1.

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2003/54/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-26 ta’ Ġunju 2003 dwar ir-regoli komuni għas-suq intern fil-qasam ta’ l-elettriku u li tħassar id-Direttiva 96/92/KE (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 12 Vol. 2 p. 211) u l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2009/72/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-13 ta’ Lulju 2009 dwar ir-regoli komuni għas-suq intern fil-qasam tal-elettriku u li temenda d-Direttiva 2003/54/KE (ĠU 2009, L 211, p. 55).

2.

Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn Engie Cartagena S.L. (“ir-rikorrenti”) u l-Ministerio para la Transición Ecológica (il-Ministeru għat-Tranżizzjoni Ekoloġika, Spanja) dwar il-legalità tal-kontribuzzjoni li l-kumpanniji tal-elettriku huma meħtieġa li jagħmlu għall-finanzjament tal-pjan ta’ azzjoni dwar l-ekonomija u l-effiċjenza tal-enerġija.

3.

Din it-talba għal deċiżjoni preliminari tagħti lill-Qorti tal-Ġustizzja l-opportunità li tiċċara t-tifsira tal-kunċett ta’ “obbligu ta’ servizz pubbliku” (iktar ’il quddiem l-“OSP”) kif stabbilita fl-Artikolu 3(2) kemm tad-Direttiva 2003/54 kif ukoll tad-Direttiva 2009/72. Madankollu, huwa konvenjenti li l-ewwel tiġi pprovduta l-leġiżlazzjoni Ewropea.

I.

Il-kuntest ġuridiku

A.

Id-dritt tal-Unjoni

1.

Id-Direttiva 2003/54

4.

L-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2003/54, intitolat “L-Obbligi tas-servizz pubbliku u l-protezzjoni tal-klijent” kien jipprovdi:

2.

Id-Direttiva 2009/72

5.

Id-Direttiva 2003/54 tħassret bid-Direttiva 2009/72. Skont l-Artikolu 48 tad-Direttiva 2009/72, dan it-tħassir seħħ fit-3 ta’ Marzu 2011 u r-riferimenti magħmula għad-direttiva mħassra tal-aħħar għandhom jinftiehmu bħala riferimenti għad-Direttiva 2009/72.

6.

L-Artikolu 3 tad-Direttiva 2009/72 jipprovdi:

B.

Id-dritt nazzjonali

7.

Ir-Real Decreto-ley 14/2010, de 23 de diciembre, por el que se establecen medidas urgentes para la corrección del déficit tarifario del sector eléctrico (id-Digriet-Liġi Rjali 14/2010 tat-23 ta’ Diċembru li jistabbilixxi Miżuri Urġenti għall-Korrezzjoni tad-Defiċit Tariffarju fis-Settur tal-Elettriku) (BOE Nru 312 tal-24 ta’ Diċembru 2010, p. 106386) jagħmel parti mill-pakkett ta’ miżuri kontra d-“defiċit tariffarju”, li huwa ġeneralment mifhum bħala d-diskrepanza bejn l-ispejjeż tas-sistema elettrika u d-dħul irċevut mill-prezzijiet tal-elettriku (fl-ismijiet ġuridiċi diversi tagħhom) irregolata mir-Renju ta’ Spanja  ( 2 ). Sabiex inaqqas dan id-defiċit, id-Digriet-Liġi Rjali 14/2010 jqiegħed temporanjament, għas-snin 2011, 2012 u 2013, il-finanzjament tal-pjanijiet ta’ ekonomija u effiċjenza tal-enerġija fuq l-impriżi msemmija fit-tielet dispożizzjoni addizzjonali.

8.

Il-premessi tad-Digriet-Liġi Rjali 14/2010 jipprovdu:

9.

Skont it-tielet dispożizzjoni addizzjonali tad-Digriet-Liġi Rjali 14/2010 intitolata “Finanzjament ta’ programmi tal-ekonomija u ta’ effiċjenza tal-enerġija għas-snin 2011, 2012 u 2013”:

II.

Il-fatti

10.

Il-pjan ta’ azzjoni 2008-2012, approvat bid-Deċiżjoni tal-Kunsill tal-Ministri tat-8 ta’ Lulju 2005 li jimplementa l-Miżuri Previsti mid-dokument intitolat “Strateġija ta’ Ekonomija u Effiċjenza tal-Enerġija fi Spanja għall-perijodu 2004-2012” (iktar ’il quddiem il-“pjan ta’ azzjoni”) kien ibbażat fuq il-promozzjoni tal-ekonomija u l-effiċjenza tal-enerġija bħala bażi għall-protezzjoni soċjali, l-iżvilupp sostenibbli u l-kompetittività tal-industrija. L-għanijiet strateġiċi tiegħu kienu, fost l-oħrajn, l-inklużjoni tal-ekonomija u l-effiċjenza tal-enerġija fl-istrateġiji nazzjonali kollha, b’mod partikolari fl-istrateġija Spanjola għal tibdil fil-klima; il-promozzjoni tal-kompetizzjoni fis-suq abbażi tal-prinċipju gwida ta’ ekonomija u effiċjenza tal-enerġija; u l-konsolidazzjoni tal-pożizzjoni tar-Renju ta’ Spanja fuq quddiem nett fl-ekonomija u l-effiċjenza tal-enerġija.

