera privata (“private enforcement”), tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni Ewropea. F’dan il-kuntest, il-kapaċità tal-partijiet fi proċeduri dwar azzjoni għad-danni li jeżerċitaw b’mod effettiv id-drittijiet tagħhom tista’ tiddependi mill-possibbiltà ta’ aċċess għal provi rilevanti. Madankollu, jista’ jiġri li l-parti li jkollha l-oneru tal-prova ma jkollhiex fil-pussess tagħha dawn il-provi jew ma jkollhiex aċċess faċli għalihom  ( 3 ).

2.

Jista’ jirriżulta wkoll li l-kontroparti lanqas ma jkollha fil-pussess tagħha provi rilevanti minħabba l-fatt li tali provi jkunu għadhom ma jeżistux. Sabiex tkun tista’ tissodisfa talba għal produzzjoni ta’ tali provi, din il-parti għandha toħloqhom ex novo, billi tgħaqqad flimkien jew billi tikklassifika informazzjoni, għarfien jew data fil-pussess tagħha.

3.

Dan huwa l-kuntest ta’ dan ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari, li joffri lill-Qorti tal-Ġustizzja l-okkażjoni li tiċċara l-punt dwar jekk, fid-dawl tad-Direttiva 2014/104, parti fil-proċedura tistax titlob li jiġi ordnat lill-kontroparti tipproduċi provi li din għandha toħloq ex novo.

II.

Il‑kuntest ġuridiku

A.

Id‑dritt tal‑Unjoni

4.

L-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2014/104 jipprovdi dan li ġej:

B.

Id‑dritt Spanjol

5.

Id-Direttiva 2014/104 ġiet trasposta fid-dritt Spanjol permezz tar-Real Decreto-ley 9/2017, por el que se transponen Directivas de la Unión Europea en los ámbitos financiero, mercantil y sanitario, y sobre el desplazamiento de trabajadores (id-Digriet-Liġi Irjali 9/2017, li Jittrasponi d-Direttivi tal-Unjoni Ewropea fil-Qasam Finanzjarju, Dak tal-Kummerċ u Dak tas-Saħħa kif ukoll dwar iċ-Ċaqliq tal-Ħaddiema), tas‑26 ta’ Mejju 2017 (BOE no 126, tas‑27 ta’ Mejju 2017).

III.

Il‑fatti u l‑proċedura fil-kawża prinċipali

6.

Fid‑19 ta’ Lulju 2016, il-Kummissjoni Ewropea adottat id-Deċiżjoni C(2016) 4673 final li tirrigwarda proċediment skont l-Artikolu 101 [TFUE] u l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE (Il-Każ AT.39824 – Trakkijiet) (ĠU 2017, C 108, p. 6, iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni tad‑19 ta’ Lulju 2016”). Il-konvenuti fil-kawża prinċipali, il-kumpanniji PACCAR Inc, DAF TRUCKS NV u DAF Trucks Deutschland GmbH kienu fost id-destinatarji ta’ din id-deċiżjoni.

7.

Permezz ta’ din id-deċiżjoni, il-Kummissjoni ddikjarat l-eżistenza ta’ akkordju li fih ipparteċipaw ħmistax-il kostruttur internazzjonali ta’ trakkijiet, fir-rigward ta’ żewġ kategoriji ta’ prodotti, jiġifieri t-trakkijiet ta’ bejn 6 u 16-il tunnellata u dawk ta’ iktar minn 16‑il tunnellata, kemm dawk tat-tagħbija kif ukoll dawk tal-irmonk.

8.

Minkejja li dan ma ġiex speċifikat mill-qorti tar-rinviju, mid-deċiżjoni tad‑19 ta’ Lulju 2016 jirriżulta li, fir-rigward tal-konvenuti fil-kawża prinċipali, il-ksur tal-Artikolu 101 TFUE ġie stabbilit għall-perijodu ta’ bejn is‑17 ta’ Jannar 1997 u t‑18 ta’ Jannar 2011.

9.

Fil‑25 ta’ Marzu 2019, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali, AD et, peress li kienu kienu xtraw trakkijiet li jistgħu jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-ksur li kien is-suġġett tad-deċiżjoni tad‑19 ta’ Lulju 2016, talbu, skont l-Artikolu 283a tal-Ley de Enjuiciamiento Civil (il-Kodiċi tal-Proċedura Ċivili), aċċess għall-provi fil-pussess tal-konvenuti fil-kawża prinċipali. F’dan ir-rigward, huma sostnew il-bżonn li jiksbu ċerti mezzi ta’ prova sabiex jikkwantifikaw iż-żieda artifiċjali fil-prezzijiet, b’mod partikolari sabiex iwettqu l-paragun tal-prezzijiet irrakkomandati qabel, matul u wara l-perijodu tal-akkordju. It-talba tagħhom tirrigwarda b’mod iktar preċiż l-aċċess, l-ewwel, għal-lista ta’ mudelli mmanifatturati matul il-perijodu ta’ bejn l‑1 ta’ Jannar 1990 u t‑30 ta’ Ġunju 2018, ikklassifikati skont is-sena u skont ċerti karatteristiċi, it-tieni, għall-prezz kif il-prodott joħroġ mill-fabbrika (“ex-factory”) (prezzijiet gross) għal kull mudell li jidher fuq din il-lista u, it-tielet, għat-“total delivery cost” għal dawn il-mudelli.

10.

Il-konvenuti fil-kawża prinċipali kkontestaw din it-talba billi sostnew, b’mod partikolari, li ċerti dokumenti mitluba kienu jeħtieġu li jitħejjew ad hoc.

11.

Waqt smigħ dwar jekk huwiex xieraq li ssir domanda preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja, il-konvenuti fil-kawża prinċipali indikaw li t-talbiet għal produzzjoni msemmija fl-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2014/104 ma jistgħux jiġu estiżi għall-provi li ma kinux jeżistu diġà. Konsegwentement, it-tħejjija ta’ provi ma tistax tintalab skont din id-dispożizzjoni, fid-dawl tal-fatt li, skont il-prinċipji ta’ neċessità, ta’ proporzjonalità u tal-inqas spejjeż possibbli, dan jista’ jqiegħed fuq il-konvenut oneru eċċessiv, li jmur lil hinn minn dak li tista’ tippreżupponi s-sempliċi produzzjoni ta’ dokumenti. Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali, min-naħa tagħhom, jiddefendu interpretazzjoni kuntrarja ta’ din id-dispożizzjoni.

IV.

It‑talba għal deċiżjoni preliminari u l‑proċedura quddiem il‑Qorti tal-Ġustizzja

12.

Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li l-Juzgado de lo Mercantil no 7 de Barcelona (il-Qorti Kummerċjali Nru 7 ta’ Barcelona, Spanja), permezz ta’ deċiżjoni tal‑21 ta’ Frar 2020, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fil‑11 ta’ Marzu 2021, iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:

13.

Osservazzjonijiet bil-miktub ġew ippreżentati mill-partijiet fil-kawża prinċipali, mill-Gvern Spanjol u mill-Gvern Olandiż kif ukoll mill-Kummissjoni Ewropea. Ma nżammitx seduta.

V.

Analiżi

14.

Permezz tad-domanda preliminari unika tagħha, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk l-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2014/104 għandux jiġi interpretat fis-sens li l-produzzjoni ta’ provi rilevanti tirreferi biss għad-dokumenti fil-pussess tal-konvenut jew ta’ terz li diġà jeżistu jew jekk, għall-kuntrarju, din id-dispożizzjoni tinkludix ukoll il-possibbiltà ta’ produzzjoni ta’ dokumenti li l-parti li lilha hija indirizzata t-talba għal informazzjoni għandha toħloq ex novo, billi tgħaqqad jew tikklassifika informazzjoni, għarfien jew data fil-pussess tagħha.

15.

Qabel ma ngħaddi għall-eżami ta’ din id-domanda, għandha tiġi eżaminata, qabel kollox, l-ammissibbiltà ta’ din it-talba għal deċiżjoni preliminari u, sussegwentement, l-applikabbiltà tad-Direttiva 2014/104 għall-proċedura fil-kawża prinċipali.

A.

Fuq l‑ammissibbiltà

16.

Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali jqisu li t-talba għal deċiżjoni preliminari għandha tiġi kkunsidrata bħala inammissibbli. Fil-fatt, fil-fehma tagħhom, din it-talba tikkonċerna s-sitwazzjoni ipotetika fejn l-awtur tal-ksur għandu jipproċedi għat-tħejjija ta’ dokumenti ex novo. Madankollu, f’dan il-każ, tali tħejjija ma hijiex neċessarja sabiex tiġi ssodisfatta t-talba għal produzzjoni ta’ provi inkwistjoni fil-kawża prinċipali.

17.

Mingħajr ma jikkontestaw l-ammissibbiltà ta’ din it-talba għal deċiżjoni preliminari, il-konvenuti fil-kawża prinċipali jindikaw li l-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 2004/48/KE  ( 4 ) jippermetti li tiġi ordnata l-produzzjoni ta’ provi li jinsabu taħt il-kontroll tal-parti opposta. Huma jfakkru li, skont il-Kummissjoni, din id-dispożizzjoni tista’ tobbliga lil parti twettaq riċerka tal-provi fi ħdan l-organizzazzjoni tagħha, inkluż fi ħdan l-entitajiet ġuridiċi distinti li huma taħt il-kontroll tagħha  ( 5 ). Skont il-konvenuti fil-kawża prinċipali, l-istess japplika f’dak li jirrigwarda d-Direttiva 2014/104. Madankollu, huma jsostnu li, sabiex jissodisfaw it-talba tagħhom imressqa quddiem il-qorti tar-rinviju, huma ma għandhomx joħolqu prova dokumentali li ma teżistix iżda joħolqu informazzjoni ex novo.

18.

Għandu jiġi osservat, fir-rigward ta’ dawn iż-żewġ argumenti, li huwa minnu li l-qorti tar-rinviju sempliċement tiddikjara li t-talba għal produzzjoni tal-provi f’dan il-każ tirrigwarda dokumenti li, kif intalbu, jistgħu jkunu għadhom ma jeżistux u jeħtieġu xogħol ta’ tħejjija.

19.

Madankollu, għandu jitfakkar li d-domandi li jirrigwardaw id-dritt tal-Unjoni jibbenefikaw minn preżunzjoni ta’ rilevanza u li l-Qorti tal-Ġustizzja hija, bħala prinċipju, marbuta li tiddeċiedi.

20.

Barra minn hekk, fil-kuntest ta’ proċedura msemmija fl-Artikolu 267 TFUE, peress li hija biss il-qorti tar-rinviju li għandha ġurisdizzjoni sabiex tikkonstata u tevalwa l-fatti tat-tilwima mressqa quddiemha, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha bħala prinċipju tillimita l-eżami tagħha għall-elementi ta’ evalwazzjoni li l-qorti tar-rinviju ddeċidiet li tissottomettilha u b’hekk tillimita ruħha għas-sitwazzjoni li dik il-qorti tqis bħala stabbilita, u ma tistax tkun marbuta b’ipoteżijiet espressi minn waħda mill-partijiet fil-kawża prinċipali  ( 6 ).

21.

Minn dan isegwi li din id-domanda preliminari hija ammissibbli.

B.

Fuq l‑applikabbiltà tad‑Direttiva 2014/104

22.

Il-kwistjoni tal-applikabbiltà tad-Direttiva 2014/104 fil-kawża prinċipali ma tidhirx li tqajjem dubji għall-qorti tar-rinviju u ma hijiex is-suġġett ta’ dibattitu bejn il-persuni kkonċernati fil-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja. Madankollu ser neżamina din il-kwistjoni sa fejn, fid-dawl ta’ ċerti ambigwitajiet fir-rigward taċ-ċirkustanzi tal-kawża prinċipali, jeżisti dubju dwar l-applikabbiltà ta’ din id-direttiva ratione materiae u ratione temporis f’din il-kawża.

1.

Fuq l-applikabbiltà tad-Direttiva 2014/04 ratione materiae

a)

Espożizzjoni tal-problema

23.

Il-qorti tar-rinviju tindika li t-talba għal produzzjoni ta’ provi tressqet skont l-Artikolu 283a tal-Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili, wara d-deċiżjoni tad‑19 ta’ Lulju 2016.

24.

F’dan ir-rigward, għandi nosserva li, skont ċerti kummentaturi, talba għal produzzjoni ta’ provi magħmula skont l-Artikolu 283a tal-Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili tista’ titressaq ukoll qabel il-bidu ta’ azzjoni fuq il-mertu  ( 7 ). F’dan il-każ, il-parti li tkun għamlet din it-talba għandha tressaq azzjoni fuq il-mertu f’terminu ta’ 20 jum  ( 8 ).

25.

Ma jirriżultax b’mod ċar minn dan ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari li t-talba għal produzzjoni ta’ provi inkwistjoni fil-kawża prinċipali saret fil-kuntest ta’ proċedura li fiha l-qorti tar-rinviju kienet diġà ġiet adita b’azzjoni għad-danni. Minn dan ir-rinviju jirriżulta biss li, insostenn ta’ din it-talba, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali sostnew li l-kundizzjonijiet kollha neċessarji sabiex tiġi evalwata b’mod raġonevoli l-plawżibbiltà tal-azzjonijiet għad-danni previsti (“acciones de daños que se pretenden ejercitar”) kienu ssodisfatti.

26.

Mingħajr ma jsemmu b’mod espliċitu l-kwistjoni dwar jekk it-talba għal produzzjoni ta’ provi inkwistjoni fil-kawża prinċipali saritx fil-kuntest ta’ proċedura li fiha l-qorti tar-rinviju kienet diġà ġiet adita b’azzjoni għad-danni, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali jindikaw li l-proċedura li wasslet għal din it-talba għal deċiżjoni preliminari hija proċedura ta’ aċċess għas-sorsi tal-prova.

27.

Għall-kuntrarju, il-Gvern Spanjol jindika li r-rikorrenti fil-kawża prinċipali ressqu azzjoni għad-danni abbażi tad-deċiżjoni tad‑19 ta’ Lulju 2016. B’mod simili, il-Kummissjoni tindika li, fil-fehma tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar l-interpretazzjoni li għandha tingħata lill-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2014/104 fil-kuntest ta’ azzjoni għad-danni minħabba ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni. Fir-rigward tal-konvenuti fil-kawża prinċipali, huma jindikaw, b’mod inqas inekwivoku, li t-talba għal deċiżjoni preliminari tressqet fuq l-inizjattiva tal-isfera privata fil-kuntest ta’ proċedura ġudizzjarja ta’ implimentazzjoni tad-dritt tal-kompetizzjoni li toriġina mid-deċiżjoni tad‑19 ta’ Lulju 2016. Barra minn hekk, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom, huma jirreferu għall-azzjoni għad-danni tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali (“l-azzjoni tagħhom”).

28.

Anki jekk jittieħdu inkunsiderazzjoni l-osservazzjonijiet bil-miktub tal-persuni kkonċernati, il-kontenut ta’ dan ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari għalhekk ma jippermettix li jiġi stabbilit b’mod inekwivoku li t-talba għal produzzjoni tal-provi inkwistjoni fil-kawża prinċipali tressqet mhux qabel it-tressiq ta’ talba għad-danni, iżda ma’ tali talba jew warajha.

29.

Issa, l-Artikolu 1 tad-Direttiva 2014/104, intitolat “Suġġett u kamp ta’ applikazzjoni”, jipprovdi, fil-paragrafu 2 tiegħu, li din id-direttiva tistabbilixxi, b’mod partikolari, l-implimentazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni “f’azzjonijiet għad-danni quddiem il-qrati nazzjonali”. B’mod simili, l-Artikolu 22(2) tal-imsemmija direttiva, li jikkonċerna l-applikazzjoni ratione temporis tad-dispożizzjonijiet nazzjonali ta’ traspożizzjoni differenti minn dawk li jittrasponu d-dispożizzjonijiet sostanzjali tal-istess direttiva, jistabbilixxi l-kamp ta’ applikazzjoni ratione temporis tagħhom billi jirreferi għal data li fiha qorti nazzjonali tkun ġiet adita b’azzjoni għad-danni  ( 9 ).

30.

A priori, il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2014/104 ddefinit b’dan il-mod ma jidhirx li jkopri t-talbiet għal produzzjoni ta’ provi mressqa qabel it-tressiq ta’ talba għad-danni. Ċerti leġiżlaturi nazzjonali  ( 10 ) kif ukoll ċerti awturi tad-duttrina  ( 11 ) jidhru li jinterpretaw din id-direttiva f’dan is-sens. Skont din l-interpretazzjoni, l-Istati Membri jistgħu madankollu jintroduċu regoli dwar tali talbiet għal produzzjoni tal-provi. Fil-fatt, l-Artikolu 5(8) tal-imsemmija direttiva jawtorizza lill-Istati Membri jintroduċu, bla ħsara għall-Artikolu 5(4) u (7) u għall-Artikolu 6 tagħha, regoli li jwasslu għal produzzjoni iktar wiesgħa ta’ provi.

31.

Fid-dawl tad-dubji li jeżistu fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk il-qorti tar-rinviju diġà ġietx adita b’talba għad-danni, għandi nindirizza l-fondatezza tal-interpretazzjoni ppreżentata fil-punt preċedenti ta’ dawn il-konklużjonijiet.

b)

Evalwazzjoni

32.

F’ċerti verżjonijiet lingwistiċi  ( 12 ), il-formulazzjoni tal-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2014/104, li l-interpretazzjoni tiegħu hija mitluba mill-qorti tar-rinviju, hija inqas restrittiva u inqas kategorika minn dik tal-Artikolu 1(2) ta’ din id-direttiva.

33.

Bl-istess mod, il-kunċett ta’ “prova” huwa ddefinit, fil-punt 13 tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2014/104, billi jagħmel riferiment, f’ċerti verżjonijiet lingwistiċi  ( 13 ), għall-mezzi kollha ta’ prova ammissibbli “quddiem il-qorti nazzjonali adita b’azzjoni” u, f’verżjonijiet oħra  ( 14 ), għal dawk ammissibbli “quddiem il-qorti nazzjonali adita”, mingħajr ma jiġi speċifikat li din hija azzjoni għad-danni (enfasi miżjuda minni).

34.

B’mod iktar importanti, ir-rieda tal-leġiżlatur tal-Unjoni li ma jirrestrinġix il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 5 tad-Direttiva 2014/104 għat-talbiet għal produzzjoni ta’ provi mressqa b’azzjoni għad-danni jew wara l-preżentata tagħha tidher li hija riflessa fl-Artikolu 5(3) u fl-Artikolu 6(4)(b) ta’ din id-direttiva.

35.

L-Artikolu 5(3) tad-Direttiva 2014/104 jistabbilixxi, b’mod mhux eżawrjenti, kriterji applikabbli waqt l-eżami tal-proporzjonalità ta’ talba għal produzzjoni ta’ provi.

36.

F’din il-loġika, l-Artikolu 6(4)(b) tad-Direttiva 2014/104, li jikkonċerna l-produzzjoni ta’ provi li jinsabu fil-fajl ta’ awtorità tal-kompetizzjoni, jagħmel riferiment għall-Artikolu 5(3) ta’ din id-direttiva u jispeċifika li meta l-qrati nazzjonali jevalwaw, konformement ma’ din l-aħħar dispożizzjoni, il-proporzjonalità ta’ ordni ta’ produzzjoni ta’ informazzjoni, huma għandhom jieħdu inkunsiderazzjoni wkoll il-kwistjoni dwar jekk it-talba għal produzzjoni ta’ informazzjoni titressaqx fil-kuntest ta’ azzjoni għad-danni ppreżentata quddiem qorti nazzjonali.

37.

F’din il-linja ta’ ħsieb, il-premessa 22 tad-Direttiva 2014/104 tindika li, sabiex tiġi żgurata protezzjoni effettiva tad-dritt għal kumpens, ma huwiex neċessarju li kull dokument relatat ma’ proċeduri li jaqgħu taħt l-Artikoli 101 jew 102 TFUE jiġi kkomunikat lir-rikorrent sempliċement abbażi “tal-intenzjoni tal-attur għal azzjoni għad-danni”, peress li huwa ferm improbabbli li l-azzjoni għad-danni tkun teħtieġ li tiġi bbażata fuq il-provi kollha fil-proċess relatat ma’ dik il-proċedura. Bl-istess mod, il-premessa 27 ta’ din id-direttiva tagħmel riferiment għall-“aċċess [tal-partijiet leżi] għall-evidenza [provi] li jeħtieġu sabiex iħejju l-azzjonijiet tagħhom għad-danni”.

38.

Mill-Artikolu 6(4)(b) tad-Direttiva 2014/104, moqri fid-dawl tal-premessi 22 u 27 tagħha, jirriżulta li ċerti provi relatati mal-proċeduri tal-awtoritajiet tal-kompetizzjoni jistgħu jiġu kkomunikati lil rikorrent, wara t-talba tiegħu għall-produzzjoni ta’ provi li jaqgħu taħt l-Artikolu 6 ta’ din id-direttiva, meta huwa jipprevedi li jressaq talba għad-danni. L-istess għandu japplika fir-rigward tal-Artikolu 5 tal-imsemmija direttiva.

39.

Fil-fatt, il-leġiżlatur tal-Unjoni ma setax ħoloq sistema li fil-kuntest tagħha persuna li tkun ġarrbet dannu kkawżat minn ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni tista’ tressaq talba għal produzzjoni ta’ provi barra minn kwalunkwe azzjoni fuq il-mertu jekk id-dokumenti jkunu jinsabu fil-fajl ta’ awtorità tal-kompetizzjoni, iżda tista’ tressaq tali talba biss fil-kuntest ta’ tali azzjoni jekk il-provi ma jkunux jinsabu fiha. Barra minn hekk, il-fatt li tkun awtorità tal-kompetizzjoni li tibda proċedura ma jiġġustifikax tali distinzjoni. Fil-fatt, f’dawn iż-żewġ każijiet, kif jirriżulta mill-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2014/104, sabiex ikun jista’ jitlob il-produzzjoni ta’ provi, rikorrent għandu jkun f’pożizzjoni li jissostanzja l-plawżibbiltà tat-talba tiegħu għad-danni.

40.

Ngħid ukoll, għall-finijiet ta’ kompletezza, li għalkemm għandu ċertament ikun hemm, f’dawn iż-żewġ każijiet, rabta bejn il-provi li l-produzzjoni tagħhom hija mitluba u l-azzjoni prevista minn persuna li tkun ġarrbet dannu kkawżat minn ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni, il-provi mitluba għandhom, qabel kollox, ikunu rilevanti.

41.

Min-naħa l-oħra, id-Direttiva 2014/104 ma tidhirx li tistabbilixxi r-rabta li għandha, teknikament, teżisti, fuq livell proċedurali, bejn talba għal produzzjoni ta’ provi u azzjoni għad-danni (talba għal produzzjoni ta’ provi bħala miżura fi proċedura fuq il-mertu, talba eżaminata fil-kuntest ta’ proċedura inċidentali jew anki fil-kuntest ta’ proċedura separata).

42.

Id-Direttiva 2014/104 lanqas ma tiddetermina l-mument li fih il-qorti nazzjonali tiġi adita b’talba għad-danni.

43.

Konsegwentement, anki jekk jitqies li d-Direttiva 2014/104 tirrigwarda biss it-talbiet għal produzzjoni ta’ provi mressqa fil-kuntest ta’ azzjoni għad-danni, jista’ jiġi kkunsidrat li, meta talba għad-danni għandha titressaq, taħt piena ta’ sanzjonijiet, fi żmien qasir wara t-tressiq ta’ talba għal produzzjoni ta’ provi li fil-kuntest tagħha tkun ġiet issostanzjata l-plawżibbiltà tat-talba għad-danni, jew, eventwalment, fi żmien qasir wara li din it-talba tkun intlaqgħet, it-talba għal produzzjoni ta’ provi titressaq fil-kuntest ta’ azzjoni għad-danni u/jew tibda kundizzjonalment tali azzjoni.

c)

Diskussjoni fuq interpretazzjoni kuntrarja u argumenti għaċ-ċaħda tagħha

44.

Interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2014/104 li tmur kontra dik ippreżentata fil-punt 38 ta’ dawn il-konklużjonijiet tista’, a priori, tiġi aċċettata.

45.

Fil-fatt, wieħed jista’ jargumenta li d-Direttiva 2014/104 ma tkoprix, fil-prinċipju, it-talbiet għal produzzjoni ta’ provi mressqa qabel il-bidu ta’ azzjoni fuq il-mertu. Skont qari f’dan is-sens, l-Artikolu 6(4)(b) ta’ din id-direttiva jirreferi biss għall-każijiet fejn il-leġiżlatur nazzjonali jkun iddeċieda li jintroduċi, skont l-Artikolu 5(8) tal-imsemmija direttiva, regoli li jwasslu għal produzzjoni usa’ ta’ provi u, b’mod iktar preċiż, li jippermettu li tintalab il-produzzjoni ta’ provi qabel ma tinbeda azzjoni fuq il-mertu. Sa fejn il-possibbiltà li jiġu introdotti tali regoli tista’ tiġi eżerċitata mill-Istati Membri bla ħsara għall-Artikolu 6 tal-istess direttiva, Stat Membru ma jkunx f’pożizzjoni li jawtorizza t-talba għal produzzjoni ta’ provi ex ante, li tista’ tevita l-eżami tal-proporzjonalità tagħhom, sa fejn dan l-eżami jippermetti li jiġi protett l-interess tal-implimentazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni mill-isfera pubblika.

46.

Madankollu, fl-ewwel lok, l-analiżi tax-xogħol preparatorju tad-Direttiva 2014/104 ma tippermettix li tiġi sostnuta tali interpretazzjoni.

47.

Fil-proposta għad-Direttiva, filwaqt li rreferiet għar-riżultati tal-konsultazzjonijiet, il-Kummissjoni indikat li “huwa b’sodisfazzjon li l-partijiet li esprimew ruħhom laqgħu l-fatt li l-kumpens huwa stabbilit bħala prinċipju direttur u li l-Kummissjoni, konsegwentement, għażlet li ma tipproponix prattiki paragunabbli għal dawk fis-seħħ fl-Istati Uniti, bħall-[…] komunikazzjoni ta’ diversi dokumenti qabel ma jinżamm il-proċess (“pre-trial discovery”)”  ( 15 ). Minn dan ma jirriżultax li l-produzzjoni ta’ provi, taħt stħarriġ ta’ qorti nazzjonali, ma tistax isseħħ qabel il-bidu ta’ azzjoni fuq il-mertu, meta r-rikorrent ikun f’pożizzjoni li jissostanzja l-plawżibbiltà tat-talba tiegħu għad-danni.

48.

B’mod jerġa’ iktar importanti, skont ix-xogħol preparatorju, is-sentenza Pfleiderer  ( 16 ) iġġenerat inċertezza kunsiderevoli dwar il-kategoriji ta’ dokumenti li jistgħu jiġu żvelati, liema inċertezza d-Direttiva 2014/104 qiegħda tipprova tirrimedja  ( 17 ). It-talba għal deċiżjoni preliminari fil-kawża li tat lok għal din is-sentenza toriġina minn proċedura li għandha bħala suġġett talba ta’ aċċess sħiħ għall-fajl ta’ awtorità nazzjonali tal-kompetizzjoni mressqa għall-finijet tal-preparazzjoni ta’ azzjoni għad-danni. Jidher li r-rieda li tiġi rrimedjata din l-inċertezza kkontribwixxiet għall-fatt li din id-direttiva ssemmi l-possibbiltà li tintalab il-produzzjoni ta’ provi meta talba għad-danni tkun prevista mhux fil-kuntest tal-Artikolu 5 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Divulgazzjoni tal-evidenza [provi]”, iżda biss fil-kuntest tal-Artikolu 6 tagħha, intitolat “Divulgazzjoni ta’ evidenza [provi] inkluża fil-fajl ta’ awtorità tal-kompetizzjoni”  ( 18 ).

49.

Fit-tieni lok, ir-rabta eżistenti bejn l-Artikolu 5 u l-Artikolu 6 tad-Direttiva 2014/104 ma tippermettix li jiġi kkunsidrat li l-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din it-tieni dispożizzjoni huwa usa’ minn dak tal-ewwel waħda. Fil-fatt, minn naħa, l-Artikolu 6 ta’ din id-direttiva japplika, “għall-fini tal-azzjonijiet għad-danni”, “flimkien mal-Artikolu 5” ta’ din tal-aħħar  ( 19 ). Min-naħa l-oħra, l-eżami tal-proporzjonalità tat-talba għal produzzjoni tal-provi mill-qrati nazzjonali għandu jitwettaq f’konformità mal-Artikolu 5(3) tal-imsemmija direttiva. Issa, filwaqt li, fil-kuntest tal-Artikolu 6 tal-istess direttiva, il-qrati nazzjonali huma obbligati jieħdu inkunsiderazzjoni l-kwistjoni dwar jekk it-talba hijiex magħmula fil-kuntest ta’ azzjoni għad-danni (“il-qrati nazzjonali għandhom, barra minn hekk, jikkunsidraw […]”), din il-kwistjoni tista’, jekk ikun il-każ, tittieħed inkunsiderazzjoni wkoll meta l-eżami tal-proporzjonalità jitwettaq fil-kuntest iżolat tal-Artikolu 5 tad-Direttiva 2014/104. Il-fatt li l-leġiżlatur irrefera b’mod espliċitu għal din il-kwistjoni fl-Artikolu 6(4)(b) ta’ din id-direttiva jindika r-rieda tiegħu li jsaħħaħ ir-rabta li għandha teżisti bejn talba għal produzzjoni ta’ provi li jinsabu fil-fajl ta’ awtorità tal-kompetizzjoni u azzjoni għad-danni.

50.

Fit-tielet lok, il-produzzjoni ta’ provi qabel il-bidu ta’ azzjoni fuq il-mertu tista’ xi drabi tkun neċessarja sabiex tkun tista’ tiġi stabbilita tali azzjoni. Din il-possibbiltà tikkontribwixxi għall-effett utli tal-Artikoli 101 u 102 TFUE. Minn din il-perspettiva, il-fatt li jitqies li talba għal produzzjoni ta’ provi qabel talba għad-danni hija, taħt ċerti kundizzjonijiet, koperta wkoll mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2014/104 jippermetti li jiġu limitati d-differenzi li jeżistu bejn is-sistemi nazzjonali tal-Istati Membri u l-armonizzazzjoni tar-regoli rilevanti għall-implimentazzjoni effettiva tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-Unjoni  ( 20 ).

51.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet ippreżentati fil-punti 38 sa 43 ta’ dawn il-konklużjonijiet, għandu jitqies li, mill-inqas f’ċerti każijiet  ( 21 ), talba għal produzzjoni ta’ provi mressqa, teknikament, qabel it-tressiq ta’ talba għad-danni tista’ taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2014/104.

2.

Fuq l‑applikabbiltà tad‑Direttiva 2014/104 ratione temporis

52.

It-talba għal produzzjoni tal-provi inkwistjoni fil-kawża prinċipali tressqet mir-rikorrenti fil-kawża prinċipali fil‑25 ta’ Marzu 2019, wara d-data ta’ traspożizzjoni tad-Direttiva 2014/104, stabbilita għas‑27 ta’ Diċembru 2016, abbażi tad-dispożizzjonijiet nazzjonali li jittrasponu din id-direttiva fid-dritt Spanjol.

53.

Barra minn hekk, kif semmejt fil-punt 8 ta’ dawn il-konklużjonijiet, mid-deċiżjoni tad‑19 ta’ Lulju 2016 jirriżulta li, fir-rigward tal-konvenuti fil-kawża prinċipali, il-ksur ġie stabbilit għall-perijodu bejn is‑17 ta’ Jannar 1997 u t‑18 ta’ Jannar 2011, li jippreċedi d-data ta’ traspożizzjoni tad-Direttiva 2014/104.

54.

F’dawn iċ-ċirkustanzi, ir-risposta għad-domanda dwar jekk id-Direttiva 2014/104 tapplikax ratione temporis tista’ tinstab fl-Artikolu 22 ta’ din id-direttiva.

55.

Fil-fatt, skont l-Artikolu 22(1) tad-Direttiva 2014/104, id-dispożizzjonijiet nazzjonali li jittrasponu d-dispożizzjonijiet sostantivi ta’ din id-direttiva ma għandhomx japplikaw retroattivament. Madankollu, din ir-regola ma tapplikax għad-dispożizzjonijiet nazzjonali li jittrasponu d-dispożizzjonijiet l-“oħrajn” tal-imsemmija direttiva. Fir-rigward ta’ dawn l-aħħar dispożizzjonijiet ta’ traspożizzjoni, l-Istati Membri għandhom jiżguraw biss, skont l-Artikolu 22(2) tal-istess direttiva, li dawn ma japplikawx għal azzjonijiet għad-danni li qorti nazzjonali tkun ġiet adita bihom qabel is‑26 ta’ Diċembru 2014. Konsegwentement, l-imsemmija dispożizzjonijiet għandhom jiġu applikati fi proċedura mressqa quddiem qorti nazzjonali wara d-data ta’ traspożizzjoni tad-Direttiva 2014/104. Din il-loġika ta’ applikabbiltà tad-dispożizzjonijiet mhux sostantivi ta’ din id-direttiva hija tipika, skont id-dritt nazzjonali, għal dispożizzjonijiet proċedurali. Minn dan niddeduċi li r-riferiment għal “miżuri nazzjonali […] minbarra [d-dispożizzjoni sostanzjali]”, fis-sens tal-Artikolu 22(2) tal-imsemmija direttiva, jirrigwarda dispożizzjoni proċedurali.

56.

Il-qorti tar-rinviju tindika li t-talba għal deċiżjoni preliminari hija intiża sabiex tinftiehem is-sistema ta’ produzzjoni ta’ provi rregolata fl-Artikoli 5 sa 8 tad-Direttiva 2014/104 u żviluppata fl-ordinament ġuridiku Spanjol fl-Artikolu 283a tal-Kodiċi ta’ Proċedura Ċivili, “ta’ natura proċedurali”. Madankollu, għall-finijiet tal-Artikolu 22 ta’ din id-direttiva u fid-dawl tan-natura awtonoma tal-kunċetti użati f’din id-dispożizzjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha twettaq klassifikazzjoni definittiva tan-natura tad-dispożizzjonijiet li jistgħu jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-imsemmija direttiva.

57.

Għalkemm jista’ jsir l-argument li d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2014/104 dwar il-produzzjoni ta’ provi jagħtu ċerti drittijiet lill-atturi ekonomiċi involuti fl-implimentazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni, dawn id-drittijiet jistgħu madankollu jiġu eżerċitati biss fil-kuntest ta’ proċedura quddiem qorti nazzjonali u jikkonċernaw, essenzjalment, miżuri proċedurali li jippermettu lil din il-qorti tistabbilixxi l-fatti li l-partijiet fil-proċedura jibbażaw ruħhom fuqhom. L-istess japplika f’dak li jirrigwarda, mill-inqas f’ċerti każijiet, talba għal produzzjoni ta’ provi mressqa, teknikament, qabel it-tressiq ta’ talba għad-danni  ( 22 ).

58.

Konsegwentement, l-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2014/104 huwa applikabbli, ratione temporis, għall-proċedura fil-kawża prinċipali.

C.

Fuq il‑mertu

1.

Il‑pożizzjonijiet tal‑-qorti tar‑rinviju u tal‑persuni kkonċernati

59.

Il-Qorti tar-rinviju tidentifika l-argumenti favur l-interpretazzjoni fis-sens li l-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2014/104 jkopri biss il-provi diġà eżistenti u l-argumenti li jmorru kontra din l-interpretazzjoni.

60.

Minn naħa, fir-rigward tal-interpretazzjoni li l-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2014/104 jkopri biss il-provi li diġà jeżistu, hija ssostni, fl-ewwel lok, li din hija kkorroborata mill-kliem ta’ din id-dispożizzjoni u mill-kjarifiki li jinsabu fil-premessa 14 ta’ din id-direttiva. Fil-fatt, din id-dispożizzjoni u din il-premessa jikkonċernaw il-provi fil-pussess tal-konvenut jew ta’ terz.

61.

Fit-tieni lok, il-qorti tar-rinviju ssostni li l-Artikolu 5(2) tad-Direttiva 2014/104 jagħmel riferiment għall-produzzjoni ta’ ċerti provi jew kategoriji rilevanti ta’ provi, limitati abbażi tal-informazzjoni fattwali raġonevolment disponibbli. Il-premessa 16 ta’ din id-direttiva tindika li kategorija ta’ provi għandha tiġi identifikata b’riferiment, b’mod partikolari, għall-perijodu li matulu d-dokumenti mitluba ġew stabbiliti.

62.

Fit-tielet lok, hija tirrileva li d-Direttiva 2014/104 ma tagħmilx riferiment għall-produzzjoni ta’ “informazzjoni” iżda għall-produzzjoni ta’ “provi”.

63.

F’din il-linja ta’ ħsieb, il-Gvern Olandiż jagħmel riferiment għal diversi premessi tad-Direttiva 2014/104  ( 23 ) u għall-proposta għal direttiva  ( 24 ) sabiex isostni li din id-direttiva tirrigwarda biss il-produzzjoni ta’ provi eżistenti jew miżmuma minn parti fil-proċedura jew minn terzi.

64.

Il-konvenuti fil-kawża prinċipali huma favur din l-interpretazzjoni għall-istess raġunijiet invokati mill-qorti tar-rinviju. Huma jżidu li l-Artikolu 5(8) tad-Direttiva 2014/104 jippermetti lill-Istati Membri jintroduċu regoli li jwasslu għal produzzjoni usa’ ta’ provi. Skont il-konvenuti fil-kawża prinċipali, il-leġiżlatur Spanjol ma użax din il-possibbiltà sabiex jawtorizza t-talbiet għal produzzjoni ta’ provi ineżistenti.

65.

Min-naħa l-oħra, l-argumenti tal-qorti tar-rinviju favur l-interpretazzjoni li l-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2014/104 jirrigwarda wkoll il-provi maħluqa ex novo huma bbażati fuq l-interpretazzjoni teleoloġika u l-interpretazzjoni sistematika ta’ din id-dispożizzjoni. Fl-ewwel lok, skont dik il-qorti, restrizzjoni tas-sistema ta’ produzzjoni ta’ provi tista’ tikkomprometti d-dritt għal kumpens sħiħ u l-prinċipju ta’ effettività. Fit-tieni lok, ir-regoli ta’ din id-direttiva fil-qasam tal-ispejjeż u tal-ispejjeż tal-produzzjoni tal-provi, bħala element tal-prinċipju ta’ proporzjonalità għall-finijiet tal-eżami ta’ talba għal produzzjoni ta’ provi, jistgħu jfissru li l-parti li lilha jintalbu provi tkun obbligata twettaq xogħol ta’ ħolqien ta’ dokument ġdid.

66.

Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali, il-Gvern Spanjol u l-Kummissjoni jsostnu, b’mod partikolari għar-raġunijiet identifikati mill-qorti tar-rinviju, din l-interpretazzjoni.

2.

Fuq l‑interpretazzjoni testwali

67.

Essenzjalment, l-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2014/104 jipprovdi, fl-ewwel sentenza tiegħu, li persuna li tallega li ġiet ippreġudikata minn ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni tista’ titlob il-produzzjoni ta’ provi rilevanti li jinsabu fil-pussess tal-konvenut jew ta’ terz. Din id-dispożizzjoni tipprevedi, fit-tieni sentenza tagħha, li konvenut għandu jkun jista’ jitlob li r-rikorrent jew terz jiġi ordnat jipproduċi provi rilevanti, mingħajr ma tispeċifika li dawn għandhom ikunu provi fil-pussess tagħhom.

68.

Il-qari tal-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2014/104 jista’ jagħti x’jifhem li t-talbiet magħmula mir-rikorrenti, imsemmija fl-ewwel sentenza ta’ din id-dispożizzjoni, jikkonċernaw biss il-provi li kienu diġà jeżistu qabel. Fil-fatt, fuq livell letterali, b’mod differenti mit-talbiet tal-konvenuti, imsemmija fit-tieni sentenza, dawk ifformulati mir-rikorrenti jidhru li għandhom jikkonċernaw il-provi li jinsabu fil-pussess ta’ persuna oħra.

69.

Madankollu, dan il-qari huwa kkontestat mill-premessi 15 u 39 tad-Direttiva 2014/104 u, kuntrarjament għal dak li jsostni l-Gvern Olandiż, bl-ebda mod ma huwa kkorroborat mill-premessi 14 u 28 ta’ din id-direttiva.

70.

Fil-fatt, fl-ewwel lok, minn naħa, il-premessa 15 tad-Direttiva 2014/104 ma tagħmilx distinzjoni, fir-rigward tal-pussess tal-provi, bejn it-talbiet magħmula minn rikorrent u dawk ifformulati minn konvenut (“l-atturi jkollhom id-dritt li jiksbu d-divulgazzjoni tal-evidenza [provi] li tirrigwarda l-pretensjoni tagħhom, mingħajr ma jkun meħtieġ li jispeċifikaw il-partijiet speċifiċi tal-evidenza [u l-]konvenuti [għandhom ikunu jistgħu] jitolbu għad-divulgazzjoni tal-evidenza”). Min-naħa l-oħra, il-premessa 39 ta’ din id-direttiva tistabbilixxi li l-awtur tal-ksur għandu jkollu l-possibbiltà li juża l-provi “miżmuma” minn partijiet oħra jew minn terzi.

71.

Fit-tieni lok, il-premessa 39 tad-Direttiva 2014/104 ma hijiex eżawrjenti sa fejn din tagħmel riferiment għal “evidenza [provi] minbarra dik li mhix fil-pussess [tal-awtur tal-ksur], bħall-evidenza diġà akkwistati fil-proċedimenti jew l-evidenza miżmuma minn partijiet oħra jew partijiet terzi”  ( 25 ). Fi kwalunkwe każ, ir-riferiment għall-provi miżmuma mill-parti l-oħra jew minn terzi jidhru li jirriżultaw mhux mir-rieda li jiġu limitati l-provi li tista’ tintalab il-produzzjoni tagħhom, iżda minn dik ta’ tqegħid ħdejn xulxin tal-provi fil-pussess tal-awtur tal-ksur u dawk fil-pussess ta’ persuni oħra.

72.

Fit-tielet lok, ċertament, il-premessa 14 tad-Direttiva 2014/104 issemmi, fil-kuntest tal-provi neċessarji sabiex tintwera l-fondatezza ta’ talba għad-danni, li l-provi huma mhux dejjem iżda “f’każijiet” miżmuma esklużivament mill-kontroparti jew minn terzi. F’dan il-każ, insibu eżempju li sussegwentement jintuża sabiex tiġi esposta l-problema li d-Direttiva 2014/104 tfittex li tirrimedja. Fil-fatt, mill-premessa 14 jirriżulta li rekwiżiti legali stretti li jobbligaw lir-rikorrenti jesponu preċiżament il-fatti kollha tal-kawża fil-bidu tal-istanza u li jipproduċu provi preċiżi ħafna insostenn tat-talba tagħhom jistgħu jipprekludu indebitament l-eżerċizzju effettiv tad-dritt għal kumpens. Fi kwalunkwe każ, din il-premessa tidher pjuttost li timmilita favur risposta fl-affermattiv għal din id-domanda preliminari.

73.

Fir-raba’ lok, il-premessa 28 tad-Direttiva 2014/104, li tikkonċerna l-Artikolu 6(9) tagħha, tuża l-kliem “evidenza [provi] li teżisti indipendentement mill-proċedimenti ta’ awtorità ta’ kompetizzjoni” sabiex tirreferi għal provi oħra għajr dawk imsemmija fl-Artikolu 6(5) u(6) ta’ din id-direttiva. Għaldaqstant, ir-riferiment huwa għal kull prova li l-produzzjoni tagħha ma hijiex awtomatikament ipprojbita mill-imsemmija direttiva, bis-saħħa ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, minħabba l-interess tal-implimentazzjoni tad-dritt tal-kompetizzjoni mill-isfera pubblika  ( 26 ).

74.

Sabiex tingħata risposta għal din id-domanda preliminari, għalhekk ma huwiex biżżejjed li jiġi eżaminat, b’mod iżolat, l-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2014/104 u l-premessi tagħha li jikkonċernaw il-problema li hija s-suġġett ta’ din id-dispożizzjoni.

75.

Id-direttiva 2014/104 tinkludi diversi definizzjonijiet li għandhom jintużaw sabiex jiġi ddeterminat is-sens tad-dispożizzjonijiet tagħha u, b’mod partikolari dak tal-Artikolu 5(1) tagħha, li jikkonċerna l-produzzjoni ta’ provi rilevanti.

76.

Ir-rilevanza tal-provi tidher li hija riflessa fl-eżistenza ta’ relazzjoni bejn il-prova mitluba u t-talba għad-danni  ( 27 ), filwaqt li l-kunċett ta’ “provi”, li l-interpretazzjoni tiegħu hija essenzjali għar-risposta li għandha tingħata għal din id-domanda preliminari, huwa ddefinit fl-Artikolu 2(13) tad-Direttiva 2014/104.

77.

Skont din id-definizzjoni, il-kunċett ta’ “provi” jirreferi għall-“kull tip ta’ mezz ta’ prova ammissibbli quddiem il-qorti nazzjonali invokata, partikolarment dokumenti u l-oġġetti l-oħra kollha li jkun jinkludi informazzjoni, irrispettivament mill-mezz fejn l-informazzjoni hija maħżuna”. A priori, din id-definizzjoni tidher għalhekk li tuża, b’mod interkambjabbli, it-tliet kunċetti ta’ “provi”, ta’ “mezzi ta’ prova” u ta’ “oġġetti […] li jkun[u] jinklud[u] informazzjoni”.

78.

Barra minn hekk, id-definizzjoni tal-kunċett ta’ “informazzjoni preeżistenti”, li tinsab fl-Artikolu 2(17) tad-Direttiva 2014/104, iżżid ma’ dawn it-tliet kunċetti interkambjabbli dak ta’ “informazzjoni”. Fil-fatt, dan il-kunċett huwa ddefinit bħala kull “prova” li teżisti indipendentement mill-proċedura mibdija minn awtorità tal-kompetizzjoni.

79.

Il-kunċetti użati fid-Direttiva 2014/104 u d-definizzjoni tagħhom, użati fil-kuntest ta’ din id-direttiva b’mod interkambjabbli u inkonsistenti, għalhekk lanqas ma jippermettu li tingħata risposta inekwivoka għal din id-domanda preliminari. Madankollu, fid-dawl tal-fatt li d-Direttiva 2014/104 tidher li tuża l-kunċetti ta’ “provi” u ta’ “informazzjoni” b’mod interkambjabbli, l-interpretazzjoni testwali ta’ din id-direttiva ma tipprekludix, bħala prinċipju, li l-Artikolu 5(1) tagħha, sa fejn din id-dispożizzjoni tikkonċerna l-produzzjoni ta’ “evidenza [provi] rilevanti li [jinsabu fil-pussess tal-konvenut jew ta’ terz persun]”, jiġi interpretat fis-sens li l-imsemmija direttiva tippermetti lill-qrati nazzjonali jordnaw il-produzzjoni ta’ dokumenti li l-parti li lilha tkun saret it-talba għall-informazzjoni jkollha toħloq ex novo, billi tgħaqqad flimkien jew tikklassifika informazzjoni, tagħrif jew data fil-pussess tagħha. Fi kwalunkwe każ, għall-finijiet tal-interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni mhux biss il-kliem tagħha, iżda wkoll il-kuntest tagħha u l-għanijiet imfittxija mil-leġiżlazzjoni li hija tagħmel parti minnha.

3.

Fuq l‑interpretazzjoni sistematika

80.

L-Artikolu 6 tad-Direttiva 2014/104, intitolat “Divulgazzjoni ta’ evidenza [provi] inkluża fil-fajl ta’ awtorità tal-kompetizzjoni”, jispeċifika, fil-paragrafu 4 tiegħu, li l-qrati nazzjonali għandhom jadottaw ordnijiet ta’ produzzjoni ta’ informazzjoni, meta jiddeċiedu dwar it-talbiet imressqa mill-partijiet  ( 28 ).

81.

Barra minn hekk, skont l-Artikolu 5(2) tad-Direttiva 2014/104, huwa possibbli li tiġi ordnata, bis-saħħa ta’ tali ordni, il-produzzjoni ta’ kategoriji rilevanti ta’ provi.

82.

Ċertament, kif tosserva l-qorti tar-rinviju  ( 29 ), il-premessa 16 tad-Direttiva 2014/104 tindika li tali kategorija rilevanti ta’ provi għandha tiġi identifikata b’riferiment għal karatteristiċi komuni tal-elementi li jikkostitwixxuha u ssemmi, f’dan ir-rigward, “iż-żmien li matulu [id-dokumenti li ntalbet il-produzzjoni tagħhom] tfasslu”. Din il-premessa tinkludi diversi riferimenti li, fejn xieraq, jistgħu jkunu utli sabiex tiġi identifikata kategorija rilevanti ta’ provi, mingħajr madankollu ma tkun eżawrjenti. Barra minn hekk, hija tagħmel riferiment ukoll għas-suġġett jew għall-kontenut tal-elementi li jikkostitwixxu kategorija rilevanti ta’ provi. Sabiex tikkonforma ruħha ma’ ordni li tirrigwarda kategorija ta’ provi identifikata b’dan il-mod, il-persuna kkonċernata minn din l-ordni għandha, bħala prinċipju, twettaq tfittxija ffokata fuq l-informazzjoni mitluba.

83.

Skont din il-loġika, skont l-Artikolu 5(3)(b) tad-Direttiva 2014/104, fl-eżami tal-proporzjonalità tat-talbiet għal produzzjoni ta’ provi, il-qrati nazzjonali huma obbligati li jieħdu inkunsiderazzjoni, b’mod partikolari, “l-ambitu u l-ispiża biex issir id-divulgazzjoni, speċjalment għal kwalunkwe parti terza kkonċernata, inkluż l-evitar ta’ tiftix mhux speċifiku għal informazzjoni li x’aktarx ma tkunx ta’ rilevanza għall-partijiet fil-proċedura”. Minn dan jirriżulta li l-leġiżlatur tal-Unjoni ħa inkunsiderazzjoni l-fatt li, sabiex persuna tkun tista’ tikkonforma ruħha ma’ ordni ta’ produzzjoni ta’ informazzjoni, jista’ kultant ikun neċessarju li jitwettqu kompiti li jmorru lil hinn mis-sempliċi komunikazzjoni tal-elementi li jinkludu informazzjoni.

84.

Għalhekk tqum il-kwistjoni dwar jekk tali kompiti jistgħux jikkonsistu f’kompilazzjoni jew fi klassifikazzjoni ta’ informazzjoni, tagħrif jew data. Fid-dawl tal-fatt li l-interpretazzjoni testwali tad-Direttiva 2014/104, b’mod partikolari minħabba d-differenzi li jeżistu bejn il-verżjonijiet lingwistiċi tagħha  ( 30 ), ma tippermettix li tingħata risposta għal din id-domanda, u minħabba l-fatt li l-interpretazzjoni sistematika tagħti biss indikazzjoni favur risposta fl-affermattiv għal din id-domanda, hemm lok li issa ndur għall-interpretazzjoni teleoloġika ta’ din id-direttiva.

4.

Fuq l‑interpretazzjoni teleoloġika

85.

Kif isostnu r-rikorrenti fil-kawża prinċipali, l-interpretazzjoni teleoloġika tad-Direttiva 2014/104, li tieħu inkunsiderazzjoni l-għan tagħha, għandha twassal għall-konklużjoni li huwa neċessarju li jiġu applikati b’mod effettiv ir-regoli tal-kompetizzjoni u, għal dan il-għan, li jiġu pprovduti għodod effikaċi lill-partijiet leżi sabiex jiġi bbilanċjat in-nuqqas ta’ simetrija tal-informazzjoni. Fil-fatt, din id-direttiva tagħmel riferiment, diversi drabi, għaż-żewġ għanijiet tagħha: l-effettività tal-implimentazzjoni ta’ tali regoli mill-isfera privata  ( 31 ) u l-fatt li jiġi rrimedjat tali nuqqas ta’ simetrija  ( 32 ).

86.

Billi jiddeċiedu favur l-approċċ irrakkomandat mir-rikorrenti fil-kawża prinċipali, il-Gvern Spanjol u l-Kummissjoni jindikaw li l-aċċess għall-informazzjoni utli u awtentika huwa konsistenti man-neċessità li jiġi żgurat l-effett utli tal-Artikoli 101 u 102 TFUE u tad-dritt għal kumpens sħiħ, affermat mill-ġdid fl-Artikolu 3 tad-Direttiva 2014/104.

87.

Barra minn hekk, dawn il-partijiet isostnu li, kif tindika l-premessa 4 tad-Direttiva 2014/104, in-neċessità li wieħed ikollu rimedji proċedurali effettivi tirriżulta wkoll mid-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva, previst fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 19(1) TFUE u fl-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea.

88.

Min-naħa l-oħra, il-Gvern Olandiż isostni li l-fatt li parti fil-proċedura jew terzi jiġu obbligati, abbażi tal-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2014/104, li jipproduċu provi de novo jfixkel il-bilanċ bejn l-interess tar-rikorrent li jikseb l-informazzjoni rilevanti u l-interess tal-persuna li tipproduċi l-informazzjoni.

89.

Madankollu, sa fejn tikkonċerna l-produzzjoni tal-provi, id-Direttiva 2014/104 tinkludi mekkaniżmu ta’ bbilanċjar tal-interessi inkwistjoni, taħt l-istħarriġ strett tal-qrati nazzjonali, speċjalment fir-rigward tar-rilevanza tal-provi mitluba  ( 33 ) u tan-neċessità u l-proporzjonalità tal-miżuri dwar il-produzzjoni tagħhom  ( 34 ). Għal dan il-għan, l-Artikolu 5 ta’ din id-direttiva jistabbilixxi kriterji dwar l-eżerċizzju ta’ dan l-istħarriġ. B’dan il-mod, il-qrati nazzjonali għandhom l-obbligu li jieħdu inkunsiderazzjoni wkoll l-interessi leġittimi  ( 35 ) u d-drittijiet fundamentali tal-partijiet u ta’ terzi  ( 36 ).

90.

Jerġa’ iktar importanti mill-perspettiva tal-interpretazzjoni teleoloġika: l-esklużjoni mill-bidu tal-possibbiltà li tintalab il-produzzjoni ta’ dokumenti li l-parti li lilha tkun indirizzata t-talba għal informazzjoni għandha toħloq ex novo twassal, f’ċerti każijiet, għall-ħolqien ta’ ostakoli insormontabbli għall-implimentazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni tal-Unjoni mill-isfera privata. Għalhekk huwa iktar konformi mal-ispirtu tal-għan tad-Direttiva 2014/104, li hija intiża li tirrimedja n-nuqqas ta’ simetrija tal-informazzjoni, li tiġi rrikonoxxuta din il-fakultà u li jiġu limitati l-applikazzjonijiet prattiċi tagħha permezz tal-eżami tat-talbiet għal produzzjoni tal-provi, filwaqt li jingħata rwol ċentrali lill-qrati nazzjonali.

91.

Barra minn hekk, f’dan il-każ, il-konvenuti fil-kawża prinċipali stess jaċċettaw li jistgħu jintalbu jipprovdu data suffiċjentement preċiża disponibbli fis-sistemi tagħhom, b’osservanza tal-prinċipji ta’ neċessità u ta’ proporzjonalità, u bi protezzjoni xierqa tal-kunfidenzjalità tal-informazzjoni. Ladarba din l-informazzjoni tiġi żvelata, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali jistgħu jittrattawha bil-mod li huma jqisu xieraq sabiex tissostanzja t-talba tagħhom.

92.

Madankollu, huwa possibbli li l-komunikazzjoni ta’ bosta dokumenti, li jmur kontra r-rekwiżiti ta’ rilevanza, ta’ proporzjonalità u ta’ neċessità, twassal għal ostakolu proċedurali u, fir-realtà, ma tirrimedjax in-nuqqas ta’ simetrija ta’ informazzjoni li tikkaratterizza l-implimentazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni mill-isfera privata. Kif isostnu r-rikorrenti fil-kawża prinċipali, il-fatt li jiġu pprovduti dokumenti mhux ipproċessati, possibbilment numerużi ħafna, li ma jikkorrispondux perfettament mat-talba u magħquda flimkien skont il-modalitajiet magħrufa biss mill-awtur tagħhom, jista’ jċaħħad de facto l-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2014/104 mill-effett prattiku tiegħu. F’tali sitwazzjoni, jista’ jkun neċessarju li jinħatar espert sabiex iwettaq ix-xogħol li l-awtur tad-dokumenti seta’ jagħmel huwa stess b’inqas sforz u b’inqas spejjeż.

93.

Konsegwentement, l-interpretazzjoni teleoloġika tad-Direttiva 2014/104 timmilita favur risposta fl-affermattiv għal din id-domanda preliminari.

5.

Konklużjoni intermedja

94.

Fid-dawl tal-argumenti esposti hawn fuq, fid-dawl tar-riżultati insodisfaċenti tal-interpretazzjoni testwali u billi jittieħdu inkunsiderazzjoni l-konklużjonijiet inekwivoki li jirriżultaw mill-interpretazzjoni sistematika u mill-interpretazzjoni teleoloġika, l-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2014/104 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-produzzjoni ta’ “provi rilevanti”, fis-sens tal-ewwel sentenza ta’ din id-dispożizzjoni, tkopri wkoll id-dokumenti li l-parti li lilha tkun indirizzata t-talba għal informazzjoni jista’ jkollha toħloq ex novo, billi tgħaqqad flimkien jew tikklassifika informazzjoni, għarfien jew data fil-pussess tagħha. Il-qrati nazzjonali għandhom, fi kwalunkwe każ, jillimitaw il-produzzjoni ta’ provi għal dak li huwa rilevanti, proporzjonat u neċessarju, billi jieħdu inkunsiderazzjoni l-interessi leġittimi u d-drittijiet fundamentali ta’ din il-parti.

95.

F’dan il-kuntest  ( 37 ), il-qrati nazzjonali jistgħu jieħdu inkunsiderazzjoni, bħala eżempju, il-perijodu li għalih il-produzzjoni ta’ provi hija mitluba  ( 38 ) kif ukoll l-eżistenza ta’ alternattivi li jikkonsistu f’tagħqid jew fi klassifikazzjoni tal-informazzjoni pprovduta mill-parti kkonċernata mill-ordni ta’ produzzjoni ta’ informazzjoni bl-intervent ta’ espert jew tal-parti li tkun talbet il-produzzjoni tagħhom  ( 39 ).

96.

Din l-interpretazzjoni ma hijiex ikkontestata mill-argumenti li fadal ippreżentati mill-konvenuti fil-kawża prinċipali u mill-Gvern Olandiż.

6.

Fuq l‑argument ibbażat fuq is‑setgħat tal‑Kummissjoni

97.

Il-konvenuti fil-kawża prinċipali jikkonstataw li, fil-kuntest tal-implimentazzjoni tad-dritt tal-kompetizzjoni mill-isfera pubblika, il-Kummissjoni tista’ biss titlob lill-entitajiet taħt investigazzjoni sabiex jipprovdu d-dokumenti marbuta ma’ din li jkunu fil-pussess tagħhom  ( 40 ). F’dan ir-rigward, huma jagħmlu riferiment għall-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja kif ukoll għall-konklużjonijiet fil-kawża HeidelbergCement vs Il-Kummissjoni li fihom l-Avukat Ġenerali Wahl qies li l-kunċett ta’ “informazzjoni” ma jistax jiġi estiż tant li l-impriżi jiġu mitluba li jwettqu kompiti li jaqgħu taħt il-kostituzzjoni ta’ proċess  ( 41 ).

98.

Jiena nifhem dan l-argument, li permezz tiegħu l-konvenuti fil-kawża prinċipali jidhru li jsostnu li, f’dak li jirrigwarda l-produzzjoni ta’ provi, id-drittijiet ta’ persuna li tkun ġarrbet dannu kkawżat minn ksur tad-dritt tal-kompetizzjoni ma jistgħux, bħala prinċipju, ikunu iktar estensivi mis-setgħat li għandha l-Kummissjoni fl-implimentazzjoni tad-dritt tal-kompetizzjoni fuq l-inizjattiva ta’ din l-istituzzjoni.

99.

Madankollu, fl-ewwel lok, għandu jiġi rrilevat li dawn is-setgħat tal-Kummissjoni jinkludu setgħat vasti ta’ investigazzjoni  ( 42 ) u li l-impriżi suġġetti għal investigazzjoni huma marbuta b’obbligu ta’ kooperazzjoni attiva ma’ din l-istituzzjoni.

100.

Fit-tieni lok, il-ġurisprudenza li jirreferu għaliha l-konvenuti fil-kawża prinċipali kienet tikkonċerna problema ġuridika differenti minn dik imqajma minn dan ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari. Fil-fatt, hija kienet tikkonċerna l-kwistjoni dwar jekk il-Kummissjoni tistax titlob il-produzzjoni ta’ dokumenti li jinsabu fil-pussess ta’ impriża li hija s-suġġett ta’ investigazzjoni anki jekk dawn jistgħu jservu sabiex tiġi stabbilita, kontra din l-impriża, l-eżistenza ta’ aġir antikompetittiv. Il-Qorti tal-Ġustizzja rrispondiet fl-affermattiv għal din id-domanda. Ċertament, din ir-risposta hija suġġetta għall-kundizzjoni li l-Kummissjoni ma tistax teżiġi risposti li permezz tagħhom impriża jkollha tammetti l-eżistenza tal-ksur. Madankollu, minn dan ma jistax jiġi dedott li, a contrario, fl-ebda każ ma huwa possibbli li tintalab il-produzzjoni ta’ dokumenti billi tiġi magħquda flimkien jew ikklassifikata informazzjoni, għarfien jew data fil-pussess tagħha.

101.

Fit-tielet lok, fir-rigward tal-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Wahl li jagħmlu riferiment għalihom il-konvenuti fil-kawża prinċipali, lanqas ma jirriżulta li l-Kummissjoni ma tista’, fl-ebda każ, titlob il-produzzjoni ta’ tali dokumenti. Fil-fatt, il-problema legali analizzata mill-Avukat Ġenerali kienet tikkonċerna l-kwistjoni dwar jekk il-Kummissjoni għandhiex id-dritt li teżiġi li l-impriżi jippreżentaw informazzjoni skont istruzzjonijiet speċifiċi u vinkolanti. Fil-kawża li fiha ġew ippreżentati dawk il-konklużjonijiet, kien qam kuntest speċifiku li, skont l-Avukat Ġenerali, wassal għall-“esternalizzazzjoni” tal-kostituzzjoni tal-proċess lill-impriża taħt investigazzjoni  ( 43 ). Issa, anki f’dan il-kuntest, l-Avukat Ġenerali ma eskludiex li l-Kummissjoni tista’ teżiġi informazzjoni li din l-impriża kellha tifformalizza  ( 44 ).

102.

Konsegwentement, l-interpretazzjoni tal-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2014/104 fis-sens li din id-dispożizzjoni tkopri wkoll il-provi maħluqa ex novo ma tistax tkun limitata minn argument ibbażat fuq il-fehma li s-setgħat tal-Kummissjoni huma iktar ristretti.

7.

Fuq l‑argument ibbażat fuq is‑sistema ta’ sanzjonijiet

103.

Il-Gvern Olandiż jiddeduċi mill-fatt li l-Artikolu 8(1)(b) tad-Direttiva 2014/104 jipprevedi sanzjoni għall-qerda tal-provi li huma biss il-provi diġà eżistenti li jistgħu jikkostitwixxu provi rilevanti, fis-sens tal-Artikolu 5(1) ta’ din id-direttiva.

104.

Ma ninsabx konvint minn dan l-argument. Filwaqt li, fil-fatt, ma huwiex possibbli li tinqered prova li ma teżistix, huwa madankollu possibbli li tiġi rrifjutata l-produzzjoni ta’ tali prova u, fejn xieraq, li ma tiġix osservata ordni ta’ produzzjoni ta’ provi li toriġina minn qorti nazzjonali, sitwazzjoni li hija msemmija fl-Artikolu 8(1)(a) tad-Direttiva 2014/104. Għalhekk ma jistax jiġi argumentat li din id-direttiva ma tipprevedix sanzjonijiet fir-rigward tal-provi li għandhom jinħolqu ex novo u li minn dan jiġi dedott li tali provi ma jaqgħux taħt l-Artikolu 5(1) tagħha.

105.

Bla ħsara għall-osservazzjonijiet addizzjonali preċedenti, dwar l-argumenti żviluppati mill-konvenuti fil-kawża prinċipali u mill-Gvern Olandiż, intenni l-pożizzjoni li jiena ppreżentajt fil-punt 94 ta’ dawn il-konklużjonijiet.

VI.

Konklużjoni

106.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għad-domanda preliminari unika magħmula mill-Juzgado de lo Mercantil no 7 de Barcelona (il-Qorti Kummerċjali Nru 7 ta’ Barcelona, Spanja) kif ġej: