C-523/1862018CC0523EU:C:2019:7690001111313

Konklużjonijiet Hogan – Kawża C-523/18

Engie Cartagena

<TI><P><HT TYPE="UC">Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali</HT></P><P><HT TYPE="UC">Hogan</HT></P><P>ippreżentati fid-<DATE ISO="20190919">19 ta’ Settembru 2019</DATE><NOTE TYPE="FOOTNOTE" NUMBERING="ARAB" NUMBERING.CONTINUED="YES" NOTE.ID="E0001"><P>Lingwa oriġinali: l-Ingliż.</P></NOTE></P></TI><STI><P><HT TYPE="BOLD">Kawża C‑523/18</HT></P><P>Engie Cartagena S.L.</P><P>vs</P><P>Ministerio para la Transición Ecológica,</P><P>fil-preżenza ta’:</P><P>Endesa Generación SA,</P><P>EDP España SAU,</P><P>Bizkaia Energía, SL,</P><P>Iberdrola Generación SAU,</P><P>Tarragona Power SL,</P><P>Bahia de Bizkaia Electricidad SL,</P><P>Viesgo Generación, SL</P><P><HT TYPE="NORMAL">(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Audiencia Nacional (il-Qorti Nazzjonali, Spanja))</HT></P></STI>Rinviju għal deċiżjoni preliminariRegoli komuni għas-suq intern tal-elettrikuDirettiva 2003/54Artikolu 3(2)Direttiva 2009/72Artikolu 3(2)ApplikabbiltàKunċett ta’ obbligu ta’ servizz pubbliku1.It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2003/54/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-26 ta’ Ġunju 2003 dwar ir-regoli komuni għas-suq intern fil-qasam ta’ l-elettriku u li tħassar id-Direttiva 96/92/KE (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 12 Vol. 2 p. 211) u l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2009/72/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-13 ta’ Lulju 2009 dwar ir-regoli komuni għas-suq intern fil-qasam tal-elettriku u li temenda d-Direttiva 2003/54/KE (ĠU 2009, L 211, p. 55).2.Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn Engie Cartagena S.L. (ir-rikorrenti) u l-Ministerio para la Transición Ecológica (il-Ministeru għat-Tranżizzjoni Ekoloġika, Spanja) dwar il-legalità tal-kontribuzzjoni li l-kumpanniji tal-elettriku huma meħtieġa li jagħmlu għall-finanzjament tal-pjan ta’ azzjoni dwar l-ekonomija u l-effiċjenza tal-enerġija.3.Din it-talba għal deċiżjoni preliminari tagħti lill-Qorti tal-Ġustizzja l-opportunità li tiċċara t-tifsira tal-kunċett ta’ obbligu ta’ servizz pubbliku (iktar ’il quddiem l-OSP) kif stabbilita fl-Artikolu 3(2) kemm tad-Direttiva 2003/54 kif ukoll tad-Direttiva 2009/72. Madankollu, huwa konvenjenti li l-ewwel tiġi pprovduta l-leġiżlazzjoni Ewropea.<TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">I.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Il-kuntest ġuridiku</HT></TXT></NP></TI><TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">A.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Id-dritt tal-Unjoni</HT></HT></TXT></NP></TI><TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">1.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Id-Direttiva 2003/54</HT></TXT></NP></TI>4.L-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2003/54, intitolat L-Obbligi tas-servizz pubbliku u l-protezzjoni tal-klijent kien jipprovdi:

F’kunsiderazzjoni sħiħa lejn id-disposizzjonijiet relevanti tat-Trattat, b’mod partikolari l-Artikolu 86 miġjub fih, l-Istati Membri jistgħu jimponu fuq impriżi li jkunu qed jaħdmu fis-settur ta’ l-elettriku, u fl-interess ekonomiku ġenerali, l-obbligi tas-servizz pubbliku li jistgħu jkunu marbuta mas-sigurtà, inkluża s-sigurtà tal-provvista, ir-regolarità, il-kwalità u l-prezz tal-provvisti u l-protezzjoni ta’ l-ambjent, inklużi l-effiċjenza ta’ l-enerġija u l-protezzjoni tal-klima. Obbligi bħal dawn għandhom ikunu definiti b’mod ċar, trasparenti, non-diskriminatorji, li jistgħu jiġu verifikati, u għandhom jiggarantixxu l-ugwaljanza ta’ l-aċċess li l-kumpaniji ta’ l-elettriku ta’ l-UE ikollhom għall-klijenti nazzjonali. B’rabta mas-sigurtà tal-provvista, l-effiċjenza ta’ l-enerġija/amministrazzjoni ta’ xiri u bejgħ u għat-twettiq ta’ l-għanijiet ambjentali, kif hemm imfisser f’dan il-paragrafu, l-Istati Membri jistgħu jintroduċu l-implimentazzjoni ta’ ppjanar għal żmien twil, waqt li tkun kunsidrata l-possibilità li terzi partijiet jistgħu jitolbu li jkollhom aċċess għas-sistema.

<TI><NP><NO.P><HT TYPE="ITALIC">2.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="ITALIC">Id-Direttiva 2009/72</HT></TXT></NP></TI>5.Id-Direttiva 2003/54 tħassret bid-Direttiva 2009/72. Skont l-Artikolu 48 tad-Direttiva 2009/72, dan it-tħassir seħħ fit-3 ta’ Marzu 2011 u r-riferimenti magħmula għad-direttiva mħassra tal-aħħar għandhom jinftiehmu bħala riferimenti għad-Direttiva 2009/72.6.L-Artikolu 3 tad-Direttiva 2009/72 jipprovdi:

1.L-Istati Membri għandhom jiżguraw, abbażi tal-organizzazzjoni istituzzjonali tagħhom u b’kont dovut għall-prinċipju tas-sussidjarjetà, li, mingħajr preġudizzju għall-paragrafu 2, l-impriżi tal-elettriku jiħaddmu konformement mal-prinċipji ta’ din id-Direttiva bil-ħsieb li jintlaħaq suq kompetittiv, sigur, u ambjentalment sostenibbli fil-qasam tal-elettriku, u dawn ma għandhomx jiddiskriminaw bejn dawk l-impriżi fejn jikkonċerna d-drittijiet jew l-obbligi tagħhom.2.B’konsiderazzjoni sħiħa għad-dispożizzjonijiet relevanti tat-Trattat, b’mod partikolari l-Artikolu 86 tiegħu, l-Istati Membri jistgħu jimponu fuq impriżi li jkunu qed jaħdmu fis-settur tal-elettriku, u fl-interess ekonomiku ġenerali, l-obbligi tas-servizz pubbliku li jistgħu jkunu marbuta mas-sigurtà, inkluża s-sigurtà tal-provvista, ir-regolarità, il-kwalità u l-prezz tal-provvisti u l-protezzjoni ambjentali, inklużi l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija, ill-enerġija minn sorsi li jiġġeddu u l-protezzjoni tal-klima. Tali obbligi għandhom ikunu definiti b’mod ċar, trasparenti, mhux diskriminatorji, verifikabbli u għandhom jiggarantixxu l-ugwaljanza tal-aċċess lill-impriżi tal-elettriku [tal-Unjoni] għall-konsumaturi nazzjonali. Fir-rigward tas-sigurtà tal-provvista, l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija/il-ġestjoni tad-domanda kif ukoll il-kisba tal-għanijiet ambjentali u tal-għanijiet fir-rigward tal-enerġija minn sorsi li jiġġeddu, kif imsemmi f’dan il-paragrafu, l-Istati Membri jistgħu jintroduċu l-implimentazzjoni ta’ ppjanar għal perjodu fit-tul, meta titqies il-possibilità li terzi persuni jitolbu aċċess għas-sistema.[…]6.Meta jkun hemm kumpens finanzjarju, forom oħra ta’ kumpens u drittijiet esklussivi li Stat Membru jagħti għat-twettiq tal-obbligi previsti fil-paragrafi 2 u 3, dan għandu jsir b’mod non-diskriminatorju u trasparenti.[…]14.L-Istati Membri jistgħu jiddeċiedu li ma japplikawx id-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 7, 8, 32 u/jew 34 kemm-il darba l-applikazzjoni tagħhom tkun tista’ xxekkel il-prestazzjoni, fil-liġi jew fil-verità, tal-obbligi imposti fuq l-impriżi tal-elettriku fl-interess ekonomiku ġenerali, u kemm-il darba l-iżvilupp tas-sengħa ma jkunx affettwat b’tali mod li jkun imur kontra l-interessi tal-[Unjoni]. L-interessi tal-[Unjoni] jinkludu, inter alia, il-kompetizzjoni fir-rigward tal-klijenti eliġibbli konformement ma’ din id-Direttiva u l-Artikolu 86 tat-Trattat.[…]

<TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">B.</HT></HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD"><HT TYPE="ITALIC">Id-dritt nazzjonali</HT></HT></TXT></NP></TI>7.Ir-Real Decreto-ley 14/2010, de 23 de diciembre, por el que se establecen medidas urgentes para la corrección del déficit tarifario del sector eléctrico (id-Digriet-Liġi Rjali 14/2010 tat-23 ta’ Diċembru li jistabbilixxi Miżuri Urġenti għall-Korrezzjoni tad-Defiċit Tariffarju fis-Settur tal-Elettriku) (BOE Nru 312 tal-24 ta’ Diċembru 2010, p. 106386) jagħmel parti mill-pakkett ta’ miżuri kontra d-defiċit tariffarju, li huwa ġeneralment mifhum bħala d-diskrepanza bejn l-ispejjeż tas-sistema elettrika u d-dħul irċevut mill-prezzijiet tal-elettriku (fl-ismijiet ġuridiċi diversi tagħhom) irregolata mir-Renju ta’ Spanja

Il-miżuri l-iktar importanti fost dawk li ġew adottati mil-leġiżlatur biex inaqqas id-defiċit huma dawn li ġejjin: (i) ir-regolamentazzjoni tal-ispejjeż attribwibbli lis-sistema u tal-ħlasijiet minn dawk involuti f’din is-sistema; (ii) l-approvazzjoni tal-ħlasijiet u tat-tariffa regolata; (iii) il-ġbir tal-kontribuzzjonijiet finanzjarji, fiskali u mhux fiskali; u (iv) l-adozzjoni ta’ ċerti spejjeż mill-baġit ġenerali tal-Istat.

. Sabiex inaqqas dan id-defiċit, id-Digriet-Liġi Rjali 14/2010 jqiegħed temporanjament, għas-snin 2011, 2012 u 2013, il-finanzjament tal-pjanijiet ta’ ekonomija u effiċjenza tal-enerġija fuq l-impriżi msemmija fit-tielet dispożizzjoni addizzjonali.8.Il-premessi tad-Digriet-Liġi Rjali 14/2010 jipprovdu:

It-tieni nett, sabiex jitnaqqsu l-ispejjeż attribwibbli lit-tariffa, l-impriżi produttriċi taħt is-sistema ordinarja għandhom jiffinanzjaw il-pjan ta’ azzjoni 2008-2012, adottat bid-Deċiżjoni tal-Kunsill tal-Ministri tat-8 ta’ Lulju 2005 li timplimenta l-miżuri previsti mid-dokument Strateġija ta’ ekonomija u effiċjenza tal-enerġija fi Spanja għall-perijodu 2004-2012. Barra minn hekk, il-perċentwali tal-kontribuzzjoni minn kull waħda mill-impriżi għall-finanzjamanet tiegħu huma fissi, bil-konsegwenza li d-dispożizzjonijiet tal-Ley de Presupuestos Generales del Estado de 2011 (l-Att dwar il-Baġit Ġenerali tal-Istat għas-sena 2011) kellhom jiġu emendati.

9.Skont it-tielet dispożizzjoni addizzjonali tad-Digriet-Liġi Rjali 14/2010 intitolata Finanzjament ta’ programmi tal-ekonomija u ta’ effiċjenza tal-enerġija għas-snin 2011, 2012 u 2013:

1. L-ammonti pagabbli mis-sistema elettrika maħsuba għall-finanzjament tal-pjan ta’ azzjoni 2008-2012, approvat bl-Acuerdo de Consejo de Ministros de 8 de julio de 2005, por el que se concretan las medidas del documento de Estrategia de ahorro y eficiencia energética en España 2004-2012 aprobado por Acuerdo de Consejo de Ministros de 28 de noviembre de 2003 (id-Deċiżjoni tal-Kunsill tal-Ministri tat-8 ta’ Lulju 2005 li timplimenta l-Miżuri Previsti mid-dokument intitolat Strateġija ta’ Ekonomija u Effiċjenza tal-Enerġija fi Spanja għall-perijodu 2004-2012 approvat b’deċiżjoni tal-Kunsill tal-Ministri tat-28 ta’ Novembru 2003, li jammontaw rispettivament għal EUR 270 miljun u għal EUR 250 miljun għas-snin 2011 u 2012, huma ffinanzjati permezz ta’ kontribuzzjonijiet minn kull waħda mill-impriżi produttriċi, skont il-perċentwali stabbiliti fit-tabella li ġejja:

ImpriżaPerċentwalEndesa Generación, SA34.66Iberdrola Generación, SA32.71GAS Natural S.D.G, SA16.37Hidroeléctrica del Cantábrico, SA4.38E.ON Generación, SL2.96AES Cartagena, SRL2.07Bizkaia Energía, SL1.42Castelnou Energía, SL1.58Nueva Generadora del Sur, SA1.62Bahía de Bizkaia Electricidad, SL1.42Tarragona Power, SL0.81Total100.00

2. L-ammonti pagabbli mis-sistema elettrika maħsuba għall-pjan approvat bid-deċiżjoni tal-Kunsill tal-Ministri, fuq il-bażi msemmija fil-paragrafu 1, huma ffinanzjati fl-2013 permezz ta’ kontribuzzjonijiet mill-impriżi produttriċi, skont il-perċentwali stabbiliti fil-paragrafu 1, li ma jistgħux jaqbżu l-ammont ta’ EUR 150 milljun.

<TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">II.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Il-fatti</HT></TXT></NP></TI>10.Il-pjan ta’ azzjoni 2008-2012, approvat bid-Deċiżjoni tal-Kunsill tal-Ministri tat-8 ta’ Lulju 2005 li jimplementa l-Miżuri Previsti mid-dokument intitolat Strateġija ta’ Ekonomija u Effiċjenza tal-Enerġija fi Spanja għall-perijodu 2004-2012 (iktar ’il quddiem il-pjan ta’ azzjoni) kien ibbażat fuq il-promozzjoni tal-ekonomija u l-effiċjenza tal-enerġija bħala bażi għall-protezzjoni soċjali, l-iżvilupp sostenibbli u l-kompetittività tal-industrija. L-għanijiet strateġiċi tiegħu kienu, fost l-oħrajn, l-inklużjoni tal-ekonomija u l-effiċjenza tal-enerġija fl-istrateġiji nazzjonali kollha, b’mod partikolari fl-istrateġija Spanjola għal tibdil fil-klima; il-promozzjoni tal-kompetizzjoni fis-suq abbażi tal-prinċipju gwida ta’ ekonomija u effiċjenza tal-enerġija; u l-konsolidazzjoni tal-pożizzjoni tar-Renju ta’ Spanja fuq quddiem nett fl-ekonomija u l-effiċjenza tal-enerġija.11.Fil-bidu, l-ispejjeż iġġenerati mill-pjan ta’ azzjoni kienu koperti mill-ispejjeż ta’ aċċess għall-gas naturali u l-elettriku. Madankollu, id-Digriet-Liġi Rjali 14/2010 mmodifika din is-sitwazzjoni billi stabbilixxa li l-pjan ta’ azzjoni għandu jiġi ffinanzjat esklużivament mill-impriżi li jiġġeneraw l-elettriku. It-tielet dispożizzjoni addizzjonali tad-Digriet-Liġi Rjali 14/2010 telenka l-11-il impriżi li huma marbuta jikkontribwixxu skont il-perċentwali stabbilita.12.L-Orden IET/75/2014, de 27 de enero, por la que se regulan las transferencias de fondos, con cargo a las empresas productoras de energía eléctrica, de la cuenta específica de la Comisión Nacional de los Mercados y la Competencia al Instituto para la Diversificación y Ahorro de la Energía, en el año 2013, para la ejecución de las medidas del Plan de Acción de Ahorro y Eficiencia Energética 2011-2020, y los criterios para la ejecución de las medidas contempladas en dicho plan (id-Digriet Ministerjali IET/75/2014 (tal-Ministeru għall-Industrija, għall-Enerġija u għat-Turiżmu) tas-27 ta’ Jannar, li jirregola t-trasferimenti ta’ fondi, pagabbli mill-impriżi li jiġġeneraw l-elettriku, mill-kont speċifiku tal-Kummissjoni Nazzjonali tas-Swieq u tal-Kompetizzjoni tal-Istitut għad-Diversifikazzjoni u għall-Iffrankar tal-Enerġija fl-2013 għall-implimentazzjoni tal-miżuri skont il-pjan ta’ azzjoni 2011-2020 ta’ ekonomija u effiċjenza tal-enerġija, u l-kriterji għall-implementazzjoni tal-miżuri stabbiliti f’dan il-pjan) BOE Nru 25 tad-29 ta’ Jannar 2014, p. 5875; iktar ’il quddiem id-Digriet ikkontestat) ġie adottat abbażi tat-tielet dispożizzjoni addizzjonali tad-Digriet-Liġi Rjali 14/2010.13.L-Artikolu 2 tad-Digriet ikkontestat jipprovdi li l-ammont allokat għall-pjan ta’ azzjoni għas-sena 2013 huwa ta’ EUR 150000000. Engie Cartagena SL, li ssemmiet taħt l-isem preċedenti tagħha AES Cartagena, SRL, kellha tħallas EUR 3105000 peress li, skont it-tielet dispożizzjoni addizzjonali tad-Digriet-Liġi Rjali 14/2010, hija kellha tkopri 2.07% mill-ispiża totali.14.Fil-31 ta’ Jannar 2014, ir-rikorrenti (li dakinhar kienet GDF Suez Cartagena Energía SL ippreżentat rikors amministrattiv kontenzjuż kontra d-digriet ikkontestat quddiem l-Audiencia Nacional (il-Qorti Nazzjonali, Spanja). Fir-rikors tagħha, ir-rikorrenti talbet l-annullament tad-digriet u r-rikonoxximent ta’ dritt għar-rifużjoni tal-indebitu abbażi ta’ dan id-digriet bħala kumpens. B’mod partikolari, Engie Cartagena tikkontesta l-perċentwali (2.07%) li hija kellha tħallas għall-finanzjament tal-pjan ta’ azzjoni, li ġiet implementata bid-Digriet-Liġi Rjali 14/2010.<TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">III.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">It-talba għal deċiżjoni preliminari</HT></TXT></NP></TI>15.Ir-rikorrenti argumentat b’mod partikolari li l-kriterji u l-prinċipji stabbiliti fis-sentenzi tal-20 ta’ April 2010, Federutility et (C‑265/08, EU:C:2010:205) u tas-7 ta’ Settembru 2016, ANODE (C‑121/15, EU:C:2016:637), li jirregolaw l-impożizzjoni ta’ obbligi ta’ servizz pubbliku, ma ġewx issodisfatti mil-leġiżlazzjoni nazzjonali.16.Il-qorti tar-rinviju tispjega li l-validità tad-digriet ikkontestat inkwistjoni fil-kawża prinċipali, tiddependi mill-konformità tad-Digriet-Liġi Rjali 14/2010 mad-dritt tal-Unjoni u, fil-prattika, minn jekk dan id-Digriet-Liġi Rjali jirrispettax il-prinċipji stabbiliti fl-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2003/54 u tal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2009/72.17.F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tqis li, peress li l-kontribuzzjoni obbligatorja msemmija fid-Digriet-Liġi Rjali 14/2010 għandha l-iskop li tiffinanzja programm ta’ effiċjenza li l-għan u l-iskop dirett tiegħu hu li jittieħdu miżuri rigward il-protezzjoni tal-ambjent, inkluż il-protezzjoni tal-effiċjenza tal-enerġija u tal-klima, din il-kontribuzzjoni obbligatorja għandha titqies bħala li tikkostitwixxi OSP.18.Madankollu, din il-qorti għandha d-dubji dwar il-kompatibbiltà tat-tielet dispożizzjoni addizzjonali tad-Digriet-Liġi Rjali 14/2010 mad-dritt tal-Unjoni, peress li l-kontribuzzjoni obbligatorja stabbilita f’din id-dispożizzjoni ma hijiex iddefinita b’mod trasparenti, nondiskriminatorju u verifikabbli u, għaldaqstant, ma tiggarantixxix lill-impriżi aċċess ugwali għal konsumaturi, kif meħtieġ mill-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2003/54 u mill-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2009/72. B’mod partikolari, il-leġiżlazzjoni nazzjonali ma fiha l-ebda indikazzjoni dwar għaliex huma biss ċerti impriżi li għandhom jikkontribwixxu għall-finanzjament tal-pjan ta’ azzjoni, jew l-ebda informazzjoni dwar il-kriterju li ġie applikat sabiex jiġu ddeterminati l-perċentwali tal-kontribuzzjonijiet mill-kontributuri

Fis-sentenza tagħha tal-15 ta’ Novembru 2016 (167/2016), it-Tribunal Constitucional (Il-Qorti Kostituzzjonali, Spanja) iddeċidiet li t-tielet dispożizzjoni addizzjonali tad-Digriet-Liġi Rjali 14/2010 ma tiksirx il-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni.

.19.F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-Audiencia Nacional (il-Qorti Nazzjonali) iddeċidiet li tissospendi l-proċedura quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari segwenti:[1.]Tikkostitwixxi obbligu ta’ servizz pubbliku skont id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 3(2) tad-Direttivi 2003/54/KE u 2009/72/KE it-tielet dispożizzjoni addizzjonali tad-Digriet-Liġi Rjali 14/2010?[2.]Jekk din id-dispożizzjoni effettivament tikkostiwixxi obbligu ta’ servizz pubbliku, dan l-obbligu huwa ddefinit b’mod ċar, transparenti, mhux diskriminatorju u verifikabbli?<TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">IV.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Evalwazzjoni</HT></TXT></NP></TI>20.L-ewwel domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2003/54 u tal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2009/72.21.Għandu qabel kollox jiġi enfasizzat li l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2009/72 jirriproduċi f’termini analogi d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2003/54

Id-differenzi prinċipali bejn iż-żewġ dispożizzjonijiet huma, l-ewwel nett, li d-Direttiva 2009/72, kuntrarjament għad-Direttiva 2003/54, tipprovdi espressament li għan ta’ protezzjoni tal-ambjent imfittex mill-OSP, ikopri miżuri li jtejbu l-effiċjenza fl-użu tal-enerġija, l-enerġija prodotta minn sorsi rinnovabbli u l-protezzjoni tal-klima u t-tieni nett, li l-ippjanar fit-tul li l-Istati huma intitolati li jintroduċu, jista’ jimmira li jiżgura l-għanijiet rigward l-enerġija prodotta minn sorsi rinnovabbli. Dawn id-differenzi ma humiex rilevanti sabiex tingħata risposta għad-domandi magħmula lill-Qorti tal-Ġustizzja.

. Għalhekk, għal raġunijiet ta’ konvenjenza ser nillimita l-analiżi tiegħi għall-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2009/72. Madankollu, din l-analiżi tapplika għaż-żewġ dispożizzjonijiet.22.Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2009/72 għandux jiġi interpretat fis-sens li l-obbligu ta’ finanzjament tal-miżuri ta’ pjan ta’ azzjoni, bħal dak imsemmi fit-tielet dispożizzjoni addizzjonali tad-Digriet-Liġi Rjali 14/2010, jistax jikkostitwixxi OSP fis-sens tal-Artikolu 3(2).23.F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2009/72 jipprovdi li [b]’konsiderazzjoni sħiħa għad-dispożizzjonijiet relevanti tat-Trattat, b’mod partikolari l-Artikolu 86 [li sar l-Artikolu 106 TFUE] tiegħu, l-Istati Membri jistgħu jimponu fuq impriżi li jkunu qed jaħdmu fis-settur tal-elettriku, u fl-interess ekonomiku ġenerali, l-obbligi tas-servizz pubbliku li jistgħu jkunu marbuta mas-sigurtà, inkluża s-sigurtà tal-provvista, ir-regolarità, il-kwalità u l-prezz tal-provvisti u l-protezzjoni ambjentali

Din il-lista ta’ modi ta’ azzjoni ma hijiex eżawrjenti. Ara, b’analoġija, is-sentenza tas-7 ta’ Settembru 2016, ANODE (C‑121/15, EU:C:2016:637, punt 50), u l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Mengozzi fil-kawża ta’ ANODE (C‑121/15, EU:C:2016:248, punt 52).

.24.Filwaqt li la d-Direttiva 2003/54 u lanqas id-Direttiva 2009/72 ma jiddefinixxu l-kunċett ta’ OSP, huwa pjuttost ċar li d-definizzjoni ta’ dan il-kunċett ma hijiex kwistjoni ta’ dritt nazzjonali.25.Ċertament, il-premessa 50 tad-Direttiva 2009/72 tipprovdi li [i]r-rekwiżiti tas-servizz pubbliku għandhom jiġu definiti fuq bażi nazzjonali, filwaqt li jkunu kkunsidrati ċ-ċirkustanzi nazzjonali; Il-liġi tal-[Unjoni] għandha, madanakollu, tkun rispettata mill-Istati Membri. Madankollu, tali indikazzjoni timplika li huma l-Istati Membri li għandhom jiddeċiedu jekk għandhomx jiġu imposti OSP fuq ċerti impriżi, filwaqt li jiżguraw li tali obbligi jkunu kompatibbli mad-dritt tal-Unjoni

Sentenza tas-7 ta’ Settembru 2016, ANODE (C‑121/15, EU:C:2016:637, punt 44).

. Fl-assenza ta’ riferiment espress għad-dritt tal-Istati Membri sabiex tiġi ddeterminata t-tifsira ta’ dan il-kunċett, huwa għandu neċessarjament jingħata, fl-Unjoni Ewropea kollha, interpretazzjoni awtonoma u uniformi

Ara, pereżempju, is-sentenza tas-6 ta’ Marzu 2008, Nordania Finans u BG Factoring (C‑98/07, EU:C:2008:144, punt 17). Fil-kawża preżenti, ir-rekwiżit ta’ applikazzjoni uniformi huwa aggravat mill-fatt li l-Artikolu 3(14) tad-Direttiva 2009/72 (li kien l-Artikolu 3(8) fid-Direttiva 2003/54) jipprovdi li l-klassifikazzjoni ta’ miżura nazzjonali bħala OSP skont it-tifsira tal-Artikolu 3(2) ta’ din id-direttiva tippermetti lill-miżura tidderoga minn ċerti dispożizzjonijiet ta’ din id-direttiva. Id-derogi jirrigwardaw il-proċedura għal awtorizzazzjoni ta’ kapaċitajiet ġodda (Artikolu 7), il-proċedura ta’ sejħa għal offerti fir-rigward ta’ kapaċitajiet ġodda (Artikolu 8), l-aċċess lil terzi għal sistemi ta’ trażmissjoni u distribuzzjoni (Artikolu 32) u l-provvista lill-konsumaturi permezz ta’ linji diretti (Artikolu 34).

.26.Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja rigward l-interpretazzjoni tal-Artikolu 3(2), miżura għandha tissodisfa żewġ kundizzjonijiet sabiex tikklassifika bħala OSP, jiġifieri, l-ewwel nett, li tkun maħsuba sabiex tikseb għan ta’ interess ekonomiku ġenerali

Ara s-sentenza tas-7 ta’ Settembru 2016, ANODE (C‑121/15, EU:C:2016:637, punt 36); ara, b’analoġija, rigward id-Direttiva 2003/55/KE, is-sentenza tal-20 ta’ April 2010, Federutility et (C‑265/08, EU:C:2010:205, punt 22) u, rigward id-Direttiva 2003/54/KE, is-sentenza tal-21 ta’ Diċembru 2011, ENEL (C‑242/10, EU:C:2011:861, punt 42).

 u, it-tieni nett, li jkollha l-effett li teħtieġ lill-impriżi kkonċernati jadottaw aġir speċifiku li ma kinux jadottaw f’sitwazzjoni ta’ suq miftuħ

Ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-7 ta’ Settembru 2016, ANODE (C-121/15, EU:C:2016:637, punt 30) u b’analoġija, is-sentenza tal-21 ta’ Diċembru 2011, ENEL (C‑242/10, EU:C:2011:861, punt 42). Il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat, rigward id-Direttiva 2009/73, li tirrifletti d-Direttiva 2009/72 dwar is-settur tal-gass, li jekk l-Istati Membri huma meħtieġa, skont l-Artikolu 3(9) tad-Direttiva 2003/54 (simili għall-Artikolu 3(15) tad-Direttiva 2009/72), li jinfurmaw lill-Kummissjoni dwar il-miżuri kollha adottati biex ikunu ssodisfatti l-obbligi tas-servizz pubbliku, in-nuqqas ta’ notifika ma hijiex biżżejjed waħdiha sabiex wieħed juri li l-leġiżlazzjoni inkwistjoni ma tikkostitwixxix OSP. Sentenza tal-21 ta’ Diċembru 2011, ENEL (C‑242/10, EU:C:2011:861), punt 39.

.27.Fil-kawża prinċipali, ir-rikorrenti jsostnu li mill-mument meta l-miżura tissodisfa dawn iż-żewġ kundizzjonijiet relatati mal-għan u l-effett ta’ din il-miżura, din il-miżura għandha tiġi kklassifikata bħala OSP. Ir-rikorrenti jsostnu li peress li l-obbligu ta’ finanzjament ta’ pjan ta’ azzjoni għandu l-effett li jeħtieġ lid-destinatarji ta’ dan l-obbligu li jadottaw aġir speċifiku, tali obbligu għandu jiġi kklassifikat bħala OSP sa fejn dan l-obbligu huwa bbażat fuq il-kisba ta’ servizz ta’ interess ġenerali pubbliku.28.Minn naħa tiegħi, jien ma nikkondivix din il-fehma. Fil-fatt, jien nemmen li sabiex miżura titqies bħala OSP fis-sens tal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2009/72, miżura għandha mhux biss tissodisfa ż-żewġ kundizzjonijiet imsemmija hawn fuq, iżda għandha wkoll tobbliga lill-impriżi jwasslu jew jipprovdu ċerti servizzi jew oġġetti bħala parti minn dan l-obbligu. L-obbligu ta’ ħlas ta’ flus waħdu lill-Istat jew lill-entità tal-Istat permezz ta’ taxxa, miżata jew permezz ta’ miżura parafiskali ma jistax jitqies bħala OSP f’dan is-sens

F’dan ir-rigward, kuntrarjament għal dak li jsostnu r-rikorrenti, il-fatt li s-sentenza ta’ ANODE ma tagħmilx direttament riferiment għal din il-kundizzjoni huwa rrilevanti. Fil-fatt, meta l-Qorti tal-Ġustizzja tagħti deċiżjoni preliminari, hija tagħti din id-deċiżjoni sabiex twieġeb id-domandi magħmula u mhux sabiex tistabbilixxi b’mod eżawrjenti s-sistema legali tal-miżuri inkwistjoni. Peress li f’din il-kawża l-Qorti tal-Ġustizzja ma kinitx saritilha domanda dwar id-definizzjoni tal-kunċett ta’ OSP, u lanqas dwar jekk il-miżura, bħall-miżura inkwistjoni f’din il-kawża, kinitx OSP, il-Qorti tal-Ġustizzja ma kinitx meħtieġa li tispeċifika, b’mod eżawrjenti, il-kundizzjonijiet għall-klassifikazzjoni ta’ miżura bħala OSP.

.29.Kif ser nispjega, din il-fehma tirriżulta mit-tifsira komuni mogħtija lill-kunċett ta’ OSP taħt id-dritt tal-Unjoni, kif ukoll mill-formulazzjoni, il-kuntest u l-għanijiet imfittxija mill-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2009/72.30.Rigward it-tifsira komuni mogħtija lill-kunċett ta’ OSP taħt id-dritt tal-Unjoni, la t-TFUE u lanqas it-TUE ma jagħmlu riferiment għal dan il-kunċett. Madankollu, it-Trattati jagħmlu riferiment għas-servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali, li l-kisba tagħhom għandha tkun, kif irrimarkat qabel, l-għan ta’ kwalunkwe OSP

Ara wkoll l-Artikoli 14 u 93 TFUE, l-Artikolu 36 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, kif ukoll il-Protokoll 26 dwar is-servizzi ta’ interess ġenerali.

.31.B’mod partikolari, l-Artikolu 106 TFUE (li qabel kien l-Artikolu 90 tat-Trattat KEE u sussegwentement l-Artikolu 86 tat-Trattat KE) jipprovdi li l-impriżi inkarigati mill-ġestjoni ta’ tali servizzi huma suġġetti għar-regoli tat-Trattati biss sa fejn l-applikazzjoni ta’ dawn ir-regoli ma xxekkilx il-prestazzjoni, fil-liġi u fil-fatt, tal-kompitu partikolari allokat lilhom

Sostanzjalment, din id-dispożizzjoni tirrikonoxxi l-fatt li f’ċerti każijiet is-swieq jonqsu milli jipprovdu l-għanijiet mixtieqa soċjali u, għaldaqstant, jirriżulta nuqqas ta’ provvista ta’ servizzi mis-suq [u]... f’dawn il-każijiet jista’ jkun meħtieġ l-intervent tas-settur pubbliku. [traduzzjoni mhux uffiċjali] Rapport tal-Kummissjoni tas-17 ta’ Ottubru 2001 tal-Kunsill Ewropew Laeken dwar is-servizzi ta’ interess ġenerali (KUM(2001) 598 finali, paragrafu 3).

.32.F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, minn naħa, li din id-dispożizzjoni tfittex li tirrikonċilja l-interess tal-Istati Membri li jużaw ċerti impriżi bħala strument ta’ politika ekonomika jew soċjali mal-interess tal-Unjoni għall-osservanza tar-regoli dwar il-kompetizzjoni u l-ħarsien tal-unità tas-suq komuni

Ara s-sentenzi tal-21 ta’ Settembru 1999, Albany (C‑67/96, EU:C:1999:430, punt 103); tal-20 ta’ April 2010, Federutility et (C‑265/08, EU:C:2010:205), punt 28 u s-sentenza tal-21 ta’ Diċembru 2011, ENEL (C‑242/10, EU:C:2011:861, punt 41).

.33.Min-naħa l-oħra, sabiex id-deroga mill-applikazzjoni tar-regoli tat-Trattat stabbiliti fl-Artikolu 106(2) TFUE ikollha effett, l-impriżi inkwistjoni għandhom jiġu inkarigati mill-awtoritajiet pubbliċi mill-ġestjoni ta’ servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali u għandu jintwera li l-applikazzjoni tar-regoli tat-Trattat ixxekkel il-prestazzjoni tal-kompiti partikolari allokati lil dawn l-impriżi u li l-interessi tal-Unjoni ma humiex affettwati

Sentenza tal-10 ta’ Diċembru 1991, Merci convenzionali Porto di Genova (C‑179/90, EU:C:1991:464, punt 26).

.34.Għalhekk, kemm l-għan kif ukoll il-kontenut tal-Artikolu 106 TFUE jikkorroboraw l-idea li l-kisba ta’ servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali tista’ teħtieġ l-impożizzjoni ta’ ċerti obbligi fuq l-impriżi sabiex jiġu mġiegħla jwettqu kompiti li jaqdu l-interess ekonomiku ġenerali.35.Bħalma jiġri, jidher li jeżisti qbil ġenerali li l-kunċett ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali jirreferi għal servizzi ta’ natura ekonomika li l-Istat Membru jew l-Unjoni jissuġġetta għal obbligi speċifiċi ta’ servizz pubbliku abbażi ta’ kriterju ta’ interess ġenerali. Dawn is-servizzi jagħmlu parti mis-servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali, kultant magħrufa bħala s-servizz pubbliku, minkejja li dan l-aħħar kunċett jista’ f’ċerti każijiet jirreferi għall-fatt li s-servizz jiġi offrut lill-pubbliku ġenerali jew li s-servizz ingħata rwol speċifiku fl-interess pubbliku jew lill-proprjetà jew l-istatus tal-entità li tipprovdi s-servizz

Avviż tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni, White Paper dwar servizz ta’ interess ġenerali, COM/2004/374 finali tat-12 ta’ Mejju 2004 Anness 1. Il-kunċett ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali ikopri kemm is-servizzi bi ħlas kif ukoll is-servizzi mingħajr ħlas li l-awtoritajiet pubbliċi jikklassifikaw bħala li huma ta’ interess ġenerali u suġġetti għal obbligi speċifiċi ta’ servizz pubbliku.

.36.L-espressjoni servizz pubbliku tintuża fl-Artikolu 93 tat-TFUE (li qabel kien l-Artikolu 77 tat-Trattat KEE u sussegwentement fl-Artikolu 73 tat-Trattat KE) li jikkonċerna t-trasport. Fil-fatt, din id-dispożizzjoni ssemmi li l-[m]iżuri ta’ għajnuna meħtieġa għall-koordinament tat-trasport, jew li jikkorrispondu ma’ rimborżi dwar ċerti piżijiet li jeżistu fil-prinċipju ta’ servizz pubbliku għandhom ikunu kompatibbli mat-Trattati.[traduzzjoni mhux uffiċjali]

Korsiv miżjud.

37.Huwa fil-kuntest tal-applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni li rriżulta l-kunċett ta’ OSP

Jidher li din il-bidla semantika bejn l-obbligi inerenti fil-kunċett ta’ servizz pubbliku u l-OSP tirriżulta mill-użu ta’ lingwaġġ speċifiku użat minn ċerti esperti fis-settur, li ma kienux avukati, iżda inġiniera jew ekonomisti. Ara Ziani, S., Du service public à l’obligation de service public, LGDJ, 2015, p. 104.

.38.L-ewwel nett, fid-Deċiżjoni tat-13 ta’ Mejju 1965, il-Kunsill jagħmel riferiment għall-eżistenza ta’ obbligi inerenti fil-kunċett ta’ servizz pubbliku imposti fuq l-impriżi tat-trasport. [traduzzjoni mhux uffiċjali]

Deċiżjoni tal-Kunsill 65/271 tat-13 ta’ Mejju 1965 dwar l-armonizzazzjoni ta’ ċerti dispożizzjonijiet li jaffettwaw il-kompetizzjoni fit-trasport bil-ferroviji, bit-triq jew bil-passaġġi fuq l-ilma interni [traduzzjoni mhux uffiċjali] (ĠU Edizzjoni Speċjali bl-Ingliż, 1965, Serje I, p. 67.)

. Sussegwentement, fir-Regolament (KEE) Nru 1191/69, il-Kunsill uża l-espressjoni iqsar OSP u stabbilixxa l-ewwel definizzjoni ta’ dan il-kunċett fl-Artikolu 2(1) tiegħu, jiġifieri obbligi li l-impriża […], jekk ikollha tqis l-interessi kummerċjali tagħha biss, ma tinkarigax ruħha minnhom jew ma tinkarigax ruħha bl-istess mod jew taħt l-istess kondizzjonijiet.

Ir-Regolament tal-Kunsill tas-26 ta’ Ġunju 1969 dwar azzjoni mill-Istati Membri dwar l-obbligi inerenti fil-kunċett ta’ servizz pubbliku fit-trasport bil-ferrovija, bit-triq u bil-passaġġi fuq l-ilma interni (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 7 Vol. 1, p. 19). Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, l-għan tar-Regolament Nru 1191/69 kien li jistabbilixxi sistema li l-Istati Membri għandhom josservaw meta jiddeċiedu li jimponu OSP fuq l-impriżi fis-settur tat-trasport bit-triq, ara s-sentenza tal-24 ta’ Lulju 2003, Altmark Trans u Regierungspräsidium Magdeburg (C‑280/00, EU:C:2003:415, punt 53).

.39.F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li l-eżempji tal-OSP mogħtija fl-Artikolu 2(2) ta’ dak ir-regolament ‐ jiġifieri, l-obbligu ta’ prestazzjoni, l-obbligu ta’ twettiq u l-obbligi tariffarji – kollha jirrigwardaw l-eżekuzzjoni ta’ servizz speċifiku.40.Barra minn hekk, l-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 1191/69 jipprovdi li d-deċiżjoni li jinżamm OSP tista’ tkun suġġetta għall-kondizzjonijiet imfassla biex itejbu l-qligħ mill-operazzjonijiet affettwati mill-obbligu inkwistjoni u li d-deċiżjoni li jintemm OSP tista’ tipprovdi għall-introduzzjoni ta’ servizz alternattiv

Korsiv miżjuda. Barra minn hekk, wieħed jista’ jinnota li l-Artikolu 6(2) ta’ dan ir-regolament jipprovdi li d-[d]eċiżjonijiet biex jinżamm obbligu ta’ servizz pubbliku jew parti minnu, jew li jiġi terminat fl-aħħar ta’ perjodu speċifikat, għandhom jipprovdu għal kumpens li għandu jingħata fir-rigward tal-piżijiet finanzjarji li jirrisultaw minn dan. Peress li jkun illoġiku li l-Istati Membri jintalbu jipprovdu kumpens f’każ li l-obbligu ta’ finanzjament jiġi tterminat, jista’ jiġi dedott ukoll li l-kunċett ta’ OSP ma jkoprix l-obbligiu ta’ finanzjament.

.41.Fid-dawl ta’ dawn il-kjarifiki, jirriżulta b’mod ċar li, skont ir-Regolament Nru 1191/69, l-OSP kien jirreferi biss għall-obbligu li jiġu pprovduti servizzi partikolari

Il-kunċett ta’ servizz ma għandux jinftiehem f’kuntest legali u għaldaqstant jirreferi għall-provvista ta’ servizz jew prodotti skont termini u kundizzjonijiet differenti minn dawk tas-suq.

.42.Peress li r-Regolament Nru 1191/69 serva bħala mudell għas-servizzi ta’ netwerk kollha u sussegwentement għas-servizzi pubbliċi kollha, it-tifsira mogħtija lill-kunċett ta’ OSP taħt ir-Regolament Nru 1191/69, saret dik li hija ġeneralment aċċettata fid-dritt tal-Unjoni

Ara, pereżempju, l-Artikolu 2(o) tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2408/92 tat-23 ta’ Lulju 1992 dwar aċċess għat-trasportaturi ta’ l-ajru tal-Komunità għal rotot ta’ l-ajru intra-Komunitarji (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 7 Vol. 1, p. 420) u l-Artikolu 2(4) tar-Regolament Tal-Kunsill (KEE) Nru 3577/92 tas-7 ta’ Diċembru 1992 li japplika l-prinċipju ta’ libertà li jiġu pprovduti servizzi għat-trasport marittimu fi ħdan l-Istati Membri (kabotaġġ marittimu) (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6 Vol. 2, p. 10).

. Meta ġiet adottata d-Direttiva 2009/72, l-iktar definizzjoni reċenti tal-kunċett ta’ OSP fid-dritt tal-Unjoni kienet dik imsemmija fir-Regolament (KE) Nru 1370/2007

Ir-Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ Ottubru 2007 dwar servizzi pubbliċi tat-trasport tal-passiġġieri bil-ferrovija u bit-triq u li jħassar ir-Regolamenti tal-Kunsill (KEE) Nri 1191/69 u 1107/70 (ĠU 2007 L 315, p. 1).

, li hija pjuttost simili għad-definizzjoni mogħtija lil dan il-kunċett fir-Regolament Nru 1191/69

Lanqas ma jidher li din id-definizzjoni sussegwentement evolviet. Ara pereżempju, l-Artikolu 2(14) tar-Regolament (UE) 2017/352 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-15 ta’ Frar 2017 li jistabbilixxi qafas għall-forniment tas-servizzi portwarji u regoli komuni dwar it-trasparenza finanzjarja tal-portijiet (ĠU 2017 L 57, p. 1).

. Fil-fatt, l-Artikolu 2(e) tar-Regolament Nru 1370/2007 jiddefinixxi OSP bħala rekwiżit definit jew determinat minn awtorità kompetenti sabiex jiġu żgurati servizzi tat-trasport pubbliku għall-passiġġieri fl-interess ġenerali li operatur, li kieku kellu jqis l-interessi kummerċjali tiegħu, ma jassumix jew ma jassumix sa l-istess punt jew taħt l-istess kondizzjonijiet mingħajr kumpens.43.Barra minn hekk, diversi dokumenti tal-Kummissjoni jikkonfermaw li dan il-fehim huwa dak li jipprevali b’mod ġenerali. Pereżempju, fil-White Paper dwar is-servizzi ta’ interess ġenerali tal-2004

Avviż tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni, White Paper fuq is-servizzi ta’ interess ġenerali [traduzzjoni mhux uffiċjali], COM(2004) 374 finali tat-12 ta’ Mejju 2004, Anness 1.

, il-Kummissjoni tirrimarka li l-kunċett ta’ OSP jirreferi għar-rekwiżiti speċifiċi li jiġu imposti mill-awtoritajiet pubbliċi fuq il-fornitur tas-servizz sabiex jiġi żgurat li ċerti għanijiet ta’ interess pubbliku jinkisbu […] [traduzzjoni mhux uffiċjali]

Korsiv miżjud. COM (2004) 374 finali tal-24 ta’ Mejju 2004, p. 23.

. Fid-dokument tagħha intitolat Qafas ta’ Kwalità għas-Servizzi ta’ Interess Ġenerali fl-Ewropa ippubblikat fl-2011, il-Kummissjoni tiddefinixxi l-kunċett ta’ Servizz ta’ interess ġenerali bħala servizzi li l-awtoritajiet pubbliċi tal-Istati Membri jikklassifikaw bħala li huma ta’ interess ġenerali u, għalhekk, suġġetti għal obbligi speċifiċi ta’ servizz pubbliku (OSP).

Korsiv miżjud. COM (2011) 900 finali tal-20 ta’ Diċembru 2011, p. 3.

 Bl-istess mod, fil-Gwida għall-applikazzjoni tar-regoli tal-Unjoni Ewropea dwar l-għajnuna mill-Istat, l-akkwisti pubbliċi u s-suq intern għal servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali, u b’mod partikolari għal servizzi soċjali ta’ interess ġenerali, il-Kummissjoni tispjega li OSP hu impost […] fuq il-bażi ta’ kriterju ta’ interess ġenerali li jiżgura li s-servizz hu pprovdut skont kundizzjonijiet li jippermettulu jwettaq il-missjoni tiegħu

Korsiv miżjud. SWD(2013) 53 final/2 tad-29 ta’ April 2013, p. 21.

.44.Fl-aħħar nett, fid-dokument intitolat Nota tad-DG Enerġija u trasport rigward id-Direttiva 2003/54/KE u 2003/55/KE dwar is-suq intern fl-elettriku u l-gass naturali, li tirrigwarda espressament is-settur inkwistjoni fil-kawża prinċipali, il-Kummissjoni tirrileva, fil-paġna 2, taħt it-titolu Tfakkira tad-definizzjoni legali tal-OSP, li l-kunċett ta’ OSP applikat mill-Kummissjoni fis-settur tal-enerġija għandu l-istess tifsira bħal tal-Artikolu 2 tar-Regolament tal-Kunsill Nru 1191/69, l-Artikolu 86(2) KE (li sar l-Artikolu 106(2) TFUE) jew fil-ġurisprudenza ta’ din il-Qorti tal-Ġustizzja.45.Minkejja li l-ebda wieħed mid-dokumenti tal-Kummissjoni suċċitati ma għandu s-saħħa legali, jista’ madankollu jiġi osservat li, meta dokumenti tal-Kummissjoni jagħmlu riferiment għall-OSPs, dawn dejjem jagħmlu hekk biex jindikaw il-provvista ta’ servizzi jew prodotti speċifiċi

Ara, pereżempju, l-Artikolu 1(18) tad-Direttiva 2001/83/KEE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-6 ta’ Novembru 2001 dwar il-kodiċi tal-Komunità li għandu x’jaqsam ma’ prodotti mediċinali għall-użu mill-bniedem (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13 Vol. 27, p. 69) jew l-Artikolu 16 tar-Regolament (KE) Nru 1008/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill ta’ l-24 ta’ Settembru 2008 dwar regoli komuni għall-operat ta’ servizzi ta’ l-ajru fil-Komunità (ĠU 2008 L 293, p. 3).

.46.B’kuntrast, il-leġiżlazzjoni sussidjarja u s-sentenzi tal-qorti, fir-riferiment tagħhom għall-eżistenza tal-obbligi ta’ finanzjament, ma jippreżentawx dawn l-obbligi bħala li huma OSP, iżda pjuttost bħala kumpens intiż li jiffinanzja l-OSP assunti minn xi impriżi oħra

Sentenzi tat-22 ta’ Novembru 2001, Ferring (C‑53/00, EU:C:2001:627, punt 26); tas-7 ta’ Mejju 2009, Antrop et (C‑504/07, EU:C:2009:290, punt 20), u, fis-settur tal-elettriku, tas-17 ta’ Lulju 2008, Essent Netwerk Noord et (C‑206/06, EU:C:2008:413, punti 80 u 86).

. Pereżempju, skont l-Artikolu 2(g) tar-Regolament Nru 1370/2007, kumpens ta’ servizz pubbliku tfisser kwalunkwe benefiċċju, b’mod partikolari benefiċċju finanzjarju, mogħti direttament jew indirettament minn awtorità kompetenti mill-fondi pubbliċi matul il-perijodu ta’ implimentazzjoni ta’ obbligu ta’ servizz pubbliku jew f’konnessjoni ma’ dak il-perijodu”. Bl-istess mod, is-sentenza fil-kawża ta’ Altmark Trans and Regierungspräsidium Magdeburg

Sentenza tal-24 ta’ Lulju 2003 (C‑280/00, EU:C:2003:415, punti 87 et seq.).

 mhux talli ma tirrikonoxxix interpretazzjoni wiesgħa tal-kunċett ta’ OSP, iżda tagħmel riferiment għall-obbligi ta’ finanzjament bħala li ma jaqgħux taħt il-kategorija ta’ OSP, imma pjuttost bħala kumpens għall-OSP. Minn dan kollu jirriżulta li l-OSP jeħtieġ lill-operatur jagħmel jew jipprovdi xi ħaġa li hija f’ċerti każijiet ikkumpensata, u għalhekk huwa enfasizzat għal darb’oħra l-fatt li l-obbligu biss ta’ ħlas ta’ taxxa (irrispettivament mid-deskrizzjoni tiegħu) ma huwiex fih innifsu OSP.47.Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, jirriżulta b’mod ċar, kif ġeneralment mifhum fid-dritt tal-Unjoni, li l-kunċett ta’ OSP jirreferi għall-miżuri li abbażi tagħhom l-impriża jew l-impriżi huma obbligati jipprovdu servizzi jew prodotti li dawn l-impriżi ma kinux ser jipprovdu – jew għall-inqas mhux bl-istess mod jew abbażi tal-istess kundizzjonijiet ‐, li kieku ma ntalbux jagħmlu dan mill-Istati Membri sabiex jinkiseb l-għan ta’ interess ekonomiku ġenerali.48.L-obbligi ta’ finanzjament huma separati u distinti mill-obbligi ta’ servizzi pubbliku: l-obbligi ta’ finanzjament jikkostitwixxu, fost l-oħrajn, mod wieħed kif tiġi ffinanzjata l-kisba tas-servizzi ekonomiċi ta’ interess ġenerali. Peress li s-servizzi ekonomiċi ta’ interess ġenerali jistgħu jiġu eżegwiti mill-Istat Membru stess, jistgħu jeżistu obbligi ta’ finanzjament mingħajr ma jkun ġie impost OSP fuq xi impriża jew jistgħu jkunu OSP li ma jkunux ibbilanċjati mal-obbligi ta’ finanzjament.49.Rigward l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2009/72, la l-formulazzjoni, la l-għan ta’ dik id-direttiva, u lanqas il-kuntest ma jsostnu l-fehma li l-kunċetti ta’ OSP u ta’ obbligu ta’ finanzjament għandhom tifsiriet differenti taħt din id-dispożizzjoni mill-kumplament tad-dritt tal-Unjoni.50.Rigward il-formulazzjoni tal-Artikolu 3(2), dan l-artikolu jirreferi b’mod espliċitu għall-Artikolu 86 tat-Trattat KE (li sar l-Artikolu 106 TFUE), li jfisser li l-leġiżlatur tal-Unjoni ma kellux l-intenzjoni li jitbiegħed mit-tifsira komuni mogħtija lill-OSP fid-dritt tal-Unjoni.51.Rigward l-għanijiet, jista’ jiġi dedott mill-premessa 3 tad-Direttiva 2009/72 li l-għan ta’ din id-direttiva huwa l-kisba ta’ suq intern tal-elettriku li jkun kompletament miftuħ u kompetittiv li fih il-konsumaturi kollha jkunu jistgħu jagħżlu b’mod ħieles il-fornituri tagħhom u l-fornituri kollha jkunu jistgħu jipprovdu l-prodotti tagħhom b’mod ħieles. Madankollu, mill-bidu nett, b’differenza mill-obbligi ta’ provvista ta’ servizz jew ta’ prodotti partikolari, l-obbligi ta’ finanzjament ma humiex tali li jippreġudikaw dan l-għan, jew jekk dan ikun il-każ, il-preġudizzju jsir f’miżura iżgħar.52.Barra minn hekk, il-premessa 50 tad-Direttiva 2009/72 tipprovdi li din id-direttiva għandha l-għan li ssaħħaħ ir-rekwiżiti tas-servizz pubbliku […] u l-istandards komuni minimi li jitnisslu minnhom […] biex jiġi żgurat li l-konsumaturi kollha […] ikunu jistgħu jibbenefikaw mill-kompetizzjoni u minn prezzijiet ġusti u li ċ-ċittadini tal-UE u, fejn l-Istati Membri jqisu xieraq, l-impriżi ż-żgħar, għandhom ikunu jistgħu igawdu l-obbligi tas-servizz pubbliku, b’mod partikulari fir-rigward tas-sigurtà tal-provvista u fir-rigward ta’ prezzijiet raġonevoli[…]. Isegwi li l-OSP, skont id-Direttiva 2009/72, huwa obbligu li jista’ jiġġenera standards minimi komuni u li jista’ jkun ta’ benefiċċju għal kategorija ta’ persuni mhux identifikati minkejja li dawn jistgħu ma jkunux il-konsumaturi finali. Għall-kuntrarju ta’ dan, l-obbligi ta’ finanzjament ma jiġġenerawx standards minimi komuni u għalhekk jassistu grupp identifikat ta’ benefiċjarji, jiġifieri, jew l-Istati Membri, meta jiddeċiedu li jipprovdu huma stess is-servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali inkwistjoni, jew l-impriżi inkarigati li jwettqu dan is-servizz.53.Rigward il-kuntest, għandu jiġi rrilevat li l-Artikolu 3 tad-Direttiva 2009/72 jidher taħt il-kapitolu intitolat Obbligi tas-servizz pubbliku u l-protezzjoni tal-klijenti. Il-fatt li d-Direttiva 2009/72 tirrigwarda kemm l-OSP kif ukoll il-konsumaturi jsaħħaħ ukoll l-idea li l-OSP huma obbligi ta’ provvista ta’ prodotti jew servizzi partikolari, prinċipalment, lill-konsumaturi.54.Nirrileva wkoll li, skont l-Artikolu 3(6) tad-Direttiva 2009/72, [m]eta jkun hemm kumpens finanzjarju, forom oħra ta’ kumpens u drittijiet esklussivi li Stat Membru jagħti għat-twettiq tal-obbligi previsti fil-paragrafi 2 u 3, dan għandu jsir b’mod non-diskriminatorju u trasparenti

Korsiv miżjud.

. Dan juri li l-obbligu ta’ finanzjament ma huwiex fih innifsu OSP, iżda għandu l-għan li jipprovdi kumpens lill-impriżi li għandhom iwettqu OSP.55.Finalment, fd-dawl taċ-ċirkustanzi speċifiċi tal-każ suġġett għall-kawża prinċipali, nenfasizza l-fatt li d-Direttiva 2009/72 ġiet adottata abbażi biss tal-Artikolu 95 KE (li sar l-Artikolu 114 TFUE), li t-tieni paragrafu tiegħu jipprovdi li dan l-artikolu ma jistax jintuża għall-adozzjoni ta’ miżuri fiskali tal-Unjoni. Peress li l-obbligi ta’ finanzjament, bħall-obbligu inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li huma imposti fuq l-Istati Membri sabiex ikopru l-ispejjeż pubbliċi u mingħajr ebda benefiċċju immedjat għall-impriża kkonċernata, huma miżuri fiskali skont id-dritt tal-Unjoni, id-Direttiva 2009/72 għandha tiġi interpretata, ħlief f’sitwazzjonijiet speċifiċi, bħala li tkopri dawn l-obbligi

Ara l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Hogan f’UNESA et (C‑105/18 sa C‑113/18, EU:C:2019:395, punt 35). Matul is-seduta, fil-kawża preżenti, ir-rappreżentant tal-Gvern Spanjol sostna li, skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali, l-obbligu ta’ finanzjament inkwistjoni jikkostitwixxi eżekuzzjoni patrimonjali pubblika skont l-Artikolu 31 tal-Kostituzzjoni Spanjola u għalhekk huwa ta’ natura fiskali. Madankollu, għandu jitfakkar li n-natura tat-taxxa, id-dazju jew l-ispiża għandha tiġi stabbilita mill-Qorti tal-Ġustizzja, abbażi tad-dritt tal-Unjoni, skont il-karatteristiċi oġġettivi li fuqhom hija imposta, irrispettivament mill-klassifikazzjoni tagħhom fid-dritt nazzjonali. Ara s-sentenza tat-18 ta’ Jannar 2017, IRCCS - Fondazione Santa Lucia (C‑189/15, EU:C:2017:17, punt 29).

.56.F’każ li l-kunċett ta’ OSP kellu jkun meqjus li jinkludi tali obbligu, dan ifisser li kull miżura fiskali jew għajnuna mill-Istat ikollha tiġi evalwata fil-kuntest tal-Artikolu 3(2), li ċarament din id-dispożizzjoni ma għandhiex dan l-għan.57.Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, nemmen li taħt l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2009/72, l-OSP għandu jinftiehem skont it-tifsira ġeneralment mogħtija lil dan il-kunċett fid-dritt tal-Unjoni, jiġifieri bħala li jirreferi għall-obbligu ta’ impriża li tipprovdi servizz (jew prodott) speċifiku abbażi ta’ kundizzjonijiet (prezz, kwantità, kwalità, kontinwità tas-servizz eċċ.) li din l-impriża ma kinitx tapplika li kieku ma kinitx obbligata li tagħmel hekk mil-leġiżlazzjoni nazzjonali sabiex jiġi żgurat is-servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali. Għaldaqstant, l-OSP huma mod wieħed biss kif jiġu regolati l-attivitajiet ekonomiċi fl-interess ġenerali u metodu kif jinħatru terzi sabiex iwettqu dawn l-attivitajiet

Il-metodu l-ieħor għall-ħatra ta’ terzi huwa l-konklużjoni ta’ kuntratt għal servizz pubbliku. Kuntratt għal servizz pubbliku jista’ jiddefinixxi l-OSP. Ara, f’dan ir-rigward, is-sentenza tal-10 ta’ Mejju 2005, L-Italja vs Il-Kummissjoni (C‑400/99, EU:C:2005:275), punt 65. Madankollu, il-metodu użat huwa drastikament differenti.

.58.Din il-konklużjoni hija kompletament konsistenti maż-żewġ sentenzi eżistenti tal-Qorti tal-Ġuustizzja li jirrigwardaw l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2009/72. Fil-fatt, fil-kawża ta’ Renerga

Sentenza tal-14 ta’ Novembru 2018 (C‑238/17, EU:C:2018:905, punt 26)

, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeduċiet l-assenza ta’ obbligu ta’ servizz pubbliku impost fuq impriża mill-fatt li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni ma kinitx tipprevedi obbligu mandatorju fuq din l-impriża sabiex tipproduċi u tipprovdi l-elettriku prodott minn sorsi tal-enerġija rinnovabbli. Fil-kawża ta’ Achema et

Sentenza tal-15 ta’ Mejju 2019, Achema et (C‑706/17, EU:C:2019:407, punt 112)

, sabiex tistabbilixxi jekk ċerti sussidji għandhomx jitqiesu bħala kumpens għas-servizzi pprovduti mill-kumpanniji benefiċjarji sabiex jissodisfaw l-obbligi ta’ servizz pubbliku, il-Qorti tal-Ġustizzja eżaminat, fost elementi oħra, jekk dawn is-sussidji kinux jirrigwardaw il-provvista ta’ servizzi li jiġu pprovduti lill-konsumaturi finali jew lill-operaturi fis-settur tal-elettriku.59.Għaldaqstant, naqbel mal-Kummissjoni li sabiex miżura tiġi kklassifikata bħala OSP skont l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2009/72, ma huwiex biżżejjed li l-miżura tkun ġiet imposta fuq impriża waħda jew iktar biex iġġiegħel lil dawn l-impriżi jadottaw aġir speċifiku li huwa meħtieġ sabiex jinkiseb l-għan li jiġu eżegwiti servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali, iżda huwa meħtieġ ukoll li tali miżura tostakola lil dawn l-impriżi milli jwettqu servizz speċifiku jew jipprovdu prodott speċifiku taħt termini u kundizzjonijiet li ma humiex prattika komuni f’dan is-suq.60.Għaldaqstant, l-obbligu, bħall-obbligu inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ta’ finanzjament tal-pjan ta’ azzjoni intiż biex jinkoraġġixxi miżuri għall-iffrankar u għall-effiċjenza tal-enerġija

F’dan ir-rigward, l-għan tal-pjan ta’ azzjoni ma għandux jiġi mħallat mal-għan tat-tielet dispożizzjoni addizzjonali li tirrigwarda biss id-deċiżjoni li tagħmel lill-kumpanniji responsabbli għall-finanzjament ta’ dan il-pjan.

 ma jistax jikkostitwixxi OSP skont l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2009/72, anki jekk il-miżuri ffinanzjati għandhom l-għan li jwettqu servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali. Dan ma jfissirx li l-ebda wieħed mill-obbligi ta’ finanzjament inkwistjoni – li, għall-inqas f’ċerti aspetti, jidhru li għandhom in-natura ta’ taxxa speċjali imposta fuq impriżi speċifiċi ta’ enerġija – ma taqa’ taħt xi regoli tad-dritt tal-Unjoni oħra, iżda pjuttost sempliċiment li dawn l-obbligi ma jaqgħux taħt l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2009/72, u din hija d-domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju.61.Konsegwentement, nipproponi li r-risposta li għandha tingħata għall-ewwel domanda għandha tkun li l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2003/54 u l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2009/72 ma għandhomx jiġu interpretati fis-sens li l-obbligu ta’ finanzjament ta’ pjan ta’ azzjoni, bħal dak imsemmi fit-tielet dispożizzjoni addizzjonali tad-Digriet-Liġi Rjali 14/2010, jikkostitwixxi obbligu ta’ servizz pubbliku fi ħdan it-tifsira ta’ dawn id-dispożizzjonijiet.62.Fid-dawl tar-risposta mogħtija għall-ewwel domanda, ma hemmx lok li tingħata risposta għat-tieni domanda.<TI><NP><NO.P><HT TYPE="BOLD">V.</HT></NO.P><TXT><HT TYPE="BOLD">Konklużjoni</HT></TXT></NP></TI>63.Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li r-risposta li għandha tingħata mill-Qorti tal-Ġustizzja għall-ewwel domanda magħmula mill-Audiencia Nacional (il-Qorti Nazzjonali, Spanja) kif ġej:

L-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2003/54/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-26 ta’ Ġunju 2003 dwar ir-regoli komuni għas-suq intern fil-qasam ta’ l-elettriku u li tħassar id-Direttiva 96/92/KE u l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2009/72/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-13 ta’ Lulju 2009 dwar ir-regoli komuni għas-suq intern fil-qasam tal-elettriku u li temenda d-Direttiva 2003/54/KE ma għandhomx jiġu interpretati fis-sens li l-obbligu ta’ finanzjament ta’ pjan ta’ azzjoni, bħal dak imsemmi fit-tielet dispożizzjoni addizzjonali tar-Real Decreto-ley 14/2010, de 23 de diciembre, por el que se establecen medidas urgentes para la corrección del déficit tarifario del sector eléctrico (id-Digriet-Liġi Rjali 14/2010 tat-23 ta’ Diċembru li jistabbilixxi Miżuri Urġenti għall-Korrezzjoni tad-Defiċit Tariffarju fis-Settur tal-Elettriku), jikkostitwixxi obbligu ta’ servizz pubbliku fi ħdan it-tifsira ta’ dawn id-dispożizzjonijiet.