11.

Fil-bidu, l-ispejjeż iġġenerati mill-pjan ta’ azzjoni kienu koperti mill-ispejjeż ta’ aċċess għall-gas naturali u l-elettriku. Madankollu, id-Digriet-Liġi Rjali 14/2010 mmodifika din is-sitwazzjoni billi stabbilixxa li l-pjan ta’ azzjoni għandu jiġi ffinanzjat esklużivament mill-impriżi li jiġġeneraw l-elettriku. It-tielet dispożizzjoni addizzjonali tad-Digriet-Liġi Rjali 14/2010 telenka l-11-il impriżi li huma marbuta jikkontribwixxu skont il-perċentwali stabbilita.

12.

L-Orden IET/75/2014, de 27 de enero, por la que se regulan las transferencias de fondos, con cargo a las empresas productoras de energía eléctrica, de la cuenta específica de la Comisión Nacional de los Mercados y la Competencia al Instituto para la Diversificación y Ahorro de la Energía, en el año 2013, para la ejecución de las medidas del Plan de Acción de Ahorro y Eficiencia Energética 2011-2020, y los criterios para la ejecución de las medidas contempladas en dicho plan (id-Digriet Ministerjali IET/75/2014 (tal-Ministeru għall-Industrija, għall-Enerġija u għat-Turiżmu) tas-27 ta’ Jannar, li jirregola t-trasferimenti ta’ fondi, pagabbli mill-impriżi li jiġġeneraw l-elettriku, mill-kont speċifiku tal-Kummissjoni Nazzjonali tas-Swieq u tal-Kompetizzjoni tal-Istitut għad-Diversifikazzjoni u għall-Iffrankar tal-Enerġija fl-2013 għall-implimentazzjoni tal-miżuri skont il-pjan ta’ azzjoni 2011-2020 ta’ ekonomija u effiċjenza tal-enerġija, u l-kriterji għall-implementazzjoni tal-miżuri stabbiliti f’dan il-pjan) BOE Nru 25 tad-29 ta’ Jannar 2014, p. 5875; iktar ’il quddiem id-“Digriet ikkontestat”) ġie adottat abbażi tat-tielet dispożizzjoni addizzjonali tad-Digriet-Liġi Rjali 14/2010.

13.

L-Artikolu 2 tad-Digriet ikkontestat jipprovdi li l-ammont allokat għall-pjan ta’ azzjoni għas-sena 2013 huwa ta’ EUR 150 000 000. Engie Cartagena SL, li ssemmiet taħt l-isem preċedenti tagħha AES Cartagena, SRL, kellha tħallas EUR 3 105 000 peress li, skont it-tielet dispożizzjoni addizzjonali tad-Digriet-Liġi Rjali 14/2010, hija kellha tkopri 2.07% mill-ispiża totali.

14.

Fil-31 ta’ Jannar 2014, ir-rikorrenti (li dakinhar kienet GDF Suez Cartagena Energía SL ippreżentat rikors amministrattiv kontenzjuż kontra d-digriet ikkontestat quddiem l-Audiencia Nacional (il-Qorti Nazzjonali, Spanja). Fir-rikors tagħha, ir-rikorrenti talbet l-annullament tad-digriet u r-rikonoxximent ta’ dritt għar-rifużjoni tal-indebitu abbażi ta’ dan id-digriet bħala kumpens. B’mod partikolari, Engie Cartagena tikkontesta l-perċentwali (2.07%) li hija kellha tħallas għall-finanzjament tal-pjan ta’ azzjoni, li ġiet implementata bid-Digriet-Liġi Rjali 14/2010.

III.

It-talba għal deċiżjoni preliminari

15.

Ir-rikorrenti argumentat b’mod partikolari li l-kriterji u l-prinċipji stabbiliti fis-sentenzi tal-20 ta’ April 2010, Federutility et (C‑265/08, EU:C:2010:205) u tas-7 ta’ Settembru 2016, ANODE (C‑121/15, EU:C:2016:637), li jirregolaw l-impożizzjoni ta’ obbligi ta’ servizz pubbliku, ma ġewx issodisfatti mil-leġiżlazzjoni nazzjonali.

16.

Il-qorti tar-rinviju tispjega li l-validità tad-digriet ikkontestat inkwistjoni fil-kawża prinċipali, tiddependi mill-konformità tad-Digriet-Liġi Rjali 14/2010 mad-dritt tal-Unjoni u, fil-prattika, minn jekk dan id-Digriet-Liġi Rjali jirrispettax il-prinċipji stabbiliti fl-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2003/54 u tal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2009/72.

17.

F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tqis li, peress li l-kontribuzzjoni obbligatorja msemmija fid-Digriet-Liġi Rjali 14/2010 għandha l-iskop li tiffinanzja programm ta’ effiċjenza li l-għan u l-iskop dirett tiegħu hu li jittieħdu miżuri rigward il-protezzjoni tal-ambjent, inkluż il-protezzjoni tal-effiċjenza tal-enerġija u tal-klima, din il-kontribuzzjoni obbligatorja għandha titqies bħala li tikkostitwixxi OSP.

18.

Madankollu, din il-qorti għandha d-dubji dwar il-kompatibbiltà tat-tielet dispożizzjoni addizzjonali tad-Digriet-Liġi Rjali 14/2010 mad-dritt tal-Unjoni, peress li l-kontribuzzjoni obbligatorja stabbilita f’din id-dispożizzjoni ma hijiex iddefinita b’mod trasparenti, nondiskriminatorju u verifikabbli u, għaldaqstant, ma tiggarantixxix lill-impriżi aċċess ugwali għal konsumaturi, kif meħtieġ mill-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2003/54 u mill-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2009/72. B’mod partikolari, il-leġiżlazzjoni nazzjonali ma fiha l-ebda indikazzjoni dwar għaliex huma biss ċerti impriżi li għandhom jikkontribwixxu għall-finanzjament tal-pjan ta’ azzjoni, jew l-ebda informazzjoni dwar il-kriterju li ġie applikat sabiex jiġu ddeterminati l-perċentwali tal-kontribuzzjonijiet mill-kontributuri  ( 3 ).

19.

F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-Audiencia Nacional (il-Qorti Nazzjonali) iddeċidiet li tissospendi l-proċedura quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari segwenti:

IV.

Evalwazzjoni

20.

L-ewwel domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2003/54 u tal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2009/72.

21.

Għandu qabel kollox jiġi enfasizzat li l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2009/72 jirriproduċi f’termini analogi d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2003/54  ( 4 ). Għalhekk, għal raġunijiet ta’ konvenjenza ser nillimita l-analiżi tiegħi għall-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2009/72. Madankollu, din l-analiżi tapplika għaż-żewġ dispożizzjonijiet.

22.

Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2009/72 għandux jiġi interpretat fis-sens li l-obbligu ta’ finanzjament tal-miżuri ta’ pjan ta’ azzjoni, bħal dak imsemmi fit-tielet dispożizzjoni addizzjonali tad-Digriet-Liġi Rjali 14/2010, jistax jikkostitwixxi OSP fis-sens tal-Artikolu 3(2).

23.

F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2009/72 jipprovdi li “[b]’konsiderazzjoni sħiħa għad-dispożizzjonijiet relevanti tat-Trattat, b’mod partikolari l-Artikolu 86 [li sar l-Artikolu 106 TFUE] tiegħu, l-Istati Membri jistgħu jimponu fuq impriżi li jkunu qed jaħdmu fis-settur tal-elettriku, u fl-interess ekonomiku ġenerali, l-obbligi tas-servizz pubbliku li jistgħu jkunu marbuta mas-sigurtà, inkluża s-sigurtà tal-provvista, ir-regolarità, il-kwalità u l-prezz tal-provvisti u l-protezzjoni ambjentali”  ( 5 ).

24.

Filwaqt li la d-Direttiva 2003/54 u lanqas id-Direttiva 2009/72 ma jiddefinixxu l-kunċett ta’ OSP, huwa pjuttost ċar li d-definizzjoni ta’ dan il-kunċett ma hijiex kwistjoni ta’ dritt nazzjonali.

25.

Ċertament, il-premessa 50 tad-Direttiva 2009/72 tipprovdi li “[i]r-rekwiżiti tas-servizz pubbliku għandhom jiġu definiti fuq bażi nazzjonali, filwaqt li jkunu kkunsidrati ċ-ċirkustanzi nazzjonali; Il-liġi tal-[Unjoni] għandha, madanakollu, tkun rispettata mill-Istati Membri.” Madankollu, tali indikazzjoni timplika li huma l-Istati Membri li għandhom jiddeċiedu jekk għandhomx jiġu imposti OSP fuq ċerti impriżi, filwaqt li jiżguraw li tali obbligi jkunu kompatibbli mad-dritt tal-Unjoni  ( 6 ). Fl-assenza ta’ riferiment espress għad-dritt tal-Istati Membri sabiex tiġi ddeterminata t-tifsira ta’ dan il-kunċett, huwa għandu neċessarjament jingħata, fl-Unjoni Ewropea kollha, interpretazzjoni awtonoma u uniformi  ( 7 ).

26.

Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja rigward l-interpretazzjoni tal-Artikolu 3(2), miżura għandha tissodisfa żewġ kundizzjonijiet sabiex tikklassifika bħala OSP, jiġifieri, l-ewwel nett, li tkun maħsuba sabiex tikseb għan ta’ interess ekonomiku ġenerali  ( 8 ) u, it-tieni nett, li jkollha l-effett li teħtieġ lill-impriżi kkonċernati jadottaw aġir speċifiku li ma kinux jadottaw f’sitwazzjoni ta’ suq miftuħ  ( 9 ).

27.

Fil-kawża prinċipali, ir-rikorrenti jsostnu li mill-mument meta l-miżura tissodisfa dawn iż-żewġ kundizzjonijiet relatati mal-għan u l-effett ta’ din il-miżura, din il-miżura għandha tiġi kklassifikata bħala OSP. Ir-rikorrenti jsostnu li peress li l-obbligu ta’ finanzjament ta’ pjan ta’ azzjoni għandu l-effett li jeħtieġ lid-destinatarji ta’ dan l-obbligu li jadottaw aġir speċifiku, tali obbligu għandu jiġi kklassifikat bħala OSP sa fejn dan l-obbligu huwa bbażat fuq il-kisba ta’ servizz ta’ interess ġenerali pubbliku.

28.

Minn naħa tiegħi, jien ma nikkondivix din il-fehma. Fil-fatt, jien nemmen li sabiex miżura titqies bħala OSP fis-sens tal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2009/72, miżura għandha mhux biss tissodisfa ż-żewġ kundizzjonijiet imsemmija hawn fuq, iżda għandha wkoll tobbliga lill-impriżi jwasslu jew jipprovdu ċerti servizzi jew oġġetti bħala parti minn dan l-obbligu. L-obbligu ta’ ħlas ta’ flus waħdu lill-Istat jew lill-entità tal-Istat permezz ta’ taxxa, miżata jew permezz ta’ miżura parafiskali ma jistax jitqies bħala OSP f’dan is-sens  ( 10 ).

29.

Kif ser nispjega, din il-fehma tirriżulta mit-tifsira komuni mogħtija lill-kunċett ta’ OSP taħt id-dritt tal-Unjoni, kif ukoll mill-formulazzjoni, il-kuntest u l-għanijiet imfittxija mill-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2009/72.

30.

Rigward it-tifsira komuni mogħtija lill-kunċett ta’ OSP taħt id-dritt tal-Unjoni, la t-TFUE u lanqas it-TUE ma jagħmlu riferiment għal dan il-kunċett. Madankollu, it-Trattati jagħmlu riferiment għas-“servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali”, li l-kisba tagħhom għandha tkun, kif irrimarkat qabel, l-għan ta’ kwalunkwe OSP  ( 11 ).

31.

B’mod partikolari, l-Artikolu 106 TFUE (li qabel kien l-Artikolu 90 tat-Trattat KEE u sussegwentement l-Artikolu 86 tat-Trattat KE) jipprovdi li l-impriżi inkarigati mill-ġestjoni ta’ tali servizzi huma suġġetti għar-regoli tat-Trattati biss sa fejn l-applikazzjoni ta’ dawn ir-regoli ma xxekkilx il-prestazzjoni, fil-liġi u fil-fatt, tal-kompitu partikolari allokat lilhom  ( 12 ).

32.

F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, minn naħa, li din id-dispożizzjoni tfittex li tirrikonċilja l-interess tal-Istati Membri li jużaw ċerti impriżi bħala strument ta’ politika ekonomika jew soċjali mal-interess tal-Unjoni għall-osservanza tar-regoli dwar il-kompetizzjoni u l-ħarsien tal-unità tas-suq komuni  ( 13 ).

33.

Min-naħa l-oħra, sabiex id-deroga mill-applikazzjoni tar-regoli tat-Trattat stabbiliti fl-Artikolu 106(2) TFUE ikollha effett, l-impriżi inkwistjoni għandhom jiġu inkarigati mill-awtoritajiet pubbliċi mill-ġestjoni ta’ servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali u għandu jintwera li l-applikazzjoni tar-regoli tat-Trattat ixxekkel il-prestazzjoni tal-kompiti partikolari allokati lil dawn l-impriżi u li l-interessi tal-Unjoni ma humiex affettwati  ( 14 ).

34.

Għalhekk, kemm l-għan kif ukoll il-kontenut tal-Artikolu 106 TFUE jikkorroboraw l-idea li l-kisba ta’ servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali tista’ teħtieġ l-impożizzjoni ta’ ċerti obbligi fuq l-impriżi sabiex jiġu mġiegħla jwettqu kompiti li jaqdu l-interess ekonomiku ġenerali.

35.

Bħalma jiġri, jidher li jeżisti qbil ġenerali li l-kunċett ta’ “servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali” jirreferi għal servizzi ta’ natura ekonomika li l-Istat Membru jew l-Unjoni jissuġġetta għal obbligi speċifiċi ta’ servizz pubbliku abbażi ta’ kriterju ta’ interess ġenerali. Dawn is-servizzi jagħmlu parti mis-“servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali”, kultant magħrufa bħala s-“servizz pubbliku”, minkejja li dan l-aħħar kunċett jista’ f’ċerti każijiet jirreferi għall-fatt li s-servizz jiġi offrut lill-pubbliku ġenerali jew li s-servizz ingħata rwol speċifiku fl-interess pubbliku jew lill-proprjetà jew l-istatus tal-entità li tipprovdi s-servizz  ( 15 ).

36.

L-espressjoni “servizz pubbliku” tintuża fl-Artikolu 93 tat-TFUE (li qabel kien l-Artikolu 77 tat-Trattat KEE u sussegwentement fl-Artikolu 73 tat-Trattat KE) li jikkonċerna t-trasport. Fil-fatt, din id-dispożizzjoni ssemmi li l-“[m]iżuri ta’ għajnuna meħtieġa għall-koordinament tat-trasport, jew li jikkorrispondu ma’ rimborżi dwar ċerti piżijiet li jeżistu fil-prinċipju ta’ servizz pubbliku għandhom ikunu kompatibbli mat-Trattati.”[traduzzjoni mhux uffiċjali]  ( 16 )

37.

Huwa fil-kuntest tal-applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni li rriżulta l-kunċett ta’ OSP  ( 17 ).

38.

L-ewwel nett, fid-Deċiżjoni tat-13 ta’ Mejju 1965, il-Kunsill jagħmel riferiment għall-eżistenza ta’ “obbligi inerenti fil-kunċett ta’ servizz pubbliku imposti fuq l-impriżi tat-trasport.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]  ( 18 ). Sussegwentement, fir-Regolament (KEE) Nru 1191/69, il-Kunsill uża l-espressjoni iqsar “OSP” u stabbilixxa l-ewwel definizzjoni ta’ dan il-kunċett fl-Artikolu 2(1) tiegħu, jiġifieri “obbligi li l-impriża […], jekk ikollha tqis l-interessi kummerċjali tagħha biss, ma tinkarigax ruħha minnhom jew ma tinkarigax ruħha bl-istess mod jew taħt l-istess kondizzjonijiet.”  ( 19 ).

39.

F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li l-eżempji tal-OSP mogħtija fl-Artikolu 2(2) ta’ dak ir-regolament ‐ jiġifieri, l-obbligu ta’ prestazzjoni, l-obbligu ta’ twettiq u l-obbligi tariffarji – kollha jirrigwardaw l-eżekuzzjoni ta’ servizz speċifiku.

40.

Barra minn hekk, l-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 1191/69 jipprovdi li d-deċiżjoni li jinżamm OSP tista’ tkun suġġetta għall-“kondizzjonijiet imfassla biex itejbu l-qligħ mill-operazzjonijiet affettwati mill-obbligu inkwistjoni” u li d-deċiżjoni li jintemm OSP “tista’ tipprovdi għall-introduzzjoni ta’ servizz alternattiv”  ( 20 ).

41.

Fid-dawl ta’ dawn il-kjarifiki, jirriżulta b’mod ċar li, skont ir-Regolament Nru 1191/69, l-OSP kien jirreferi biss għall-obbligu li jiġu pprovduti servizzi partikolari  ( 21 ).

42.

Peress li r-Regolament Nru 1191/69 serva bħala mudell għas-servizzi ta’ netwerk kollha u sussegwentement għas-servizzi pubbliċi kollha, it-tifsira mogħtija lill-kunċett ta’ OSP taħt ir-Regolament Nru 1191/69, saret dik li hija ġeneralment aċċettata fid-dritt tal-Unjoni  ( 22 ). Meta ġiet adottata d-Direttiva 2009/72, l-iktar definizzjoni reċenti tal-kunċett ta’ OSP fid-dritt tal-Unjoni kienet dik imsemmija fir-Regolament (KE) Nru 1370/2007  ( 23 ), li hija pjuttost simili għad-definizzjoni mogħtija lil dan il-kunċett fir-Regolament Nru 1191/69  ( 24 ). Fil-fatt, l-Artikolu 2(e) tar-Regolament Nru 1370/2007 jiddefinixxi OSP bħala “rekwiżit definit jew determinat minn awtorità kompetenti sabiex jiġu żgurati servizzi tat-trasport pubbliku għall-passiġġieri fl-interess ġenerali li operatur, li kieku kellu jqis l-interessi kummerċjali tiegħu, ma jassumix jew ma jassumix sa l-istess punt jew taħt l-istess kondizzjonijiet mingħajr kumpens”.

43.

Barra minn hekk, diversi dokumenti tal-Kummissjoni jikkonfermaw li dan il-fehim huwa dak li jipprevali b’mod ġenerali. Pereżempju, fil-White Paper dwar is-servizzi ta’ interess ġenerali tal-2004  ( 25 ), il-Kummissjoni tirrimarka li l-kunċett ta’ OSP jirreferi “għar-rekwiżiti speċifiċi li jiġu imposti mill-awtoritajiet pubbliċi fuq il-fornitur tas-servizz sabiex jiġi żgurat li ċerti għanijiet ta’ interess pubbliku jinkisbu […]” [traduzzjoni mhux uffiċjali]  ( 26 ). Fid-dokument tagħha intitolat “Qafas ta’ Kwalità għas-Servizzi ta’ Interess Ġenerali fl-Ewropa” ippubblikat fl-2011, il-Kummissjoni tiddefinixxi l-kunċett ta’ “Servizz ta’ interess ġenerali” bħala “servizzi li l-awtoritajiet pubbliċi tal-Istati Membri jikklassifikaw bħala li huma ta’ interess ġenerali u, għalhekk, suġġetti għal obbligi speċifiċi ta’ servizz pubbliku (OSP).”  ( 27 ) Bl-istess mod, fil-Gwida għall-applikazzjoni tar-regoli tal-Unjoni Ewropea dwar l-għajnuna mill-Istat, l-akkwisti pubbliċi u s-suq intern għal servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali, u b’mod partikolari għal servizzi soċjali ta’ interess ġenerali, il-Kummissjoni tispjega li OSP “hu impost […] fuq il-bażi ta’ kriterju ta’ interess ġenerali li jiżgura li s-servizz hu pprovdut skont kundizzjonijiet li jippermettulu jwettaq il-missjoni tiegħu”  ( 28 ).

44.

Fl-aħħar nett, fid-dokument intitolat “Nota tad-DG Enerġija u trasport rigward id-Direttiva 2003/54/KE u 2003/55/KE dwar is-suq intern fl-elettriku u l-gass naturali”, li tirrigwarda espressament is-settur inkwistjoni fil-kawża prinċipali, il-Kummissjoni tirrileva, fil-paġna 2, taħt it-titolu “Tfakkira tad-definizzjoni legali tal-OSP”, li l-kunċett ta’ OSP applikat mill-Kummissjoni fis-settur tal-enerġija għandu l-istess tifsira bħal tal-Artikolu 2 tar-Regolament tal-Kunsill Nru 1191/69, l-Artikolu 86(2) KE (li sar l-Artikolu 106(2) TFUE) jew fil-ġurisprudenza ta’ din il-Qorti tal-Ġustizzja.

45.

Minkejja li l-ebda wieħed mid-dokumenti tal-Kummissjoni suċċitati ma għandu s-saħħa legali, jista’ madankollu jiġi osservat li, meta dokumenti tal-Kummissjoni jagħmlu riferiment għall-OSPs, dawn dejjem jagħmlu hekk biex jindikaw il-provvista ta’ servizzi jew prodotti speċifiċi  ( 29 ).

46.

B’kuntrast, il-leġiżlazzjoni sussidjarja u s-sentenzi tal-qorti, fir-riferiment tagħhom għall-eżistenza tal-obbligi ta’ finanzjament, ma jippreżentawx dawn l-obbligi bħala li huma OSP, iżda pjuttost bħala kumpens intiż li jiffinanzja l-OSP assunti minn xi impriżi oħra  ( 30 ). Pereżempju, skont l-Artikolu 2(g) tar-Regolament Nru 1370/2007, “kumpens ta’ servizz pubbliku” tfisser kwalunkwe benefiċċju, b’mod partikolari benefiċċju finanzjarju, mogħti direttament jew indirettament minn awtorità kompetenti mill-fondi pubbliċi matul il-perijodu ta’ implimentazzjoni ta’ obbligu ta’ servizz pubbliku jew f’konnessjoni ma’ dak il-perijodu”. Bl-istess mod, is-sentenza fil-kawża ta’ Altmark Trans and Regierungspräsidium Magdeburg  ( 31 ) mhux talli ma tirrikonoxxix interpretazzjoni wiesgħa tal-kunċett ta’ OSP, iżda tagħmel riferiment għall-obbligi ta’ finanzjament bħala li ma jaqgħux taħt il-kategorija ta’ OSP, imma pjuttost bħala kumpens għall-OSP. Minn dan kollu jirriżulta li l-OSP jeħtieġ lill-operatur jagħmel jew jipprovdi xi ħaġa li hija f’ċerti każijiet ikkumpensata, u għalhekk huwa enfasizzat għal darb’oħra l-fatt li l-obbligu biss ta’ ħlas ta’ taxxa (irrispettivament mid-deskrizzjoni tiegħu) ma huwiex fih innifsu OSP.

47.

Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, jirriżulta b’mod ċar, kif ġeneralment mifhum fid-dritt tal-Unjoni, li l-kunċett ta’ OSP jirreferi għall-miżuri li abbażi tagħhom l-impriża jew l-impriżi huma obbligati jipprovdu servizzi jew prodotti li dawn l-impriżi ma kinux ser jipprovdu – jew għall-inqas mhux bl-istess mod jew abbażi tal-istess kundizzjonijiet ‐, li kieku ma ntalbux jagħmlu dan mill-Istati Membri sabiex jinkiseb l-għan ta’ interess ekonomiku ġenerali.

48.

L-obbligi ta’ finanzjament huma separati u distinti mill-obbligi ta’ servizzi pubbliku: l-obbligi ta’ finanzjament jikkostitwixxu, fost l-oħrajn, mod wieħed kif tiġi ffinanzjata l-kisba tas-servizzi ekonomiċi ta’ interess ġenerali. Peress li s-servizzi ekonomiċi ta’ interess ġenerali jistgħu jiġu eżegwiti mill-Istat Membru stess, jistgħu jeżistu obbligi ta’ finanzjament mingħajr ma jkun ġie impost OSP fuq xi impriża jew jistgħu jkunu OSP li ma jkunux ibbilanċjati mal-obbligi ta’ finanzjament.

49.

Rigward l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2009/72, la l-formulazzjoni, la l-għan ta’ dik id-direttiva, u lanqas il-kuntest ma jsostnu l-fehma li l-kunċetti ta’ “OSP” u ta’ “obbligu ta’ finanzjament” għandhom tifsiriet differenti taħt din id-dispożizzjoni mill-kumplament tad-dritt tal-Unjoni.

50.

Rigward il-formulazzjoni tal-Artikolu 3(2), dan l-artikolu jirreferi b’mod espliċitu għall-Artikolu 86 tat-Trattat KE (li sar l-Artikolu 106 TFUE), li jfisser li l-leġiżlatur tal-Unjoni ma kellux l-intenzjoni li jitbiegħed mit-tifsira komuni mogħtija lill-OSP fid-dritt tal-Unjoni.

51.

Rigward l-għanijiet, jista’ jiġi dedott mill-premessa 3 tad-Direttiva 2009/72 li l-għan ta’ din id-direttiva huwa l-kisba ta’ suq intern tal-elettriku li jkun kompletament miftuħ u kompetittiv li fih il-konsumaturi kollha jkunu jistgħu jagħżlu b’mod ħieles il-fornituri tagħhom u l-fornituri kollha jkunu jistgħu jipprovdu l-prodotti tagħhom b’mod ħieles. Madankollu, mill-bidu nett, b’differenza mill-obbligi ta’ provvista ta’ servizz jew ta’ prodotti partikolari, l-obbligi ta’ finanzjament ma humiex tali li jippreġudikaw dan l-għan, jew jekk dan ikun il-każ, il-preġudizzju jsir f’miżura iżgħar.

52.

Barra minn hekk, il-premessa 50 tad-Direttiva 2009/72 tipprovdi li din id-direttiva għandha l-għan li ssaħħaħ “ir-rekwiżiti tas-servizz pubbliku […] u l-istandards komuni minimi li jitnisslu minnhom […] biex jiġi żgurat li l-konsumaturi kollha […] ikunu jistgħu jibbenefikaw mill-kompetizzjoni u minn prezzijiet ġusti” u li “ċ-ċittadini tal-UE u, fejn l-Istati Membri jqisu xieraq, l-impriżi ż-żgħar, għandhom ikunu jistgħu igawdu l-obbligi tas-servizz pubbliku, b’mod partikulari fir-rigward tas-sigurtà tal-provvista u fir-rigward ta’ prezzijiet raġonevoli[…]”. Isegwi li l-OSP, skont id-Direttiva 2009/72, huwa obbligu li jista’ jiġġenera standards minimi komuni u li jista’ jkun ta’ benefiċċju għal kategorija ta’ persuni mhux identifikati minkejja li dawn jistgħu ma jkunux il-konsumaturi finali. Għall-kuntrarju ta’ dan, l-obbligi ta’ finanzjament ma jiġġenerawx standards minimi komuni u għalhekk jassistu grupp identifikat ta’ benefiċjarji, jiġifieri, jew l-Istati Membri, meta jiddeċiedu li jipprovdu huma stess is-servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali inkwistjoni, jew l-impriżi inkarigati li jwettqu dan is-servizz.

53.

Rigward il-kuntest, għandu jiġi rrilevat li l-Artikolu 3 tad-Direttiva 2009/72 jidher taħt il-kapitolu intitolat “Obbligi tas-servizz pubbliku u l-protezzjoni tal-klijenti”. Il-fatt li d-Direttiva 2009/72 tirrigwarda kemm l-OSP kif ukoll il-konsumaturi jsaħħaħ ukoll l-idea li l-OSP huma obbligi ta’ provvista ta’ prodotti jew servizzi partikolari, prinċipalment, lill-konsumaturi.

54.

Nirrileva wkoll li, skont l-Artikolu 3(6) tad-Direttiva 2009/72, “[m]eta jkun hemm kumpens finanzjarju, forom oħra ta’ kumpens u drittijiet esklussivi li Stat Membru jagħti għat-twettiq tal-obbligi previsti fil-paragrafi 2 u 3, dan għandu jsir b’mod non-diskriminatorju u trasparenti”  ( 32 ). Dan juri li l-obbligu ta’ finanzjament ma huwiex fih innifsu OSP, iżda għandu l-għan li jipprovdi kumpens lill-impriżi li għandhom iwettqu OSP.

55.

Finalment, fd-dawl taċ-ċirkustanzi speċifiċi tal-każ suġġett għall-kawża prinċipali, nenfasizza l-fatt li d-Direttiva 2009/72 ġiet adottata abbażi biss tal-Artikolu 95 KE (li sar l-Artikolu 114 TFUE), li t-tieni paragrafu tiegħu jipprovdi li dan l-artikolu ma jistax jintuża għall-adozzjoni ta’ miżuri fiskali tal-Unjoni. Peress li l-obbligi ta’ finanzjament, bħall-obbligu inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li huma imposti fuq l-Istati Membri sabiex ikopru l-ispejjeż pubbliċi u mingħajr ebda benefiċċju immedjat għall-impriża kkonċernata, huma miżuri fiskali skont id-dritt tal-Unjoni, id-Direttiva 2009/72 għandha tiġi interpretata, ħlief f’sitwazzjonijiet speċifiċi, bħala li tkopri dawn l-obbligi  ( 33 ).

56.

F’każ li l-kunċett ta’ OSP kellu jkun meqjus li jinkludi tali obbligu, dan ifisser li kull miżura fiskali jew għajnuna mill-Istat ikollha tiġi evalwata fil-kuntest tal-Artikolu 3(2), li ċarament din id-dispożizzjoni ma għandhiex dan l-għan.

57.

Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, nemmen li taħt l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2009/72, l-OSP għandu jinftiehem skont it-tifsira ġeneralment mogħtija lil dan il-kunċett fid-dritt tal-Unjoni, jiġifieri bħala li jirreferi għall-obbligu ta’ impriża li tipprovdi servizz (jew prodott) speċifiku abbażi ta’ kundizzjonijiet (prezz, kwantità, kwalità, kontinwità tas-servizz eċċ.) li din l-impriża ma kinitx tapplika li kieku ma kinitx obbligata li tagħmel hekk mil-leġiżlazzjoni nazzjonali sabiex jiġi żgurat is-servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali. Għaldaqstant, l-OSP huma mod wieħed biss kif jiġu regolati l-attivitajiet ekonomiċi fl-interess ġenerali u metodu kif jinħatru terzi sabiex iwettqu dawn l-attivitajiet  ( 34 ).

58.

Din il-konklużjoni hija kompletament konsistenti maż-żewġ sentenzi eżistenti tal-Qorti tal-Ġuustizzja li jirrigwardaw l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2009/72. Fil-fatt, fil-kawża ta’ Renerga  ( 35 ), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeduċiet l-assenza ta’ obbligu ta’ servizz pubbliku impost fuq impriża mill-fatt li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni ma kinitx tipprevedi obbligu mandatorju fuq din l-impriża sabiex tipproduċi u tipprovdi l-elettriku prodott minn sorsi tal-enerġija rinnovabbli. Fil-kawża ta’ Achema et  ( 36 ), sabiex tistabbilixxi jekk ċerti sussidji għandhomx jitqiesu bħala kumpens għas-servizzi pprovduti mill-kumpanniji benefiċjarji sabiex jissodisfaw l-obbligi ta’ servizz pubbliku, il-Qorti tal-Ġustizzja eżaminat, fost elementi oħra, jekk dawn is-sussidji kinux jirrigwardaw il-provvista ta’ servizzi li jiġu pprovduti lill-konsumaturi finali jew lill-operaturi fis-settur tal-elettriku.

59.

Għaldaqstant, naqbel mal-Kummissjoni li sabiex miżura tiġi kklassifikata bħala OSP skont l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2009/72, ma huwiex biżżejjed li l-miżura tkun ġiet imposta fuq impriża waħda jew iktar biex iġġiegħel lil dawn l-impriżi jadottaw aġir speċifiku li huwa meħtieġ sabiex jinkiseb l-għan li jiġu eżegwiti servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali, iżda huwa meħtieġ ukoll li tali miżura tostakola lil dawn l-impriżi milli jwettqu servizz speċifiku jew jipprovdu prodott speċifiku taħt termini u kundizzjonijiet li ma humiex prattika komuni f’dan is-suq.

60.

Għaldaqstant, l-obbligu, bħall-obbligu inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ta’ finanzjament tal-pjan ta’ azzjoni intiż biex jinkoraġġixxi miżuri għall-iffrankar u għall-effiċjenza tal-enerġija  ( 37 ) ma jistax jikkostitwixxi OSP skont l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2009/72, anki jekk il-miżuri ffinanzjati għandhom l-għan li jwettqu servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali. Dan ma jfissirx li l-ebda wieħed mill-obbligi ta’ finanzjament inkwistjoni – li, għall-inqas f’ċerti aspetti, jidhru li għandhom in-natura ta’ taxxa speċjali imposta fuq impriżi speċifiċi ta’ enerġija – ma taqa’ taħt xi regoli tad-dritt tal-Unjoni oħra, iżda pjuttost sempliċiment li dawn l-obbligi ma jaqgħux taħt l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2009/72, u din hija d-domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju.

61.

Konsegwentement, nipproponi li r-risposta li għandha tingħata għall-ewwel domanda għandha tkun li l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2003/54 u l-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2009/72 ma għandhomx jiġu interpretati fis-sens li l-obbligu ta’ finanzjament ta’ pjan ta’ azzjoni, bħal dak imsemmi fit-tielet dispożizzjoni addizzjonali tad-Digriet-Liġi Rjali 14/2010, jikkostitwixxi “obbligu ta’ servizz pubbliku” fi ħdan it-tifsira ta’ dawn id-dispożizzjonijiet.

62.

Fid-dawl tar-risposta mogħtija għall-ewwel domanda, ma hemmx lok li tingħata risposta għat-tieni domanda.

V.

Konklużjoni

63.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li r-risposta li għandha tingħata mill-Qorti tal-Ġustizzja għall-ewwel domanda magħmula mill-Audiencia Nacional (il-Qorti Nazzjonali, Spanja) kif ġej: